T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR
ESAS NO : 2020/155 Esas
KARAR NO : 2024/325
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/03/2020
KARAR TARİHİ : 30/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/05/2024
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, kendi ismini taşıyan markası ile ex-proof olarak tabir edilen malzemeler ürettiği ve sektöründe lider firmalardan olduğunu, ...kalite belgeleri ve... sertifika sahibi olduğunu, firmanın esas olarak aydınlatma armatürleri, terminal kutuları, fiş ve prizler, Isı-nem sensörleri gibi ürünlerin imalatını yaptığı,
Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 31.08.2018 tarihli bir sözleşmenin imzalandığını, Davalı şirketin,... cephanelik onarım işi inşaatı” ihalesinin yükleniciliğini yaptığı, Müvekkili şirket ile aralarında akdedilen sözleşmenin içeriğinin ise exproof malzeme, nem-ısı-su basma sensörü ve exproof pano, kombine priz, komütatör temini işi olduğu, müvekkili şirketin, yüklendiği iş karşılığı olan tüm ürünleri eksiksiz şekilde imal ettiği, söz konusu ürünleri davalı firmaya teslim ettiği ve bu ürünlerin montajını gerçekleştirdiği, dahası yapılan işe ilişkin idare tarafından kesin kabul işlemi dahi gerçekleştirildiği,
Müvekkili şirketin yapılan işlere ilişkin olarak 20.11.2018 tarihli ... numaralı KDV dahil 871.225,15 TL bedelli fatura tanzim ettiği ve bu faturanın ödemesinin davalı şirket tarafından yapıldığı, akdedilen sözleşme, yazışma örnekleri, irsaliyeler ve ödemesi yapılan bu fatura ile tarafların arasındaki iş ilişkisinin ispatlandığı, sonrasında, müvekkil şirketin teslim ettiği mallara ilişkin olarak 01.04.2019 tarihli Seri... numaralı KDV dahil 2.081.298,16 TL bedelli ve işbu davanın konusu olan irsaliyeli faturayı düzenleyerek davalı şirkete tebli faturanın elden şirket yetkilisine teslim edildiği, faturanın yasal süresi içerisinde müvekkil şirkete iade edilmediği, davalı şirketin bir süre sonra faturayı bulamadıklarını ve kendilerine tekrar gönderilmesini şifahen bildirdiği; bunun üzerine müvekkil şirketin faturanın ikinci nüshasını kargo ile davalı firmaya tekrar gönderdiği, davalı şirketin, kendisine faturanın ikinci nüshasının ulaşmasından sonra, tamamen kötü niyetli biçimde müvekkil şirketin "sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğinden" bahisle müvekkil şirkete ihtarname keşide ettiği, müvekkil şirketin ise bu ihtarnameye yine noter kanalı ile cevap verdiği,
Akdedilen sözleşmede mal teslimi ile birlikte montajın da yapılmasına ilişkin anlaşma yapıldığı, davalı firmanın da keşide ettiği ihtarnamesinde bu husus üzerinde durduğu, ürünlerin teslim edilmediğinin söylenmediği, buna karşın montaj dahil anlaşma yapıldığını ve hak ediş usulüne göre iş yapıldığından taşeronun önce "hak ediş raporu hazırlaması" gerektiğinin iddia edildiği, bu iddiaların tamamının kötü niyetli ve borçtan kurtulma amacı taşıdığı, İşin,... ile müvekkil şirket arasında askeri alanda işçi çalıştırma anlaşması bulunmadığından işçilik hizmetini müvekkil şirketin veremediği, bu hususu davalı yüklenicinin de pekala bildiği, askeriyenin güvenlik sebebiyle erişimi kısıtlı bir alan olduğu ve alana girebilen işçilerin belirli olduğu, buna karşın yine de müvekkil şirketin imal edip teslim ettiği markalı ürünlerin müvekkil şirket tarafından yetkilendirilen bir firma tarafından sorunsuz ve ek maliyet olmaksızın inşaat sahasına eksiksiz şekilde montajlandığı, hepsinden öte müvekkil şirketin düzenleyip davalı şirkete elden tebliğ ettiği dava konusu faturada zaten işçilik - montaj kalemlerine yer vermediği, sadece üretilip teslim edilen ürünlerin bedellerinin kalem kalem sıralandığı ve talep edildiği, yani bir başka deyişle müvekkil şirketin ürünleri üretip, davalıya teslim ettiği, bu ürünlerin montajını gerçekleştirdiği, kesin hak ediş yapıldığı, davalı firmanın idareden hak ediş alacağını tahsil ettiği, müvekkil şirketin ürettiği ürünlerin bedellerine ilişkin olarak fatura düzenlediği ve faturayı davalı şirkette tebliğ ettiği, montaj yahut işçilik bedellerinin zaten talep edilmediği, talep edilen alacağın sadece ürünlerin bedelleri olduğu, davalı şirketin keşide ettiği ihtarnamede ürünleri teslim almadıkları iddiasının tamamen gerçek dışı ve kötü niyetli olduğu, 11.01.2019 tarihli 03 numaralı, 12.01.2019 tarihli 04 ve 05 numaralı sevk irsaliyeleri ile ... plakalı araç ile davalı şirket yetkilisi ... isimli şahsa malların teslim edildiği, irsaliyeli fatura ile sevk irsaliyesi içeriğinin tamamen aynı olduğu, fatura içeriğindeki malların 11 ve 12 Ocak 2019'da davalı şirkete teslim edildiği, davalı şirketin söz konusu malları teslim aldığı ve şantiyede kullandığı,
Davalı şirketin hak ediş usulü uyarınca hak edişlerini almaları gerektiği, sonrasında faturanın düzenlenmesi gerektiğinin de tamamen dayanaksız ve borçtan kurtulma çabası içeren bir beyan olduğu, müvekkil şirketin zaten davalının hak ediş ödemesini almasını beklediği, ondan sonra fatura tanzim ettiği, hak ediş ödemesini almadığını iddia eden davalı firmanın, ihtarnamesini 27 Mayıs 2019'da keşide ettiği, ancak ... Başkanlığı'ndan alınan bilgiye göre Mart 2019 tarihinde davalı firmanın hak ediş ödemesini aldığı, müvekkil firmanın da bunun üzerine 01.04.2019 tarihli faturayı düzenlediği, faturanın davalı şirket yetkilisi .... araç plakası da belirtilmek suretiyle imza karşılığı olarak elden teslim edildiği ve faturaya 8 günlük süre içerisinde itiraz edilmediği, Faturanın şirket yetkilisine teslim edildikten yaklaşık 1 buçuk ay sonra davalı şirketin malın taraflarına teslim edilmediğini iddia etmesinin tamamen gerçek dışı olduğu ve kabulü mümkün olmadığı, malın davalı şirkete teslim edildiğinin, şirket temsilcisi tarafından imzalanmış bulunan sevk irsaliyeleri ve irsaliyeli faturalarla sabit olduğu, kaldı ki elden teslim aldıkları faturanın iadesinin de yasal süresi dışında olduğu, davalı şirketin tutumunun baştan aşağı kötü niyetli ve borçtan kurtulma çabası taşıdığı,
