TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C
ANKARA
ASLİYE SEKİZİNCİ TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2025/178
KARAR NO : 2025/555
...
DAVA : Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/12/2024
KARAR TARİHİ : 03/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 25/08/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan), Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Asıl dava;
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; mülkiyeti müvekkili ve ortaklarına ait ... ana taşınmazın 21.06.2010 tarihli imar değişikliği ile.. parsele ayrıldığını, bu parsellerden... parselde kain 3.252 m2 arsa için davalı şirket ile ...yevmiye nolu Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi ve... yevmiye nolu zeyl yapıldığını, sözleşme gereğince müvekkil firmanın...parseldeki taşınmazını davalı firmaya bedelsiz devir etmeyi, davalının ise bunun karşılığında 50 yıl boyunca müvekkil ve ortaklarının göstereceği 5'şer öğrenciyi tam burslu olarak okutmayı kabul beyan ve taahhüt ettiğini, bu hususun sözleşmede "Yukarıda yazılı sözleşmelerle satmayı vaad eden arsa sahiplerine yukanda tarih ve numaraları yazılı sözleşmelerle şirket yetkililerinden, her bir şirketin her yıl göstereceği 5'şer öğrenci almayı vaad eden şirketin nezdindeki eğitim kurumlarının diledikleri okullarında bedelsiz okutma hakkı tanınan "bedelsiz 5 öğrenci okutma hakkı" imar planının iptalinin kesinleşmesine değin devam edecektir. İptal edilmemesi halinde 50 yıllık süre aynen korunur. Satmayı vaad eden arsa sahibi şirketler, bu süreyi dilerlerse 36 yıl 7 öğrenci olarak değerlendirebilir.” şeklinde yer aldığını, 2010 yılında başlayan ticari ilişkinin sorunsuz devam ettiğini, her bir ortağın 7 öğrenci ile davalı şirkete ait İncek İlköğretim/ Ortaokul ve Anadolu Lisesinde 2013-2014 eğitim dönemine kadar öğrenimine devam ettiğini, ancak yeni dönem için kayıtların yapılması istenildiğinde davalı firmanın artık incek kampüsüne 5 öğrenciden fazla almayacağına ve kalan 2 kontenjanın ise şirkete ait diğer okullarda kullanılacağına dair tek taraflı karar aldığını bildirdiğini, müvekkilinin devam eden 6 öğrencisinin 5'inin kaydını yenilediğini, davalı yanın kontenjan dahilindeki öğrencilerden 10 sınıfa başlayacak olan ...disiplinsiz olduğunu iddia ederek kayıt listesinden çıkardığını, yeni kayıt da almayacağını bildirdiğini, müvekkilinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalıya kayıt listesini bildirmiş, ancak davalı resen kayıt yaptırmadığı gibi ihtarnameye cevap da vermediğini, müvekkilinin 07/09/2023 tarihinde davalı şirkete başvurarak (bizzat okula giderek) öğrencilerin kaydının yapılmasını istediğini, ancak davalı müvekkili listesinde bulunan ve daha önce aynı kampüste okuyan 6 öğrenciden 5 tanesinin kaydını yaptığını, ...isimli öğrencinin kaydını yenilemediği gibi 7. kontenjan kaydını da kabul etmediğini, taraflar arasında yapılan sözleşmenin çok açık olup, müvekkili davalıya ait dilediği kampüste öğrenci okutabileceği gibi davalı yanın bu hususu sözleşmenin başında kabul ettiğini, keza müvekkili ediminin tamamını sözleşme ile yerine getirmiş olup davalının yükümlülüğünün 2046 yılına kadar devam ettiğini, müvekkilinin öğrencisi ... 10. Sınıf öğrencisi olup, sınıf arkadaşlarının eğitimine başladığını,...'