T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2022/339 Esas - 2024/462 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/339
KARAR NO : 2024/462
...
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 25/05/2022
KARAR TARİHİ : 09/07/2024
G.K. YAZIM TARİHİ : 25/09/2024
1. Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
I) İDDİA :
2. Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; davalının alacaklısı olduğu ... Esas sayılı dosyası kapsamında müvekkili aleyhine başlatılan 50.000,00 TL miktarlı, 30/08/2021 tanzim tarihli, 31/10/2021 vade tarihli senete ilişkin kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı; müvekkili tarafından süresi içerisinde itiraz edildiği ve ... yargılama yapıldığı; müvekkili tarafından itiraz dilekçesinde söz konusu senede ilişkin böyle bir borcunun olmadığının açıkça belirtildiği; davalının ve vekilinin pencere olarak bilinen yöntemle boş senetlere attırdığı imzalarla senet düzenlemekten ve söz konusu senetlerle icra takibi başlatmaktan ötürü haklarında soruşturma başlatıldığı; müvekkilinin ... isimli şahsı tanımıyor olduğu ve böyle bir borcunun olmadığı; söz konusu mesnetsiz ve asılsız şekilde yapılmış icra takibine konu senedin taraflarınca kabulünün mümkün olmadığı beyan edilmiş olup; davalı ... ile müvekkili arasında mevcut ve geçerli bir borç ilişkisinin bulunmadığının tespitine, ... Esas sayılı dosyası kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilerek icra veznesine girecek her türlü paranın davalıya ödenmesinin engellenmesine; haksız icra takibinin durdurulmasına; davalının dava konusu alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkumiyetine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
II) SAVUNMA :
3. Dava dilekçesini ve tensip zaptını içerir davetiyenin, davalı ...'e 01/06/2022 tarihinde, usulüne uygun olarak tebliğ edildiği; bununla birlikte davalı tarafından, cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmaktadır.
III) DELİLLER :
... Tarafından Gönderilen 31/05/2022 Tarihli Cevabi Yazı.
... Tarafından Gönderilen 27/10/2022 Tarihli Cevabi Yazı.
... Tarafından Gönderilen 27/02/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
... Tarafından Gönderilen 27/02/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
... Tarafından Gönderilen 22/06/2023 Tarihli Cevabi Yazı.
...Tarafından Düzenlenen 19/11/2023 Tarihli Rapor.
IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :
a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :
4. Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı ... ("davacı" olarak anılacaktır) tarafından davalı ...'e ("davalı" olarak anılacaktır) yönelik açılan, Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Menfi Tespit Davası olduğu anlaşılmaktadır.
5. Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, taraflar arasında "uyuşmazlık bulunmayan hususlar" tespit edilememiş olmakla birlikte; 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.
6. Bu doğrultuda uyuşmazlığın konusunun; .... Esas numarasını almıştır) başlatılan icra takibine konu 50.000,00 TL miktarlı 30/08/2021 tanzim ve 31/10/2021 vade tarihli senet kapsamında davacının borçlu sıfatını haiz bulunup bulunmadığının tespiti ile kötü niyet tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :
7. Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi uyarınca "dava şartlarının" mevcut bulunup bulunmadığı hususunda yapılan incelemede; dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.
8. Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle "yetki" veya "tahkim" ilk itirazlarında bulunulmadığı anlaşılmıştır.
c) Menfi Tespit Davasının Hukuki Nitelendirmesi :
9. Menfi Tespit Davası; davalı tarafından varlığı iddia edilen bir "hukuki ilişkinin mevcut olmadığının" veya "mevcut bulunan bir alacağın, ödeme, ibra, takas vb. bir nedenle sona erdiğinin" tespiti için açılan davadır.
10. Menfi Tespit ve İstirdat Davalarını düzenleyen, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "Menfi Tespit ve İstirdat Davaları" başlıklı 72. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:
"(1) Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını isbat için menfi tesbit davası açabilir.
