T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/236 Esas - 2025/543
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/236 Esas
KARAR NO : 2025/543
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/04/2021
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
YAZIM TARİHİ : 02/10/2025
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında süregelen ticari ilişki bulunduğunu; cari hesap ekstrelerinin taraflar arasında imzalandığını ve davalının 238.820,30 TL borçlu olduğu yönünden mutabık kalındığını, bu tutarın tahsiline karar verilmesini;
Sonrasında, davalı ile müvekkili arasında 11/04/2018 tarihinde sözleşmenin üçüncü maddesinde belirtildiği şekliyle ... Ek Binası Elektrik Tesisatı Yapı İşi Sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin sözleşme bedeli kadar çekleri davalıya verdiğini, çeklerin bir kısmının ödendiğini ve geriye .... Şubesine ait,
30/05/2019 tarih 50.000 TL, 28/06/2019 tarih 50.000 TL, 30/06/2019 tarih 50.000 TL, 30/07/2019 tarih 50.000 TL, 30/07/2019 tarih 50.000 TL, 30/08/2019 tarih 50.000 TL çeklerin kaldığını; davalının 31/12/2019 tarihinde işi bitirmeyi taahhüt etmesine rağmen çalışmayı durdurduğunu; müvekkilinin .... Noterliğinin 12/06/2019 tarih ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile dava konusu sözleşmeyi feshettiğini; sözleşmenin 17.maddesinde davalı şirketin ekipman ve personel bulundurma ve muhafaza etme yükümlülüğünün düzenlendiğini ve “… aksi takdirde işveren tarafından yükleniciden idare ve teknik personelin işyerinde bulundurulmadığı her gün için yürürlükteki mevzuata uygun işçi bulundurmama halinde ise her bir bakımdan 500 TL ceza kesilecektir…” şeklinde hüküm konulduğunu, dolayısıyla ilk tutanak tarihi olan 31/05/2019’dan sözleşme fesih tarihi olan 18/06/2019’a kadar toplam 19.000 TL’nin tahsilini istediklerini,
Sözleşmenin 25. maddesinin 1. bendinde “İş programında belirtilen sürelerin aksatılması veya işlerin sözleşmenin 11. maddesinde belirtilen süre içerisinde veya işlerin şantiye iş programında belirtilen ara tarihlerde bitirilmemesi ya da eksik, bozuk ve hatalı işlerin iş sahibi tarafından verilen süre içerisinde sözleşmeye uygun şekilde ikmal edilmemesi halinde gecikilen her gün için yükleniciden sözleşme tutarının %0,5 oranında gecikme cezası olarak kesilecektir” şeklinde ifade edilen gecikme cezası ve aynı maddenin 4. fıkrasında ”sözleşmenin işveren tarafından feshi halinde de gecikme cezaları ayrıca tahsil edilir” hükmüne binaen davalı taraftan ilk tutanak tarihi olan 31/05/20198’dan sözleşmenin feshi tarihi olan 18/06/2019’a kadar toplam 60.230,00 TL’nin tahsilini istediklerini;
Bedelsiz kalan çekler yönünden müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini,
Sözleşmenin taahhüdün yapılmaması hali başlıklı 32.1 maddesinde “Yüklenicinin … ve işverenin uygun göreceği süreyi içerir ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca ihtarda bulunmaya ve hüküm almaya gerek kalmaksızın işveren sözleşmeyi feshetmeye ve yüklenicinin kesin teminatını paraya çevirerek irat kaydetmeye yetkilidir” şeklindeki hükmü uyarınca sözleşmenin eki olarak düzenlenen 01/04/2019 düzenleme tarihli 15/08/2019 vadeli 110.000 TL bedelli bononun arkasında “Bu senet teminat senedidir. .... Elektrik işleri için teminat senedi olarak verilmiştir” ibareli teminat senedinin tahsiline karar verilmesini,
Bu sebeple, müvekkili şirketin cari hesaptan kaynaklı olarak 238.820,30 TL’nin mutabakat tarihi olan 08/01/2018 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile,
Davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle cezai şart ve gecikme cezasından kaynaklı toplam 69.230,00 TL alacağın ve 110.000 TL teminat olmak üzere toplam 179.230,00 TL’nin ihtar tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte tahsiline,
