T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/216 Esas - 2024/609
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/216 Esas
KARAR NO : 2024/609
HAKİM : ......
KATİP : ......
DAVACI : ......
VEKİLİ : Av. ......
DAVALI : ......
VEKİLLERİ : Av. ......
Av. ......
Av. ......
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/03/2022
KARAR TARİHİ : 24/10/2024
YAZIM TARİHİ : 24/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ... A.Ş. 09.02.2012 tarihli ve ...... sayılı üretim lisansı kapsamında ...... ... dayalı elektrik üretim faaliyeti ile iştigal ettiğini, davalı ... A.Ş. (“...”) ise ... (“...”) ’dan aldığı iletim lisansı kapsamında iletim faaliyetinde bulunduğunu, bu durumun sonucu olarak müvekkili şirketin, 4628 sayılı ... uyarınca, ... dayalı elektirik üretim santrali katkı payının ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla yürürlüğe giren ...... Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmenliği kapsamında enerji iletim hattına bağlanma hakkına sahip olduğunu, yarışma neticesinde Müvekkili “...” ile davalı “...” arasında 04.01.2012 tarihinde ... Katkı Payı Anlaşması imzalandığını, bu anlaşmada; davacı müvekkili şirkete ait üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten başlamak üzere ve tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren 20 yıl boyunca davalı “...”’a ödenecek olan ... Katkı Payı bedelinin ödenmesi ile ilgili hüküm ve şartların taraflarca imza altına alındığını, yapılan sözleşme kapsamında müvekkili şirketin ......’nin 154 kV barasından ...’na bağlantı hakkı kazanıp, ... üretmeye başladığını ve hatta bağlantı yaptığını, davalının sözleşmeye ve konuya ilişkin yasal düzenleme olan yönetmeliğe aykırı şekilde hesaplama yaparak, fahiş tutarlı “güncelleştirilmiş ... ... katkı payını” müvekkili şirketten talep ettiğini, davalı ...'ın, bu yanlış hesaplamayı taraflar arasında bağlayıcı olmayan ve hatta hukuki değeri kalmayan Teklif Mektubuna göre yaptığı, oysaki tarafların ... katkı yapı hesaplaması için Teklif Mektubunda yer alan hesaplama yönteminden ayrılarak aralarında sözleşme imzalamak suretiyle yönetmelikte bulunan hesaplama yöntemini kabul ettiklerini, müvekkilinin yanlış hesaplamayı ilerleyen süreçte fark ettiğini, yaptırımlarla karşılaşmamak adına ... tarafından düzenlenen faturalara istinaden ödeme yapmak zorunda kalındığını, dava konusu taleplerinde çözülmesi gereken temel sorunun ... katkı payı tutarının hesaplanması yöntemi olduğunu, gerçekten de taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... Katkı Payı hesaplanmasının, Teklif Mektubu’na göre mi yoksa taraflar arasında yapılmış sözleşmeye yani ...... göre mi yapılacağı ve bu bağlamda davalı ...’a yapılan fazla ödemenin tespiti ve bunun iadesine ilişkin olduğunu, Teklif mektubunda yer alan "güncelleştirme" sözcüğünün Katkı payı anlaşması ile yönetmelikte yer almadığını, hukuki ilişki yönünden içerdiği metin ve sözcüklerin taraflarca yapılan sözleşmeye aynen alınıp, bu sözleşme unsur ve hükmü yapılmadıkça tek başına hukuki hiç bir geçerlilik ve bağlayıcı bulunmayan teklif mektubunda bulunan hesap yönteminin geçerlilik ve uygulama kabiliyetine sahip olamayacağını, uyuşmazlığın, toplam ... Katkı Payı Tutarının belirlenmesinde kullanılacak fiyatın; teklif yılı esas alınarak mı yoksa ilk ünitenin geçici kabul tarihi esas alınarak mı hesaplama yapılacağı olduğunu, ...’nin geçici kabulünün 2019 yılında yapıldığını, ... ... için yapılan yarışmada verilen Teklif mektubu tarihi 06.09.201l olduğunu, taraflar arasında, teklif birim fiyatı 3,97 kuruş olarak sözleşme ile sabitlendiğini, davalı ... tarafından teklif birim fiyatı olan 3,97 kuruşun teklif mektubu tarihi olan 2011 yılından itibaren, her yılbir önceki yıla ait ... oranı ile çarpılarak ... ve fahiş olarak hesapladığını, bu nedenle 2020 yılı için birim fiyatın 11,02452 kuruş olarak alındığını, oysaki sabit birim fiyat olan 3,97 kuruşun yalnızca 2020 yıl sonundaki ... oranı ile çarpılarak tespit edilmesi gerektiğini, davalı ...'