T.C. Ankara Batı 1 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/330 Esas - 2026/247
T.C.
Ankara Batı
1 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR
TÜRK MİLLETİ ADINA
ESAS NO : 2024/330
KARAR NO: 2026/247
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALILAR:
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/12/2020
KARAR TARİHİ : 09/04/2026
K. YAZIM TARİHİ : 06/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :
Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle ;Davacı .... Anonim Şirketi ile davalılar .... Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti., ...., .... ve .... arasında 15/04/2019 tarihinde tanzim edilen Anahtar Teslim İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesi uyarınca .... İli,.... İlçesi,... Mahallesi, ... Ada, .. Parsel, ... Caddesi ve ....Caddede bulunan gayrımenkulün anahtar Teslim İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesi uyarınca karşı tarafın, kira konusu eğitim tesislerini, ilgili belediyeden iskan alınmış olarak, Teknik Şartname ve sözleşme ve eklerine uygun olarak anahtar teslimatı ile eksiksiz ve tüm ayıplardan arınmış olarak en geç 31/07/2019 tarihine kadar teslim etmesi ile ilgili hak ve yükümlülükleri düzenlediğini, kira konusu taşınmazın, müvekkili şirketçe Özel Eğitim Kurumu ve birimleri olarak kullanılacağından, taşınmazın işbu sözleşme şartları ve eklerine uygun olarak inşasının süresi içinde yapılması, eğitim-öğretim faaliyetleri yürütecek olan müvekkili şirketin eğitim-öğretim döneminin belirli olması yönlerinden teslimat tarihinin büyük önem taşıdığını, oysa ki; bahsi geçen sözleşmenin İşin Teslimi, İşe Başlama ve Süresi başlıklı maddesinde, Özel Okulun anahtar tesliminin 31/07/2019 tarihinde eksiksiz ve ayıplardan arınmış olarak tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğunu, hatta aynı tarihte Milli Eğitim Bakanlığı'ndan okul ruhsatı alınacak şekilde taraflarına ilgili anahtar teslim sözleşmesine göre teslim edeceğini kabul, beyan ve taahhüt etmesine rağmen, sözkonusu teslimatların, davalılar tarafından süresi içerisinde yapılmadığı gibi, taşınmazın sözleşmeye uygun olarak da inşa edilmediğini, karşı tarafça, taahhüt edilen işe başlanmasına karşın Anahtar Teslim İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesi ve eklerinde ayrıntıları belirlenen işlemlerin eksik ve ayıplı şekilde yapıldığına ilişkin, Bakırköy .... Noterliği, 20/09/2019 tarihli, .... yevmiye numaralı sözleşme koşullarının yerine getirilmediğinin ihbarı ile yerine getirilmesine ilişkin ihtarname ile, davalıların sözleşmeye uygun inşaa etmedikleri eksik ve ayıplı işlerin ayrıntılı olarak bildirildiğini, ayrıca, davalılara, sözleşmenin teslim tarihine uymadıklarının aşikar olduğu ve sözleşmeye aykırı davrandıklarından cezai şart hükümlerinin tatbik edileceğinin bildirildiğini, davalılar, ayıp ve eksik işleri tamamlamadığı gibi cezai şart tutarını da ödemediğini, müvekkili şirketin, işbu teslimatların süresinde ve sözleşmeye ve eklerine uygun olarak gereği gibi inşa edilmediğine ve teslim tarihlerine uygun anahtar teslimat yapılmadığına ilişkin Ankara Batı .... Sulh Hukuk Mahkemesi ... Hukuk Değişik İş Dosyası ile tespit davası açtığını, işbu davada bilirkişi incelemesi ile yapılan tespitte haklılıklarının ortaya çıktığını, davalıların hiçbir suretle, Özel Okul binasını kullanıma hazır hale getirmedikleri gibi, sözleşmede öngörülen sürede inşaat tamamlamadığı gibi inşaatın yapımını devam ettirme konusunda davalıların herhangi bir iradesinin de olmadığından, Müvekkili şirketin zarar ve ziyana uğradığını, taraflar arasında 15/04/2019 tarihinde tanzim edilen Anahtar Teslim İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesi Cezai Şartlar Başlıklı 1. Maddesinde "Kiracı tarafından varsa verilen süre uzatımı hariç, iş zamanında bitirilip teslim edilemediği taktirde (Kiracı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt konulmasına gerek olmaksızın) gecikilen her gün için Yüklenici tarafından Kiracıya 10.000 TL (OnbinTürkLirası) (ifa ve binanın teslimi gerçekleşmiş