T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2023/818 Esas - 2025/442 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/818
KARAR NO : 2025/442
....
DAVA : İtirazın İptali Davası (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/12/2023
KARAR TARİHİ : 30/05/2025
G.K. YAZIM TARİHİ : 13/08/2025
Mahkememizde görülmekte olan, Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
I) DAVA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; müvekkili bulunan davacı sigorta şirketi nezdinde nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalı olan dava dışı ....'ye ait emtiaların, davalılardan ... Ltd. Şti.'ye ait ve diğer davalı ...'in sürücüsü olduğu ... plakalı araç ile nakliyesi esnasında zarar gördüğü; sigortalıya hasar gören emtialar nedeniyle yapılan ödemenin kusurlu davalılardan rücu amacıyla .... sayılı dosyası üzerinden icra takibine başlanıldığı; davalıların takibe haksız olarak itiraz etmesi üzerine takibin durduğu; duran icra takibi sonrası başlatılan arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamadığı; hasara konu emtiaların 29/06/2022 tanzim tarihli ve... poliçe numaralı "... ile teminat altında olduğu; hasarın 30/06/2022 tarihinde, tahliye esnasında davalıların kusuruyla meydana geldiği; dosyaya sunulan ekspertiz raporunda hasarlanma sebebinin "hatalı istifleme" olarak tespit edildiği; bu rapora istinaden sigortalıya 108.536,36.-TL tutarında hasar ödemesi yapıldığı; davalıların haksız fiil (TBK md. 49) ve taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin hükümler (TTK md. 850, 875) uyarınca meydana gelen zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları; müvekkil şirketin sigortalısına ödeme yaparak TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olduğu ve rücu hakkı bulunduğu; faizin de ödeme tarihi olan 29/08/2022 tarihinden itibaren talep edildiği beyan edilmiş olup; davalıların, ... Esas sayılı icra takibine yönelik sunmuş oldukları itirazlarının iptaline; davalılar aleyhine, asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine; yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) CEVAP :
Davalı ... Ltd. Şti. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; taşımanın ...'den başlayan çok modlu (deniz ve kara) bir uluslararası taşıma olduğu ve CMR Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerektiği; davacının hazırlattığı ekspertiz raporunda tahliye esnasında 1 paletin hasarlı olduğunun belirtilmesine rağmen hasar hesabının 3 palet üzerinden yapıldığı, bu durumun çelişkili olduğu; emtiaların limandan araca zaten hasarlı olarak yüklendiği; sadece 5-6 saat süren ve herhangi bir kazanın yaşanmadığı karayolu taşıması esnasında bu nitelikte bir hasarın oluşmasının imkansız olduğu; yükleme ve istifleme işlemlerinin gönderici adına hareket eden liman personeli tarafından yapıldığı ve hasarın bu aşamada veya önceki deniz aşırı sevkiyat sırasında meydana geldiği;...nin 17/4 (c) maddesi uyarınca yüklemenin gönderici veya onun adına hareket eden kişiler tarafından yapılması halinde taşıyıcının sorumluluğunun bulunmadığı; bir sorumluluk kabul edilse dahi bunun hasarlı eşyanın brüt ağırlığının kilogramı başına 8.33 SDR (Özel Çekme Hakkı) ile sınırlı olduğu; davaya karşı zamanaşımı itirazında bulunulduğu; davacının aktif dava ehliyetinin mesnedi olan ödeme dekontu ve ibraname gibi belgelerin tebliğ edilmediği; davanın esası gereği ise müvekkil şirketin kusurunun bulunmadığı beyan edilmiş olup; davanın reddine; alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; davaya karşı zamanaşımı itirazında bulunulduğu; davacı tarafın talebi üzerine hazırlanan eksper raporunun kabul edilmediği, ürünlerin araca hasarlı olarak yüklendiğini gösteren resimlerin sunulduğu ve hasarın taşıma esnasında meydana gelmediği; yüklemenin yapıldığı limandan kamera kayıtlarının celbinin talep edildiği; hasarın taşımadan değil, müvekkili dışındaki gönderen şirket tarafından yapılan ambalajlama ve yüklemeden kaynaklandığı; taşıma esnasında herhangi bir kaza meydana gelmediği; müvekkilinin hasarda hiçbir kusurunun bulunmadığı ve kusur incelemesi yapılması gerektiği; bir kusurun varlığı halinde dahi sorumluluğunun TTK'nın 882. maddesi gereğince sınırlı olduğu beyan edilmiş olup; davanın reddine; alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
... Esas Sayılı Dosyası Sureti.
... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.