...nın müvekkil şirkete tebliğ ettiği yazıda "... Cephanelik onarımları işinin..." ifadesi yer aldığı, yani resmiyette ihalenin yüklenicisinin ... Firması olduğu, müvekkil şirket ile... Firmasının sözleşme akdettiği ve sözleşmede bu işin yüklenicisi olarak... Firmasının belirtildiği, Tekon ve... Firmalarının yetkilileri aynı olan, aynı binada aynı dairede faaliyet gösteren iki firma olduğu, her ne kadar iki firma olarak görünüyorlarsa da, aslında görünüşteki iki firmanın iç içe ve tek firma olarak hareket ettiği, davalı şirket ile akdedilen taşeron sözleşmesinde dahi firma iletişim mail adresi olarak ınfo(/metronyapı.com adresini bildirdiği, ayrıca... Firmasının internet sitesinde hakkımızda kısmında "...Grubumuz ilk firması olarak 1996 yılında.... önderliğinde faaliyetini sürdürürken 2006 yılında kurulan.... Gruba katılmıştır." ifadesine yer verildiği, ... Firmasının açık şekilde internet sitesinde grup şirketleri olduğunu ve organik bağlarını belirttiği, öne sürülerek; davanın kabulüne, davalı firmaya satılıp teslim edilen mallara ilişkin ödenmeyen 2.081.298,16 TL alacağın ticari temerrüt faizi ile birlikte taraflarına ödenmesine, karar verilmesi talep edilmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin dava dışı....nin ihale ile aldığı... kapsamında, 31.08.2018 tarihli Taşeron Sözleşmesi ile bir kısım işleri davacı firmaya verdiği, yüklenici firma ile müvekkil şirketin işi birlikte yürütmüş olup davacı şirketin ise alt taşeron olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre davacı firmanın “... Malzeme, Nem Isı Su Basma Sensörü ve Exproof Pano, Kombine Priz Komütatör temini yapılması, montajının yapılması... , imalatlarının yapılması, çalışır hale getirilmesi, hatlarının geçici kabule kadar korunması, test raporlar hazırlanması ve elektrik mühendisleri odasından ve ... uygunluk belgesi alması, belgelerin idareye verilmesi, geçici ve kesin kabullerinin yaptırılması, sözleşme ve eklerinde bahsedilen garanti sürelerinin taahhüt edilmesi, her türlü garanti belgeleri ile çalışma talimatnamelerinin idareye teslim edilmesi ve burada bahsedilmeyip yüklenicinin idare ile yaptığı sözleşmelerde bahsedilen diğer unsurları da kapsayacak şekilde tüm malzemeler ve işçilik dahil olarak, mobilizasyon imalatları ile ilgili bütün sarf malzemeleri, her türlü araç gereç, imalat için gerekli tüm araç, gereç vinç vs. yemek, barınma, iş güvenliği, doktor, demobilizasyon belirtilen exproof malzeme, nem ısı subasma sensörü ve exproof pano, kombine priz, komütatör temini imalatlarının anahtar teslim olarak yapılması ve teslim edilmesi işi”ni anahtar teslim götürü bedel olarak yapmayı taahhüt ettiği, götürü bedel montaj ve işçilik dahil birim fiyat bedelinin sözleşmenin 6.maddesinde belirtildiği,
Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin satım sözleşmesi değil anahtar teslim götürü bedel eser sözleşmesi şeklindeki taşeron sözleşmesi olduğundan davacı firma tarafından ürün bedeli adı altında fatura tanzim edilmek suretiyle işbu davanın açılmasının yasaya uygun olmadığı, 6098 sayılı yeni B.K.470.madde ve devamında Eser sözleşmesinin, "yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir" şeklinde tanımlandığı, nitekim; .... K sayılı ilamında; "Eser sözleşmesini satım sözleşmesinden ayıran en önemli yön, satımdaki montaj işleminin imalatı içermemesine karşın, eserde istenilen nitelikte ürünün aynı zamanda imali de bünyesinde barındırıyor olmasıdır." şeklinde hüküm kurulduğu, faturanın dayanağı olan sözleşme, yasa metni ve yerleşik içtihat kararlarına göre davacının davaya konu faturayı düzenlemesi mümkün olmadığı halde, davacı firmanın 01.04.2019 tarih Seri ...numaralı KDV dahil 2.081.298,16-TL bedelli faturaya konu malların teslim edildiğinden bahisle sanki ortada bir satım sözleşmesi varmışta satın alan taraf satım bedelini ödememiş gibi fatura bedelinin ödenmesini talep ettiği, davacı firmanın işi sözleşmeye ve şartnameye uygun olarak tamamlamadığından sözleşmeye aykırı davrandığı, edimini yerine getirmediği, davacının sadece mal teslim ettiğinden bahisle fatura düzenleyerek dava açamayacağı gibi fatura kesmeden önce yapılan işin miktarı, işçilik kalemleri ve malzeme kalemlerini açıkça belirtildiği bir hak ediş raporu düzenlemesi ve işi geçici kabule hazır hale getirmesi gerekmekteyken yaptığı bir imalat olmadığı gibi hakediş raporu da bulunmadığı,
Taraflar arasında imzalanan Taşeron Sözleşmesinin 11.maddesinde "Taşeronun taahhüdünün tümünü en geç 30.04.2019 tarihine kadar tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmesi gerekirken davacı firmanın tüm ihtarlara rağmen yükümlülüğünü yerine getirmediği, müvekkil firmanın, işin gecikmemesi ve süresinde tamamlanabilmesi için davacı firmaya yüklü miktarda avans verdiği ve davacının düzenlediği 20.11.2018 tarihli... numaralı 871,225,15 TL bedelli faturayı da bu kapsamda ödediği, buna karşın davacı firmanın sürekli olarak birtakım bahaneler yarattığı, montaj yapmak için gereken malzemelerin yurtdışından geleceğini ve bu malzemeleri beklediklerini, gelir gelmez montaja geçeceklerini söylediği ancak her gün yeni bahaneler bulmaya devam ederek işi yapmadığı, sözleşmeye uymayan davacı firmaya işi tamamlaması ve eksiklikleri gidermesi için bir çok kez ihtarname gönderilmişse de davacı firmanın işi sözleşmeye uygun olarak tamamlamadığı ve edimini ifada temerrüde düştüğü, şifahen yapılan uyarılara karşın işi bir türlü yapmayan davacı firmaya 02.01.2019 tarihinde... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile malzeme temini ve imalatların sözleşmeye uygun olarak yerine getirilmediği, bir kısım malzemenin temin edilmediği, iş programının gerisinde kalındığı, sözleşme süresinde tüm işlerin tamamlanması gereken 30.04.2019 tarihine kadar yetiştirilmesi gerektiği, iş programına uygun hale gelinmezse günlük 2.000,00 TL gecikme cezası dahil sözleşme kapsamındaki yaptırımların uygulanacağı, davacı nam ve hesabına eksik işlerin tamamlanacağı ve bedellerinin kendilerinden alınacağı, idare tarafından uygulanacak cezaların kendilerine yansıtılacağı, aktin feshi ile teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşmeye aykırılık nedeniyle menfi müspet tüm zararları ile maddi ve manevi tazminat dahil tüm zararlarının tazmini için dava açılacağı ve belirtilen hususların 15 gün içinde yapılması gerektiğinin ihtar edildiği, ancak davacı firmanın işi sözleşmeye uygun olarak tamamlamadığı ve akabinde işbu davaya konu faturayı düzenlediği, davacı firmanın sözleşmeye aykırı ve sözleşmeden bağımsız olarak fatura düzenlemek suretiyle sebepsiz bir kazanım elde etmeyi amaçladığı, oysa davacı tarafın satıcı sıfatıyla değil eser sözleşmesinin taşeron firması olarak sözleşmeyi imzalamış olduğundan, işin sözleşmede tanımlanan şekliyle imalatını yapıp teslim etmekle yükümlüyken sözleşmeye aykırı davrandığı işi tamamlamadığı, davacının MSB ile işçi çalıştırma sözleşmesinin bulunmadığı gerekçesiyle işin montajını yapmadıklarına dair beyanının tamamen asılsız ve dayanaktan yoksun olduğu, davacı firma tarafından şantiyede çalışamadıkları yönünde ne müvekkil firmaya nede işin idaresine yapılan şifahi veya yazılı bir başvuru olmadığı gibi bu yönde gönderilen bir ihtarnamede bulunmadığı, davacının işi yapacağı yerin kendisine teslim edilmediği yönünde bir iddiası vardıysa bunu yazılı olarak müvekkil firmaya bildirmesi gerektiği açıkken davacı firmanın hiçbir ihtar çekmediğinin sabit olduğu,
