T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/94 Esas - 2025/608
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili
ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/94 Esas
KARAR NO : 2025/608
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/02/2024
KARAR TARİHİ : 02/10/2025
YAZIM TARİHİ : 02/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında 11.04.2017 tarihinde “... Merkez Binası Yapım İşi” sözleşmesi imzalandığını, projenin 21.12.2018 tarihinde geçici, 11.10.2021tarihinde kesin kabulünün yapıldığını, proje kapsamındaki işlerin bir kalemi olarak da ... gazlı otomatik yangın söndürme sistemleri kurulumlarının yapıldığını, ancak .... yer alan .... gazlı otomatik yangın söndürme sistemlerinde yaşanılan aksaklıklar ve oluşan tereddütler neticesinde 15.04.2022 tarihinde yangın söndürme tüplerinden akredite kuruluşu olan... numune aldırarak yapılan yaptırılan testte, teşekküllerine bildirilen analiz sonuçlarına göre söz konusu gazın şartname ve projede belirtilen ... (...) gazı değil, başla bir yangın söndürme gaz çeşidi olan ... gazı olduğunun taraflarına bildirildiğini, bu durumun tutanak altına alındığını, davalı ile yapılan görüşmelerde yangın söndürme sistemindeki eksikliklerin giderileceğine dair sözlü beyanlarda bulunulduğu halde sürecin çözüme kavuşturulmadığını, akredite kurumu kuruluşundan alınan rapor sonrası 29.06.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile davalıya, 11.04.2017 tarihli sözleşmenin hizmet işleri genel şartnamesinin 25. Maddesine göre .... tüplerinin içeriğinin uygun olmadığını ve bu tüplerin içerisine 15.07.2022 tarihine kadar .... (....) gazı konulması gerektiğinin bildirildiğini, ancak sonuç alınamadığını, tekrar 15.12.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile 30 günlük süre içerisinde gazın konulması ve şirket nezdinde test edilerek hazır halde teşekküllerine teslim edilmesi gerektiğini, aksi halde gaz dolumunun teşekküllerince davalı nam ve hesabına gerçekleştirileceğinin bildirildiğini, bu bildirimden de sonuç alınamaması üzerine ....D.İş sayılı dosyasıyla delil tespit davası açıldığını, delil tespit raporunda, tüplerin .... standartlarına uygun olmayan gaz sistemi ile dolu olduğunu, incelenen numune sonucunda 5 no.lu ana bölümde detaylandırılan eksik ve ayıplar neticesinde ürünün yangın söndürme hususunda aksamalar yapabileceğini ve ayıplı olduğunu, bütün tüplerin aynı tesiste doldurulduğu hususu dikkate alındığında bütün tüplerin gazlarının aynı özellikte olabileceğinin rapor edildiğini, yapım işleri genel şartnamesinin 25. Maddesinde davalının sorumluluğunun düzenlendiğini, ayrıca mekanik tesisat özel teknik şartnamesi 131. Sayfa ve devamında da ... gazlı söndürme sisteminde bulunması ve kurulumunda olması gereken özelliklerin yer aldığını, davalının sözleşme ve eklerine göre olması gereken gaz yerine standartlara uygun olmayan saflık oranındaki .... gazını doldurmakla sözleşmeyi gereği gibi yerine getirmemesi nedeniyle yaklaşık maliyetle hesaplanan 685.200,00 TL kurum zararına sebebiyet verdiğini, davalının 29.06.2022 tarih ve .... sayılı yazı ile temerrüde düşürüldüğünden bu miktarın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesinin gerektiğini, davalının ... gazlı otomatik yangın söndürme sistemindeki gazların şartnameye uygun nitelikte gaz ile değişimlerini yaptırmayacağı anlaşıldığından 27.12.2023 tarihinde dava şartı zorunlu arabuluculuğa başvurulduğunu, görüşmeler sonucunda anlaşmaya varılamadığına dair 15.01.2024 tarihli son tutanağın düzenlendiğini beyanla davacı kurum zararı olan 685.200,00 TL'nin davalının temerrüde düştüğü tarih olan 29.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 11.04.2017 tarihli sözleşme imzalandığını, projenin geçici kabulünün 21.12.2018, kesin kabulünün 11.10.2021 tarihinde yapıldığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve eklerine yer alan belgeler incelendiğinde, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliğinin imlerinin uygulanacağının belirtildiği, davacı tarafından kesin kabulün yapılması, kesin kabulde, iddia edilen eksikliğe ilişkin herhangi bir tespit yapılmaması, buna ilişkin atıf da yapılmaması nedeniyle davalının sorumluluğuna gidilemeyeceğini, kesin kabulden önce idare tarafından gerekli test işlemlerinin gerçekleştirildiği, bu testlerden sonra kesin kabullerin yapıldığını, kesin kabulden sonra eksiklik olarak belirtilen uygun olmayan gaz sisteminin kesin kabulden sonra değiştirilip değiştirilmediğinin açık olmadığını, .... D.İş sayılı dosyasından oluşturulduğu belirtilen tespit raporunun kendilerine tebliğ edilmediğini, söz konusu raporu kabul etmediklerini, raporun bir geçerliliğinin olmadığını, eksik olduğu belirtilen hususların kesin kabul aşamasında testlerden geçmesi, kesin kabulde herhangi bir hukuka aykırılık öne sürülmemesi, kesin kabulün 2021 yılında onaylanması sebebiyle yapım işleri şartnamesinin 13. Maddesi gereği davalının sorumluluğuna gidilemeyeceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