olsa dahi) ödenecektir. Ödenmemesi durumunda, kiracı bu bedelleri, işbu sözleşmenin bağlantılı olduğu kira sözleşmesinde belirtilen kira parasından mahsup etmek suretiyle tahsili hakkına sahiptir." hükmünün yer aldığını, sözleşme metninden de anlaşılacağı üzere davalıların müvekkili şirkete gecikilen her gün için 10.000 TL (OnbinTürkLirası) cezai şart ödemesi gerektiğini, bununla birlikte; Müvekkili şirketin davalıların Sözleşme’nin cezai şartlar başlıklı kısmında, taşınmazı süresi içerisinde ve sözleşme şartlarına uygun olarak teslim etmediğinden bahisle, "gecikilen her gün için bekleme tazminatı ödeneceği ve bekleme tazminatının da gecikilen her gün için 10.000 TL olduğu," işbu cezai şart bedelinin hiçbir itiraz veya defi ileri sürmeden ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt etmesine ve bu hususta Bakırköy .... Noterliği, 20/09/2019 tarihli, .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, 500000 TL meblağın ödenmesini ihtar etmelerine rağmen, bugüne kadar işbu bedelin de ödenmediğini, davalı yanın, sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, sözleşme süresinde taşınmazı sözleşme şartlarına uygun olarak teslim etmediğini, işbu cezai şart bedelinin de davalıdan tazmininin gerektiğini, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile, inşaatın gereği gibi ve zamanında tamamlanmaması ve davalının da tamamlanması konusunda herhangi bir faaliyet içerisinde de olmadığının görülmesi nedeniyle uzman bilirkişiler tarafından hesaplandığında arttırılmak üzere (tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere) sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın, ŞİMDİLİK 10.000 TL’sinin, teslim tarihi olan 31/07/2019 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline, davalılardan müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... İnş.Yatırım Danışmanlık Mimarlık...Şti vekili cevap dilekçesi ile özetle; HMK 4 maddesi gereği kira sözleşmeleri ile ilgili tüm davaların(icra yolu ile kiralananın tahliyesi hariç) Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğunu, esas yönünden ise özetle haksız ve kötü niyetli olarak açılan davanın reddine, davacının zararı veya cezai şart isteme hakkı olduğu yönünden kanaat oluşur ise davacının tahliye ederken verdiği zararların mahsubuna karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Ali Topçu vekili cevap dilekçesi ile özetle; husumet itirazları olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir kira sözleşmesi olduğunu, HMK 4. Maddeye göre Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, davacının iddialarının tümünü reddettiklerini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, cezai şartın BK. m. 179/2'ye göre ifa belirli yerde ve zamanda kararlaştırılmış ve bu ifa vuku bulmuş ve bu ifa çekincesiz olarak kabul edilmiş ise, artık cezai şart istenemeyeceğinden reddini, kesinlikle kabul anlamında olmamakla beraber mahkemece aksi düşünülecek ise, korunması gereken menfaatle karşılaştırıldığında hakkaniyete açık bir şekilde aykırı düşmesi, fahiş; aşırı olması sebebiyle cezai şartın tenzilini, kabul anlamında olmamakla ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmakla birlikte bir ara kararla delil tespiti yapılarak (aksi halde celse ile kararlaştırılacak keşifle) kullanım kaynaklı olarak meydana gelen hasarların tespitini, yine binanın ayrı ayrı bağımsız bölümler ve projesine uygun hale getirilmesi için ne kadar masraf yapıl ması gerektiğinin tespitini ve yine bina komple 2. el durumuna düştüğü için satılması durumunda meydana gelecek değer kaybının ne olduğunun tespitini, Kira sözleşmesinin 16. ve 5. maddelerine göre 30.06.2021 tarihine kadar işleyecek kiranın tespitini, mahkemece aksi düşünülecek ise kanuna, içtihatlara ve ticari teamüle göre tahli yeden itibaren kiraya verilebilecek makul süreye kadar işleyecek kiranın tespitini ve (fazla gelecek tutara ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalarak) davacı alacağından mahsup edilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya tahmilini talep etmiştir.
