T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/675 Esas - 2025/122
TÜRK MİLLETİ
Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C.
ANKARA GEREKÇELİ KARAR
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ....
KARAR NO : ....
BAŞKAN :....
ÜYE :...
ÜYE : ...
KATİP : ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : HASIMSIZ
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi/Karar Defteri
DAVA TARİHİ : 20/09/2024
KARAR TARİHİ : 19/02/2025
KARAR Y.TARİHİ : 19/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan "Zayi Belgesi Verilmesi" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir;
I-İDDİALAR
1. Davacı şirket vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 15.08.2024 tarihinde yeni bir ofis kiraladığını ve 05.09.2024 tarihinde eski adreslerinden yeni adrese taşındığını, taşınma sırasında şirketin önemli evraklarının, şirketin ...... plakalı aracıyla taşındığını, şirketin karar defterinin korunaklı olması için laptop çantasına konulup araca konulduğunu, şirket evraklarının taşınması bittikten sonra adres değişikliği işlemleri için deftere ihtiyaç duyulduğunu ancak, laptop çantası ve karar defterinin olmadığının fark edildiğini, karar defterinin, laptop çantasında olması sebebiyle laptop sanılarak arabadan fark edilmeden çalınmış olduğunun düşünüldüğünü, bu durum hakkında 19.09.2024 tarihinde ..... şikayette bulunulduğunu beyanla; müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir.
II-SAVUNMALAR
2. Dava hasımsız olarak açılmıştır.
III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR
3. Esasen talep eden istem konusu yaptığı husus çekişmeli bir yargılamayı gerektirmemesi ve hasımsız olması dikkate alındığında uyuşmazlıktan sözedilemeyecektir.
IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
4...... Noterliği'nin cevabi yazısının incelenmesinde;.... Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı şirketin 2016 yılında kullanılmak üzere 78 tek sahifeden ibaret karar defterinin tasdikinin yapıldığı bildirilmiştir.
5.......'nın cevabi yazısının incelenmesinde;..... Tur. San ve Tic. Ltd. Şti'nin 01/01/2023 tarihinde e-defter uygulamasına dahil olduğu, en son 2024/06 dönemine ait e-defter berat dosyalarını ..... sistemine yüklediği, sistemlerinde yevmiye defteri ve kebir defterlerinin yer aldığı, karar defterlerinin yer almadığı bildirilmiştir.
6...... Kurumu Başkanlığı cevabi yazısının incelenmesinde; ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin iş yeri dosyalarında vergi denetime ve soruşturma tespit edilmediği bildirilmiştir.
V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE
7. Talep, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
8. 6102 s. TTK 82 maddede yapılan düzenlemede; her tacir, kanunen tutulması zorunlu olan ticari defter ve kayıtlarını 10 yıl süre ile saklamak zorundadır. 82. maddeye göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.
9. TTK'nın 82. maddesinde yer alan neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir (Y11HD., 08.12.2014 tarih,.... Esas, ..... Karar).
10. Yine TTK'nın 64. maddesinin (4). fıkrasındaki, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzekkere defteri gibi işletmenin muhasebesi ile ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir." hükmü uyarınca maddede sayılan şirketin muhasebesi ile ilgili olmayan defterlerinin de bu anlamda ticari defterlerden olduğu anlaşılmaktadır.
11. Öte yandan 82. maddenin 7. fıkrasında bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin hangi hallerde zıyaa uğrarsa zayi belgesi verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Bu haller yangın, su baskını ve yer sarsıntısı gibi mücbir haller ile hırsızlık gibi tacirin iradesi dışında gerçekleşen vakıalar olup madde metninde "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenlemenin sözkonusu olmadığı da anlaşılmaktadır. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkca aykırı düşmemesi ve tacirin gerekli özen ve dikkati göstermesine karşın zıyaanın gerçekleşmesi gerekir. (Y11HD., 10/01/2018 tarih, .... Esas, .... Karar).
12. Hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle iptal davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir. Bu bakımdan mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalıdır. Zira 82/7. maddesinde açıkça mahkemenin gerekli gördüğü delillerin toplanmasına emredebileceği de belirtilmekle resen bir araştırma yapılabileceği düzenlenmiştir.
13. Zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı tespit edilmeli, TTK'nın 82. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, sözkonusu madde hükmüne göre bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar; yangın, su bankını veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içerisinde ziyaa uğrarsa, kendisine bir vesika verilmesini isteyebilecektir.
14. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirtilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir (YHGK., 16.03.2016 tarih, .... Esas,.... Karar; Y11HD., 07.12.2010 tarih, ..... Esas, ..... Karar).
15. Tacirin defter ve belgelerin kaybolmasına neden olan olayın gerçekleştiğini her türlü delil ile kanıtlayabileceği göz önünde tutulmalıdır.
16. Ayrıca TTK m. 82 hükmü uyarınca tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin zıyaa uğradığını öğrendiği tarihten itibaren "otuz gün içinde" ticari işletmesinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinden zayi belgesi verilmesini istemelidir. Ticari işletmenin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesinin yetkisi, kamu düzenine ilişkin olup kesin yetkidir ve maddede öngörülen bu süre hak düşürücü süre olup mahkemece her iki hususun da resen dikkate alınması gerekmektedir (Y11HD., 13/11/2018 tarih, .... Esas, ... Karar; TTK m. 82/7).
17. Yapılan açıklamalar sonucu somut olay ele alındığında, zayi belgesi talep eden, ticari işletmesine ait karar defterinin çalındığını ileri sürmüştür. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden davacının iddiasına göre zayi olduğunu iddia ettiği defterin çalındığı vakıasına dayandırdıkları anlaşılmaktadır.
18. Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacı şirkete ait karar defterinin 15/09/2024 tarihinde çalındığının farkedildiği, işbu davanın TTK m. 82 uyarınca otuz günlük yasal süre içerisinde açıldığı, tasdike tabi olan 2016-2024 dönemlerine ilişkin karar defterinin tasdikinin, .... Noterliği'nin 27/05/2016 tarih 15544 yevmiye numarası ile yapıldığı, davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığına ilişkin ....'ya yazılan cevabi yazıda, vergi denetimi ve soruşturma bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.
19. Sonuç olarak, davacının elinde olmayan TTK m. 82/7 hükmünde sınırlı olarak sayılmamış olan nedenlerle karar defterinin zayi olduğu, davacı yanın gerekli özen ve dikkati göstermesine karşın hırsızlık olayının gerçekleştiği ve karar defterinin zıyaa uğradığı anlaşılmakla, davacı yanın davasının kabulüne, davacı şirkete ait karar defterinin zayi olduğunun tespitine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
VI-HÜKÜM
1-Davanın KABULÜNE;
....... sicil numarasında kayıtlı ... İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (VKN: .....)'ne ait «Karar Defterinin» ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40.-TL harçtan peşin alınan 427,60.-TL harcın düşümü sonrası bakiye 187,80.-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davanın niteliğine göre yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana İADESİNE,
Dair, davacının yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren ...... Mahkemesine ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile .... Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yasa yolu açık olmak üzere 19/02/2025 tarihinde oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/02/2025
Başkan....
E-İmza
Üye ....
E-İmza
Üye ...
E-İmza
Katip....
E-İmza
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"