T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2023/827 Esas - 2023/885 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/827
KARAR NO: 2023/885
HÂKİM: ....
KATİP:...
DAVACI : ....
VEKİLİ: Av. ...
VEKİLİ: Av. ....
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 22/06/2023
KARAR TARİHİ: 13/12/2023
G.K. YAZIM TARİHİ : 13/12/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması neticesinde,
I) İDDİA :
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; davalı sigorta şirketi nezdinde kasko sigorta poliçesi tanzim edildiği; müvekkiline ait ... plakalı araçta 25/10/2022 tarihinde maddi hasarlı kaza meydana geldiği; toplamda KDV dahil 89.327,51 TL. hasar tespit edildiği ve davalı sigorta şirketi tarafından dava öncesi 31.931,00 TL tutarında kısmi ödemenin gerçekleştiği; yapılan ödemenin tenzili ile davalının hasar tazminatına ilişkin sorumluluğunun, bakiye alacak olan KDV dahil 57.396,51 TL tutar üzerinden devam etmekte olduğunun açık olduğu; bakiye kasko alacağı, ekspertiz ücreti ve takip öncesi faizin tahsili amacıyla davalı aleyhine ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine başlanıldığı ve anılan icra takibinin davalının itirazı üzerine durduğu beyan edilmiş olup; Mahkememiz nezdinde açılan dava kapsamında, davalı tarafından icra takibine sunulan itirazın iptaline, takibin devamına ve davalı aleyhine alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) SAVUNMA :
Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki sigorta poliçesinin, müvekkili şirket ile davacı sigortalı arasında ... Kasko Sigorta Poliçesi olarak tanzim edildiği, tarafların ticari iş ile uğraştığı, davaya konu sigortalı aracın ticari olduğu, davacının açmış olduğu davanın ticaret mahkemelerinde görülmesi gerekirken tüketici mahkemesinde görülmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu; davalı sigorta şirketinin, davacının gerçek zararını ödemiş olduğu; aracın ... oluşunun, aracın gerçek rayiç değerini düşüren bir unsur olduğu, hasar dosyasından da görüleceği üzere aracın piyasa rayiç değerlerinin tespit edildiği; aracın geçmiş tramer kayıtları, km, ... oluşu ve pazarlık payı gibi hususların irdelenerek aracın kaza tarihi itibari ile rayiç değerinin belirlendiği; poliçe, kloz ve muafiyetler şartları gereğince % 2 genel muafiyet, % 40 tedarik muafiyet düşüldükten sonra şartları gereğince bakiye olarak davacıya 31.931,00 TL ödendiği; davacının basiretli bir tacir olmakla poliçe şartlarını kabul etmiş olup KTK. 111. maddesi uyarınca sigortacıyı ibra ettiği ve Kasko Sigorta Poliçesi Genel Şartları gereğince davanın reddinin gerektiği belirtilmiş olup; huzurdaki davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesinin, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise TTK ve Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca davanın esastan reddine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
III) DELİLLER :
... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.
... Tarafından Gönderilen Hasar Dosyası.
... Tarafından Gönderilen 18/07/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
... Tarafından Gönderilen 18/07/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
... Tarafından Gönderilen Bila Tarihli Cevabi Yazı.
.... Tarafından Gönderilen 08/12/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
Mahkememizde açılan davanın; davacı ... ("davacı" olarak anılacaktır) ile davalı ..."davalı" olarak anılacaktır) arasındaki "Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklı İtirazın İptali Davası" olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın konusunun; ... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibi ile ilgili olarak; taraflar arasındaki sigorta ilişkin olarak (takip tarihi itibariyle) 61.690,07 TL. (icra takibi önceki işletilen faiz dahil) alacağının mevcut bulunup bulunmadığı; takip tarihi öncesinde uygulanmış faizin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, türü ve oranı ile takip sonrası uygulanacak faizin türü ve icra inkar tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
b) Genel Hukuki Tasnif :
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Görevin Belirlenmesi ve Niteliği" başlıklı 1. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir."
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;
a) Bu Kanunda,
b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,
c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,
d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,
e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,
öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır."
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Ticari Davalar ve Çekişmesiz Yargı İşlerinin Görüleceği Mahkemeler" başlıklı 5. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.
(2) ...
(3) Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.
(4) ..."
Yukarıda belirtilen madde hükümleri kapsamında açıkça belirtilmekte olduğu üzere Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir. Bu doğrultuda "kamu düzenine ilişkin" olan görev kurallarının uygulanması, Mahkeme tarafından yargılamanın her aşamasında tetkik edilmesi zorunlu bir unsur olup; gerek tarafların talebi doğrultusunda ve gerekse Mahkeme tarafından re'sen, yargılamanın her aşamasında görevsizlik kararı verilebilmektedir. Bu kuralın tek istisnası, 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 5/4. maddesinde düzenlenmiş olup; söz konusu düzenleme uyarınca, yargı çevresinde ayrı bir Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmayan yerlerde, Asliye Hukuk Mahkemelerine açılan davalarda görev kuralına dayanılmamış olması görevsizlik kararı verilmesini gerektirmemektedir.