Davalılar .... ve.... vekili cevap dilekçesi ile özetle; HMK 4. Madde gereği görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunu, görev itirazlarının incelenmesiyle görevsizlik kararı verilmesini, Ankara Batı Adliyesi Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna, görev itirazlarının reddi halinde; haksız davanın reddine, davanın kabulü halinde, kabul edilecek değerden taşınmaza verilen hasar bedelinin mahsup edilmesine, onun yetmemesi halinde, tesbit edilecek bir yıllık kira bedeli alacağından mahsup edilmesine, bakıye kira alacağımız yönünden dava açma muhtariyetlerine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacılara yüklenmesine karar verilmesi talep etmiştir.
DELİLLER :
Ticaret sicil kayıtları, ticari defter ve kayıtlar, belediye başkanlığı kayıtları, Ankara ....Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/3 D.İş sayılı dosyası, Ankara Batı ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ..... ve .... esas sayılı dosyaları, bilirkişi kurulu raporları ile tüm dosya kapsamı.
Bilirkişi kurulu 17/07/2025 tarihli raporu ile özetle, Davacının; davalı yüklenicilerin dava konusu binayı .... KURUMLARI A.Ş OKULU ANAHTAR TESLİMİ İNŞAAT TEKNİK ŞARTNAMESİ SÖZLEŞMESİ'n de işin bitim tarihi olarak öngörülen 31.08.2019 tarihinde(sözleşmeye ek 03.08.2019 tarihli ek protokol ile belirlenmiş) eksiksiz ve kusursuz olarak bitirmediği ve anahtar teslim tarihi olan 31.08.2020 tarihi arasında geçen sürede de geçici kabul eksikliklerini bitirip, taşınmazı eksiksiz ve kusursuz olarak davacı kiracıya teslim etmemiş olması nedeniyle davalılardan cezai şart bedeli olan 912.500,TL yi , müteselsilen talep edebileceği bildirilmiştir.
2. Bilirkişi kurulu 16/03/2026 tarihli raporları ile özetle; Dosya kapsamı ve Sayın Mahkemenin verdiği görev çerçevesinde dosya üzerinde yapılan incelemeler neticesinde ; Davalılardan ...Yat.Dan.Mim.Müh. Mob. Bil. İth. İhr. Tur. San.Tic. Ltd. Şti. İle dava dışı ....Bil. İth. İhr. Tur. San.Tic. Ltd. Şti. (Yüklenici) İle dava dışı müteveffa olduğu anlaşılan ... (Arsa Sahibi) vasisi... arasında (....'nun veraset ilamına dosya içerisinde rastlanılmamıştır) 08.08.2016 tarihli "Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satışı Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi imzalandığı, akabinde davacılardan ..... Eğitim Kurumları A.Ş ile birleştiği anlaşılan .... Eğitim Kurumları A.Ş. ile davalılar arasında 15.04.2019 imza ve 01.09.2019 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin akdedildiği ve davacının .... İli, ... İlçesi Yeşilova Mahallesi ... Ada.... parsel .... Caddesi ve ... CaddedeBulunan1,2,3,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,26,27,28,29,30, 31, 32, 33 ve 34 nolu bağımsız bölümler ile 13A,13B,13C,13D,13E,ve 13F nolu işyerlerinden oluşan binanın tamamı ve bahçesi ile tüm müştemilatınında kiracı olduğu, aynı tarihte (15.04.2019) taraflarca işbu kira sözleşmesinin eki ve ayrılmaz parçası olduğu kabul edilen .... Eğitim Kurumları A.Ş Okulu Anahtar İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesinin de imzalandığı, işbu sözleşmeye davalı yüklenici firma iler diğer davalıların yüklenici sıfatı ile imza koydukları anlaşıldığı, taraflar arasında akdedilen .... Eğitim Kurumları A.