29/06/2022 Tanzim Tarihli ve ... Tarafından Düzenlenen 17/08/2022 Tarihli Nakliyat ...Sigorta Poliçesi Ekspertiz Raporu.
02/05/2022 Tarihli ve ...Numaralı Konşimento (Bill Of Lading).
30/06/2022 Tarihli ve 2... Sıra Numaralı Taşıma İrsaliyesi.
29/06/2022 Tarihli, Emtianın Hasarsız ve Eksiksiz Bir Şekilde Teslim Alındığına ... ve Firma Temsilcisi ... Tarafından İmzalanan Tutanak.
30/06/2022 Tarihli, 3 Palette Hasar Tespit Edildiğine Dair ... ve... ... A.Ş. Yetkilisi Tarafından İmzalanan Tutanak.
... A.Ş. Tarafından ... Enerji Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye Yapılan 108.536,36.-TL'lik Ödemeye İlişkin 29/08/2022 Tarihli Banka Dekontu.
Sunlego ... A.Ş. Tarafından İmzalanan 23/08/2022 Tarihli İbraname.
Sunlego ... A.Ş. Tarafından ... Lojistik ... Ltd. Şti.'ye Gönderilen .... Noterliğinin 01/07/2022 Tarih ve... Yevmiye Numaralı İhtarnamesi.
...Tarafından Düzenlenen 22/04/2022 Tarihli,... Numaralı Ticari Faturalar ve Çeki Listeleri.
... Lojistik... Ltd. Şti. Tarafından ....'ye Düzenlenen 30/06/2022 Tarihli Ve ... Numaralı Navlun Faturası.
... Tarafından ... Lojistik ... Ltd. Şti.'ye Düzenlenen 20/07/2022 Tarihli ve ... Numaralı Navlun Faturası.
Tarafların Vergi Levhaları, İmza Sirküleri, ... Gazetesi Örnekleri ve ... Plakalı Araca Ait Ruhsat Fotokopisi.
Uluslararası Taşımacılık Uzmanı Şafak Girgin ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı Gülbahar Yalçın Tarafından Düzenlenen 06/11/2024 Tarihli Bilirkişi Kök ve Ek Raporları.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı ... Sigorta A.Ş. ("davacı şirket" olarak anılacaktır) tarafından, davalılar ... Ltd. Şti. ve ...'e ("davalılar" olarak veya münferiden isimleriyle/unvanlarıyla anılacaklardır) yönelik açılan "Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali Davası" olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında; "dava konusu emtianın karayolu taşımasının müvekkil şirketin üst taşıyıcı olarak sorumluluğunda, diğer davalı ...'in fiili taşıyıcılığında ... plakalı araçla gerçekleştirildiği, taşımanın ... Limanı/İstanbul'dan başlayıp ...da son bulduğu, varış yerinde emtianın bir kısmında hasar tespit edildiği" hususlarında herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda uyuşmazlığın konusunun; .... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibi ile ilgili olarak; taraflar arasında akdedilen taşıma sözleşmesi uyarınca davacı şirketin (icra takip tarihi itibariyle) 113.995,89.-TL alacağının mevcut bulunup bulunmadığı; alacağın mevcut bulunduğunun tespiti halinde, icra takip tarihi öncesinde uygulanmış faizin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, türü ve oranı ile icra takip tarihi sonrasında uygulanacak faizin türü ve icra inkar tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı; alacağın mevcut olmadığının anlaşılması halinde, davalılar lehine kötü niyet tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle "dava şartlarının mevcut bulunup bulunmadığı” hususunda yapılan incelemede; Mahkememiz nezdinde açılan itirazın iptali davasına konu icra takibinin, geçerli bir icra takibi olduğu; 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmelerinin, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiş bulunduğu; 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalılar tarafından sunulan cevap dilekçeleri kapsamında "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı anlaşılmakla, bu hususta Mahkememizce herhangi bir inceleme yapılmamıştır.
c) İtirazın İptali Davasının Hukuki Nitelendirmesi :
İtirazın İptali Davası; herhangi bir icra takibinde, borçlu tarafından sunulmuş olan "itirazın geçersiz kılınması", borçlu itirazı ile devam edilemeyen ilamsız takibe konu "alacağın varlığının tespiti" ile "icra takibinin devamına karar verilmesi" talebi ile ilgili olup; bu doğrultuda, takibe konu alacağın borçludan tahsilini temin amacı taşımaktadır.
İtirazın İptali Davasını düzenleyen, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İtirazın İptali" başlıklı 67. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
(2) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.
(3) İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.
(4)...
(5) Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır.