ın ise halen evde olduğundan eğitimde mahrum kaldığını, yargılama neticeleninceye kadar öğrencinin eğitim hayatı da dikkate alınarak ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile dava konusu öğrenci ... kaydının yapılmasını, davalının kayıt yapmaması halinde lise öğrencisi için talep ettiği bedeli ödemeye mahkum edilmesine, müvekkilinin boş kontenjanının kullandırılmaması sebebiyle ilköğretim öğrencisi için talep edilen kayıt ücretinin tespit edilerek bedelin davalıdan tahsiline, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı yanın dava dilekçesindeki taleplerinin dava tarihi itibarı ile zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca müvekkil şirketin davacı şirket tarafından iletilen yeni kayıt talebini kontenjanı müsait olan okulları bakımından değerlendirme hakkı mevcut olduğunu, bu kapsamda davacı şirketin yeni kayıt yaptırma talebi üzerine müvekkil şirket tarafından yine müvekkil şirkete ait okullardan ... dışındaki okullardan birine kayıt yaptırılabileceği bildirildiğinden davacı şirketin huzurdaki davayı açmakta hukuki yararı bulunmamakta olup müvekkili şirketin de sözleşmeye aykırı bir eylemi bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından davacıya keşide edilen ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacının yeni kayıt yaptırma talebinin Kuruma bağlı ...kaydının yapılabileceğinin bildirildiğini, bu nedenle davacı şirketin huzurdaki davayı açmakta hukuki yararı bulunmamakta olup müvekkil şirketin de sözleşmeye aykırı bir eylemi bulunmadığını, müvekkili şirketin ticari itibarını korumak ve diğer öğrencilerin eğitiminin etkilenmemesini sağlamak amacıyla rıdvan balıkçıoğlu'nun okulda yaşanan uyum sorunları nedeniyle kaydının alınmamasının haklı nedene dayanmakta olup sözleşmenin ihlali niteliği taşımadığını, davacı şirket tarafından kaydının ... yenilenmesi talebinde bulunulan ... eğitim görmekte olduğu .. uyum sorunu yaşamakta olup bu uyum sorununun okul yetkilileri tarafından fark edildiğini, ... bu haliyle müvekkiline ait okulda eğitim hayatına devam etmesinin hem müvekkili şirketin ticari itibarına zarar verdiğini hem de diğer öğrencilerin eğitimini olumsuz yönde etkilediğini, bu nedenle müvekkilinin bahse konu öğrencinin kaydının yine kuruma ait ... devam etmesi hususunda ısrar edildiğinden öğrencinin kaydının yenilemediğini, bu durumun müvekkilinin kusurundan yahut sözleşmeye aykırı davranış sergilemesinden kaynaklanmadığını, davacı şirketin yeni öğrenciye ilişkin kayıt talebini 2023-2024 eğitim öğretim yılı kayıtlarının bitmesine çok az bir zaman kala müvekkiline bildirmesi ve kayıt talebinin bildirildiği okulda kontenjan kalmaması nedeniyle yeni öğrenci kaydının o okul özelinde alınamamasının müvekkilin kusurundan kaynaklanmamakta olup davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, davacının her ne kadar dava dilekçesinde kaydının yenilenmesi talep edilen öğrencinin kaydının yenilenmesi ve yeni kayıt yaptırılacak öğrencinin kaydının da yapılamaması durumunda talep edilen bedellerin ödenemesine karar verilmesini talep etmişse de davacının bu talebi de hukuka ve ahlaka aykırı olduğunu, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dava;