Müvekkili şirketin davalıya verdiği toplam 300.000 TL bedelli altı çek yönünden borçlu bulunmadığının tespitine,
Karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Hak düşürücü süre, zamanaşımı def’i, hukuki yarar, görev ve yetki, kesin hüküm, derdestlik ve husumet itirazlarını ileri sürmüş; davacı ile müvekkili arasında 11/04/2018 tarihli sözleşmenin akdedildiğini; iş sahasının yer teslim tutanağı ile 18/05/2018 tarihide teslim edildiğini; müvekkilinin .... Ek Binası Yapım İşinde işleri kendi malzemeleri ile gerçekleştirdiğini; yapılan işlerin bedelinin müvekkiline ödenmediği gibi kötü niyetli ihtar çekilerek işe devamının istendiğini; çeklerin vadesinde ödenmediğini; müvekkilinin şantiyede trafo, mobilizasyon sistemi kurularak işe başlamadan önce şantiye kurulum elektrik işlerinin yapıldığını ve 165.242,78 TL bedelli malların alındığını; işçilerin yemeklerinin ... tarafından temin edildiğini; müvekkilinin yaptığı imalat karşılığı çeklerin verildiğini; sözleşmenin 5.2 maddesinde “yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde ilerleme yüzdesi esas alınır” düzenleme bulunduğunu, müvekkilinin işin tamamına yakınını bitirmesine karşın hiçbir ödeme yapılmadığını; davacının çektiği 12/06/2019 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarname ile bu tarihe kadar işlerin devam edildiğinin kabul edildiğini;
110.000 TL bedelli teminat senedi ile ilgili olarak ....esas sayılı takip dosyasından kambiyo senetlerine özgü takip yolu ile takibe geçilmiş olduğunu, müvekkilinin takibin iptali istemli dava açtığını ve .... E. sayılı dosyasından takibin iptaline karar veril verildiğini ve bu kararın istinaf edildiğini, bu nedenle derdestlik itirazında bulunduklarını,
Cari hesapla ilgili hesap ekstresinin müvekkili ile ilgisinin bulunmadığını, evrakın altında imzasının bulunmadığını, cari hesap ekstresinin 08/01/2018 tarihinde dava konusu sözleşme imzalanmadan önce mutabakat yapılmış cari hesap olduğunu, müvekkilinin cari hesap ekstresi başlığı altındaki miktara mutabık kaldığını, elle doldurulan kısımların sonradan müvekkilinin bilgisi dışında doldurulduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini, savunmuştur.
Davalı vekili ikinci cevap dilekçesine; teminat senedi üzerindeki imzanın müvekkili şirket yetkilisi ...’a ait olmadığını belirtmiştir.
GEREKÇE:
Dava, davacı şirket ile davalı arasındaki ticari ilişki nedeniyle davacının cari hesaptan kaynakla alacak talebinin yerinde olup olmadığı, davacı şirket ile davalı arasında imzalanan 11/04/2018 tarihli eser sözleşmesi kapsamında, edimlerin yerine gelip gelmediği, sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, cezai şart ve gecikme cezası talebinin yerinde olup olmadığı ve varsa miktarı, teminatın irat kaydı talebi bakımından teminat senedinin tahsili isteminin yerinde olup olmadığı, teminat senedindeki imzanın davalı şirket temsilcisine ait olup olmadığı, menfi tespit isteminin yerinde olup olmadığı, hak düşürücü süre, zamanaşımı def’i, hukuki yarar, görev ve yetki, kesin hüküm, derdestlik ve husumet itirazlarının yerinde olup olmadıklarının belirlenmesine ilişkindir.
Usule ilişkin itirazlarla ilgili yapılan değerlendirme sonucu;
Dosya kapsamından taraflar arasındaki ticari ilişkin ve eser sözleşmesi çerçevesinde koşulları bulunmayan ve dayanak gösterilmemiş olan; hak düşürücü süre itirazının reddine, eser sözleşmesinin ve davanın tarihine göre zamanaşımı def’inin reddine, koşulları bulunmayan hukuki yarar itirazının reddine, tarafların tacir olmasına göre görev itirazının ve davalı şirketin adresine göre yetki itirazının reddine, koşulları bulunmayan ve kesinleşmiş karar gösterilmeyen kesin hüküm itirazının reddine, icra hukuk mahkemesindeki karara atfen ileri sürülen ve koşulları bulunmayan derdestlik itirazının reddine, sözleşme ilişkisi nedeniyle koşulları bulunmayan husumet itirazının reddine karar verilmiştir.