(6) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."
Yukarıda belirtilen Kanun hükmünden de anlaşılmakta olduğu üzere, "İtirazın İptali Davası" açılabilmesi için:
a) İlamsız takip yapılmış olması,
b) Borçlunun bu takibe itiraz etmesi,
c) İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının, bir yıl içinde Mahkemeye başvurmuş olması
yasal koşullarının gerçekleşmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen madde hükmü kapsamında da açıkça belirtildiği üzere alacaklı; ilgili icra dosyasında, borçlu/borçlular tarafından sunulan "ödeme emrine itiraz beyanının" kendisine tebliğini müteakiben bir (1) sene içerisinde açabileceği "itirazın iptali" davası kapsamında; borçlu/borçlular tarafından ileri sürülmüş olan itirazın, (genel hükümler uyarınca "alacağının varlığını" ispat etmek suretiyle) iptalini talep edebilir.
İtirazın iptali davası ile ilgili olarak belirtilen bir (1) senelik süre, hak düşürücü nitelikte olup; anılan süre içerisinde "itirazın iptali davası" açılmaması halinde dahi alacaklı, genel hükümler çerçevesinde dava açmak suretiyle alacağını talep edebilecektir.
İtirazın iptali davası; yargılama usulü bakımından "genel hükümlere" tâbidir. Davalı/borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da, bu dava içinde kendisine tanınan yasal cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır. Yasal cevap süresi içinde davalı/borçlu tarafından ileri sürülmeyen itirazlar, Mahkeme tarafından re'sen dikkate alınamaz ve takibe itiraz edilirken bildirilen sebeplerle sınırlı araştırma yapılır.
Dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tâbi bulunduğundan; "ispat yükü" normal bir alacak davasında kabul edilecek "ispat yükü" ile aynıdır. Bu açıklamadan hareketle; 6100 sayılı HMK.'nın 190. maddesi uyarınca ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, "iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa" aittir. Bu genel kuralın dışında bazı istisnai hâllerde, ispat yükü yer değiştirerek davalı tarafa geçer.
Neticeten; davacı ya da davalı, iddiasını ya da savunmasını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen hükümler uyarınca ispat külfeti altındadır. Buna göre yürütülecek yargılama sonucunda Mahkeme tarafından verilecek karar; "dava konusunun esası" hakkında, söz konusu uyuşmazlığı "kesin hükümle sonuçlandıran" bir nihai karar olup, "icra takibinin devamı" hususunda da takdir içermektedir.
d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan dava kapsamında; davacı şirketin, sigortalısına ait emtianın davalıların sorumluluğundaki taşıma sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalısına yaptığını belirttiği 108.536,36.-TL ödemenin rücuen tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptaline ve davalıların, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Davalı...... Ltd. Şti. vekili tarafından; zamanaşımı itirazında bulunulduğu; hasarın uluslararası taşımanın kendi sorumlulukları dışındaki bir aşamasında, özellikle de gönderici adına hareket eden üçüncü kişilerce yapılan hatalı istifleme nedeniyle meydana geldiğinden bahisle sorumluluklarının bulunmadığı; bir sorumluluk olsa dahi bunun kanuni limitlerle (SDR) sınırlı olduğu beyan edilmiş olup; davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı ... vekili tarafından; zamanaşımı itirazında bulunulduğu; emtianın araca zaten hasarlı yüklendiği, taşıma sırasında bir kaza olmadığı, hasarda kusurunun bulunmadığı, kusur olsa dahi sorumluluğun kanuni limitlerle sınırlı olduğu beyan edilmiş olup; davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Mahkememizce yapılan inceleme neticesinde; aşağıda belirtilen hususlarda, taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır:
i. Dava konusu "bakır tel" emtiasının,... ...'ya ise karayolu ile taşındığı.
ii. Karayolu taşımasının, davalı şirketin üst taşıyıcı olarak sorumluluğunda, diğer davalı ...'in fiili taşıyıcılığında ... plakalı araç ile gerçekleştirildiği.
iii....bir kısmında ...'daki varış yerinde hasar tespit edildiği.