DAVA:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile davalı şirket arasında ... yevmiye nolu zeyl sözleşmesi yapıldığını, iş bu sözleşmelerde müvekkillerinin, mülkiyetlerinde bulunan ...arsayı davalıya devretmeyi, davalı ise bu devir karşılığında 50 yıl 5'er öğrenci ya da 36 yıl 7'ser öğrenciyi tam burslu okutmayı kabul beyan ve taahhüt ettiklerini, sözleşmenin uzun yıllar sorunsuz olarak devam ettiğini, ancak davalının 2023 yılında tek taraflı olarak İncek kampüsüne yeni öğrenci kaydı yapmayacağını, yeni kayıtların kurumun diğer okullarında değerlendirileceğini müvekkillere sözlü olarak ilettiğini, davacı...kontenjanında bulunan ve halen incek kampüsünde eğitim gören bir öğrencinin ise Karapürçek okuluna gönderileceğinin bildirildiğini, davacı müvekkili ...'nin, davalının haksız ve tek taraflı kararına karşı ... Esas sayılı dosyası ile dava açtığını, Mahkemece 18/01/2024 tarih ve ... sayılı karar ile incek kampüsüne kaydı kabul edilmeyen 2 öğrenci için müvekkili lehine eğitim bedelinin tazminat olarak ödenmesine karar verildiğini, dosyanın halen istinaf aşamasında olduğunu, müvekkillerce dava açılması ve mahkemece kabul kararı verilmesi sebebiyle davalının kararından vazgeçerek, incek kampüsüne kayıt yapmayı kabul ettiğini, ancak bu sefer de müvekkillerinden Etüt Ücreti adı altında para talep ettiğini, bu bedeli ödemeyenlerin kayıtlarının yenilemeyeceğinin bildirildiğini, müvekkili ... kontenjanında bulunan 3 öğrenci için 120.000 TL, diğer müvekkil ... kontenjanında bulunan 5 öğrenci için 200,000 TL ödeme yapılmak zorunda kalındığını belirterek; açıklanan nedenlerle; davanın kabulü ile; davacı G... kontenjanında bulunan ... için ödenen 120.000 TL Etüt ücretinin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacı... kontenjanında bulunan ... için ödenen 200.000 TL Etüt ücretinin avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan kararına istinaden Kuruma özel haftalık ders saati çizelgesi yürürlükte olup anılan tarihten bu yana uygulandığını, haftalık zorunlu ders saatinin ortaokullarda 29 ders saati olarak belirlenmişken müvekkili Kurumda ekte’de yer alan onaya dayanılarak haftalık toplam 45 saat olarak belirlendiğini, öğrenci kayıt sözleşmesinde etüt sütununda gösterilen ödeme tutarının, Talim Terbiye Kurulu(TTK) Kararında belirtildiği şekilde, “Takviye ve Etüt Çalışmaları” terimiyle zikredilen seçmeli ders saati toplamında gösterilen ilave ders yükünü ifade ettiğini, toplam ders saati yükünün artışı doğrudan istihdam edilen öğretmen sayılarını da etkilediğinden ve daha fazla sayıda öğretmenin çalıştırılmasını zorunlu olduğundan, ortaya çıkan maliyetin tüketiciye yansıtılması gerektiğini, davacı yanın dava dilekçesinde belirttiği üzere karşı taraf ile daha öncede bir uyuşmazlıktan kaynaklanan yargılamanın derdest olduğunu, dosyanın hâlen istinaf aşamasında olup kesinleşmediğini belirterek, açıklanan nedenlerle; haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve avukatlık vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl dava eğitim ücreti istemine , birleşen dava davacı tarafça bir kısım öğrenci için ödenen ETÜT ücretlerinin iadesi istemine ilişkindir.
Davacı vekili 20/09/2023 tarihli dilekçesi ile talep kısmını 250.000,00 TL olarak açıkladıklarını beyan etmiştir.
Taraflar arasında ... yevmiye nolu zeyli ile sözleşme akdedilmiştir.
07/05/2009 tarih sözleşmenin 4. Maddesinde tapu devrini takiben ilk eğitim öğretim yılından başlamak üzere 50 yıl müddetle şirket müdürlerinin ayrı ayrı belirleyeceği 5'er öğrenci ve toplamda her yıl 15 öğrencinin alıcı tarafından bila bedel okutulacağı düzenmiştir.