Fatura V.U.K uyarınca sevk irsaliyesinden itibaren 7 günlük yasal süresi içerisinde düzenlenmediğinden hiç düzenlenmemiş hükmünde olduğu, VUK'un 231/5. maddesinde; faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı özel olarak hüküm altına alındığı, davaya konu faturada malların 12.01.2019 tarihli sevk irsaliyesiyle teslim edildiğinin yazıldığının görüldüğü, bu durumda mevzuata uygun kesilmeyen davaya konu fatura yok sayılmalı ve işbu davanın reddi gerektiği, kaldı ki kabul anlamına gelmemek üzere sevk irsaliyesinde belirtilen malların sayısı ile faturadaki ürünlerin sayısının da uymadığı, sevk irsaliyesi ile fatura karşılaştırıldığında birbirini teyit etmediğinin de açıkça görüleceği,
Davacı firma bir kısım malzemeyi şantiyeye getirerek, yurtdışından tesisat parçalarının geleceğini, ondan sonra montaj yapacaklarını söyleyerek müvekkil firmayı sürekli olarak oyaladığı ve işini yapmadığı, yapılan uyarılara ise montaj için gerekli olan buat, durdurucu, nipel vs gelmesini beklediklerini, hemen başlayıp montajı yapacaklarını söyledikleri, her seferinde bugün gelecek ve işi yapacağız şeklinde bahaneleriyle müvekkil firmayı aylarca oyaladığı, davacının avans istemiş olup işin yapılabilmesi ve ihale makamına karşı kusurlu duruma düşmemek için müvekkil firmanın iyi niyetli olarak davacıya yüklü miktarda avans verdiği ancak davacı firma avans almış olduğu halde iş yapmaya gelince bir türlü işe başlamadığı, montaj malzemelerini getirmediği, davacı firmaya birçok sözlü, yazılı, mail ve noter yoluyla ihtarname gönderildikten sonraysa borçtan kurtulmak için askeriye alanına giriş izinlerinin olmadığını, çalıştırılmadıklarını haksız ve gerçekten uzak bir şekilde ileri sürdüğü, müvekkil firmanın işi tamamlamak için montaj işini başka firmaya yaptırınca malzemelerin sözleşmeye uygun kalitede olmadığı, eksik, bozuk ve arızalı olduğu görüldüğü, davacının kapalı kutular içinde şantiyeye bıraktığı malzemenin arızalı, bozuk ve çalışmadığı daha önce fark edilemediği, fark edildiğinde ise sözlü ve yazılı olarak malzemelerdeki eksikliğin giderilmesi, bozuk olanların değiştirilmesi ve -işin tamamlanması yönünde ihtar çekildiği ve gereğinin yapılmaması halinde taşeron nam ve hesabına yapılarak hak edişten düşülmek üzere işin başkasına yaptırılacağı ... numaralı, 11.12.2019 tarih ve .... numaralı ihtarnameleriyle birçok kez ihtar edildiği, ancak davacı firma tüm ihtarlara rağmen işi tamamlamadığı, hal böyle iken, işin sahada gecikmemesi için montajı yapan firmaların gelen malzemeden bir kısmını tamir ederek çalışır hale getirerek kullanmaya çalıştıkları, müvekkil firmanın, arızalı ve uygun olmadığından kullanılamayan ve idarece kabul edilmeyen malzemeleri ise, sözleşme hükümlerine göre işi yapmayan davalı firmamın hesabına işi yaparak işin kabulünden sonra hesap çıkartmak ve mahsuplaşmak üzere ... isimli firmalardan bedeli mukabilinde temin ederek işi tamamlayarak resmi kurumlara karşı yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda kaldığı, davacının getirdiği lambaların 670 adedi arızalı olup tekrar içleri değiştirildiği, kombine priz kutusunun şartnameye uygun olmayıp kullandırılmadığı ve başka firmalardan yenisi alındığı, panoların içi boş ve montaj karkası olmadığından yeniden yaptırıldığı, sensörlerin çoğu arızalı ve standart dışı olduğundan başka firmadan alındığı ve bir kısmı tamir edilmeye çalışıldığı, montaj malzemeleri standart dışı numune getirildiği ancak idare tarafından exroof olmadığı ve kabul edilmediğinin bildirildiği, bu sebeple işin şartnamesi ve projesine uygun olan aynı malzemelerin bedeli ödenerek yeniden alınmak zorunda kalındığı, bu durum davacı firma tarafından çok iyi bilindiği ve işin kesin kabulü yapıldıktan sonra kesin hesap çıkarılarak sözleşme kapsamında mahsuplaşmaların yapılmasının beklenmesi gerektiği açık olduğu halde davacı firmanın şartları oluşmadan işbu davayı açtığı, tarafların yazışma ve tebligat usulü sözleşmenin 2. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup davacının faturayı gönderme usulünün belli olduğu, bu usule aykırı olarak yapılan fatura gönderiminin müvekkili bağlamayacağı ve sorumlu tutamayacağı, davacı firma tarafından, 11-12 ocakta teslim edildiği belirtilen malzemenin faturasının 01.04.2019 tarihinde düzenlediği ve şirket yetkilisi olduğu iddia edilen Yaşar Güney'e teslim edildiğinin ise gerçek dışı bir iddia olduğu,
Firma personeli dahi olsa hiç kimsenin bu bedelde bir faturayı onaysız teslim almasının beklenemeyeceği, Yaşar Güney isimli personelin firma adına fatura kabul etmek, imzalamak, teslim almak gibi bir yetkisi veya vekaleti bulunmadığı, basiretli bir tacir olarak karşı tarafın yüksek meblağlı bir faturayı teslim ederken yetki ile ilgili bir araştırma yapması gerektiğinin de açıkça ortada olduğu, zaten böyle bir fatura teslimi de gerçekleşmediği, davacı firma tarafından V.U.K uyarınca faturanın usulüne uygun tebliğ edildiği iddiasında bulunulmasının da kabul edilemez olup davacı, faturayı usulüne uygun olarak müvekkile tebliğ ve/veya teslim ettiğini ispatla yükümlü olduğu, kaldı ki söz konusu fatura zaten süresinde düzenlenmediğinden V.U.K gereği düzenlenmemiş sayılacağı, nitekim ... T. 13.1.2015 tarihli kararında; “Dava, taraflar arasındaki garantili oda hizmet sözleşmesinden kaynaklanan ve faturaya dayalı alacağının tahsili için başlatılan takibe vaki kısmi itirazın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda, faturanın davalı tarafa usulüne uygun tebliğ edildiğini kanıtlama yükümlülüğü davacı tarafta olup, davacının bu hususu kanıtlaması halinde, bu kez, T.T.K.'nın 21/2. maddesinde yazılı 8 günlük yasal süre içerisinde faturaya itiraz ve iade ettiğini kanıtlama yükümlülüğü ise, davalı tarafa ait olduğu, müvekkil firma söz konusu faturaya 8 günlük yasal süresi içerisinde itiraz ettiği ve faturanın davacıya noter kanalıyla iade edilmiş olup, faturanın içeriği kabul edilmediğinden ticari defter kayıtlarına alınmadığı, davacının iddiasının aksine 08.05.2019 tarihinde... gönderi numaralı ... kargo ile müvekkil firmaya gönderilen ve imza karşılığı teslim edilmeden posta kutusuna bırakılan bu faturaya yasal süresi içinde 10.05.2019 tarihinde itiraz edilmiş olup fatura ...