Bu doğrultuda; taraflar arasında uyuşmazlık bulunan ve Mahkememizce çözümü gerekli hususların ise;
i. Davanın yasal süreler içinde açılıp açılmadığı ve davanın CMR Konvansiyonu'nun 32. maddesinde öngörülen 1 yıllık zamanaşımı süresi içinde açılıp açılmadığı,
ii. Hasarın nedeninin; gönderici tarafından yapılan ambalajlama veya istifleme ya da üçüncü kişilerce yapılan yükleme hatasından mı, yoksa taşıma kusurundan mı kaynaklandığı;
iii. Hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin tespiti halinde; emtiadaki hasarın karayolu taşıması sırasında mı, yoksa daha önceki (deniz yolu, liman içi elleçleme) aşamalarda mı meydana geldiği,
iv. Karayolunda fiili taşıyıcı olan davalı ...'in, karton koliler içindeki hasarı fark etme ve buna ilişkin şerh düşme (gözetim) yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı; sorumluluğunun bulunduğunun tespiti halinde, bu sorumluluğun TTK 882. madde uyarınca sınırlı sorumluluk kapsamında kalıp kalmadığı ve hasarın meydana gelmesinde kusurunun bulunup bulunmadığı,
v. Neticeten, davacı tarafın rücu koşullarının oluşup oluşmadığı.
hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
d.1) Hak Düşürücü ve Zamanaşımı Sürelerinin Tetkiki :
Mahkememizce "hak düşürücü sürenin tetkiki" hususunda dosya üzerinde yapılan incelemede; dava konusu sigorta ödemesinin 29/08/2022 tarihinde gerçekleştirildiği; icra takibinin 21/03/2023 tarihinde başlatıldığı; 27/03/2023 ve 29/03/2023 tarihlerinde davalılar tarafından itiraz edildiği; itiraz dilekçelerinin, davacı tarafa tebliğ edilmediği; 29/08/2023 tarihinde arabuluculuk sürecinin başlatıldığı ve 29/09/2023 tarihinde sona erdiği ve son olarak 04/12/2023 tarihinde davanın açıldığı anlaşılmış olup; itiraz dilekçelerinin davacı tarafa tebliğ edilmemiş olması nedeniyle, İİK m.67'de belirtilen 1 yıllık hak düşürücü sürenin, arabuluculuk sürecinin başlatıldığı 29/08/2023 tarihinden itibaren dikkate alınabileceği ve bu doğrultuda Mahkememiz nezdinde ikame edilen itirazın iptali davasının, İİK m.67'de belirtilen 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.
Bunun yanı sıra davalılar tarafından sunulan cevap dilekçeleri kapsamında "zamanaşımı itirazında" bulunulduğu anlaşılmakla Mahkememizce dosya üzerinde münferiden yapılan incelemede; dava konusu alacak ile ilgili olarak, mevzuat hiyerarşisi uyarınca uluslararası sözleşme statüsündeki CMR Konvansiyonu'nun 32. maddesinde belirtilen 1 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması lüzumu bulunduğu; söz konusu sürenin, davacı şirket tarafından yapılan (rücu talebine konu) ödemenin tarihi olan 29/08/2022 tarihinde başladığı; müteakiben TBK m.157 uyarınca 21/03/2023 tarihinde icra takibinin başlatılması ile zamanaşımı süresinin kesilmiş olduğu ve yukarıda belirtilen arabuluculuk başvuru ve bitim tarihleri ile dava tarihinin dikkate alınması suretiyle, zamanaşımı süresinin hitam bulmamış olduğu anlaşılmıştır.
d.2) Bilirkişi İncelemeleri :
Mahkememizce, itirazın iptali istenen icra takibine konu alacağın varlığı ve miktarı hususlarında ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesi amacıyla dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
i. Uluslararası Taşımacılık Uzmanı .... Ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... Tarafından Düzenlenen 06/11/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu :
Anılan bilirkişi raporu kapsamında; dava konusu taşımanın okyanus aşırı bir taşıma olduğu ve Türkiye'deki varış limanına gelene kadar birkaç kez elleçlendiği; emtianın ambalajının deniz taşımasına uygun olup olmadığı ve üst üste istiflenmesinin kusur yaratıp yaratmadığı hususunda dava dışı satıcı tarafından bir bilgilendirme yapılmadığı; davalı araç sürücüsünün dilekçe ekinde sunduğu fotoğraflarda, paletlerin bazılarında limandan araca yükleme anında dahi dıştan fark edilecek hasarlar olduğunun görüldüğü; hasarın önceden oluştuğu varsayımının kuvvetli olduğu; davacı tarafın delil olarak sunduğu eksper raporunda hasar sebebinin "istif hatasından meydana geldiği" şeklinde tespit edildiği; yükleme, istifleme ve sabitlemenin taşıyıcı haricindeki kişiler (liman görevlileri) tarafından yapılmış olması nedeniyle, hem CMR hem de TTK hükümleri uyarınca taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı; tam tazminat talebi için gereken taşıyıcının ağır kusur veya ihmaline rastlanmadığı; taşıyıcının sınırlı sorumluluk (8.33 SDR/kg) esasına göre hesaplanan tazminat miktarının (164.111,00.-TL) davacının talep ettiği tazminattan (108.536,36.-TL) daha fazla olması nedeniyle üst sınır hükmünün uygulama alanı bulmadığı; davacı sigorta şirketinin kendi sigorta poliçesinde dahi "hatalı yükleme ve ambalajlamadan oluşabilecek hasarların teminat dışı" olduğunun belirtildiği ve sigorta eksperinin hasar ödemesi kararını sigortacının takdirine bırakmasının dikkat çekici olduğu; tüm bu nedenlerle davalılar açısından rücu şartlarının oluşmadığı; ancak Mahkemenin rücu şartlarının oluştuğunu kabul etmesi halinde ise, davacının talep ettiği 108.536,36.-TL asıl alacak ve ödeme tarihinden takip tarihine kadar hesaplanan 5.459,53.-TL işlemiş yasal faiz talebinin miktar ve oran olarak mevzuata uygun olduğu hususları rapor edilmiştir.