Yine 14.10.2010 tarihli zeyil ile sözleşme davalı taraf bu sözleşeme ile satmayı vaad eden arsa sahiplerine yukanda tarih ve numaraları yazılı sözleşmelerle şirket yetkililerinden, her bir şirketin her yıl göstereceği 5'şer öğrenci almayı vaad eden şirketin nezdindeki eğitim kurumlarının diledikleri okullarında bedelsiz okutma hakkı tanınan "bedelsiz 5 öğrenci okutma hakkı" imar planının iptalinin kesinleşmesine değin devam edecektir. İptal edilmemesi halinde 50 yıllık süre aynen korunur. Satmayı vaad eden arsa sahibi şirketler, bu süreyi dilerlerse 36 yıl 7 öğrenci olarak değerlendirebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Asıl Dosya Yönünden ;
Bu kapsamda davalı tarafça da 2 öğrencinin kaydının yapılmasına bir itiraz olmayıp, bu öğrencilerin bünyelerindeki başka okullara kayının yapılması husunda itirazları mevcuttur.
Taraflar arasındaki iki tarafa edim yükleyen ve davacı tarafa seçim hakkı veren sözleşmeye göre bedelsiz okutulacak 5 öğrencinin okutulacağı okulu seçme hakkı "vaad eden şirketin nezdindeki eğitim kurumlarının diledikleri okullarında" demekle davacı tarafa verilmiş olmakla ve davalı tarafça davacının ihtarname tebliğ tarihi olan 28.08.2023 tarihinden sonra 19.09.2023 tarihinde 1 sınıfa kayıt yapılmış olmakla(her ne kadar davalı kayıt tarihinin ...'e sonradan bildirildiğini iddia etmiş ise de , resmi kurum kayıtları esas alınmıştır.) kontenjan bulanmadığı iddiası kabul edilmeyerek davacının talebine rağmen 1 öğrenciyi okula kayıt yapmayan ve 1 öğrenci yönünden kaydı yenilemeyen(bu öğrenci yönünden uyum sorunları olduğu iddia edilmiş ise de , bu yönde beyanı destekler delil sunulmadığından bu iddiaya itibar edilmemiştir.) davalı davacının edimlerini yerine getirmiş olmasına göre kendi üzerine düşen edimleri yerine getirmediğinden haksız görüldüğünden 2023-2024 yılı eğitim ve kayıt yenileme ücretleri üzerinden talepte bulunan davacının davasında haklı olduğu anlaşıldığından asıl dava yönünden davacının davasının kısmen kabulü ile; 202.500,00 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilerek verilmiştir.
Birleşen Dosya Yönünden;
...Yönetmeliği'nin 53. Maddesinde Ücretlerin Tespit, İlan ve Tahsili başlıklı 53/5 maddesinde "Kurumlar, öğrenci veya kursiyerlerden; yemek, kahvaltı, pansiyon/yatakhane, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt, uluslararası diploma ve sertifika programı ve benzeri hizmetler karşılığında alacakları ücretleri mayıs ayının sonuna kadar; servis hizmeti karşılığında alacakları ücreti ise ulaştırma koordinasyon merkezleri (... tarafından servis ücret tarifelerinin belirlendiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde tespit ederler. Okulların ara sınıflarının bu fıkrada sayılan yemek ve kahvaltı ile servis ücreti dışındaki hizmetlerinin ücretleri belirlenirken bir önceki eğitim öğretim yılında ilan edilen ücret; okulda devam eden öğrencilerin hizmet ücretleri belirlenirken ise öğrenci kayıt sözleşmesinde belirlenen ücret dikkate alınır ve bu ücretlere [(bir önceki yılın ortalama Yİ-ÜFE+bir önceki yılın ortalama TÜFE)/2] oranından fazla artış yapılamaz. Bu fıkrada yer alan hizmetlerden talep eden veliler faydalanır." hükmü amirdir.