Taraflarca delil olarak dayanılan "Yüklenici sözleşmesi" başlıklı 11/04/2018 tarihli sözleşme, cari hesap ekstresi başlıklı el ile yazılmış yazıları da içeren belge örneği, delil olarak dayanılan senet örnekleri ve diğer belgeler dosyaya sunulmuş, delil olarak dayanılan diğer belgeler ile dava konusu eser sözleşmesine ilişkin dayanak bütün belgeler ODTÜ Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı'na yazılan müzekkere ile temin edilmiştir.
Dava konusu istek kalemleri arasında yer alan 110.000,00 TL tutarlı teminat senedindeki keşideci sıfatıyla atılan imzanın davalı şirket adına kambiyo senedi düzenleme konusunda Ticaret Kanunu'nda öngörülen şekilde yetkilendirildiği kanıtlanamayan Yusuf Kahraman tarafından düzenlendiği Jandarma Kriminal raporu ve dosya kapsamı ile anlaşılmıştır.
Taraflar arasında mevcut 11/04/2018 tarihli sözleşme içeriğinin incelenmesinden;
Sözleşmede iş veren olarak davacı şirket, yüklenici olarak davalı şirketin nitelendirildiği,
Madde 3'de Sözleşmenin Konusu; ... Ek Binası Yapım İşi İnşaatı Bünyesindeki Elektrik Tesisatı İşlerinin Malzemeleri Olarak yapılması işi olduğu.
Madde 5'de Sözleşmenin Türü ve Bedeli; Sözleşme konusu İş “Anahtar teslimi götürü bedel” esasına dayanmakta olup toplam sözleşme bedelinin 634.000 TL olarak belirlendiği,
Madde 8 - Teminat “Tanzim olunan her hakedişin KDV hariç tutarından %10 (Yüzde On) oranında, teminat kesintisi yapılacaktır.” Denildiği,
Madde 11 de işin bitiş tarihinin 31.12.2019 olarak belirlendiği,
Madde 17.2 de “, YÜKLENİCİ 'nin işin başından sonuna kadar ve iş programındaki çalışma süresi içerisinde, işin " tekniR sorumluluk ve gözetimini yüklenebilecek nitelikte İŞVEREN 'in kabul edeceği bir teknik elemanı (elektrik mühendisi),tekniker ve formenlerini, ölçüm ekibini, gerekli görüldüğü takdirde bir idari ve teknik şantiye personeli grubunu ve yürürlükteki mevzuata uygun nitelikteki ve yeterli sayıdaki işçileri (mesleki yeterlilik belgesi olan) işyerinde bulundurma zorunluluğu vardır. Aksi takdirde İŞVEREN tarafından YÜKLENİCİ den İdari ve teknik personelin işyerinde tutmadığı beher gün için 500,00.-TL. yürürlükteki mevzuata uygun işçi bulundurmama halinde ise her bir bakımından 500,00.-TL ceza kesilecektir. YÜKLENİCİ herhangi bir sebeple iş yerinden uzaklaştıracağı teknik eleman veya ekipmanla ilgili olarak mücbir sebepleri açıkça ve yazılı olarak belirtmek kaydıyla İŞVEREN 'in onayını alacaktır Aksi uygulamalarda, ihtara rağmen 5 (beş) iş günü içinde YÜKLENİCİ gerekli önlemleri almazsa İŞVEREN dilediği takdirde SÖZLEŞME yi ayrıca bir bildirimde bulunmaya ve hüküm almaya gerek olmaksızın fesh etmeye ve nakit teminat ile varsa banka teminat mektubunu gelir kaydetmeye yetkilidir.”
Madde 25.1 de “İş programında belirtilen sürelerin aksatılması veya İŞ 'lerin SÖZLEŞME 'nin 11. maddesinde belirtilen süre içerisinde veya işlerin Şantiye iş programında belirtilen ara tarihlerde bitirilmemesi ya da eksik, bozuk ve hatalı işlerin İŞ SAHİBİ tarafından verilen süre içerisinde SÖZLEŞME 'ye uygun şekilde ikmal edilmemesi halinde gecikilen her gün için YÜKLENİCİ "den SÖZLEŞME tutarının 96 0,5 (Binde Beş) oranında gecikme cezası olarak kesilecektir. Bu ceza YÜKLENİCİ 'nin tahakkuk edecek hakedişleri, diğer hak ve alacakları veya teminatlarından yapılabilecektir.”