(2) İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.
(3) İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.
(4) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyatî tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.
(5) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlâmın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.
(6) Borçlu, menfi tespit davası zımnında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.
(7) Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.
(8) Menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının ikametgâhı mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lâzım gelmediğini ispata mecburdur."
11. Yukarıda belirtilen madde hükmü kapsamında da açıkça belirtildiği üzere borçlu, açacağı menfi tespit davası kapsamında; daha önce kendisi hakkında başlatılmış icra takibinde "ödeme emrine itiraz etmemiş" veya itiraz etmekle birlikte "itirazı yerinde görülmemiş" olması sebebiyle icra takibinin kesinleşmesi halinde dahi, "maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını" ileri sürebilecektir.
12. Bu anlatımdan hareketle; kendisine yönelik açılan bir icra takibinde, ödeme emrini tebellüğ eden bir borçlunun, yasal süresi içinde borca itiraz edip etmemesi, sadece takip hukuku bakımından sonuç doğuracak; alacaklı tarafından açılacak itirazın iptali davasında veya borçlu tarafından sunulacak menfi tespit taleplerinde ispat yükünün yer değiştirmesine sebebiyet vermeyecektir.
13. Söz konusu (menfi) tespit talebinde bulunan borçlunun, icra takibinin devamı esnasında alacaklıya karşı açacağı dava, "menfi tespit davası"; bununla birlikte "ödemesini gerçekleştirdiği meblağın kendisine ödenmesi" için alacaklıya yönelik açacağı dava ise "istirdat davası" olarak tanımlanacaktır. Belirtilen bu açıklamalardan hareketle ve 2004 Sayılı İİK.'nın 72/6. maddesi uyarınca; menfi tespit davası olarak açılan bir davada, herhangi bir sebeple borcun ödenmesi halinde de, davaya "istirdat davası" olarak devam edilecektir.
14. Menfi tespit davasında; "alacağın varlığını" iddia eden tarafın "davalı" olması nedeniyle, ispat yükü de kural olarak davalıya (alacaklıya) düşmektedir. Bununla birlikte genel kural olarak uygulanan bu durum; borçlunun, taraflar arasında herhangi bir "hukuki ilişkinin mevcut olmadığını" iddia ettiği durumlara münhasır olup; "mevcut bir hukuki ilişkinin, herhangi bir sebeple sona ermesi nedeniyle alacağın son bulduğunun" (alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğu; alacağın ödeme, ibra veya takas gibi bir nedenle sona erdiği vb) iddia edildiği durumlarda ispat yükü; alacağın son bulduğunu iddia eden davacı borçluya geçmektedir.
d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :
15. Mahkememiz nezdinde açılan menfi tespit davasında; ... Esas numarasını almıştır) başlatılan icra takibine konu 50.000,00 TL miktarlı 30/08/2021 tanzim ve 31/10/2021 vade tarihli senet nedeniyle davacı tarafın borçlu bulunmadığının tespiti talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.
16. Tensip zaptını ve davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesini içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalıya 01/06/2022 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı tarafından Mahkememize cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle, 6100 sayılı HMK.'nın 128. maddesi uyarınca, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamının, davalı tarafından inkar edilmiş olduğu kabul edilmiştir.
17. Mahkememizce dosya üzerinde yapılan incelemede; dava konusu 50.000,00 TL miktarlı 30/08/2021 tanzim ve 31/10/2021 vade tarihli senet üzerindeki imzanın davalıya ait olup olmadığı hususunda teknik inceleme yapılması amacıyla, dosyanın ... tevdiine karar verilmiş olup; ilgili Kurum tarafından düzenlenen rapor kapsamında, inceleme konusu senet üzerinde davacı adına atfen atılı bulunan imzaların, kişiye atfedilebilecek yeterlilikte kaligrafik ve karakteristik özellikler ihtiva etmeyen, taklidi kolay ve basit tersimli imzalar olduğunun ve söz konusu imzalar ile davacının mukayese imzaları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada ise, anılan gerekçeler nedeniyle, inceleme konusu senet üzerinde atılı bulunan imzaların, davacının eli ürünü olup olmadığı hususunda müspet ya da menfi bir kanaat bildirmenin mümkün bulunmadığının belirtildiği anlaşılmıştır.