Ş Okulu Anahtar İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesinde, davalılardan davalılardan ...Ltd.Şti müteahhit konumunda olduğu, ve bu davalı ile davacı arasındaki akdin eser sözlşemesi olarak kabul edilebileceği, buna karşın her ne kadar diğer davalı gerçek kişiler söz konusu akitte yüklenici olarak isimlendirilmiş iseler de bu davalıların ...Ltd.Şti ile yaptıkları akitte, arsa payı vererek inşaat yaptıran arsa maliki konumunda oldukları ve yüklenici olarak düşünülemeyecekleri ancak davalı gerçek kişilerin durumunun sözleşmede, 6098 sayılı yasanın 128. Maddesinde yer alan üçüncü kişinin fiilini üstlenme olarak değerlendirilebileceği, dolayısı ile anılan davalıların da akitte yer alan cezai şarttan dolayı sorumlu olabilecekleri düşünüldüğü, davacının Sayın Mahkemenin dava dilekçesinin açıklanmasına dair ara kararı üzerine dosyaya sunduğu 05.06.2024 tarihli dilekçesinde .... Eğitim Kurumları A.Ş Okulu Anahtar İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesin cezai şart bölümünde yer alan ve 3 maddeden ibaret olan cezai şart hükümleri için ayrı ayrı talepte bulunduklarını belirttiği, raporumuz içerisinde ayrıntılı olarak açıklanan nedenlerle akdin cezai şart bölümünün 1 ve 2. Maddelerine göre cezai şart talebinin mümkün olmadığı, buna mukabil 3. Madde kapsamında cezai şart istenebileceğinin değerlendirilmesi halinde iki ayrı ihtimale göre sonuca gidilebileceği değerlendirildiği, buna göre 1.ihtimalde hesaplama yapılabilmesi için davacı yanca gönderilen Bakırköy .... Noterliğinin 20.09.2019 tarih ve .... yev sayılı ihtarnamesinin tebliğinden itibaren 15 gün geçtikten sonra başlamak ve davacının taşınmazı tahliye ettiği 31.08.2020 tarihine kadar olmak üzere cezai şart hesaplanabilecektir. Ancak bunun için söz konusu ihtarnamenin tebliğ şerhinin dosyaya kazandırılması gerektiği düşünüldüğü, ihtimalde davacının Ankara Batı ... Sulh Hukuk Mahkemesinin .... D.İş sayılı dosyası üzerinden yaptırıdığı bilirkişi inceleme sonucunda düzenlenen rapor, davalılardan yüklenici firma ...Ltd.Şti'ne 30.01.2020 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bu durumda 30.01.2020-30.08.2020 tarihleri arasında geçen süre için cezai şart talep edilebileceği değerlendirilmiş, bu durumda cezai şart alacağı 30.01.2020-30.08.2020 arasında geçen süre:213 gün Sözleşme uyarınca talep edilebilecek cezai şart : 10.000,00/4x213 = 532.500,00 TL olarak hesaplandığı,
Borçlar Mevzuatından Kaynaklanan Nitelikli Hesaplamalar Yönünden; I-Davanın, eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şartın tahsili istemine ilişkin olduğu;II-Sözleşmede 3 ayrı maddede düzenlenen cezai şartların, ifaya ekli ceza (gecikme cezası) niteliğinde oldukları, sözleşmede aksi kararlaştırılmamış ise, fesih halinde gecikme cezasının (ifaya ekli cezai şartın) talep edilemeyeceğinin kabul edildiği, Taraflar arasındaki kira sözleşmesinin davacı kiracı tarafından 28.07.2020 tarihli ihtarname ile feshedildiği, 15.04.2019 tarihli İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesinin, Kira