Taahhüdün yapılmaması hali başlıklı Madde 32'nin 1. Bendinde “...İşin herhangi bir nedenle durmasından sonra, işe devam edilmesi hakkındaki işveren talimatını almasından itibaren 5 (beş) gün içinde işe başlamaması... ve İşveren'nin uygun göreceği süreyi içerir ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca ihtarda bulunmaya ve hüküm lamaya gerek kalmaksızın işveren sözleşmeyi fesh etmeye ve yüklenicinin kesin teminatını paraya çevirerek irad kaydetmeye yetkilidir. Bu halde yüklenicinin hesabı genel hükümlere göre tasfiye olunacaktır.
Şeklinde olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından davalıya keşide edilen ..... Noterliği 12.06.2019 tarihli ve .... yevmiye no'lu ihtarname içeriğinin incelenmesinden;
Davalı tarafından üstlenilen “ .... Ek binası Yapım işi tüm elektrik tesisatı yapım işinin belirlenen programın gerisinde kaldığı, ayrıca 10-11 Haziran 2019 tarihlerinde yapılan kontrolde iş sahasında bulunulmadığı, işin bırakılarak iş sahasının terk edildiği belirlendiği ve bu durumun tutanak altına alındığı, işin başına dönerek iş programına uygun olarak ve işe kalınan yerden devam edilmesi için 5 gün süre verildiği, müvekkilin gecikme tazminatı hakkının saklı tutulduğu, 5 günlük sürenin içerisinde işe kalınan yerden ve iş programına uygun olarak devam edilmediği taktirde başkaca ihtara gerek kalmadan sözleşmenin fesh edilip teminatın irat kaydedileceği, menfi zarar ve cezai şart talep etme haklarının saklı tutulduğu ifade edilecek şekilde yazıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkememizce taraflara ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yetkisi de verilmek suretiyle oluşturulan birinci bilirkişi kurulundan 22/05/2023 tarihli rapor ve itirazları karşılar şekilde 04/10/2023 tarihli ek rapor aldırılmış,
Tarafların istemi doğrultusunda önceki rapor ve rapora yönelik itirazlar da değerlendirilmek suretiyle oluşturulan yeni bilirkişi kurulundan da 10/11/2024 tarihli rapor ve yine tarafların itirazlarını karşılar şekilde 28/07/2025 tarihli ek rapor aldırılmıştır.
Her iki bilirkişi kurulu raporunda da davacı yüklenici şirketin işi tamamlama oranı %71,74 şeklinde belirlenmiştir.
Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin incelenmesinde, sözleşmenin anahtar teslim-götürü bedel esaslı olduğu, davalının 31/12/2019 tarihine kadar 610 günlük süre içerisinde 634.000,00 TL bedelle işi tamamlamayı taahhüt ettiği, sözleşmenin 19. maddesinde yükleniciye aylık hakedişlerle ödeme yapılacağının kararlaştırıldığı, taraflar arasında düzenlenmiş hakediş bulunmadığı, ikinci bilirkişi kurulu raporu teknik değerlendirme bölümünden de anlaşılacağı üzere 18/06/2019 tarihli fesih tarihine kadar 12 adet hakediş düzenlendiği, bu hakedişlere göre davalı yüklenicinin gerçekleştirdiği imalat bedelinin 454.832,60 TL + KDV = 536.701,30 TL olduğu,
Tarafların ticari defterlerinin incelenmesi ile anlaşıldığı üzere, taraflar arasında mevcut sözleşme kapsamında davalı tarafından toplamda 337.030,08 TL ödeme yapıldığı, bu durumda davalı yüklenicinin yaptığı iş nedeniyle 199.671,11 TL daha alacağı bulunduğu anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin fesih olunduğu 18/06/2019 tarihi itibariyle işin gerçekleşme oranı %71,74 oranında olup, sözleşmenin bitim tarihi 31/12/2019 olmasına göre, sözleşme fesih olmasaydı bitim tarihine kadar işin tamamlama imkanının bulunduğu, ayrıca iş sahibi davacı tarafından verilen çeklerin ödenmemesi nedeniyle, davalı yüklenicinin fesih tarihi itibariyle 199.671,11 TL alacaklı olduğu, ikinci bilirkişi kurulu raporu ve dosya kapsamında anlaşılmaktadır.