ın sadece Teklif Mektubu metnini esas alarak düzenlediği faturalar nedeniyle Müvekkili “...” firmasından toplam yaklaşık olarak 147.429,00 TL fazla ödeme tahsil ettiğini öne sürülerek; taraflar arasında düzenlenen sözleşme hükümlerine aykırı olarak tahakkuk ve tahsil edilen fazla ödenen ... katkı payı tutarlarının şimdilik 20.000 TL'sinin her bir faturanın ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ...'nin değişen oranlarda en yüksek ticari avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin, davaya konu tesisi için 22/09/2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan mülga ...... Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında 2011 yılında yapılan yarışmalara katıldığını ve bu yarışmalar sonucunda iletim sistemine bağlantı hakkı kazandığını, yarışma sonrasındaki sürecin ise, sırasıyla ... Katkı Payı Anlaşmasının, Bağlantı Anlaşmasının ve Sistem Kullanım Anlaşmasının imzalanmasını ve ilk geçici kabulün yapılıp üretime geçilmesi olduğunu, davacı şirket tarafından ... yarışmalarına teklif verilmesi sırasında imzalanarak teşekküllerine sunulan Teklif Mektubu Formundaki; "...teklifimiz ile ... Anonim Şirketi (...) tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak Toplam ... Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar ... (...) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (...) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz." şeklinde olan ve davacı şirketin özgür iradesi ile vermiş olduğu taahhüt doğrultusunda, sunulan teklif mektubu içeriğinden de anlaşılacağı üzere, davacı şirket tarafından, toplam ... katkı payı tutarının, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar, ... tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (...) oranında güncelleştirilerek (...) Teşekkülümüze ödeneceği, çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt edildiğini, davacı şirketin özgür iradesi ile vermiş olduğu taahhüt doğrultusunda, bahse konu faturaların, şirketler tarafından verilen teklif fiyatının, teklif yılından itibaren ... ile ... olarak güncellenerek hesaplanması gerektiğinin açık olması sebebiyle, bahse konu fatura bedelleri, yalnızca Anlaşma ve Yönetmeliğin 9. maddesi dikkate alınarak değil, Yönetmeliğin eki Teklif Mektubu da dikkate alınarak hesaplandığını ve ilgili şirkete gönderildiğini, müvekkili ... tarafından yapılan tüm işlemlerin hukuka uygun olduğunu, bu nedenlerle; davacının dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
-İhale evrakları, ödemeler, taraf ticari kayıtları,
-Bilirkişi raporları;
07/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ... A. Ş. (...), ...... için Davalı ... A.Ş. (...) ile ...... Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında, 06/09/2011 tarihinde, verilen 3,97 krş/kWh teklif fiyatlı Teklif Mektubuna bağlı olarak, 04.01.2012 tarihinde ... Katkı Payı Anlaşması imzaladığı, 2019 yılında ilk üniteyi tamamlayarak geçici kabulünü yaptırdığı ve elektrik enerjisi üretmeye başladığı, Davalı ..., ... Katkı Payı Anlaşması ilgili maddesine bağlı olarak 2020 yılı üretimi için 21.01.2021 tarihinde KDV dahil 251.084,25 TL bedelli fatura düzenlediği, davacı ...'nin de 02/02/2021 tarihinde ödemeyi yaptığı, davacı ..., ... Katkı payı hesaplamasında, birim fiyatın hesaplama yönteminin yanlışlığı gerekçesiyle, taraflar arasında düzenlenen sözleşme hükümlerine aykırı olarak tahakkuk ve tahsil edilen ... katkı payı tutarlarının tahsiline karar verilmesini talep ettiği, ..., ... bağlı olarak elektrik enerjisi üretmek isteyen kuruluşların, 4628 sayılı ... çerçevesinde, ... kurmak üzere yapılmış lisans başvurularında, ...... ödenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacı ile düzenlenen ... Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği ve eklerinin Taahhütname, Teklif Mektubu Formu ve ... Katkı Payı Anlaşması olarak bir bütün olduğu, davacı Şirket, ... Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında yarışmaya katıldığı anda, yönetmelik ve eklerinde bulunan tüm yükümlülükleri kabul ve taahhüt ettiğini yazılı olarak beyan ettiği, bu durumda, ... Katkı Payı hesaplamasında kullanılacak teklif birim fiyatının; 2011 yılında 3,97 krş/kWh iken, ... Santralının ilk üretime girdiği 2020 yılına ait ... katkı payı hesaplamasında kullanılacak birim fiyatın, yönetmelik eki ve mütemmim cüzü olan teklif mektubunda belirtildiği şekilde, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar ... tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık ... oranında güncelleştirerek uygulanması gerektiğinin aşikar olduğu, buna göre; ... katkı payı hesaplaması, yönetmelik madde-9 veya ... katkı payı anlaşması madde-3'e göre yapıldığı, toplam ... Katkı Payı Tutarı = kr*E*..., burada; kr=teklif mektubunda belirtilen 3,97 krş (2011 yılı) birim fiyatın, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar ... tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık ... oranında güncelleştirilmiş değeri olan 11,16 krş. (2021 yılı), E=üretim yılı 2020 de yapılan net elektrik enerji üretim miktarı, 1.930.792 kWh, ...=bir önceki yılın Ocak ayına göre yıllık ... değişim oranı (%) olarak belirtildiği, davacı şirketin 2020 yılı net elektrik enerjisi üretimi olan 1.930.792 kWh için davalı ...'a ödemesi gereken ... Katkı Payı tutarı KDV dahil 254.244,98 TL olduğu belirtilmiştir.
05/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dosya üzerinde yapılan tespitler doğrultusunda, davalı şirket tarafından fatura düzenlenmesi sırasında esas alınan teklif formunda yer alan "teklif birim fiyatının teklif yılı esas alınarak ... endeksine göre güncellenmesi" yönündeki hükmün yönetmelikte ve ekinde yer alan sözleşme tasarısında yer almadığı, yarışmanın sona ermesi ile yarışma şartlarının ortadan kalkması ve yarışma sonucunda akdedilen sözleşmede teklif formundaki güncelleme hükmünün yer almaması nedenleriyle, yerleşik hale gelen ...... ve .......’nin ilamlarına uygun olarak güncellemede sözleşme hükümlerinin esas alınması ve uygulanması gerekeceği, davacının ...... ilamlarına göre, sözleşmedeki birim fiyatın sabit olduğunun kabulü halinde 2020 yılı ... üretimi kapsamında fatura edilen ve ödenmiş olan 251.084,25 TL tutarlı fatura kapsamında 147.428,58 TL fazladan ödeme yaptığı, ... Katkı Payı Anlaşmasının 1. maddesinde tesisin ilk devreye girdiği tarihten itibaren 20 yıl süre ile ... Katkı Payının ...’a ödenmesi ve 20 yıl süreyle güncellenerek ödeme yapılması öngörüldüğünden anlaşmanın 3. maddesinde yer verilen katkı payı hesabında ilk yılın 2019 (geçici kabul ve işletmeye başlama) olmasına bağlı olarak 2020 yılı faturası için 2019 ve 2020 yılları ... oranına göre anlaşmada yer alan birim fiyatın ... güncellenerek katkı payı bedelinin tespiti gerekeceğinin düşünüldüğü, bu halde; davacının dava kapsamında fazladan ödediği bedelin 135.155,87 TL olacağı, davacının davaya konu faturayı ... kanalıyla "itizarı kayıt" koyarak 02.02.2021 tarihinde ödemiş olduğu belirtilmiştir.
Davacı vekili 04/06/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; 20.000,00 TL taleple ikame ettikleri dava değerlerinin 127.428,58 TL artırılması neticesinde ıslahlarının kabulü ile toplam 147.428,58 TL alacağın, faturanın ödeme tarihinden itibaren başlayacak en yüksek ticari avans faiziyle davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL:
Dava konusu muaraza taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca ... Katkı Payı tutarının hesaplanma formülüne esas ... verisinin uygulanmasının nasıl olacağı noktasında toplanmaktadır.