Sözleşmesinin eki ve ayrılmaz parçası olduğununu taraflarca sözleşmede kararlaştırıldığı, bu durumda da Kira Sözleşmesinin feshi halinde, bu sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olan Teknik Şartname Sözleşmesinin de feshedilmiş olacağı, Dava konusu edilen gecikme cezalarının sözleşmenin feshi halinde de istenebileceğine ilişkin taraflarca sözleşmeye bir hüküm konulmadığının görüldüğü, bu nedenle cezai şartlara ilişkin talep koşullarının oluşmadığı sonucu doğduğu, III-Ancak, Sayın Mahkemece cezai şart talebinin koşullarının oluştuğu kabul edilerse;1-Sözleşmenin "Cezai şartlar" kısmının 1. maddesine dayalı talep yönünden; 220.000,00 TL cezai şart alacağı tespit edildiği, 2-Sözleşmenin cezai şartlar kısmının 2. maddesine dayalı talep yönünden; 2.890.000 TL cezai şart alacağı tespit edildiği,3-Sözleşmenin cezai şartlar kısmının 3. maddesine dayalı talep yönünden;Cezai şart alacağı tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
GEREKÇE :
Dava, kira sözleşmesinden kaynaklı teknik şartname şartlarına göre inşaatın geç teslim edildiği iddiasına dayanan cezai şart istemine ilişkindir.
Arabuluculuk son tutanağı, ihtarname örnekleri, Ankara .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin örneği, Anahtar Teslim İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesi örneği, ... ada ... parsele ilişkin tadilat mimari proje ve işlem dosyası, bilirkişi raporları ve diğer bilgi belgeler dosyada mevcuttur.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazlarını dosyaya sunmuştur. Bilirkişi raporu dosya kapsamı ve delil durumuna uygun olup, hükme esas alınmıştır.
Dosya içerisinde toplanan deliller, Taraflar arasındaki ... Eğitim Kurumları AŞ. Okulu Anahtar Teslimi İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesinin "Cezai Şartlar" başlıklı bölümünün birinci maddesi "Kiracı tarafından varsa verilen süre uzatımının hariç, iş zamanında bitirilip teslim edilmediği takdirde (kiracı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt konulmasına gerek olmaksızın) gecikilen her gün için yüklenici tarafından kiracıya 10.000-TL (OnBinTürk Lirası) (ifa ve binanın teslimi gerçekleşmiş olsa dahi) ödenecektir. Ödenmemesi durumunda kiracı bu bedelleri, iş bu sözleşmesinin bağlantılı kira sözleşmesinde belirtilen kira parasından mahsup etmek suretiyle tahsili hakkına sahiptir." şeklindedir.
Somut olayda; taraflar arasındaki kira sözleşmesinde .... ili, Etimesgut ...., ... Mahallesi, .... ada, ... parsel,.... Caddede bulunan 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33, 34 nolu bölümler ile 13A, 13B, 13C, 13D, 13E, 13F nolu iş yerlerinden oluşan binanın tamamı ve bahçesi ile bütün müştemilatının 01/09/2019 tarihinden itibaren aylık 110.000,00-TL bedelle kiralanacağı kararlaştırılmıştır. ... Eğitim Kurumları AŞ. Okulu Anahtar Teslimi İnşaat Teknik Şartnamesi Sözleşmesinin "İşin Teslimi İşe Başlama ve Süresi" başlıklı bölümünün 3. Maddesinde yüklenicinin 31/07/2019 tarihinde sözleşme kapsamındaki işleri eksiksiz ve ayıplardan arınmış şekilde geçici kabule hazır hale getireceği kabul edilmiştir.