-... Hizmet Binası Yapım İşine ait ihale evrakları ve tüm kayıtlar,
-Ticari defter kayıtları, ihtarnameler,
-Bilirkişi raporu:
07/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, davacı ve davalı arasında akdedilen 11.04.2017 tarihli Sözleşme eki teknik şartnamede Teknik Şartnamede ... Gazlı Söndürme Siteminde tüplerde ... gazı olması gerekirken 22.04.2022 tarihli .... test sonucuna göre ...(....) gazı yerine başka bir yangın söndürme gazı olan .... olması; kesin kabul sırasında, tüplerin içindeki gazın özelliklerinin, numune alınarak teste gönderilmeden bilinemeyeceğinden durumun gizli ayıp olarak değerlendirileceği, 616 kg ... gaz dolumu için tüplerin yerinden demontajri doldurulması, tekrar montajı, parça değişimi dışında bakım yapılması ve devreye alınması işinin 13.08.2024 güncel tarihe göre tutarının 470.064,88 TL; ÜFE enflasyon verileri ile yapılan hesaplama sonucu 08.02.2024 dava tarihine göre tutarının 416.868,05 TL olduğu belirtilmiştir.
30/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının 29.06.2022 tarihli yazısının davalıya 07.07.2022 tarihinde tebliğ edildiği, yazıda ... tüplerinin içeriğinin uygun olmadığı ve bu tüplerin içerisine 15.07.2022 tarihine kadar .... (....) gazı konulması gerektiğinin bildirildiği, verilen süre içerisinde davalı tarafça bir işlem yapılmadığı, heyet raporunda yer verilen tekliflere göre, .... firmalarının İstanbul firmalarına göre biraz daha düşük teklif verdiği görülmüş olup; davacı tarafça alınan teklif firmalarından İntensis firmasının İstanbul İlindeki bir firma olması nedeni ile raporda yer verilen tekliflerle karşılaştırmanın sağlanabilmesi için 3 ayrı İstanbul yangın firmasının PDF formatında tarih, kaşe ve imzalı olarak “....'daki yerleşke bulunan toplam 5 tüpün yerleşkeden demontajı yapılarak alınması, tüplere toplam 616 kg .... gazı dolumlarının yapılarak tekrar yerleşkeye götürülmesi, montajının ve bakımlarının (parça değişimi ve hidrostatik test hariç) yapılması ve devreye alınması” (tüplerin 2018 yılı üretimi olması ve dava tarihi (2024) itibariyle 10 yıl garantilerinin bulunması nedeniyle hidrostatik test ücreti tekliflerin kapsamında değildir) için alınan tekliflerin değerlendirildiği ve tekliflerin alındıkları tarihteki (ortalama 13.08.2024) ve dava tarihindeki (08.02.2024) euro efektif satış kuru ve ÜFE enflasyon verileri ile değerlendirilmiş olup, ... firmasının teklifi gibi (12.12.2023) dava tarihinden önce yaklaşık 12.2023 ile 02-2024 tarihleri arasında alındığı düşünülen İntensis firmasına ait teklif tarihinin dava tarihi (08.02.2024)”e yakın olması durumunda teklif tutarının (KDV hariç 495.400,00 TL) açıklanan işler için uygun olacağı belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL:
Dava, taraflar arasında ... Hizmet Binası Yapım İşi nedeniyle imzalanan eser sözleşmesi uyarınca yapılan imalatlardaki gizli ayıp sebebiyle davacının uğramış olduğu zararın giderilmesi talebine ilişkindir.
Bu kapsamda eldeki uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçilmesinden önce eser sözleşmesine ilişkin kısaca bir açıklama yapmakta yarar bulunmaktadır.
Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 470). Eser sözleşmesinde yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde benzer alandaki işleri yüklenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranış esas alınır.
Yüklenici kararlaştırılan eseri aksine bir düzenleme yoksa kendisi veya kendi yönetimi altında başka bir kişiye yaptırabilir (TBK m. 473). Yüklenici, sözleşmede kararlaştırılan sürede işe başlamak ve bitirmek zorundadır. Ayıp, yasa ya da sözleşme hükümleri gereğince, bir eser veya malda bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Yüklenici, eserdeki açık ve gizli ayıplardan dolayı iş sahibine karşı sorumludur (TBK m. 474). Açık ayıp, eserin iş sahibine teslim anında kolaylıkla görülebilen ve fark edilebilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıp, eserin tesliminden sonra ve kullanım sırasında ortaya çıkan ayıplardır.
İş sahibi, eseri teslim alır almaz işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmesi ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmekle yükümlüdür (TBK m. 474). Eserdeki ayıp nedeniyle yüklenicinin sorumlu olduğu hallerde iş sahibi, seçimlik hak olarak; eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme, ve iş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır (TBK m. 475).