Gönderilen ihtarnamede exproof malzeme, nem ısı su basma sensörü ve exroof pano, kombine priz komütatör temini için anahtar teslim kısmi malzemeli götürü bedel işlerinin yapılmasının taahhüt edildiği, sözleşmeye göre, iş programına uygun olarak malzemelerin montaj yapılacak yere taşınması, proje ve teknik şartnamelere göre montajının yapılması, çalıştırılması, gerekli testlerin yapılması ve sözleşmede yer alan diğer hususların gerçekleştirilmesi, eser sözleşmesi olması nedeniyle hak ediş düzenlenmeden, iş tamamlanmadan sadece malzeme bedeli üzerinden fatura düzenlenemeyeceği, fatura tutarının da fahiş olduğu, malzemelerin bozuk, kırık eksik olduğu, iade alınmaları gerektiği aksi halde tüm zararların tazmininin talep edileceği, sözleşmenin cezai şartları ile diğer sözleşmesel hakların isteneceği ve iş tamamlanmaz ise sözleşmenin feshedileceği v.s. hususlarının ihtar edildiği, bu sebeple davacı tarafın faturaya süresinde itiraz edilmediği iddiasının asılsız ve dayanaktan yoksun olduğu,
Davacının iddiasının aksine dava konusu işin kesin kabulü ve kesin hesap yapılmadığı gibi işin geçici kabulü dahi yapılmadığı, davacının gerçeğe aykırı iddialarla işin kesin kabulünün yapıldığını ileri sürerek açtığı davaya dayanak bulmaya çalışmakta ise de işin geçici kabulü dahi yapılmamış olup iş bu dava açıldıktan sonra... 15.06.2020 tarihli yazısı ile geçici kabul işlemlerinin yapılması için gün bildirimi yapıldığı, davacı şirketin hem işi sözleşmeye uygun olarak yapmadığı ve kendi kusuruyla temerrüde düştüğü hem de alacak hakkı doğmadan haksız ve dayanaksız olarak dava açtığı, taraflar arasında imzalanan Taşeron Sözleşmesinin 3.Maddesinde Taşeron, İhale Şartnamesi, Sözleşme, Özel İdari ve Teknik Şartname'nin hükümlerini, bu ihale dokümanlarının eki olan projeler ve mahal listelerini dikkate alarak teklifini vermiştir. Verilen proje ve detaylarında eksiklik olması halinde mahal listesinde belirtilen imalatlarını bedelsiz olarak yapmak taşeronun yükümlülüğündedir. Taşeron, yüklenici ile idare arasındaki sözleşmeyi ve bu sözleşmenin eki Teknik Şartname, İdari Şartname v.s. tüm eklerini incelediğini, incelettiğini her haliyle kabul ettiğini ve ana sözleşme ile belirtilen şartnamelerin bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğunu kabul etmiştir. Ana sözleşme kapsamında yüklenici tarafından hazırlanan hazırlatılan projelere uygun olarak yapılacak imalatlarda idarenin kabulü esas olup iş süresince işin başında iş yaptığı branşlarda sorumlu mühendis bulundurulması sağlanacaktır. Sözleşme eki olarak verilen, idarece tasdikli 1/50 1/100 ölçekli elektrik işleri uygulama projeleri ve detayları ile elektrik işleri mahal açıklayıcı raporlara uygun olarak seçimi yapılarak ve idareden onayı alınan ithal veya yerli malzemelerin temin edilmesi, iş yerine getirilmesi yerinde tesis edileceği kapalı ambarlarda muhafaza edilmesi, iş programına uygun olarak ve şantiye yönetiminin direktifleri doğrultusunda montajın yapılacağı yere taşınması proje ve teknik şartnamelere göre montajının yapılması çalıştırılması gerekli testlerin yapılması, exproof malzeme nem ısı su basma sensörü ve exroof pano, kombine priz, komütatör temini yapılması, montajı, tüm aksesuar malzemeleri, buat, durdurucu, kompenantlar, galvaniz tesisat bağlantıları, devreye alınması, hatlarının geçici kabule kadar korunması, test raporları hazırlanması ve ...onaylı idareye verilmesi, geçici ve kesin kabullerinin yaptırılması, sözleşme ve eklerinde bahsedilen garanti sürelerinin taahhüt edilmesi, her türlü garanti belgeleri ile çalışma talimatnamelerinin idareye teslim edilmesi ve burada bahsedilmeyip yüklenicinin idare ile yaptığı sözleşmelerde bahsedilen diğer unsurları da kapsayacak şekilde tüm malzemeler dahil ve işçilik olarak; mobilizasyon imalatları ile ilgili bütün malzemeler sarf malzemeleri, her türlü araç gereç, imalat için gerekli tüm araç gereç vinç vs, yemek, barınma, iş güvenliği, doktor, damga vergisi, nakliyeler işçilik, işçilerin ulaşımı, konaklaması... prim ücretleri, demobilazasyon belirtilen exproof malzeme, nem ısı subasma sensörü ve exroof pano kombine priz, komitatör temini imalatlarının anahtar teslim olarak yapılması ve teslim edilmesi işidir. şeklinde düzenlendiği, sözleşmede açıkça belirtildiği üzere davacı işi sözleşmeye teknik şartnameye uygun olarak eksiksiz tamamlamak zorunda olduğu, bu nedenle kabul anlamına gelmemek kaydıyla somut davada davacı firma sadece ürün teslimi nedeniyle sözleşmedeki edimini tamamlamış olmadığından işi eksiksiz ve kusursuz şekilde sözleşmeye uygun olarak imal, montaj vs teslim etmesi gerektiği, bu edimini yerine getirmeyen davacı şirket sözleşmede kusurlu taraf olduğundan kendi kusurundan hak iddia edemeyeceği, B.K. kapsamında sözleşmeye aykırı davranarak kusuru nedeniyle diğer tarafın zararına sebep olan tarafın bu zararı tazmin etmekle yükümlü olduğu belirtildiği, bu nedenle davacının eksik ve kusurlu ifası nedeniyle müvekkil şirkete verdiği zarar ve sözleşmede belirtilen her gün için 2.000,00 TL. gecikme cezası ile müvekkilin sözleşmeden doğan menfi ve müspet zararlarını karşılamakla yükümlü olup fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla bu talepler için müvekkil şirket tarafından davacı firmaya açılacak tüm dava hakları saklı olduğu,
Taşeron sözleşmesinin 13. maddesinde ödeme şartları düzenlenmiş olup buna göre davacı firmanın işbu davayı açması mümkün olmadığı, Taşeron Sözleşmesi'nin 13. Maddesinde ödeme şartları düzenlenmiş olup buna göre; 13.1. Hak edişler 9695 oranında ödenir. Her hak edişten sonra 9/45 oranında yapılan kesinti tutarları toplamı, iş sözleşmesine uygun olarak tamamlandıktan sonra yüklenicinin şantiye şefliğinin yapacağı kabul ile birlikte işin eksiksiz ve kusursuz olarak tamamlandığına dair tutulan tutanağı takip eden, yüklenicinin idareye yaptığı ilk hak ediş tahakkuka bağlandıktan sonra ay içerisinde 75 günlük çek ile ödenir. 13.2. hakediş raporları, sözleşme ekinde görülen ilerleme yüzdeleri üzerinden, bu sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak en erken 30 (Otuz) günde bir olmak üzere yüklenici ve idare hak ediş sayı ve tarihleri de gözetilerek taşeronun yazılı talebi üzerine düzenlenir. Taşeron hakedişi; yüklenici tarafından onaylandıktan sonra idarenin ödemesine müteakip tahakkuka bağlanır, 10(on gün) içinde ödenir. Yapılmış olan tüm avans ödemeleri ile ilgili maddede belirtildiği üzere hak edişinden kesilir. Hak edişten ödeme çıkmaması halinde avans ödemeleri askıya alınır. 13.4."Taşeron kesin hak edişindeki toplam tutardan taşeronun o güne kadar kestiği faturalar ile taşeron namına yüklenicinin ödediği işçilik, sigorta primleri, su, gaz, akaryakıt, varsa ceza vb. kesintiler düşüldükten sonra kalan bakiye için taşeron yükleniciye fatura kesecektir." şeklinde kararlaştırıldığı, sözleşmenin ödeme şartlarına göre herhangi bir alacak talep etmesi ve fatura kesmesi mümkün olmadığı halde davacı firmanın sözleşmeye aykırı olarak müvekkile haber vermeden yükümlüklerini yerine getirmeden, işi teslim etmeden, henüz hakediş raporu hazırlanmadan ve bu müvekkil firmaya şifahi veya yazılı bir talepte bulunmadan 01.04.2019 tarihli 2.081.289,16-TL bedelli olan işbu dava konusu faturayı düzenlemesi yasaya ve sözleşmeye aykırı olup söz konusu faturanın davalı müvekkil şirketi ödeme yükümlülüğü altına koymasının mümkün olmadığı, sözleşmenin 13.8. maddesinde; “Taşeron hakediş hazırlanması aşamasında her hakediş için aşağıdaki evrakları vermek durumundadır. Bu evraklardan herhangi birinin eksik olması yada ay devreden hakediş düzenlemelerinde verilmiş olan evrakın yenilenmesine kadar hakediş yok sayılır. Evrak eksiği nedeni ile bekleyen hak ediş ödemelerinden dolayı taşeron herhangi bir hak talep edemez. SGK borcu yoktur yazısı,... maaş bordroları, İşe giriş bildirgeleri ve imzalanmış örnekleri borcu yoktur yazısı, İşten ayrılan personelin ibranameleri, SGK tahakkukları, Bildirgeler, Aylık Muhtasar, Geçici Vergi ve KDV Beyannameleri tahakkuk ve ödendi makbuzları” hükmü yer aldığı, davacı firmanın sözleşmede öngörülen hiçbir şartı yerine getirmediğinden iş bu davanın açılması sözleşmeye, yasaya ve hakkaniyete açıkça aykırı olduğu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte yargılama sırasında yapılacak bilirkişi incelemesiyle dava konusu işle ilgili taşeron sözleşmesinden kaynaklanan taraf alacak ve borçları hesaplandıktan sonra davacının olası alacağı tespit edilebileceği, yargılamaya tabi olduğundan likit olmayan bir alacak için fatura düzenlenmesi yasaya açıkça aykırı olduğu,