06/11/2024 tarihli bilirkişi raporuna yönelik olarak; davacı vekili tarafından "raporun denetime elverişli olmadığı, ihtilafta CMR hükümlerinin uygulanması gerektiği ve bu hükümlere göre hasarın önceki taşıma modlarında olduğunun ispat külfetinin davalı taşıyıcılarda olduğu, taşıyıcının eşyayı kontrol ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu nedenle rücu şartlarının oluştuğu" gerekçeleriyle rapor itiraz edildiği; davalı .... ... Ltd. Şti. vekili tarafından "bilirkişi raporunda bildirilen genel kanaate dayanak gerekçelerin raporda ayrıntılı olarak açıklandığı; raporun bu ana tespiti doğrultusunda davanın reddine karar verilmesini talep ettikleri; Mahkemenin rücu şartlarının oluştuğunu kabul etmesi ihtimaline binaen raporda yapılan ikincil (alternatif) alacak hesabına itirazları bulunduğu" beyanlarında bulunulduğu; davalı ... vekili tarafından ise "bilirkişi raporunun aleyhe olan kısımlarını kabul etmedikleri ve rücu şartlarının oluşmadığının bilirkişi raporu ile sabit olduğu" beyanlarında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Taraf vekilleri tarafından sunulan beyanların incelenmesi neticesinde; davacı vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve cevaplandırılması amacıyla ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
ii. Uluslararası Taşımacılık Uzmanı ... Ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... Tarafından Düzenlenen Bilirkişi Ek Raporu :
Anılan ek rapor kapsamında; davacı vekilinin itirazlarının kök raporda karşılanmış olduğu, yeni bir bilgi veya belge sunulmadığı; davacının CMR'nin 2. maddesine dayalı itirazının yerinde olmadığı, zira ilgili maddenin uygulanabilmesi için eşyanın önceki taşıma aracından "boşaltılmadan" karayolu aracına geçmesi gerektiği, oysa somut olayda eşyaların konteynerden limana boşaltılarak araca yüklendiği; taşıyıcının gözetim görevinin, ambalajın uluslararası taşımaya uygunluğunun teknik detaylarını kapsamadığı ve araç sürücüsünün durumu tutanak altına alıp fotoğraflayarak üzerine düşeni yaptığı; davacının kendi eksper raporunda dahi hasar nedeninin "istif hatası" olarak belirtildiği ve bu işlemin davalılar dışında kişilerce yapılması nedeniyle sorumluluklarının doğmayacağının kök raporda açıklanmış olduğu hususları rapor edilmiştir.