Taraflar arasında yapılan yukarıda belirtilen sözleşme ve zeyle göre öğrencilerin bila bedel okutulacağı açıkça düzenlenmiş olup, taraflar arasında süregelen sözleşme ilişkisi kapsamında okutulan öğrencilerden uyuşmazlık yıllarına ilişkin etüt ücreti kapsamında bir bedel talep edilmemiş olması ,yine ders proğramları içeriğine bakıldığında etütün gün içerisine yayılmış olması nedeniyle etüt hizmetinin eğitimin bir parçası olması , ... Yönetmeliği’nin “Ücretlerin Tespit, İlan ve Tahsili” başlıklı 5. maddesi uyarınca, kurumlar öğrenci veya kursiyerlerden yemek, kahvaltı, servis, pansiyon, kitap-kırtasiye, kıyafet, etüt ve benzeri hizmetler karşılığında ücret talep edebileceği, ancak söz konusu maddede açıkça belirtildiği üzere, bu hizmetlerden yalnızca talep eden velilerin faydalanabileceği, dolayısıyla “etüt” hizmetinin zorunlu olmadığı, yalnızca isteyen velilere sunulabileceği ve ücretin de önceden ilan edilmesi gerektiği, somut olayda, davacılar tarafından okutulan öğrencilerin hafta içi belirlenen ders saatlerinde eğitim gördükleri, cumartesi günleri yapılan “etüt” çalışmalarına katılmadıkları, buna rağmen davalı tarafından etüt ücreti adı altında her bir öğrenci için 40.000 TL bedelin tahsil edildiği,tahsilata ilişkin belgelerin dosyada münderiç olduğu ,davalının fiilen sunmadığı ve eğitim ücretine dahil olan bir hizmet karşılığında ücret almış olduğu, bu haliyle alınan bedelin herhangi bir hukuki dayanağının bulunmadığı , davalı şirketin sözleşme uyarınca zaten uzun yıllar boyunca ücretsiz okutmakla yükümlü olduğu öğrencilerden farklı adlar altında ek ücret talep ederek sözleşmeye aykırı hareket ettiği, alınan bedellerin “zorunlu hizmet” karşılığı olmadığı, sadece öğrencilerin kayıtlarının devam edebilmesi için davacıların iradesi dışında ödenmek zorunda kaldığı bu itibarla davacıların ödemiş oldukları bu bedelleri istemekte haklı oldukları anlaşıldığından davanın kabulü ile, 120.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı... ... A.Ş,'ye verilmesine , 200.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı Süleyman Balıkçıoğlu'na verilmesine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;
Asıl davada ;
Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile; 202.500,00 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
İş bu dava nedeniyle alınması gerekli 13.832,78 TL harçtan 269,85 TL peşin harç ve 3.999,53 TL tamamlama harcının mahsubu ile kalan 9.563,40 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca ...bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin 2.527,20 TL sinin davalıdan 592,80 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan 379,25 TL posta ve tebligat giderinin kabul oranı üzerinden (% 81,00 kabul) 307,19 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacının dava açarken ödediği 539,70 TL peşin ve başvurma harcı ve 3.999,53 TL tamamlama harcının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 32.400,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davanın reddedilen bölümü için kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
Birleşen ... esas sayılı dosyasında açılan davada ;
Davanın KABULÜ ile,
A- 120.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı... ... A.Ş,'ye verilmesine ,
B- 200.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...verilmesine,
İş bu dava nedeniyle alınması gerekli 21.859,20 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Arabuluculuk Kanununun 18/A(13). maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca ... bütçesinden karşılanan 2.200,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan 82,50 TL posta ve tebligat giderinin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine,
Kendisini vekille temsil ettiren davacı yararına hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT gereğince takdir ve tespit edilen 51.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.03/07/2025
... ¸e-imzalıdır.