Dosya kapsamından ve tarafların beyanlarından sözleşmeye konu imalatların davacıya teslim edildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasında işin teslim edildiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Dava konusu uyuşmazlık davalının edimlerini sözleşmeye uygun olarak süresinde yerine getirip getirmediği, kiralamaya konu olan eğitim tesislerini eksik ve ayıplı olarak teslim edilip edilmediği, davalı tarafından eksik ve ayıplı teslimat yapılmış ise davacının cezai şart talebinin şartlarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Davacı, ürünlerin kiralamaya konu olan eğitim tesislerini eksik ve ayıplı olarak teslim edildiği ileri sürerek, 10.000-TL'nin faiziyle birlikte tahsilini talep etmektedir. Davalılar ise davacının dava konusu taşınmazı teslim alarak kullanmaya başladığını, bu nedenle cezai şart talebinde bulunamayacağını savunmuştur. Bu durumda cezai şart alacağının talep koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Cezai şarta ilişkin Türk Borçlar Kanunu’nun 179. maddesi: “…Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır…” şeklindedir. Cezai şart, sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmediği hallerde, borçlunun alacaklıya vermeyi taahhüt ettiği para ya da ekonomik değer niteliğindeki asıl borçtan ayrı edime denir. Cezai şart asıl borcun teminat altına alınması amacıyla kararlaştırıldığı için varlığı ve akıbeti, teminat altına aldığı asıl borcun varlığına bağlıdır dolayısıyla cezai şart fer'i niteliktedir. TBK'nın 180/f.1 maddesi uyarınca zarara uğramayan alacaklı da cezai şart talep edebilir, cezai şarta hükmedilebilmesi için zarar araştırması yapılmaz. Teminat altına alınan asıl borcun konusunu emredici hükümlere, ahlak ve adaba aykırı olmamak koşuluyla her türlü edim oluşturabilir, verme borçları, yapma veya yapmama borçları için cezai şart kararlaştırılması mümkündür. Cezai şart taraflar arasında sağlar arası bir hukuki işlemle kararlaştırılmalıdır, sözleşmede cezai şart açıkca kararlaştırılmadı ise talep edilemez. TBK'nın 179/f.1.'de seçimlik ceza koşulu düzenlenmiştir Seçimlik cezai şartta sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde alacaklı borcun ifasını veya cezai şartın ödenmesini talep edebilir, burada alacaklıya bir seçim hakkı tanınmıştır. Seçimlik cezai şartta alacaklı hem asıl edimin ifasını hem de cezai şartın ödenmesini isteyemez. TBK'nın 179/f.2.'de ise ifaya eklenen ceza koşulu düzenlenmiştir. İfaya eklenen ceza koşulunda alacaklı, hakkından cezai şarttan açıkça feragat etmediği veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmediği sürece asıl borçla birlikte cezanın ifasını da talep edebilir. TBK'nın 179/f.3.'de ise ifaya eklenen ceza koşulu düzenlenmiştir.İfayı engelleyen cezai şartta borçlunun cezai şartı ödeyerek sözleşmeden dönme hakkına sahip olduğunu ispat yetkisi saklı tutulmuştur. Böylece borçlu alacaklı ile yaptığı anlaşmada dilerse sözleşmeden dönmeyi ve alacaklıya sadece cezai şart ödemeyi kararlaştırabilir. Bu tür cezai şartta borçlu cezayı ödemek suretiyle sözleşmeden dönebileceği gibi, alacaklı da sadece cezai şartın ödenmesini talep edebilir. Bu durumda artık alacaklı borçludan asıl edimin ifasını isteyemeyecektir. Cezai şarta ilişkin hükümler emredici nitelikte değildir, bu nedenle taraflar sözleşme serbestisi ilkesi gereğince bunların aksini kararlaştırabilir.