Bilirkişi ek raporuna davacı vekili tarafından sunulan 27/02/2025 tarihli dilekçe kapsamında, "raporun eksik inceleme ile hazırlandığı, denetime elverişli olmadığı, aleyhe hususların kabul edilmediği, taşıyıcının sorumluluğunun yeterince araştırılmadığı, ispat külfetinin taşıyıcıda olduğu ve yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması gerektiği" gerekçeleriyle itiraz edildiği; davalı ... Lojistik... Ltd. Şti. vekili tarafından "bilirkişi ek raporunun kök rapordaki kanaatleri teyit ettiği, hükme esas alınmaya uygun olduğu ve rapor doğrultusunda davanın reddi gerektiği" beyanlarında bulunulduğu; davalı ... vekili tarafından ise "rücu şartlarının oluşmadığının kök ve ek raporlarla sabit olduğu, davanın reddi gerektiği" beyanlarında bulunulduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce, bilirkişi kök ve ek raporlarına yönelik davacı vekili tarafından sunulan itiraz beyanlarının incelenmesinde; davacı vekilinin itirazlarının, taşıma hukukunun temel ilkelerinden olan "taşıyıcının özen yükümlülüğü ve kontrol görevine" ve "ispat külfetinin durumuna" dayanması (başka bir anlatımla; taşıyıcının, taşıdığı malı sağlam ve hasarsız bir şekilde varma yerine ulaştırmakla yükümlüğü olduğu; bu kapsamda, malı teslim alırken ambalajının ve yüklemenin görünürdeki durumunu kontrol etme ve taşımaya elverişli olmayan bir durum tespit ederse -örneğin bariz bir istif hatası- bu duruma ilişkin çekincelerini taşıma belgesine -CMR, sevk irsaliyesi vb.- kaydetme yükümlülüğü olduğu; taşıma hukukunda, hasarın taşıma sırasında meydana geldiği varsayılacağı ve hasarın kendi kusurundan kaynaklanmadığını veya kanundaki istisnai sebeplerden -örneğin göndericinin hatası, malın kendi ayıbı vb.- ileri geldiğini ispatlama yükümlülüğünün taşıyıcıda olduğu) yönüyle teorik olarak haklı bir zemine sahip olduğu anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte; Mahkememiz nezdinde ikame olunan dava konusu taşıma işlemleri ile ilgili olarak yapılan incelemede; davacı tarafın, iddialarını desteklemek amacıyla dosyaya sunduğu (kendisi tarafından alınmış) ekspertiz raporunda, hasarın temel nedenini "istif hatası" olarak tespit edilmiş olduğu (davacının kendi delilinin, hasarın bir taşıma kazası veya şoför hatasından değil, yükleme tekniğinden kaynaklandığını göstermesi); dosyadaki beyanların ve ticari hayatın olağan akışının, tonajlı ve uluslararası bir yükün limanda araca yüklenmesi ve istiflenmesinin taşıyıcı şoför tarafından değil, bu konuda uzmanlaşmış liman personeli tarafından yapıldığını göstermekte olması hususları birlikte değerlendirildiğinde neticeten; davacı vekilinin itirazlarının, taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin genel ve teorik hukuk kuralları açısından haklı bir mantığa sahip olması ile birlikte bilirkişi raporlarının, işbu genel kuralların somut olaydaki istisnalarını, dosyadaki delillere dayanarak ortaya koymuş olduğu anlaşılmakla; davacı vekilinin itirazlarının reddine karar verilmesi kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce bilirkişi kök ve ek raporları ile ilgili olarak res'en yapılan değerlendirmede ise; raporların gerek kendi kapsamlarında ve gerekse birbirleri arasında herhangi bir çelişki barındırmadıkları; poliçe hükümlerinin yorumlanmasına ilişkin bir hata bulunmadığı ve poliçede mevcut verilerin bilirkişi raporuna aktarılmasında herhangi bir yanlışlık veya tutarsızlık bulunmadığı; raporlar kapsamında, uyuşmazlığın ana noktasının doğru bir şekilde tespit edilmiş ve irdelenmiş olması; anılan tespitin dosyadaki delillerle, özellikle de bizzat davacı tarafından sunulan kanıtlarla çelişmeyecek şekilde gerekçelendirilmiş olması; soyut hukuki kuralların somut olayda neden uygulanamayacağının, tarafların kendi iddia ve delilleri üzerinden mantıksal bir silsileyle açıklanmış olması hususları göz önünde bulundurularak, söz konusu raporların hükme esas alınabilir nitelikte ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu kanaatine varılarak, ek/yeni rapor alınması cihetine gidilmemiştir.
d.3) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Nihai Değerlendirme :
Mahkememiz nezdinde ikame olunan davada; davacı tarafın, talebini sigortalısının haklarına halef olma (TTK md. 1472) ve taşıyıcının sorumluluğu (TTK md. 875) hükümlerine dayandırdığı anlaşılmıştır.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Zıya veya Hasar ile Gecikmeden Doğan Zarardan Sorumluluk" başlıklı 875. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.
(2) Zararın oluşmasına, gönderenin veya gönderilenin bir davranışı ya da eşyanın özel bir ayıbı sebep olmuşsa, tazminat borcunun doğmasında ve kapsamının belirlenmesinde, bu olguların ne ölçüde etkili olduğu dikkate alınır.
(3) Gecikme hâlinde herhangi bir zarar oluşmasa da taşıma ücreti gecikme süresi ile orantılı olarak indirilir; meğerki, taşıyıcı her türlü özeni gösterdiğini ispat etmiş olsun."
