T.C. ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2017/177 Esas - 2022/540
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO: 2017/177
KARAR NO: 2022/540
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 06/03/2002
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 06/03/2002
KARAR TARİHİ: 21/10/2022
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 27/10/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Asıl davada ;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Elektrik Dağıtım Müessese Müdürlüğünce ...Mühendislik Ltd.Şti.'ne verilen sayaç-sökme-takma ve aynı sözleşme kapsamında yaptırılan kaçak ihbarı işleri ile ilgili olarak, anılan müessese müdürlüğü ile Pazarlama ve Müşteri Hizmetleri Daire Başkanlığında yapılan inceleme ve soruşturma neticesinde Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 17/05/2001 tarihli soruşturma raporu ile davalı yüklenici firma ile imzalanan sözleşmede, Genel Müdürlük Tip Şartnamesine aykırı olan Müessese Teknik Şartnamesi kullanılarak ihalenin yapıldığı, Genel Müdürlük Tip Şartnamesinde yüklenicinin ana iş kapsamında ilave ücret ödenmeksizin yapması zorunlu olan kaçak bildirimi için yükleniciye sayaç sökme-takma ve toplu mühürleme ücretlerinin on katı kaçak bildirim ücreti ödenmesi hükmünü taşıyan müessese şartnamesinin kullanıldığını, 23/02/1999 ila 23/02/2000 döneminde kaçak bildirim nedeniyle fazla ödemenin 191.904,35 TL olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 191.904,35 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek TCMB kısa vadeli krediler için uyguladığı reeskont faizi ile davalılardan müteselsilen alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ...Mühendislik İnş.Tic.San.Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin davacı bünyesinde açılan ihaleye iştirak ettiğini, ihalenin genel müdürlük tip sözleşmesine aykırılığından ve bu nedenle doğan zarardan sorumlu tutulmasının hukuken mümkün olmadığını, müvekkili yüklenici şirketin 19/02/1999 tarihinde ... Elektrik Dağıtım Müessesi tarafından yapılan toplu mühürleme, 10 yıllık damga süresi geçmiş hasarlı, şikayetli sayaçların sökme takma işlerinin ihalesine iştirak ettiğini, ihaleye katılan 7 firmanın teklifleri uygun bulunmadığından müvekkili şirketin abone mühürleme için 300.000 TL/Ad. Sayaç sökme takma için 1.000.000 TL/Ad fiyat ile ihale aldığını, 23/02/1999 tarihli sözleşme uyarınca üstlendiği işi yerine getirdiğini, sürenin bitmesini takiben sözleşmenin 04/05/2000 den 04/05/2001’e kadar 1 yıl daha uzatıldığını, söz konusu ihale ile ilgili sahte evrak tanzimi, rüşvet alma ve ihaleye fesat karıştırma suçlarından ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2001/248 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davacının iddialarının Teftiş Kurulu raporuna dayanmakta olduğunu, soruşturma açılmasını isteyen müfettişin, bir başka iş olan kesme-bağlama ihalesindeki aksaklıklar nedeniyle şartnamede değişikliklere giderken dava konusu şartname ile ilgili olarak bir değişiklik talebi olmamasına karşın davacının teşekkül zararı olduğundan söz etmesinin düşündürücü olduğunu, teknik şartnameye aykırı bir ihale yapılmışsa ve bundan ihale kurumunun sorumlu olması gerektiğini belirterek, müvekkili yüklenici şirket aleyhine açılmış haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; zararın meydana geldiği ... Müessese Müdürlüğü biriminin tüzel kişiliği olmadığından idarenin davacı olma ehliyeti bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davanın ... Mahkemelerinde açılması gerektiğini, ...’ın kullanmış olduğu şartnamenin Türkiye genelinde uygulanmakta olan şartname olduğunu, ... Genel Müdürlüğü bünyesinde endeks okuma, açma, kesme, ihbarname dağıtımı işlerinde olduğu gibi, sayaç sökme-takma işleminde kaçak elektrik bildirimine tali hizmet bedeli ödenmemesinin işin doğasına aykırı olup, ... Genel Müdürlüğünün kendi iddiası ile çelişmesi demek olduğunu, henüz kesin hesap dahi çıkarılmamışken müvekkilinin istihkaklara en son imza atan kişi olarak sorumlu tutulmasının imkan harici olduğunu belirterek haksız yere açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde; zararın meydana geldiği birimin ... Müessese Müdürlüğü olduğunu, bu birimin tüzel kişiliği