Gerek 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve gerekse 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında; Asliye Hukuk Mahkemeleri, Sulh Hukuk Mahkemeleri ve Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki görev sınırları, detaylı bir şekilde belirtilmiş olup; TTK.'nın 4. ve 5. maddelerinde hüküm altına alındığı üzere; öğretide "Mutlak Ticari Davalar" olarak adlandırılan ve taraflarının "tacir" sıfatları dikkate alınmaksızın 6102 Sayılı Kanun'un 4/1. maddesinde belirtilen bentler kapsamında sayılan işlere ilişkin bulunan davalar ile öğretide "Nispi Ticari Davalar" olarak adlandırılan ve tarafların her birinin "ticari işletmesi ile ilgili olan" davalar Asliye Ticaret Mahkemesi görevine girmektedir.
6102 Sayılı Kanun'un 4/1. maddesi uyarınca mutlak ticari davalar; 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda, 4721 Sayılı Türk Medenî Kanunu'nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969. Maddelerinde; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203. maddelerinde; rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447. maddelerinde, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501. maddelerinde; kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519. maddelerinde; komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545. maddelerinde; ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554. maddelerinde; havale hakkındaki 555 ilâ 560. maddelerinde ve saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580. maddelerinde; fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta; borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları olarak belirlenmiştir.
Yukarıda belirtilen genel kuralın istisnası mahiyetindeki düzenleme, yine 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4 maddesi kapsamında belirlenmiştir. Buna göre; herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen "havale", "vedia" ve "fikir ve sanat eserlerine ilişkin" haklardan doğan davalar da, "ticari dava" niteliğindedir.
Detayları belirtilen "Hukuk Mahkemelerinde Görev" müessesesinin incelenmesinde, ayrıca 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3/1. maddesinin (l) bendinde tanımlamasını bulan "Tüketici İşlemi" kavramının tetkiki de büyük bir önem arz etmektedir.
6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. Maddesinin, "Tüketici İşlemi" tanımını düzenleyen (l) bendi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi,"
Anılan madde hükmünde de açıkça belirtilmekte olduğu üzere tüketiciler ile ticari veya mesleki amaçlarla (veya onların nam ve hesabına) hareket edenler arasında kurulan sigorta sözleşmeleri, "tüketici işlemi" olarak kabul edilmiştir.
c) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
Yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda; sigortalıların, sigorta şirketlerine yönelik ikame edecekleri davalarda, görevli mahkemenin belirlenmesi hususunda; sigortacı ve sigortalı arasında "davacı sigortalı" ile "davalı sigorta şirketi" arasındaki hukuki ilişkinin tetkiki önem arz edecektir.
Mahkememizce dosya üzerinde yapılan incelemede; davacının, davalı sigorta şirketinin müşterisi olması; taraflar arasında akdedilen sigorta poliçesinin, "davacı gerçek kişi" ile "müşterisi bulunduğu sigorta şirketi" arasında imzalanmış olması ve anılan poliçe kapsamında da belirtildiği üzere, dava konusu aracın kullanım cinsinin "hususi otomobil" olduğunun münferiden belirtilmiş olması hususları dikkate alındığında; taraflar arasındaki işlemin, bir "tüketici işlemi" olduğu ve bu doğrultuda "mutlak ticari dava" olarak nitelendirilmesi imkanının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; huzurdaki davada "görev müessesesinin" tetkikinde, yukarıda detaylı incelenen 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesi uyarınca davanın, "nispi ticari dava" olup olmadığının tespiti lüzumu bulunduğundan; Mahkememizce gerçek kişi davacının tacir sıfatının bulunup bulunmadığı hususunun araştırılması amacıyla ilgili ... müzekkere yazılmış; Mahkememize ... tarafından sunulan 08/12/2023 tarih ve ... sayılı cevabi yazı kapsamında, davacının "işletme hesap özetine göre defter tuttuğunun" belirtildiği ve bu doğrultuda davacı gerçek kişinin "tacir sıfatını" haiz bulunmadığı anlaşılmakla, huzurdaki davanın, "nispi ticari dava" olarak da nitelendirilme imkanının bulunmadığı da anlaşılmıştır.
Bu doğrultuda; 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 3. maddesi uyarınca "Tüketici İşlemi" olduğu anlaşılan uyuşmazlık konusunda görevli Mahkemenin, Tüketici Mahkemesi olması nedeniyle; Mahkememizin görevsizliğine dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm kurulmuştur.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Mahkememizin görevli olmadığı ve bu doğrultuda dava şartı noksanlığı bulunduğu anlaşıldığından, davanın USULDEN REDDİNE;
2) Görevli Mahkemenin, Tüketici Mahkemesi olduğunun TESPİTİNE,
3) Mahkememiz kararına yönelik, "süresi içinde kanun yoluna başvurulmaması" nedeniyle, kararın kesinleşmesi halinde, kararın kesinleştiği tarihten itibaren (2) hafta içerisinde, olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü amacıyla dosyanın .... Bölge Adliye Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE;
4) Harç ve yargılama giderlerinin; 6100 Sayılı HMK.'nın 331/2. maddesi uyarınca, görevli Mahkeme dosyası kapsamında DEĞERLENDİRİLMESİNE;
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde tarafların yokluğunda verilen karar, gerekçeli kararın TEBLİĞ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca .... Bölge Adliye Mahkemesi'ne İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere okunup, yapılan açık yargılamada karar verildi. 13/12/2023
Katip .... Hâkim ...
¸ ¸
Gerekçeli Karar