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Halefiyet" başlıklı 1472. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.
(2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur."
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Özel Haller" başlıklı 875. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Zıya, hasar veya teslimdeki gecikme, aşağıdaki hâllerden birine bağlanabiliyorsa taşıyıcı sorumluluktan kurtulur:
a) Sözleşme veya teamüle uygun olarak üstü açık bir aracın kullanılmış olması yahut güverteye yükleme yapılması.
b) Gönderen tarafından yapılan yetersiz ambalajlama.
c) Eşyanın gönderen veya gönderilen tarafından işleme tabi tutulması, yüklenmesi veya boşaltılması.
d) Eşyanın; özellikle kırılma, paslanma, bozulma, kuruma, sızma, olağan fire yoluyla kolayca zarar görmesine yol açan doğal niteliği.
e) Taşınacak paketlerin gönderen tarafından yetersiz etiketlenmesi.
f) Canlı hayvan taşıması.
g) 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile diğer kanun ve düzenlemelerde yer alan hükümlerin taşıyıcının sorumluluktan kurtulmasını haklı gösterdiği hâller.
(2) Herhangi bir zararın hâl ve şartlara göre birinci fıkrada öngörülen bir sebebe bağlanmasının muhtemel bulunduğu durumlarda, o zararın bu sebepten ileri geldiği varsayılır. Birinci fıkranın (a) bendinde öngörülen olağanüstü zıya veya hasar hâlinde bu karine geçerli olmaz.
(3) Zıya, hasar veya gecikme, gönderenin eşyanın taşınmasına ilişkin özel talimatlarına taşıyıcının uymamasından ileri gelmişse, taşıyıcı birinci fıkranın (a) bendine dayanarak sorumluluktan kurtulamaz.
(4) Taşıyıcı, sözleşme uyarınca eşyayı sıcağa, soğuğa, ısı değişikliklerine, neme, sarsıntılara ya da benzer etkilere karşı özel olarak koruma yükümlülüğü altında ise, birinci fıkranın (d) bendine ancak, hâl ve şartlara göre, özellikle de gerekli donanımın seçimi, bakımı ve kullanımına ilişkin kendisine düşen tüm önlemleri almış ve özel talimatlara uygun davranmış bulunması hâlinde dayanabilir.
(5) Taşıyıcı birinci fıkranın (f) bendine ancak hâl ve şartlara göre kendisine düşen tüm önlemleri almış ve özel talimatlara uygun davranmış bulunması hâlinde dayanabilir."
CMR Konvansiyonu'nun "Taşımacının Sorumluluğu" başlıklı 17. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunlann kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.
(2) Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değilde, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahutta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geliyorsa, taşımacı sorumlu tutulamaz.
(3) Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıtları, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya vekilinin yahutta çalışanlannın hata ve veya ihmallerinden dolayı sorumludur.
(4) Madde 18 paragraf 2 ila 5'e uygun olmak üzere kayıp veya hasar durundan aşağıda belirtilen koşullardan bir veya bir kaçının doğal sonucu olan özel risklerden doğmuş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz.
a) Kullanılmasında anlaşmaya vanlmış ve sevk mektubunda açıkça belirtmiş olduğu üzere, madeni levha ile kaplanmamış açık taşıtlar kullanılması,
b) Ambalajlanmadıklan veya kötü ambalajlandıktan zaman, özellikleri gereği fire veren veya hasara uğrayan mallann ambalajlanmaması veya hatalı ambalajlanmış olması,
c) Yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması taşınması, yüklenmesi, yığılması veya boşaltılması,
d) Özellikle kınlma, paslanma, çürüme, kuruma, normal fire yahutta güve ve haşarettan kısmen veya tamamen zarar görebilecek mallann özelliği,
e) Sandık veya paketlerin üzerindeki marka veya numaralann yetersiz veya hatalı oluşu,
f) Canlı hayvan nakli,
(5) Kayıp, hasar ve gecikmeye neden olan faktörlerden bazılan bakımından bu maddeye göre taşımacının sorumlu olmadığı hallerde, yine maddeye göre sorumlu olduğu faktörlerin kayıp, hasar ve gecikmeye yaptıkları katkı oranında sorumlu olacaktır. "
Gerek yukarıda belirtilen 6102 sayılı TTK'nın 878. maddesi ve gerekse olaya uygulanması lüzumu bulunan ... Konvansiyonu'nun 17. maddesi, hasarın gönderici veya onun adına hareket eden kişilerin fiillerinden (örneğin eşyanın gönderen tarafından yüklenmesi, istiflenmesi vb.) kaynaklanması halinde taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı düzenlenmektedir.