olmadığından davacı idarenin davacı olma ehliyeti bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, davanın olayın geçtiği iddia olunan müessesenin bulunduğu ... Mahkemelerinde açılması gerektiğini, dava dilekçesinde iddia edilen işlemlerin tümünün Genel Müdürlüğün bilgisi ve emirleri doğrultusunda yapıldığını, bunlardan şahsi sorumluluğuna gidilmesinin hukukun genel ilkeleri ile yasa ve yerleşik içtihatlarla çeliştiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...mirasçıları vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasındaki ihtilaf ticari iş niteliğinde olmadığından iş bölümü itirazlarının kabul edilerek davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, müvekkilinin 07/06/1996 tarihinde Pazarlama ve Müşteri Hizmetleri Dairesi Başkanlığına atandığını, kendisinden önceki daire başkanı O.Nuri Doğan'ın 09/01/1996 tarihli takriri ile genel müdürlük makamından alınan olur ile Merkez Kaçak İnceleme Değerlendirme ve Sonuçlandırma Komisyonunun kurulduğunu ve çalışmakta olduğunu görerek kendisinin de bu uygulamayı aynen devam ettirdiğini, daire başkanı olarak müvekkilinin komisyonda yer almadığını, komisyon kararlarında ismi ve imzası olmadığını, müvekkilinin komisyon çalışmalarına ve kararlarına herhangi bir müdahalesi ve katılması söz konusu olmadığını, sorumluluğunun sadece komisyon kararlarını yorumsuz bir ön yazı ile makam oluruna sunmak şeklinde bir sekreterya hizmeti olduğunu, müfettiş raporunda da belirtildiği gibi komisyon yetki sorumluluğunda olan konularda görev yetki ve sorumluluğu bulunmayan Daire Başkanı müvekkiline, komisyon çalışma düzeni hakkında gerekli önlemleri almamak ve denetlememek nedeniyle kusurlu kabul edilmesinin ve görevi savsaklamak iddiasıyla husumet yöneltilmesinin hukuk ve hakkaniyetle bağdaşmayacağını, öncelikle husumet yönünden ve esas bakımından yersiz olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde; müvekkilinin davacı ... personeli olduğunu, idarenin davacı olma ehliyeti bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, dava dilekçesinde iddia edilen işlemlerin tümü Genel Müdürlüğün bilgisi ve emirleri doğrultusunda yapıldığını, bunlardan şahsi sorumluluğuna gidilmesinin hukukun genel ilkeleri ile yasa ve yerleşik içtihatlarla çekiştiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı İsmet Bingöllü vekili cevap dilekçesinde; zararın meydana geldiği ... Müessese Müdürlüğü biriminin tüzel kişiliği olmadığından idarenin davacı olma ehliyeti bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, işlemlerin tümünün Genel Müdürlüğün bilgisi ve emirleri doğrultusunda yapıldığını, bunlardan şahsi sorumluluğuna gidilmesinin hukukun genel ilkeleri ile yasa ve yerleşik içtihatlarla çeliştiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen... Mahkemesinin 2002/144 esas sayılı davada;
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalılardan ...Mühendislik Ltd. Şti. arasında yapılan sayaç sökme-takma ve aynı sözleşme kapsamında yaptırılan kaçak ihbar işleri ile ilgili olarak Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 17/05/2001 tarihli soruşturma raporu ile davalı yüklenici firma ile imzalanan sözleşmede, Genel Müdürlük Tip Şartnamesine aykırı olan Müessese Teknik Şartnamesi kullanılarak ihalenin yapıldığı, Genel Müdürlük Tip Şartnamesinde yüklenicinin ana iş kapsamında ilave ücret ödenmeksizin yapması zorunlu olan kaçak bildirimi için yükleniciye sayaç sökme-takma ve toplu mühürleme ücretlerinin on katı kaçak bildirim ücreti ödenmesi hükmünü taşıyan müessese şartnamesinin kullanıldığını, 24/05/2000-22/08/2000 tarihleri arasındaki dönemde, 12/05/2000 tarihli yeni tip şartnameye göre davalı şirketin müvekkilinden (142.083.115.200) TL fazla tahsilatta bulunarak müvekkilini zarara uğrattığını, bu zararın oluşumunda yeni şartname yerine eski şartnamenin uygulanmasına devam eden davalılar ..., ... ve İsmet Bingöllü ile yeni şartnamenin uygulanması gerektiğini 24/05/2000 tarihli süre uzatım oluruna yazmayan Ö.Tunç İldeniz ile ...’ın, sayaç sökme-takma çalışması ve toplu mühürleme kapsamında meydana gelen toplam (182.451.976.200) TL teşekkül zararına davalı şirketin elemanları ile davalılar ..., ... ve İsmet Bingöllü’nün neden olduğunu belirterek, bu miktarın ...Ltd.