Davacı firmanın sözleşmenin gecikme cezası hükmü uyarınca günlük 2.000.00 TL gecikme cezası ödemek zorunda olduğu, bunun yanında müvekkil firmanın davacı firma yerine işi üçüncü kişi firmalara yaptırmak zorunda kalması sebebiyle ödediği ürün ve işçilik bedeli kadar davacıdan alacaklı olduğu, davacı firma bir kısım malzemeyi getirip şantiye sahasına bırakıp gerisine karışmayarak özleşmede kusurlu taraf haline geldiği için müvekkil firmaya verdiği tüm zararları gidermekle yükümlü olduğu, davalı firma temerrüde düşmediğinden ticari temerrüt faizi talebi yasaya açıkça aykırı olup reddi gerektiği, kabul anlamına gelmemek üzere davacı firmanın talep ettiği alacağın muaccel hale gelmediği işin idarece kabulü yapılmadığı,
Davacı tarafın kendisinin yetkilendirdiği bir firmanın montaj işlerini tamamladığı ve müvekkile ekstra bir külfete girmediği iddiası asılsız olduğu, davacı firmanın imalat ve montaj işlemlerini gerçekleştirmemesi üzerine müvekkil firmanın elektrik işlerini yapan başka bir taşeron olan Altınvadi Ltd Şti firmasından bu durum talep edildiği ve davacı tarafından yetkilendirilmesi istendiği, nitekim, Altınvadi İnş. Taah. Elek. Ltd. Şti firmasına da yapılan işlemler ile ilgili bir hak ediş düzenlendiği ve firma tarafından 03.10.2019 tarihli hak ediş faturası düzenlendiği, müvekkil firma bu sair işlemler için adı geçen firmaya hak ediş faturasını ödediği, ancak davacı firma sanki bu dahi kendisi gerçekleştirmiş gibi talepte bulunduğu, müvekkil firmanın Altınvadi firmasına KDV hariç toplam 527.450,00TL montaj-işçilik bedeli ödediği, müvekkilin yaptığı tüm ödemeler ve sözleşmeden doğan alacaklarının hakediş hesaplamasında dikkate alınması, son hesabın buna göre çıkarılması gerektiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 13.4.maddesinde "Taşeron kesin hak edişindeki toplam tutardan taşeronun o güne kadar kestiği faturalar ile taşeron namına yüklenicinin ödediği işçilik, sigorta primleri, su, gaz, akaryakıt, varsa ceza vb. kesintiler düşüldükten sonra kalan bakiye için taşeron yükleniciye fatura kesecektir." şeklindeki düzenleme gereği müvekkil tarafından yapılan tüm ödemelerin davacının hak edişinden düşüleceğinin taraflarca kabul edildiği,
Taraflar arasındaki sözleşmenin 14.2. maddesinde; "Üretim zayiatından ve varsa program gecikmeleri kontrol edilerek limit dışında kalanların bedelleri Taşeron hak edişinden kesilecektir. Taşeron tarafından iş programına uyulmamış ise yani, işte gecikme varsa İş'in geç yapılmasından dolayı ödemesinin geç yapılması “geç ödeme" anlamını taşımaz" denildiği, davacı firmanın eksik ve bozuk olan ürünler yanında sözleşmeye göre hiç teslim etmediği ürünlerinde mevcut olup kesin hak ediş aşamasında bu kalemlerinde hesaplamadan düşüleceğinin taraflarca kabul edildiği, anahtar teslim şeklindeki sözleşmede belirtilen fiyatlara montaj ve işçilik dahil olduğu, götürü bedel sözleşmede taraflar sözleşme bedeliyle bağlı olduklarından birim fiyatının sonradan arttırılmasının mümkün olmadığı, bu yönüyle de davanın reddi gerektiği, davacının sözleşmeye uygun kalitede ürün kullanmadığından müvekkil firma işin sahibi olan ihale makamına yazdığı yazıyla işin kalitesine uygun ürünleri başka firmalardan tedarik etmeyi talep ettiği, bir tacir olan davacının firma cari hesap ödemelerinin nasıl gerçekleştirildiğini bilmesi gerektiğinin acık olduğu, davacının sözleşme kapsamında yaptığı işle ilgili varsa alacak kalemlerinin muaccel olması gerekliyken davacının alacağı henüz muaccel olmadığı, davacının iddia ettiği gibi herhangi bir hak ediş yapılmış ve ödemesinin alınmış olmasının taşeron firmanın gerçekleştiği imalatlara yönelik bir ödeme alındığını göstermediği, işin projesinde inşaat, elektrik, mekanik ve sair birçok imalat kalemi olduğu gibi elektrik imalatı sadece bir kısım işlerden olduğu, bu nedenle davacının tüm imalatlarının ilk hak edişlerde yer alacağını düşünmesinin abesle iştigal olduğu, zira, yukarıda da bahsettikleri üzere davacı firmanın sözleşme konusuna dair işleri dava tarihinden sonra dahi devam ettiği, sözleşmede ve işin projesinde davacı tarafça müvekkil firmaya teslim edilmesi gereken; komütatör anahtar, exproof tesisat parçaları müvekkile hiç teslim edilmediği, exp nem basma, su basma sensörü, sıcaklık basma sensörü eksik olup gelenlerden de her biri için en fazla 20-24-23 tanesi kullanılabildiği, yine exproof kombine fiş priz kutuları, exproof armatürler ise eksik teslim edilmiş olup malzemeler arızalı ve kullanılabilecek gibi olmadığından çok az bir kısmı kullanıldığı, kullanılamayacak haldeki malzemeler halen şantiye sahasında bulunduğundan sayın mahkemece keşif yapılması halinde davacının bedelini istediği halde imalatını yapmadığı işler ve malzemelerin sözleşmeye, şartnameye ve işin projesine uygun kalitede olmadığı tespit edilebileceği,
Hesaplamalardaki olası hatalarla bağlı kalmamak ve fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla, müvekkil firmanın işi bitirebilmek için; teslim edilmeyen, bozuk ve kırık çıkan ve başka firmalardan alınan malzeme için yaklaşık 1.406.782,28- TL, davacının yapması gerekipte yapmadığı işlerle ilgili montaj ve işçilik için 527.450- TL olmak üzere toplam olarak 1.934.232,28- TL ödeme yaptığı, yine müvekkil firma tarafından 10.000,00 TL damga vergisi davacı firmadan geri alınmak üzere ödenmiş olup sözleşmeye göre davacı firma damga vergisi bedelini davalı firmaya ödemekle yükümlü olduğu, sözleşmeye göre davacı firma günlük 2.000,00 TL den yapılacak hesaplamaya göre gecikme bedeli ödemekle yükümlü olduğu, davacı firmanın yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve işin gecikmesi nedeniyle İdare tarafından müvekkil firmaya uygulanan gecikme cezası ve hak edişlerinden yapılan kesinti tutarının da hesaplanarak davacı firmadan alınması gerektiği,
Davacı firma sözleşmenin kesin teminat verilmesine ilişkin hükümlerine aykırı davranmış olup kesin teminat tutarı verme borcunu yerine getirmediği, taşeron sözleşmesinin 12. maddesi gereği davacı firmanın yükleniciye 500.000,00 TL tutarında müşteri çeki vereceği ve teminat mektubu getirdiğinde teminat tutarı kadar avans çeki alabileceği belirtilmiş olmasına karşın davacı firmanın bu yükümlülüğünü yerine getirmediği, hal böyle iken işin tamamlanması için iyi niyetli davranan müvekkil firmaya karşı henüz alacağı muaccel dahi olmadan alacak davası açtığı,
Öne sürülerek; sözleşmeden doğan hak ve alacaklar ile sözleşmeye aykırılık nedeniyle taraflarınca açılacak alacak, gecikme cezası, damga vergisi, idare tarafından müvekkile uygulanacak gecikme cezası, sözleşmeye aykırılık nedeniyle menfi, müspet maddi, manevi zararların tazminine dair dava hakları saklı kalmak üzere; usule ve esas dair cevap ve itirazlarının kabulü ile davanın öncelikle dava şartı olan usulden reddine ve neticeten haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan iş bu davanın esastan reddine, karar verilmesi talep edilmiştir.