Somut uyuşmazlıkta, dava konusu taşımanın...'den başlayan ve birçok kez elleçleme işlemi görerek ...'ye ulaşan okyanus aşırı bir taşımanın son aşaması olduğu sabittir. Davacı tarafın dosyaya sunduğu ve iddiasının temelini oluşturan 17/08/2022 tarihli sigorta ekspertiz raporunda, hasarın sebebinin "istif hatasından meydana geldiği" açıkça belirtilmiştir. Dosya kapsamında mevcut delillerden anlaşıldığı ve bilirkişi raporlarında da isabetle vurgulandığı üzere; dava konusu emtianın ...Limanı'nda davalı ...'in aracına yüklenmesi ve istiflenmesi işlemlerinin taşıyıcılar tarafından değil, gönderici/alıcı adına hareket eden liman işletmesi personeli tarafından yapılmış olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda; hasarın temel nedeni olarak gösterilen "hatalı istifleme" fiilinin, davalıların sorumluluk alanı dışında gerçekleşmiş olduğu görülmektedir.
Her ne kadar taşıyıcının eşyayı teslim alırken bir gözetim ve kontrol yükümlülüğü bulunmakta ise de; işbu yükümlülük, eşyanın ve ambalajın "görünürdeki durumu" ile sınırlıdır (karton kolilerin ve özel ambalajların içindeki "ezilme ve kırılmaları" şoförün dışarıdan tespit etmesinin beklenemeyeceği) ve davalı şoförün, yükleme anındaki durumu fotoğraflaması ve varış yerindeki tutanakta "emtianın limandan bu şekilde yüklendiğini" belirtmesi işlemleri, bu sınırlı yükümlülüğünü yerine getirdiğini göstermektedir.
Neticeten; davacı sigorta şirketi tarafından akdedilen sigorta poliçesinin özel şartlarında "hatalı yükleme ve ambalajlamadan oluşabilecek hasarların teminat dışı" olduğunun düzenlenmiş bulunması; davacı tarafından sunulan eksper raporunda, hasar gerekçesinin "istif hatası" olduğunun açıkça belirtilmiş olması (hatta sigorta eksperi tarafından; işbu hususa dikkat çekilerek, ödeme kararının sigortacının takdirine bırakılmış olması) ve tüm bu hususlar karşısında, davacı tarafından, "hasarın münhasıran davalıların sorumluluğundaki taşıma esnasında ve onların bir kusuruyla meydana geldiğinin" somut ve inandırıcı delillerle ispat edilememiş olması hususları birlikte değerlendirilerek; davanın reddine dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
Bununla birlikte, davalılar tarafından sunulan kötü niyet tazminatı talepleri ile ilgili olarak ise; "dava konusu hasarın, taşıma sırasında meydana gelmemiş olduğu" hususunun, davacı şirket tarafından kesin nitelikte bilinmesinin beklenemeyeceği aşikar olduğundan; kötü niyet tazminatı taleplerinin de yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın REDDİNE,
2) Davacı vekili tarafından sunulan, icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3) Karar ve İlâm Harcı :
a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 615,40.-TL peşin harç miktarı ile ilgili olarak; davacı tarafından 1.376,79.-TL yatırılmış bulunduğu anlaşıldığından; fazla yatırıldığı tespit olunan 761,39.-TL harcın, kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde yatırana İADESİNE,
b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 615,40.-TL peşin harç, 269,85.-TL. başvurma harcı ve 38,40 TL. vekalet harcı olmak üzere toplam 923,65.-TL. harcın; davacı taraf üzerinde BIRAKILMASINA,
4) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :
a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan yargılama giderlerinin, davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca ....Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00.-TL arabuluculuk ücretinin, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde; HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
5) Vekâlet Ücreti :
a) Davalı ... Ltd. Şti.'nin kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3, 13. maddeleri uyarınca (Mahkememizce reddine karar verilen 113.995,82 TL üzerinden) takdir edilen 30.000,00.-TL. vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalı ... Ltd. Şti.'ye ÖDENMESİNE,
b) Davalı ...'in kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3, 13. maddeleri uyarınca (Mahkememizce reddine karar verilen 113.995,82 TL üzerinden) takdir edilen 30.000,00.-TL. vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalı ...'e ÖDENMESİNE,
Dair; davacı vekilinin ve davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin yüzüne karşı, davalı ... vekilinin yokluğunda; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca ... kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi.30/05/2025
...
¸ ¸
Gerekçeli Karar