Şti., ..., ...’ten müştereken ve müteselsilen, (142.083.115.200) TL nın ise tüm davalılardan reeskont faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı ...Mühendislik İnş.Tic.San.Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde; 19/02/1999 tarihinde yapılan ihaleyi alan müvekkilinin, 23/02/1999 tarihinde davacı ile imzaladığı sözleşme ile üstlendiği gerek ana gerekse tali hizmetleri yerine getirdiğini, Genel Müdürlük Tip Şartnamesine aykırı olan müessese şartnamesi ile ihale yapılmasında ve kaçak bildirimin tali hizmet olarak öngörülerek ek ödeme yapılmasında müvekkiline kusur izafesinin mümkün olmadığını, soruşturma raporuna dayanılarak açılan davanın yersiz olduğunu, davacı elemanları ile müvekkili elemanlarının işbirliğinin söz konusu olmadığını, ... Ağır Ceza Mahkemesinde yargılaması devam eden davada alınan bilirkişi raporunda ihalenin yönetmeliğe uygun olup ihaleye fesat karıştırılmadığının tespit edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin taraf olduğu... esas sayılı dosyasında iş bölümü itirazlarının kabul edildiğini, bu davanın da o davaya benzer olduğunu, iş bölümü itirazlarının kabulü gerektiğini, daire başkanı olarak müvekkilinin komisyonda yer almadığını, komisyon kararlarında ismi ve imzası olmadığını, müvekkilinin komisyon çalışmalarına ve kararlarına herhangi bir müdahalesi ve katılması söz konusu olmadığını, sorumluluğunun sadece komisyon kararlarını yorumsuz bir ön yazı ile makam oluruna sunmak şeklinde bir sekreterya hizmeti olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkilinin davacıya verdiği bir zararın bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; zararın meydana geldiği ... Müessese Müdürlüğü biriminin tüzel kişiliği olmadığından idarenin davacı olma ehliyeti bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, ayrıca davanın ... Mahkemelerinde açılması gerektiğini, dava dilekçesinde iddia edilen işlemlerin tümünün Genel Müdürlüğün bilgisi ve emirleri doğrultusunda yapıldığını, müvekkilinin sorumluluğuna gidilmesinin hukukun genel ilkeleri, yasa ve yerleşik içtihatlarla çeliştiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde; haksız fiilin gerçekleştiği yerin ... olması nedeniyle Urfa mahkemelerinin yetkili olduğunu, zararın meydana geldiği ... Müessese Müdürlüğü biriminin tüzel kişiliği olmadığından idarenin davacı olma ehliyeti bulunmadığını, davanın husumet yönünden reddi gerektiğin, dava dilekçesinde iddia edilen işlemlerin tümünün Genel Müdürlüğün bilgisi ve emirleri doğrultusunda yapıldığını, davanın haksız ve hukuksal dayanaktan yoksun olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, aynı konu ile ilgili ... 2002/168 esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, aynı konunun iki mahkemede de birlikte dava konusu edilemeyeceğini, bu nedenle birleştirme kararı verilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Asıl ve birleşen dava, elektrik dağıtım şebekeleri ve YG(OG) dağıtım hatları yapım sözleşmesi kapsamında yükleniciye yapılan fazla ödeme nedeniyle oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Mahkememizce 10/06/2014 tarih 2002/168 esas 2014/377 karar sayılı ilamı ile asıl ve birleşen davanın reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 03/11/2016 tarih 2016/2203 esas 2016/4526 karar sayılı ilamı ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilerek mahkememizin 2017/177 esas numarasını almıştır.
Bozma ilamında; ceza davası sonucunun beklenip verilecek kararın kesinleşmesi sonrasında, ceza yargılamasında subuta eren maddi olgular ve toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek; sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği, ceza davası bekletici mesele yapılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulmasının doğru olmadığı tespit edilmiştir.
... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2015/364 esas sayılı dosyası 08/11/2016 tarihinde karara bağlanmış, söz konusu kararda davalı şirket dışındaki davalıların sanık olarak sahte evrak tanzimi ve rüşvet almak isnatı ile yapılan yargılaması sonucunda , ..., ..., Ömür Tunç İldeniz hakkında beraat, İsmet Bingöllü ve ... hakkında zamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırma kararı verilmiştir.