GEREKÇE:
Taraflar arasında 31/08/2018 tarihli sözleşme imzalanmış olup, davacının yaptığı işlere ilişkin olarak 20/11/2018 tarihli 871.225,15 TL bedelli fatura düzenlendiği ve bu faturanın davalı tarafından ödendiği çekişmesiz olup,
Davacı tarafından yine sözleşme kapsamında düzenlendiği ifade edilen 01/04/2019 tarih 2.081.298,16 TL bedelli faturanın, cevap dilekçesinde açıklanan nedenlerle davalı tarafından ödenmediği de dikkate alınarak,
Davada çözümü gereken sorun taraflar arasında imzalanan 31/08/2018 tarihli sözleşmenin niteliği, tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, nama ifa koşullarının bulunup bulunmadığı, hukuki yarar şartı itirazının yerinde olup olmadığı, yapılan işin parasal tutarı belirlenerek yapılan ödemenin mahsubu sonrasında davacının varsa talepte haklı olduğu parasal tutarın belirlenmesine ilişkindir.
Taraflarca delil olarak dayanılan sözleşme ve ekleri, ihtarnameler ve diğer belgeler dosyaya sunulmuş, yazılan müzekkerelerle temin olunmuştur.
Taraflar arasında mevcut 31/08/2018 tarihli "Anahtar Teslim Götürü Bedel Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin" incelenmesinde,
1/A-“İşin Adı Yapılma Yeri, Niteliği, Türü ve Miktarı” 3. Maddesinde; İşin adının “Yüklenicinin uhdesinde bulunan İşveren'in ... malzeme, nem ısı su basma sendörü ve exproof pano, kombine priz, komütatör temini işidir.” şeklinde tanımlandığı, aynı maddede; "Taşeron, İhale Şartnamesi, Sözleşme, Özel İdari ve Teknik Şartname'nin hükümlerini, bu ihale dokümanlarının eki olan projeler ve mahal listelerini dikkate alarak teklifini vermiştir. Verilen proje ve detaylarında eksiklik olması halinde mahal listesinde belirtilen imalatlarını bedelsiz olarak yapmak taşeronun yükümlülüğündedir. Taşeron, yüklenici ile idare arasındaki sözleşmeyi ve bu sözleşmenin eki Teknik Şartname, İdari Şartname v.s. tüm eklerini incelediğini, incelettiğini her haliyle kabul ettiğini ve ana sözleşme ile belirtilen şartnamelerin bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz bir parçası olduğunu kabul etmiştir.”
İşe ait diğer bilgiler bölümünde; “Ana sözleşme kapsamında yüklenici tarafından hazırlanan hazırlatılan projelere uygun olarak yapılacak imalatlarda idarenin kabulü esas olup iş süresince işin başında iş yaptığı branşlarda sorumlu mühendis bulundurulması sağlanacaktır. Sözleşme eki olarak verilen, idarece tasdikli 1/S0-1/100 ölçekli elektrik işleri uygulama projeleri ve detayları ile elektrik işleri mahal açıklayıcı raporlara uygun olarak seçimi yapılarak ve idareden onayı alınan ithal veya yerli malzemelerin temin edilmesi, iş yerine getirilmesi yerinde tesis edileceği kapalı ambarlarda muhafaza edilmesi, iş programına uygun olarak ve şantiye yönetiminin direktifleri doğrultusunda montajın yapılacağı yere taşınması proje ve teknik şartnamelere göre montajının yapılması çalıştırılması gerekli testlerin yapılması, exproof malzeme nem ısı su basma sensörü ve exroof pano "kombine priz, komütatör temini yapılması, montajı, tüm aksesuar malzemeleri, buat, durdurucu, kompenantlar, galvaniz tesisat bağlantıları, devreye alınması, hatlarının geçici kabule kadar korunması, test raporları hazırlanması ve... ve elektrik mühendisleri odası onaylı idareye verilmesi , geçici ve kesin kabullerinin yaptırılması, sözleşme ve eklerinde bahsedilen garanti sürelerinin taahhüt edilmesi, her türlü garanti belgeleri ile çalışma talimatnamelerinin idareye teslim edilmesi ve burada bahsedilmeyip yüklenicinin idare ile yaptığı sözleşmelerde bahsedilen diğer unsurları da kapsayacak şekilde tüm malzemeler dahil ve işçilik olarak; mobilizasyon imalatları ile ilgili bütün malzemeler sarf malzemeleri, her türlü araç gereç, imalat için gerekli tüm araç gereç vinç vs, yemek, barınma, iş güvenliği, doktor, damga vergisi, nakliyeler işçilik, işçilerin ulaşımı, konaklaması SGK prim ücretleri, demobilazasyon belirtilen exproof malzeme, nem ısı su basma sensörü ve exroof pano, kombine priz, komitatör temini imalatlarının anahtar teslim olarak yapılması ve teslim edilmesi işidir." hükmü yer aldığı,
B-“Sözleşmenin Türü ve Bedeli Başlıklı” 6. maddesinde; “ 6.1. Bu sözleşme anahtar teslim götürü bedel sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan uygulama veya ön projelere ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için alt yüklenici tarafından teklif edilen tüm exproof malzeme, nem ısı su basma sensörü ve exroof pano ,kombine priz, komitatör temini için anahtar teslim malzemeli götürü bedel” hükmünün yer aldığı,
Madde metni altında malzemelerin cins ve evsafları ile miktarlarının yer aldığı,
-EÖ-02 EX-PROOF 2x 18 W LED SIVAÜSTÜ ARMATÜR'ün 2.016 TL/Adet,
-03 EX-PROOF 2x 18 W LED ARMATÜR'ün 2.800 TL/Ad,
- EÖ-04 EX-PROFF KOMBİNE FİŞ PRİZ KUTUSU” nun 1.792 TL/Ad,
- EÖ-05 EX-PROFF ELEKTRİK PANOSUnun 12.000 TL/Ad,
- EÖ-06 EX-PROFF KOMÜTATÖR ANAHTAR'ın 224. TL/Ad,
- EÖ-10 EX-PROFF SU BASMA SENSÖRÜ 'nün 2.016 TL/Ad,
- EÖ-11 EX-PROFF SICAKLIK SENSÖRÜ'nün 2.016 TL/Ad,
- EÖ-12 EX-PROFF NEM SENSÖRÜ'nün 2.016 T L/Ad,
Olarak yer aldığı,
Madde metni alt paragrafında “ .... Malzemeler 5 yıl garanti verilecek. Devreye almalar yetkili servis olarak ücretsiz yapılacak ve belgelendirilecek KDV hariç toplam bedel üzerinden akdedilmiştir.” denildiği,
6.2- “Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde , taşeronun teklif ettiği birim fiyatlar esas alınır.