18. Jandarma ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunun; uyuşmazlığı çözüme yeterli, ayrıntılı ve denetime elverişli bulunmadığı kanaatine varıldığından; (anılan hususta teknik inceleme yapılması amacıyla) dosyanın ... tevdiine karar verilmiştir.
19. Yukarıda belirtilen mevzuat ve hukuki açıklamalar uyarınca (bkz. yukarıda par. 14); Mahkememiz nezdinde açılan davada davacının "taraflar arasında herhangi bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığını" iddia ettiği ve bu doğrultuda alacağın varlığını ispat yükünün, "alacağın varlığını iddia eden davalı üzerinde" olduğu anlaşılmakla; ... tarafından yapılacak imza incelemesi hususunda Mahkememiz veznesine yatırılması lüzumu bulunan delil avansının, davalı tarafından yatırılmasına karar verilmiş ve (Mahkememizin 04/06/2024 tarihli duruşmasına davalı tarafın katılmamış olması nedeniyle), davalı tarafa münferiden ihtarlı muhtıra gönderilerek ... ücretinin Mahkememiz veznesine yatırılması amacıyla, kendilerine (2) hafta kesin süre verilmesine karar verildiğinin ve anılan işbu kesin süre içerisinde bilirkişi ücretinin taraflarınca yatırılmaması halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 324. maddesi uyarınca 'imza incelemesi' hususunda ... tarafından hazırlanacak bilirkişi delilinin ikamesinden vazgeçmiş sayılacaklarının ve yargılama neticesinde, dosya kapsamında mevcut evrak üzerinden hüküm verileceğinin ihtarına" karar verilmiştir.
20. Müteakiben; ... ücretinin yatırılması hususunda ihtarat içerir ihtarlı muhtıra; davalı tarafa 11/06/2024 tarihinde usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı tarafa tanınan (2) haftalık kesin süre içinde, ... ücretinin Mahkememiz veznesine yatırılmadığı ve bu doğrultuda "alacağın varlığının, davalı tarafından ispatlanamadığı" anlaşılmakla; dava konusu 50.000,00 TL miktarlı 30/08/2021 tanzim ve 01/10/2021 vade tarihli çek ile ilgili olarak, davacının borçlu olmadığının tespitine dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.
V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)
1) Davanın KABULÜNE,
Bu doğrultuda;
a) ... Esas sayılı dosyası kapsamında davacı aleyhine başlatılan 50.000,00 TL miktarlı 30/08/2021 Tanzim ve 01/10/2021 vade tarihli çek ile ilgili olarak, davacının borçlu olmadığının tespitine,
b) Hükmolunan alacağın %20’si olan 10.000,00 TL. kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine;
2) Karar ve İlâm Harcı :
a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 3.415,50 TL harçtan, davacı tarafından yatırılan 853,88 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 2.561,62 TL harcın, davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b) Davacı tarafından yatırıldığı anlaşılan 853,88 TL peşin harç, 80,70 TL başvuru harcı ve 11,50 TL vekalet harcı olmak üzere toplam 946,08 TL harç bedelinin; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
3) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :
a) Davacı tarafından yatırıldığı anlaşılan 422,25 TL posta ve tebligat ücretinden ibaret yargılama giderinin; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca ... bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin, davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, 6100 Sayılı HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,
4) Vekâlet Ücreti :
Davacı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca takdiren 17.900,00 TL vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer ... dilekçe sunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca .... kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. 09/07/2024
...
¸ ¸
Gerekçeli Karar