... ... Ağır Ceza Mahkemesi Kararının temyizi neticesinde incelemeyi yapı Yargıtay ... tarihli kararı ile; sanıklar (Sanık Necati Düşünekli dışında kalan) sanıkların üzerlerine atılı ihaleye fesat karıştırmak, kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği , nitelikti dolandırıcılık, rüşvet alma ve rüşvet verme suçlarının zaman aşımına uğradığı belirlenerek verilen beraat hükümleri bozulup yeniden yargılama gerektirmediğinden ayrı ayrı davaların düşmesine,
Sanıklar hakkında verilen kamu davalarının zaman aşımı nedeniyle ortadan kaldırılmasına ilişkin hükümlerin ise, zaman aşımı halinde düşme kararı verilmesi gerektiğinden dolayı bozulmasına ve hükmün "ortadan kaldırılması" ibarelerinin "düşmesi " olarak düzeltilerek onanmasına,
Sanıklar Necati Düşünekli ve Vahap Danacanın hükümden sonra ölmeleri nedeniyle sonucuna göre 5237 sayılı TCK'nun 64 ve 5271 sayılı CMK'nun 223/8. Maddeleri uyarınca karar verilmesi lüzumu,
Sanık Mehmet Ali Abur hakkında ise; dava açılmayan eylemden dolayı yargılama yapılarak açılmayan davada karar verilemeyeceğinin gözetilmemesi nedeniyle bozma hükmü oluşturulmuştur.
... ... Ağır Ceza Mahkemesi ve ... bozma ilamı ile ;
Mahkememiz dosyasında davalı olarak yer alan ... hakkında ; rüşvet almak , ihaleye fesat karıştırmak , sahte evrak tanzım etmek , kamu kurumunu dolandırmak suçundan açılan davada aynı şekilde zaman aşımından düşmüştür. Bozma öncesinde ceza mahkemesince verilen beraat kararları hüküm sonrası gelişen durum nedeniyle zaman aşımına uğramış olup, ceza yargılaması sonucun da hukuk hakimini bağlayacak subuta eren maddi vaka bu nedenle oluşmamıştır.
Asıl ve birleşen dava, elektrik dağıtım şebekeleri ve YG(OG) dağıtım hatları yapım sözleşmesi kapsamında yükleniciye yapılan fazla ödeme nedeniyle oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Konusu teknik şartnamenin ilgili maddesinde genel karakteristiği tanımlanan hizmetlerin teslimi olan 23/02/1999 tarihli sözleşmenin davacı ile davalı yüklenici ...Ltd. Şti. arasında düzenlendiği, bu dönemde davalılardan ... ’ın ... Dağıtım Müessese müdürü, ...’ in ... Dağıtım Müessesesi müşteriler müdürü, ... Hizmetleri Daire başkanı olarak görev yaptığı anlaşılmıştır.
Mahkememize yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller, idari soruşturma dosyası ve bilirkişi raporları değerlendirildiğinde; davacı ... Müessese Müdürlüğü ile davalı ...şirketi arasında sayaç sökme, takma, değiştirme ve toplu mühürleme işinin yapımı konusunda 23/02/1999 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacı taraf sözleşmeye göre, hizmet bedeli olarak haksız ödeme olduğunu iddia etmiş ise de, sözleşme eki olan teknik şartnamede tali hizmet olarak kabul edilen kaçak elektrik ihbarı için ana hizmet bedeli 10 katı ücret ödenmesinin kararlaştırıldığı, sözleşme tarihinde uygulanması gereken genel müdürlük tip şartnamesinde ise , kaçak elektrik ihbarı için herhangi bir ücret ödenmesinin öngörülmediği, sözleşme eki teknik şartnameye göre davacının davalı şirkete kaçak ihbar ödenmesi tip şartnameye aykırılık teşkil etmekte ise de, bir yıl süreli sözleşmenin 22/02/2000 tarihinde sona erdiği, ancak davacının işin uzatılmasına onay verdiği gözönüne alındığında sözleşme ve eki teknik şartnamenin 23/02/2001 tarihine kadar aynen uygulanacağı dolayısıyla sözleşme eki teknik şartname doğrultusunda verilen hizmetin ücretlendirilmesinde, davalılara yüklenecek kusur bulunmadığı ve kurum zararı oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Asıl davada; davanın reddine,
Alınması gerekli 80,70 TL harcın peşin alınan 2. 590,71 TL’den mahsubu ile artan 2.510,01 TL’nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davalılar ... dışındaki davalılar davada kendisini vekille temsil ettirmiş olup 29,785,65 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak ... dışındaki davalılara verilmesine,
2- Birleşen Ankara Asliye 2. Ticaret Mahkemesinin 2002/144 esas sayılı davada; davanın reddine,
Alınması gerekli 80,70 TL harcın peşin alınan 2.463,10 TL’den mahsubu ile artan 2.382,40 TL’nin karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davalılar ... dışındaki davalılar davada kendisini vekille temsil ettirmiş olup 28.367,80 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... dışındaki davalılara verilmesine,
Dair davacı ve davalı şirket vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/10/2022