6.3- “... Taşeron pursantajlarda olmadığını ya da başka bir taşeronun sözleşme birim fiyat olduğunu beyan ederek işin kendisi ile ilgili kısımları için ek hak talebinde bulunamaz ve işin yapımından imtina edemez.”,
6.5- Herhangi bir inhiraf halinde bu sebeple meydana gelen her türlü zarar, ziyan, gecikme tazminatı, munzam masraflar vs neticelerinden tamamen kendisinin sorumlu olacağını Taşeron kabul ve taahhüt eder. Bu konuda Yükleniciden ek bir ödeme ve ya tazmin talebinde bulunamaz. Yüklenici bu halde de mevzuattan doğan hakları ile Sözleşme'nin sair hükümleri mahfuz olmak üzere ilgili maddelerin hepsini veya bir kısmını tatbik etmekle tamamen serbesttir.” hükümlerinin yer aldığı,
C-Sözleşmenin Ekleri başlıklı 9. maddesinde;
9.1-“İhale dokümanı, sözleşmenin ek, ve ayrılmaz parçası olup, taşeronu bağlar. Ancak, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki ya da farklılık olması halinde, ihale dokümanında yer alan hükümler esas alınır.”,
9.2.” Sözleşme dokümanını oluşturan belgeler aşağıdaki gibidir. Taşeron yüklenici arasındaki sözleşme, Yapım İşleri Genel Şartnamesi İdari şartname, yüklenici idare arasındaki Sözleşme....” hükümlerinin yer aldığı,
D-“İşe Başlama ve Bitirme Tarihi ve Gecikme Halinde alınacak Cezalar” başlıklı 11. maddesinde;
11.1 1- “Sözleşme imzalandıktan sonra yer teslimi yapılarak işe başlanır. Taşeronun taahhüdünün tümünü işverenin programına uygun olmak şartı ile en geç 30.04.2019 tarihine kadar tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmekle zorunludur.”
11.2.1.- “ Yüklenici tarafından verilen süre uzatımı hariç, iş zamanında bitirilmediği taktirde geçen her takvim günü için Taşeronun hak edişinden günlük 2.000 TL gecikme cezası kesilir. Bu bedel toplamı 96 25'i aşamaz. Aksi halde yüklenici sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih etme hakkına sahip olup, bu hakkı kullanmak ya da kullanmamak ya da işi nam-ı hesabına yaptırmakla serbesttir. Taşeron hiçbir şekilde buna itiraz edemez. Yüklenici ceza uygulamasına başladıktan sonra KDV ödemelerini durdurabilir.” hükümlerinin yer aldığı,
E- “Ödeme Yeri ve Şartları” başlıklı 13. maddesinde; "Hak edişler 9495 oranında ödenir. Avans 200.000 TL nakit 200.000 TL Çek ödenecektir. Her hak edişten sonra 905 oranında yapılan kesinti tutarları toplamı, iş sözleşmesine uygun olarak tamamlandıktan sonra yüklenicinin şantiye şefliğinin yapacağı kabul ile birlikte işin eksiksiz ve kusursuz olarak tamamlandığına dair tutulan tutanağı takip eden, yüklenicinin idareye yaptığı ilk hak ediş tahakkuka bağlandıktan sonra | ay içerisinde 75 günlük çek ile ödenir.
13.2 "Hakediş raporları, sözleşme ekinde öngörülen ilerleme yüzdeleri üzerinden, bu sözleşmenin eki olan Yapım işleri Genel Şartnamesinde düzenlenen esaslar çerçevesinde, kanuni kesintiler de yapılarak en erken 30 (Otuz) günde bir olmak üzere yüklenici ve idare hak ediş sayı ve tarihleri de gözetilerek taşeronun yazılı talebi üzerine düzenlenir. Taşeron hakedişi; yüklenici tarafından onaylandıktan sonra idarenin ödemesine müteakip tahakkuka bağlanır, 10(on gün) içinde ödenir. Yapılmış olan tüm avans ödemeleri ile ilgili maddede belirtildiği üzere hak edişinden kesilir. Hak edişten ödeme çıkmaması halinde avans ödemeleri askıya alınır."
13.4."Taşeron kesin hak edişindeki toplam tutardan taşeronun o güne kadar kestiği faturalar ile taşeron namına yüklenicinin ödediği işçilik, sigorta primleri, su, gaz, akaryakıt, varsa ceza vb. kesintiler düşüldükten sonra kalan bakiye için taşeron yükleniciye fatura kesecektir." hükümlerinin yer aldığı anlaşılmaktadır. Yine taraflarca karşılıklı keşide edilen ihtarname içerikleri aşağıdaki şekildedir.
Davalı tarafından davacıya..., Noterliği aracılığıyla keşide edilen 2 Ocak 2019 tarihli ihtarnamede özetle; Sözleşmenin 3. ve 6. maddesine göre gerçekleştirilmesi gereken malzeme teslimi ve imalatların işin sürecine uygun olarak yerine getirilemediğinin, sözleşme kapsamında teslimi gereken bir kısım malzemenin teslim edildiği ve ödemelerinin yapıldığı, ancak bir kısım malzemelerin halen teslim edilmediğinin belirtilerek, Sözleşme ile üstlendikleri edimlerin ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde tamamlanmasının, aksi taktirde ayrıca ihtar çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin kusurları nedeniyle fesih edileceği, her türlü maddi manevi tüm zararlarının tazmin edileceğinin, ihtar edildiği,
4-Davalı tarafından davacıya ...Noterliği aracılığıyla keşide edilen 10 Mayıs 2019 tarihli ihtarnamede özetle; sözleşme kapsamında malzemelerin taşınması, muhafaza edilmesi, proje ve teknik şartnamelere göre montajının yapılması, çalıştırılması, gerekli testlerin yapılması, ateks belgelerinin alınmasının taraflarınca gerçekleştirilmesinin gerektiğinin, buna rağmen 01.04.2019 tarihli 2.081.298,16 TL faturanın sözleşmeye aykırı düzenlendiğinin, malzeme teslimi ile fatura kesilemeyeceğinin, söz konusu faturanın taraflarınca kabul edilmediğinin ve iade edildiğinin, Sözleşme ile üstlendikleri edimlerin ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içinde şartnamesine, projesine, sözleşmeye uygun olarak eksiksiz ve kusursuz tamamlanmasının, aksi taktirde ayrıca ihtar çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin kusurları nedeniyle fesih edileceği, her türlü menfi ve müspet zararlarının tazmin edileceğinin, ihtar edildiği,
Davacı tarafından davalıya ... keşide edilen 27 Mayıs 2019 ihtarnamede özetle; gönderilen 01.04.2019 tarihli 2.081.298,16 TL faturaya yapılan itirazın hukuka aykırı olduğu ve ödenmesi gerektiği, Montaj ve işçilik dahil anlaşma yapılmış ise de MSB ile askeri alanda işçi çalıştırma anlaşmaları bulunmadığından işçilik vb hizmeti verilemediği, malların sevk irsaliyesi ile teslim edildiğinin sabit olduğu, yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği,
Davalı tarafından davacıya ... aracılığıyla keşide edilen 11 Aralık 2019 tarihli ihtarnamede özetle; taahhüt etmiş oldukları işlerin 30.04.2019 tarihine kadar tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek sorunda olmalarına rağmen sözleşmeye uygun hareket etmedikleri ve bir çok eksik kusurun olduğunun tespit edildiğinin, eksik ve arızalı ürünlerin ve yardımcı malzemelerin teslim edilmesinin, imalatlar taraflarınca yapıldığından bedelinin karşılanması gerektiğinin, eksik ve kusurlu malzemelerin tamamlanarak montajlarının 15 gün içerisinde yapılmaması halinde sözleşmedeki yetkileri uyarınca taraflarınca yapılacağı ve işçilik bedellerinin hesaplarına yansıtılacağının, sözleşmenin feshedileceğinin ve her gün için 2.000 TL gecikme cezası uygulanacağının, her türlü menfi ve müspet zararlarının tazmin edileceğinin, ihtar edildiği anlaşılmaktadır.
Keza davalı şirketçe dava dışı ...nin yaptığı montaj işleri ile ilgili olarak KDV hariç 886.120,00 TL tutarında 07.12.2020 tarihi itibariyle kesin Hak ediş düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Mahkememizce ... aracılığı ile davacı şirkete ait 2018 ve 2019 yılına ait ticari defter ve belgelerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen muhasebeci bilirkişi raporunda, davacının ticari defterlerinin VUK ilgili hükümlerine göre açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığı, defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğu, Davacı tarafından düzenlenen 20.11.2018 tarihli A3768 seri numaralı KDV dahil 871.225,15 TL ve 01.04.2019 Tarih ... seri nolu KDV dahil 2.081.298,16 TL bedelindeki faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, Davalı tarafından toplamda 871.000,00 TL ödeme kaydının yer aldı Sonuç bölümünde Aynen: “Davacının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede taraflar arasındaki hukuki ilişki ve işlemlerin dava dosyasındaki dilekçeye uygun olarak davacının ticari defterlerine tam olarak yansıdığı, 2019 hesap dönemi sonu itibariyle davacının davalıdan cari hesaba göre 2.081.523,31 TL alacaklı olduğu” şeklinde tespit yapılmıştır.
Sözleşme konusu malzemelerin bulunduğu yerler ve kullanıldığı yerlerin bildirimi üzerine...aracılığı ile aldırılan 19/07/2022 tarihli bilirkişi heyeti raporu,... aracılığı ile aldırılan 07/06/2022 tarihli bilirkişi raporları, gerek dava konusu emtianın fiili durumu ile ilgili ve kullanıldığı yerler bizzat keşif sonucu tespit edilmek suretiyle düzenlenmiştir.
Davalı ticari defter kayıtlarında, davacı kayıtlarında da yer alan 871.000,00 TL bedelli fatura yer almakta olup, davacı tarafça bu fatura bedelinin ödendiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Dava konusu 2.081.298,16 TL bedelli fatura davalı şirket ticari defter ve kayıtlarında yer almamaktadır.
Taraflar arasındaki sözleşme anahtar teslim götürü bedelli olup, bir eser sözleşmesidir. Taraflar arasındaki sözleşmenin ekleri arasında ... arasında akdedilen 19/06/2018 tarihli ana sözleşmede yer alan iş kalemlerinden elektrik işlerinin bir kısmını oluşturan exproof malzeme, nem ısı su basma sensörü ve exproof pano, kombine priz, komitatör temini işlerine ilişkindir.
Davacı tarafça düzenlenen malzeme faturasına dayalı olarak talepte bulunulmuş ise de; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı taşeron olarak iş yaptığından ve faturayı bu sözleşme kapsamında düzenlediğinden ve yine taraflar arasındaki sözleşmede YİGŞ ek olarak belirtildiğinden davacı taşeronun alacağının işin kesin hesabının çıkartılarak hesaplanması gerektiği sonucuna, bilirkişi kurulunca ulaşılmış, sözleşme ve ekleri ile dosya kapsamı bütün olarak değerlendirildiğinde söz konusu görüşe mahkememizce de iştirak edilmiş, alacak kesin hesap çıkarılarak belirlenecek olmakla, mevcut davanın usulden reddi yönündeki davalı savunması haklı görülmemiştir.
Mahkememizce mali müşavir, elektrik mühendisi ve nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulan bilirkişi kurulunca, davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlar da incelenmek, önceki raporlar ve raporlara yönelik itirazlar sözleşme ve ekleri kapsamında bütün olarak değerlendirilmek suretiyle, 02/05/2023 tarihli rapor ve bu rapora yönelik itirazları karşılar şekilde 03/01/2024 tarihli ek rapor dosyaya sunulmuştur.
Bilirkişi kurulunca, gerekçeli ve denetime elverişli olarak yukarıda açıklandığı üzere taraflarca dosyaya sunulan tüm deliller, önceki rapor ve ek raporlar, taraf beyanları bütün olarak değerlendirilmek suretiyle, davacının talep edebileceği tutarın belirlenmesi açısından kesin hakediş aşağıdaki şekilde, tablo halinde çıkarılmıştır.
Yukarıda yer değerlendirmeler ışığında, aşağıda kesin hak ediş yapılmıştır.
Götürü iş bedeli ----- 2.486.560,00 TL
KDV % 18 ----------- 447.580,80 TL
TOPLAM ------------ 2.934.140,80 TL
KDV Tevkifatı ..... 4/10*447.580,00 --------------------------- 179.032,00 TL
Sözleşme damga resmi (Yüklenici tarafından ödenen) ----- 6.999,33 TL
Montaj Bedeli (... ------------------------------------ 372.065,80 TL
Malzeme bedeli ...) ---------------------------------- 13.939,05 TL
Malzeme bedeli (... ------------------------------------- 36.408,76 TL
Malzeme bedeli ...---------------------------------------- 28.997,59 TL
Gecikme Cezası (185 gün için) ----------------------------------- 370.000,00 TL
Yüklenici Ödemesi (Banka ve Çek ile yapılan) --------------- 871.000,00 TL
Davacı sözleşme alacak tutarı ------------------------------------ 1.055.698,27 TL
Olarak hesaplanmıştır. (KDV tevkifat oranı 2023 yılına ait oran dikkate alınarak hesaplanmıştır.)
Diğer yandan idare tarafından davalıya sağlanan süre uzatımı dikkate alınmadığında sayın mahkemenin taktirinde olmak üzere davacının sözleşme kapsamındaki alacak tutarı ise; (1.055.698,27 - 21.640 - 370.000) 804.058,27 TL olarak hesaplanmıştır.
Dosya içeriği ile iş sahibi tarafından, davalı yüklenici şirkete gecikme cezası uygulanmadığı sabit olup, taraflar arasındaki sözleşmenin ekleri arasında yer alan ana sözleşmenin içeriği dikkate alındığında, ana sözleşme gereği davalı yükleniciye verilen süre uzatımının davacı alt yükleniciye de uygulanması gerektiğinden 02/05/2023 tarihli kök raporda davacının sözleşme alacak tutarı olarak belirlenen 1.055.698,27 TL'nin gecikme cezası (185 gün için) uygulanan 370.000,00 TL'nin de ilavesi gerekmekle, söz konusu ilave yapıldığında davacı alacak tutarı 1.425.698,27 TL'ye ulaşmakta olup,
Yukarıda açıklandığı üzere, taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında, iddia, savunma, taraflarca dayanılan deliller, mahallinde keşif yapılmak suretiyle talimat mahkemeleri aracılığı ile aldırılan rapor ve ek raporlar, söz konusu raporlar ve bu raporlara yönelik itirazlar ile dosyaya sunulan tüm delilleri taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri kapsamında bütün olarak değerlendirilmek suretiyle mahkememizce oluşturulan bilirkişi kurulunca düzenlenen 02/05/2023 tarihli rapor ve yine taraf itirazlarını karşılar şekilde düzenlenen 03/01/2024 tarihli ek rapor bütün olarak değerlendirildiğinde,
Son aldırılan kök raporda çıkarılan kesin hak ediş kapsamında davacı alt yükleniciyi gecikme cezası uygulanamayacağı da dikkate alınarak yapılan hesaplama doğrultusunda ödeme de mahsup edildikten sonra davacının dava tarihi itibariyle davalıdan 1.425.698,27 TL talep edebileceği anlaşılmakla ve mahkememizce de bu yönde kanaat edilmekle, bu miktar için davanın kısmen kabulü cihetine gidilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın kısmen kabulü ile,
1.425.698,27 TL'nin 09/03/2020 olan dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince,
Alınması gereken 97.389,45 TL harçtan peşin alınan 35.543,37 TL harcın mahsubu ile bakiye 61.846,28 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 7,80 TL vekalet harcı, tebligat ve posta gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere 34.073,40 TL toplamı 34.081,20 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve red oranına göre 23.345,77 TL'si ile 54,40 TL başvurma harcı ile 35.543,37 TL peşin harç toplamı 69.678,97 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, artan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davalı tarafından yapılan 500,00 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre 157,50 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine
4-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davacı yararına hesaplanan 186.055,86 TL nispî vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davalı yararına hesaplanan 97.783,98 TL nispî vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
7-HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davanın kabul ve red oranına göre,
904,21 TL'sinin davalıdan,
415,79 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair, Davacı Vekili Av. ..., Davalı Vekili Av. ...'in yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/04/2024
Başkan ...
¸
Üye ...
¸
Üye ...
¸
Katip ...
¸