TBK m.97'deki düzenleme, "Karşılıklı borç yükleyen sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir." şeklinde olup,
Davacı tarafından davalıya verilen 7 adet her biri 50.000,00'er TL olmak üzere 350.000,00 TL toplam tutarlı çek bedelinin ödenmediği dosya kapsamında sabittir.
Davacının istek kalemleri arasında yer alan .... yapılan başkaca işlere ilişkin olduğu iddia edilen ve örnekleri dosyaya sunulan cari hesap ekstresi ile ilgili olarak davalı tarafça söz konusu cari hesap ekstresinin 08/01/2018 yılında dava konusu sözleşme imzalanmadan önce mutabakatı yapılan cari hesap olup, sonradan elle yazılan kısımlara ilişkin mutabakatları ve imzalarının bulunmadığı ve bu nedenle borçlu olmadığı savunması dikkate alındığında, taraflara ait ticari defter ve kayıtların incelenmesiyle de dosyaya sunulan cari hesap ekstrelerini teyit edecek şekilde bir alacak bulunduğu kanıtlanamamakla, bu istek kalemi ile ilgili davanın reddi cihetine gidilmiştir.
Yine gerekçeli ve denetime elverişli olarak düzenlenen ikinci bilirkişi kurulu raporu ve rapora yönelik itirazları karşılar şekilde düzenlenen ek rapor içeriği ve dosya kapsamından da anlaşılacağı üzere, davacı iş sahibinin TBK m.97'deki düzenlemeye aykırı olarak, davalı yüklenicinin yaptığı iş bedelini zamanında ve tam olarak ödemediği, sözleşmenin feslinde haksız olduğu, bu nedenlerle yine istek kalemleri arasında yer alan gecikme cezası teknik personel cezası ve teminat bedelinin tahsili ile ilgili istek kalemlerinin haklı olmadığı anlaşılmakla ve mahkememizce de bu yönde kanaat edinilmekle bu istek kalemleri ile ilgili davanın da reddi cihetine gidilmiştir.
Yine yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, davalı yüklenicinin yapmış olduğu imalat nedeniyle yapılan ödemelerin mahsubu sonrasında, davacı iş sahibinden 199.671,11 TL fesih ve dava tarihi itibariyle alacaklı olduğu, bu nedenle kendisine yapılacak iş nedeniyle ödeme amaçlı verilen yedi adet her biri 50.000,00 TL değerinde toplamda 350.000,00 TL tutarlı çeklerden alacaklı olduğu 199.671,11 TL'nin mahsubu sonrasında, davalı elinde bulunan bu çeklerin 100.328,79 TL'lik kısmının karşılıksız kaldığı anlaşılmakla ve mahkememizce de bu yönde kanaat edinilmekle, bu miktar için çeklerden ötürü davacının davalıya borçlu olmadığının kabulüne, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmek suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kısmen kabulü ile;
Davacı şirketin davalı şirkete .... Şubesi'ne ait,
... seri numaralı, 30/05/2019 tarihli, 50.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, 30/06/2019 tarihli, 50.000,00 TL bedelli senetlerden ötürü bütünüyle, ... seri numaralı, 28/06/2019 tarihli, 50.000,00 TL bedelli senetten ötürü ise 328,79 TL borçlu olmadığının tespitine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince,
Alınması gereken 6.853,46 TL harcın, peşin alınan 12.433,28 TL harçtan mahsubu ile artan 5.579,82 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istemi halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL başvurma harcı, 6.853,46 TL peşin harç olmak üzere toplam 6.912,76 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hesaplanan 30.000,00 TL maktû vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına hesaplanan 98.158,23 TL nispî vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan tebligat ve posta gideri 1.003,35 TL ve bilirkişi ücreti 40.500,00 TL olmak üzere toplam 41.503,35 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre takdiren 5.719,36 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, artan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 50,00 TL yargılama giderinden davanın red ve kabul oranına göre takdiren 43,11 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, artan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
8-Arabuluculuk için ödenen 1.320,00 TL'nin 6325 sayılı yasanın 18/A (11) (13) maddesi uyarınca;
181,90 TL'sinin davalıdan,
1.138,10 TL'sinin davacıdan,
Alınarak hazineye gelir kaydına,
9-HMK m.333/1 uyarınca harcanmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, Davacı Vekili Av. ...., Davalı Vekili Av. ...'ın yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/09/2025
Başkan ....
¸e-imzalıdır.
Üye ....
¸e-imzalıdır.
Üye ....
¸e-imzalıdır.
Katip ....
¸e-imzalıdır.