Elde ki davada; taraflar arasında imzalanan 15/04/2019 tarihli sözleşmenin cezai şartlar başlıklı 1. maddesinde düzenlenen "Kiracı tarafından varsa verilen süre uzatımının hariç, iş zamanında bitirilip teslim edilmediği takdirde (kiracı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt konulmasına gerek olmaksızın) gecikilen her gün için yüklenici tarafından kiracıya 10.000-TL (OnBinTürk Lirası) (ifa ve binanın teslimi gerçekleşmiş olsa dahi) ödenecektir. Ödenmemesi durumunda kiracı bu bedelleri, iş bu sözleşmesinin bağlantılı kira sözleşmesinde belirtilen kira parasından mahsup etmek suretiyle tahsili hakkına sahiptir." hükmü, ifaya ekli cezai şart niteliğindedir. Bu nedenle, cezai şartın talep edilebilmesi için gerekli şartların oluşup oluşmadığının TBK'nın 179/2. maddesi hükmüne göre belirlenmesi gerekmektedir. Davacının cezai şart talep etme hakkından açıkça vazgeçmiş veya bir ihtirazı kayıt ileri sürmeden yalnız ifayı kabul etmişse, artık ifaya eklenen cezai şartı talep edemeyecektir. Ankara Batı 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin .... E. ...K. Sayılı ilamında da davacısının ....Ltd.Şti , davalısının Metod Eğitim Kurumları A.Ş ve dava konusunun 2020/10-11-12 ve 2021/1-2-3-4-5-6. Aylarına ait kira bedellerinin tahsiline ilişkin dava olduğu ilgili kararın gerekçesinde de 1yıl eğitime devam edildiği okulun fiziki şartlarının eğitime engel olmayacağı tek taraflı binanın terk edildiği dolayısıyla dava konusu taşınmazın davacı tarafından teslim alınarak kullanıldığı bu nedenle taraflar arasında imzalanan 15/04/2019 tarihli sözleşmenin cezai şartlar başlıklı 1. Maddesi uyarınca cezai şart talep edilebilmesi için gerekli şartların oluşmadığı, sözleşmenin ilgili bölümünün 2. Maddesinin işin devamına ilişkin olduğu; davacının işin devamı esnasında, işin; sözleşme ve eklerine uygun şekilde yapılmadığına dair bildirim yapıldığına dair delil sunmadığı kaldı ki iş tamamlanarak teslim edildiği için bu madde çerçevesinde cezai şart talep edilemeyeceği, sözleşmenin ilgili bölümünün 3. Maddesinin geçici kabulde saptanan noksanlıklara ilişkin olduğu; davacı tarafından geçici kabule ilişkin herhangi bir belge sunulmadığı, taraflar arasındaki kira sözleşmesinin başlangıç tarihinin 01/09/2019 olarak belirlendiği, davacı tarafından Ankara Batı .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasıyla 30/12/2019 tarihinde delil tespiti talebinde bulunulduğu, dolayısıyla bu talebin de dava konusu taşınmazın teslim alınmasından sonra olduğu için bu madde çerçevesinde cezai şart talep edilemeyeceği göz önüne alınarak davacın cezai şart alacağı talebi yerinde görülmeyerek davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00TL karar ve ilam harcından peşin alınan 170,78 TL harcın mahsubu ile bakiye 561,22 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddesi gereği ödenecek ve Arabuluculuk AÜT'nin Birinci Kısmına göre taraf sayısı gözetilerek .... ve ... sayılı dosyalar için belirlenen 2.125,08 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Davalı Ali Topcu tarafından yapılan 200,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
6-Davalılar ..., ... ve...İnşaat....Ltd.Şti'nın kendisini vekil ile temsil ettiği görülmekle karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/2 maddesi uyarınca 10.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak adı geçen bu davalılara ödenmesine,
7-Kararın talep halinde taraflara tebliğine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı .... Şirketi vekili yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 09/04/2026
Katip ...E-imzalıdır Hakim ... E-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy