T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2012/540 Esas - 2025/871
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2012/540 Esas
KARAR NO : 2025/871
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 31/10/2012
KARAR TARİHİ : 19/12/2025
YAZIM TARİH : 19/01/2026
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafça 01.02.2007 tarihinde ihale edilen ..... konut ve sosyal donatı
işinin 22.895.000,00 TL bedelle müvekkilince kazanıldığı, buna ilişkin 15.03.2007 tarihli ..... Sözleşmenin imzalandığı, işin yapını süresinin yer tesliminden itibaren 390 gün
olduğu,
Yer tesliminden sonra 1 ay içinde onaylanması gereken projelerde davalı tarafın talebiyle bir
kısım değişiklik yapılarak işe devam edildiği, buna göre müvekkiline bir kısım ek iş yaptırıldığı, ek
işlerin %10'dan fazla olduğu, bu nedenle imalatta süre kaybı yaşandığı,
Ancak, her biri ayrı ek süreyi gerektiren değişiklikler için davalının ek süre vermediği, konut
projesi üreten davalının atık suyun deşarjı için bir projesinin olmadığı, bu nedenle fosseptik
yapılmasını istediği, bu hususta tek yetkili olan ..... bunu kabul etmeyerek atık
suyun 3,6 km. uzaklıktaki ana hatta bağlanmasını istediği, bu nedenlerle 1 yıl geçtiğini, sonra davalının atık su projesinden vazgeçtiği, bu arada 2008
yılında demir fiyatlarında iki misli artış olmasına rağmen buna ilişkin fiyat farkının da ödenmediği,
davalının işi tasfiye etmesi gerekirken, gecikmeyi ve 08.11.2008 tarihinde %81,78 oranındaki
gerçekleşmeyi gerekçe göstererek ..... . Noteri 12.03.2009 tarihli ..... nolu ihtarıyla
sözleşmeyi tek taraflı feshettiği,
Oysa ihtarname tarihinde %100'e gelmesi mümkün olmayan işin %95'inin bittiği, ..... D. İş dosyasında imalat toplamının da 32.173.867,64 TL olarak tespit edildiği, işin geçici
kabul aşamasına geldiği, fesih sonrasında davalının %5 oranındaki teminat kesintilerini iade etmediği,
İş haksız olarak feshedilmeseydi müvekkilinin bu işten %15 oranında kar elde etmiş olacağı,
Kendisini vekil edenin ... şirketin yetkilisi ..... olduğu belirtilerek, davalının ..... İKN numaralı ve 15.03.2007 tarihli sözleşmeyi tek taraflı fesihte
haksız olduğunun tespitine, 15.03.2007 tarihli sözleşme uyarınca işe başlanan tarihten fesih tarihine kadar geçen sürede
gerçekleşen tüm imalatın tespit edilerek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 11.000 TL
belirsiz alacağın imalatın bittiği tarihten işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,
.....sayılı demir fiyat farkı kararnamesi uyarınca müvekkiline ödenmesi gereken demir
fiyat farkının tespit edilerek, şimdilik 1.000,00 TL davalıya ödeme için başvurulduğu, 14.01.2009
tarihinden işleyecek ticari faizi birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesini" talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ..... E. sayılı dosyasında 30.09.2009 tarihinde davacının iflasına karar
verildiğini, dolayısıyla ..... yetkili olduğundan davacının dava ehliyetinin
olmadığı, Davanın müşavir firma ... müh. - ... Müh. İş Ortaklığına ihbar edilmesi gerektiği, Dava konusu işte davacıya 3 kez süre uzatımı verildiği, buna göre işin bitim tarihinin
07.03.2009 olarak belirlendiği, fiziki gerçekleşme oranının %81,78 olduğu, sözleşmenin haklı
nedenlerle feshedildiği, Davacının fiyat farkı talebinde haksız olduğu, 20.03.2007 tarihinde yer
tesliminin yapıldığı ve süre uzatımlı işin bitim tarihinin 07.03.2009 olarak belirlendiği,
12.03.2009 tarihli ihtarname ile 20 gün içinde işin geçici kabul seviyesine getirilmesi için süre
verildiği, 04.04.2009 tarihli tespit tutanağında işin geçici kabul seviyesine getirilmediği, 10.04.2009
tarih ve ..... yevmiye ile davacının işi 45 gün içinde geçici kabul seviyesine getireceğine aksi
takdirde idarenin sözleşmenin 26. Maddesine göre işlem yapılmasını kabul ettiği,
...... Noterliğin 29.07.2009 tarih ..... yevmiye ile davacı firmaya 20 gün süre verildiği,
bu sürenin sonunda 06.08.2009 ve 23.08.2009 tarihli tutanaklarla işin geçici kabul seviyesine
getirilmediğinin tespit olunduğu, İşin idarenin 28.08.2009 tarihli makam oluru ile fesihedildiğini
belirtilerek, davanın reddedilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
..... İKN numaralı ve 15/03/2007 tarihli sözleşme.
06/10/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
Dava konusu sözleşmenin feshinde tarafların müterafik kusurlu oldukları düşünülmekle kar kaybı talebinin yerinde olmadığı,
Sözleşme kapsamındaki ve sözleşme dışı imalatlar dikkate alınarak, KDV dahil fesih kesin hakediş tutarının 8.985.380,88TL olduğu,
Demir fiyat farkı talebine ilişkin kanıtların sunulmadığı,
Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.
12/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
Davacının sözleşmeye göre fesih sonucu alacağının yukarıda izah olunan sebeplerden dolayı kdv dahil 6.329.513,32-TL olduğu,
İfa edilen iş miktarı karşılığında davalı tarafça yapılan ödemelerin bu aşamada hesap edilemediği,
Her iki tarafın da sözleşmenin feshinde kusurlu olduğu kanaati oluştuğundan kar kaybına ilişkin talebin geçerli olmadığına,
Demir fiyat farkına ilişkin hesaplama yapılmasına sağlayacak bilgi ve belgenin dosyada bulunmaması nedeniyle hesaplama yapılamadığı,
Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.
13/02/2023
tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;
1-Davanın eser sözleşmesine dayalı olarak yüklenici tarafından açılan fiyat farkı,
sözleşme dışı imalat bedeli ve müspet zararın tahsili talebine ilişkin olduğu,
2-Davacı yüklenicinin imalat bedelinden kaynaklanan (KDV dahil) 2.092.884,20- TL.
alacağı ve 517.110,58-TL. (KDV hariç) fiyat farkından alacağı olduğunun hesaplandığı,
3-Davalı İdare tarafından 21.400.177,96-TL. tutarında ödeme yapıldığı görülmekle,
davacının kesin hesaptan kaynaklı bakiye alacağı KDV Dahil 3.395.717,77 TL olduğu,
4-Davacı yüklenicinin, sözleşmenin feshinde kusurlu olduğu husus Sn. Mahkemenizin
takdirinde olmakla birlikte, bu nedenle müspet zarar talebinde bulunamayacağının
değerlendirildiği,
5) Dosyanın kapsamlı olması, harcanan emek ve mesai nazara alınarak Kurulumuz için
takdir edilen ücretin 5.000,00-TL. ‘ye tamamlanması talebi ile,
Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.
07/08/2023 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;
Davacı tarafça sunulan ve gerçekleştiği belirtilen metrajların idarenin yaptığı tespit ile uyumlu olmaması nedeniyle idarenin yapmış olduğu hesaplamalar kısmen tarafımızca esas alınmış,
Devletin kurumlarının her noktada hukuka uygun davranmasını beklemek en doğal durum olmasına karşılık, bu dava dosyasında ve mahkemelerimizdeki bir çok dava dosyasında devlet kurumlarının taraf olarak yer alması bu düşüncenin doğru olmadığının kanıtı olduğu.
Deliller hukuken değerlendirilmeli tarafların vasıflarının bir önemi olmadığı unutulmaması gerektiği.
İzah olunan nedenden dolayı ve bilirkişi raporunda da tespit olunan eksik belge ve dosyaların esas dosya ekine alınarak bilirkişi kurulundan ek rapor alınmasına karar verilmesini talep ettiklerini belirtmişlerdir.
Dosyada mevcut olan tüm bilgi ve belgeler tarafımızca ayrıntılı olarak değerlendirilmiş kök raporumuzda sunulmuştur. Davacı adına başka da bir tespit bulunmadığından ayrıca değerlendirme yapılamamıştır. Bu yönüyle itirazlar yerinde görülmemektedir.
Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.
29.04.2024
tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle;
Dava konusu “..... (.....) .....” ile ilgili
olarak 15.03.2007 tarihinde sözleşme imzalandığı,
Sözleşmeye göre işin tutarı 22.895.000,00 TL, işin süresi 390 gün ve İşin “anahtar teslimi
götürü bedel” bir iş olduğu, İş yeri teslimi 20.03.2007 tarihinde yapıldığı, verilen süre uzatımları ile iş
bitim tarihi 07.03.2009 olduğu, sözleşmenin 28.08.2009 tarihinde feshedildiği,
1-Davacı tarafından sözleşme dışı ilave işlerin davalı idarenin bilgisi dahilinde yapıldığı,
sözleşmenin 28. Maddesine göre %10 iş artışı dahilinde talep edebileceği, ilave işler olarak talep
edebileceği bedelin KDV dahil 2.092.884,20 TL olduğu,
2-Taraflar arasında düzenlenen 15.03.2007 tarihli sözleşmenin 15. Maddesi kapsamında
yükleniciye fiyat farkı ödeneceğinin hüküm altına alındığı, taraflar arasında düzenlenen 18 adet
hakkediş ile tarafların mutabakatı ile fiyat farkı ödendiği, ayrıca bir farkı ödenemeyeceği,
3-Yüklenici tarafın, taahhüt ettiği süre içinde işi tamamlayamamış olması nedeniyle,28.08.2009 tarihinde sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği değerlendirilmekle, davacı yüklenicinin
kar kaybı talep edemeyeceği,
4-Taraflar arasında düzenlenen 15.03.2007 tarihli sözleşmeden sonra, 26.12.2008 tarihinde
27092 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 16.12.2008 tarih ve ..... sayılı Bakanlar Kurulu kararı
gereğince malzeme fiyat farkı ödenmesi gerektiği, dosyadaki bilgi ve belgelere göre, demir fiyat
farkının KDV dahil bedelinin (517.110,58 TL x 1,18) 610.190,48 TL olacağı,
5-Davacı yüklenicinin talebi üzerine, davalı idare 23.05.2008 tarih ve 2495 sayılı Başkanlık oluru ile, 90 günlük süre, 08.09.2008 tarih ve 4342 sayılı Başkanlık oluru ile, 120 günlük süre ve 13.02.2009 tarih ve 803 sayılı Başkanlık oluru ile 60 günlük süre uzatımı verildiği, davacı
yüklenicinin, verilen süre uzatımlarına süresinde bir itirazının olmadığı, sözleşmeye uygun süre
uzatımları verildiği,
6-Dosyadaki bilgi ve belgelere göre, davacı yüklenicinin dava konusu işi süresinde
tamamlayamadığı ve geçici kabule hazır hale getirmediği, bu nedenle sözleşmenin feshinde davacı
yüklenicinin kusurlu olduğu,
7-Davacı yüklenicinin, sözleşme kapsamında yaptığı işler, sözleşme dışı ilave işler ve demir
fiyat farkından dolayı toplam alacağından, yapılan ödemelerin düşülmesi ile toplam KDV dahil
3.395.717,77 TL bakiye alacağının olduğu,
Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.
06/03/2024 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda özetle;
Sayın mahkemenin ara kararı çerçevesinde, taraf vekillerinin itirazları kapsamında yapılan
değerlendirmeye göre, bilirkişi heyetimiz tarafından düzenlenen 29.04.2024 tarihli bilirkişi kök
raporumuzdaki görüşlerimizi değiştirecek bir husus tespit edilmediği,
Görüş ve kanaatin mahkememizde olmak üzere raporunu sunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, dava tarafları arasında ihtilaf konusu olmayan, dosyada sureti mübrez 15/03/2007 tarihli eser sözleşmesinin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğinin tespiti, ödenmeyen imalat bedelleri ile yoksun kalınan kârın hesap edilerek davalıdan tahsili istemli alacak talebine ilişkindir.
6102 sayılı TTK.'nun 5. maddesinde 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6335 sayılı yasanın 2. maddesi ile yapılan değişiklik sonrası Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Ticaret Mahkemeleri arasındaki daha önce iş bölümü şeklinde mevcut olan ilişki görev ilişkisine dönüştürüldüğü için artık 01/07/2012 tarihinden sonra açılan davalarda Ticaret Mahkemelerinin görevli olup olmadığını kendiliğinden değerlendirmesi yasal zorunluluk haline dönüşmüştür.
Özel hukuk alanında yapılacak yargılamalar sırasında uyulması gereken genel görev kuralları 6100 sayılı HMK 'da yer almaktadır. Bu yasanın 1. maddesi ile “Mahkemelerin görevlerinin ancak yasa ile düzenlenebileceği ve bu düzenlemenin de kamu düzenine ilişkin sayılması gerektiği” öngörülmüştür. Bunun doğal sonucu olarak taraflar ileri sürmese de mahkemelerin yargılamanın her aşamasında görevli olup olmadıklarını kendiliklerinden değerlendirmesi gerekmektedir. Bu genel düzenlemenin yanında bir de ticari hayatla ilgili düzenlemeler içen 6102 sayılı TTK mevcuttur. Ticaret yasamızın 3. maddesinde ticari işin tanımı yapılmış, 4. maddesinde ticari davaların neler olduğu sınırlı olarak sayıldıktan sonra, 5. maddesinde ise aksi kararlaştırılmadığı sürece tüm ticari davalar ile ilgili olarak Ticaret Mahkemelerinin görevli oldukları belirtilmiştir.
Ticaret Mahkemelerinin görev alanını ticari davalar oluşturuyor ise, ticari davaların hangileri olduğunu 6102 sayılı TTK'nun 4. maddesine bakarak belirlemek zorunluluğu vardır. Bu madde de ise ticari dava;
1)Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olan hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri,
2-)Tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın,
a)Ticaret Kanunda düzenlenen hususlardan doğan hukuk davaları,
b)Türk Medeni Kanunu'nun rehin karşılığı ödünç verme ile uğraşanlar hakkındaki 962 ila 969 maddelerinde,
c)6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun;
-Mal varlığının veya işletmenin devir alınması ile işletmelerin birleştirilmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203 maddelerinde,
-Rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447. maddelerinde,
-Yayın sözleşmesine ilişkin 515 ve 519. maddelerinde,
-Komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ve 545. maddelerinde,
-Ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547. ve 554. maddelerinde,
-Havale hakkındaki 555. ve 560. maddelerinde,
-Saklama sözleşmesini düzenleyen 561. ila 580. maddelerinde,
d)Fikri Mülkiyet Hukukuna dair mevzuatta,
e)Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,
f)Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen konulardan doğan hukuk davalarının TİCARİ DAVA ve ticari nitelikli çekişmesiz yargı işi sayılır, ancak hiçbir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale ve vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır şeklinde düzenlenmiştir.
Ticaret yasanın 5. maddesi ile “aksine hüküm olmayan hallerde, dava olunan şeyin değerine bakılmaksızın ticari davalara Asliye Ticaret Mahkemelerinin bakması düzenlemesi getirilmiştir. Bu yasal düzenleme gereği TTK'nın 4. maddesinde düzenlenen ve ticari dava kapsamında sayılan uyuşmazlıkların ticaret mahkemelerinin görev alanını oluşturduğunu kabul etmek gerekir. Bu genel kuralın yanında uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenlemenin yer aldığı metinde bu konu ile ilgili uyuşmazlığın açıkça ticaret mahkemelerinde çözüleceği öngörülmüş ise (örneğin İİK'nun 171/4) ya da yasa ile bu yasa kapsamındaki işlerin ticari dava sayılacağı öngörülmüş ise (1163 sayılı yasanın 99. maddesi vb. gibi) bu yasadan kaynaklanan davaların da ticaret mahkemelerinin görev alanında olduklarını kabul etmek gerekecektir.
Somut olaya gelince; Davanın Ticaret Mahkemelerinin görev alanındaki ticari dava olarak kabul edilebilmeleri için yukarıda ayrıntılı olarak belirtildiği gibi tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın uyuşmazlığın TTK'da düzenlenen bir konudan kaynaklanması veya uyuşmazlığın her iki tarafının tacir ve uyuşmazlığın da tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olması gerekir.
Davalı şirket ile davacı gerçek kişiler arasındaki sözleşme TTK'da düzenlenmeyip, Borçlar Yasasında düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan munzam zarar talebine dayanan uyuşmazlığın Ticaret Kanununda düzenlenen bir konudan kaynaklanmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın ticari dava olabilmesi için TTK nun 4/1 maddesi uyarınca davanın her iki tarafının da tacir olması ve uyuşmazlığın da tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olması gerekir.
Davalı ..... tacir olmadığı, tacir olarak kabul edilmesinin de mümkün olmadığı, bu hali ile uyuşmazlığın bir tarafını oluşturan davalı tacir olmadığı için TTK nun 4/1 maddesi koşulları oluşmadığı, bu nedenle ticaret mahkemelerinin görevli olmadıkları kabul edilip, mahkememizin görevsizliğine ilişkin kararı verilmesi gerektiği kabul edilip, aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenler;
HMK m.114/1-c, 115/2 uyarınca göreve ilişkin dava şartı eksikliği nedeniyle davanın usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine,
..... Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduklarının tespitine,
Karar kesinleştiğinde ve süresinde başvuru olduğunda dava dosyasının görevli ..... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,
Süresi içerisinde görevli mahkemeye dava dosyasının gönderilmesi için başvuru yapılmaz ise dosyanın re'sen ele alınıp Mahkememiz tarafından açılmamış sayılması kararı verilmesine,
Yargılama harç ve giderleri hakkında görevli mahkemece değerlendirme yapılmasına,
Mahkememizce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra dosyanın görevli mahkemede davaya devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK 331/2 maddesi gereğince bir karar verilmesine,
Dair, Davacı vekili Av. .....'ın yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
Katip .....
¸e-imzalıdır.
Hakim .....
¸e-imzalıdır.