Ülkemeiz hukuk fakültelerinde mikro iktisat ve makro iktisat dersleri verilmekte olduğundan genel geçer nitelikteki açıklamalar için uzman görüşüne başvulmaya gerek görülmemiş ve doğrudan uyuşmazlığı giderme yoluna gidilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle ...'nin ne olduğunun açıklanması gerekmektedir.
...: ... olarak kısaltılan Tüketici Fiyat Endeksi, tüketicilerin satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimleri gösteren bir ekonomik göstergedir. Tüketici fiyat endeksi, belirli bir zaman dilimindeki fiyat ortalamalarının değişimini ölçerek enflasyon oranını belirlemede kullanılır.
Bilimsel tanımından da açıklandığı üzere ..., enflasyona bağlı bir ekonomik veridir. Enflasyon hesaplaması yapılırken bilimsel olarak baz bir yıldaki fiyatlar 100 kabul edilip, devam eden yıllardaki fiyatlar buna göre takip edilir ve hesaplama yılındaki fiyatla, baz yıl arasındaki fiyat değişimi o ürün için enflasyon oranını verir.
... hesaplanırken çok geniş bir ürün sepeti belirlenir ve bu sepetteki toplam artışa göre endeks oranı belirlenir.
Bilimsel tanımı gereği ..., baz yıldan hesap yılına kadar geçen süredeki tüm artışlar toplanarak hesaplanmak zorundadır. Bu durum 2023 yılından sonra 2024 yılının gelmesi, her yıl şubat ayından önce, ocak ayının bulunması ve bazı şubat aylarının 29 gün çekmesi gibi tamamen pozitif bilimin bir sonucudur.
Herhangi bir sözleşmede, ... oranına atıf yapılıyorsa bunun baz yıldan hesap yılına kadar geçen süredeki oranlar toplamı olarak kabul etmemek hukuki yorum sınırlarını bilimsel tanımları değiştirecek kadar genişletmek anlamına gelecektir. Örneğin kira sözleşmelerindeki ... artış sınırının ... olup olmadığı ya da memur maaşlarına yapılan enflasyon farkı ödemelerinin ... olup olmadığı tartışma konusu dahi olmaz; çünkü ... enflasyonla ilgilidir ve enflasyon da toplanarak hesaplanan bir veridir. Enflasyon eksi çıkabilir yani fiyatlar düşebilir ancak bu halde dahi negatif enflasyon oranı geçmiş yıllardaki ... verisi ile toplanarak sonuca varılır. Örneğin 2023 yılında 100 TL aylık kira için anlaşan taraflar aynı zamanda yıllık artışın ... oranında yapılacağını kararlaştırmışlarsa, 2024 yılında %10 ... sonucu 110,00 TL kira ödeyeceklerdir. 2025 yılında ... %5 gerçekleştiğinde yeni kira 105,00 TL mi yoksa 115,50 TL mi olacaktır? Tabi ki 115,50 TL olacaktır enflasyon artarken, kiranın düşmesi ve tarafların iradesinin bu olduğunun kabulü mümkün olmayacaktır.
Somut olayda: Her ne kadar Yargıtay ve ...... ilgili dairesinin çok sayıda aksi yönde kararı bulunmaktaysa da; TBK m.19 uyarınca, tacir olan tarafların sözleşme kurulmadan önceki uzun hazırlık aşamasındaki gerçek iradeleri, orta zekalı makul ve dürüst her vatandaşın ...'nin nasıl uygulanacağına ilişkin görüşü ve ...'nin bilimsel tanımı ile tüm Dünya'daki uygulamasının ... hesaplamayı gerekli kıldığı açık olduğundan, davalının aksi yönde kesin, yazılı veya sözlü bir beyanıda mevzut olmadığından, davacı tarafından talep edilecek bir alacak bulunmaması nedeniyle davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın REDDİNE,
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin alınan 341,55 TL ile 2.180,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.521,55 TL harcın mahsubu ile artan 2.093,95 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Dair, Davacı Vekili Av. ......, Davalı Vekili Av. ......'nın yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ...... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/10/2024
Katip ......
¸e-imzalıdır.
Hakim ......
¸e-imzalıdır.