Yine eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder. Bunun dışında iş sahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorunda olup, bildirmemesi halinde eseri kabul etmiş sayılır (TBK m. 477).
Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara rağmen iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanmış bulunursa veya her hangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek bir nedenden dolayı meydana gelmiş olursa, iş sahibi eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz (TBK m.476) Buna göre ayıp iş sahibinin verdiği talimattan kaynaklanıyor ise iş sahibi eser ayıplı olmasına rağmen kanundan kaynaklanan, sözleşmeden dönme, bedelde indirim veya eserin ücretsiz onarılmasına ilişkin seçimlik haklarını kullanamaz ayrıca genel hükümlere göre tazminat da talep edemez (TBK m. 475). Ayrıca malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı satıcı gibi sorumludur (TBK m. 472/1).
Eser sözleşmesi ile ilgili bu açıklamalar yapıldıktan sonra faturaya ilişkin ....'nun 27.06.2003 tarih ve ... sayılı ilamında da açıklandığı üzere; bir alacak için fatura düzenlenmiş olması, alacağın varlığını ispata yeterli bulunmayıp, fatura, tek başına akdi ilişkinin kanıtı niteliğinde bulunmamaktadır. Buna göre davacı taraf, kural olarak akdi ilişkinin varlığını, malın teslim edildiğini veya bedelin ödendiğini, davalı taraf ise bedelin ödendiğini veya malın teslim edildiğini kanıtlama mükellefiyeti altındadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “ispat yükü” başlıklı 6. maddesinde; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü tutulmuştur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “ispat yükü” başlıklı 190. maddesinin 1. fıkrasında yukarıdaki düzenlemeye paralel olarak ispat yükünün kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olacağı belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamında toplanan deliller, taraf ticari defterleri, faturalar ve yazışmalar ile dosya kapsamı incelenmek suretiyle tanzim edilen bilirkişi raporları göz önünde bulundurulmak suretiyle yapılan incelemede: davacı tarafından iddia edilen,; davacı ile davalı arasında eser sözleşmesi niteliğinde anlaşmaya varıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık sözleşme kapsamında bulunan yangın söndürme sistemi şartname ve projeye uygun imal edilip edilmediği, sisteme doldurulan gazın şartname gereğince belirlenen ... (....) gazı yerine .... gazının doldurulmuş olup olmadığı, işbu kusurun gizli ayıp niteliğinde olup olmadığı ve davacının uğramış olduğu zararın 685.200,00 TL olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Mahkememizce toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporları neticesinde sözleşmede açıkça ".... gazlı yangın söndürme sistemi tesis edilecektir" hükmüne yer verildiği, sistem ayrıntılarının mekanik tesisat özel teknik şartnamesinin 28. sayfasında ayrıntılarıyla düzenlendiği, bu haliyle yapılacak işin taraflar arasında imzalanan sözleşme ve ekindeki teknik şartname ile kesin olarak belirlendiği mahkememizce kabul edilmiştir.
Bu kabul ile uyuşmazlık sistemde ... gazının bulunup bulunmadığı ve bunun gizli ayıp olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Alınan bilirkişi kök ve ek raporu ile yangın tüplerinin içerisindeki gazın sözleşmeye aykırı olarak .... olarak doldurulmasının davacı tarafından tespitinin mümkün olmayacağı, ancak tüplerin içerisindeki gazdan numune alınarak teste gönderilmesi neticesinde niteliğinin tam olarak tespit edilebileceğinin, bu haliyle gizli ayıplı olduğunun belirtildiği ayrıca yangın tüplerinde bulunan gazın bir yangın halinde görevini tam yapamayacağının da belirtildiği görülmüş, teknik verilere ve fene uygun olmakla bilirkişi raporundaki tespit kabul edilip hükme esas alınmıştır.
Ayıplı imalat sebebiyle davacının üçüncü kişiye giderttiği zararın bilirkişi heyetince piyasada bu işi yapan firmalardan alınan teklif mektupları neticesinde 495.400,00 TL'ye yaptırılabileceğine ilişkin tespit mahkememizce dosya kapsamına uygun olmakla hükme esas alınmış, davacının işbu ayıplı imalat sebebiyle davalıdan 495,400,00 TL alacaklı olduğu, davacının davalıya göndermiş olduğu ihtarname ile temerrüdün oluştuğu 29/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın kısmen kabulüne,
495.400,00 TL alacağın 29/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Bu karar nedeniyle alınması gerekli 33.840,77 TL harçtan peşin alınan 11.701,51 TL harcın mahsubu ile bakiye 22.139,26 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 3.600,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin; 2.602,80 TL'sinin davalıdan, kalan 997,20 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 78.310,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 30.368,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan 17.725,30 TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre taktiren 12.815,40 TL'si ile 427,60 TL başvurma, 11.701,51 TL peşin harç toplamı 24.944,51 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, artan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Dair, Davacı Vekili Av. .... (e-duruşma), Davalı Vekili Av. ....'in (e-duruşma) yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/10/2025
Katip ....
¸e-imzalıdır.
Hakim ....
¸e-imzalıdır.