T.C. Ankara Batı 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/578 Esas - 2026/312
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
Yargılama Yapmaya Ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C. ANKARA BATI 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO:
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVA : Menfi Tespit-İstirdat
DAVA TARİHİ : 20/06/2025
KARAR TARİHİ : 21/04/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit-İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, ...... ihale kayıt numaralı "..... İlçesi Spor Tesisleri Bakım Onarım Yapım İşini üstlenmiş olduğunu; bu iş kapsamında kullanılmak üzere "12 projektör takılabilen platform - sıcak daldırma galvanizli" ürüne ihtiyaç duyması üzerine de davalı şirket ile görüştüğü, anlaşmaya göre davalı şirketin, 30.06.2025 vadeli çek ile ödeme karşılığında "...... İlçesi Spor Tesisleri Bakım Onarım Yapım İşi “nde kullanılmak üzere 4 adet "12 projektör takılabilen platform - sıcak daldırma galvanizli" ürününü en geç 15 gün içerisinde teslim edeceğini, platform ölçülerinin ve montaj aşamasında kaynaklanacak ölçü hatalarının sorumluluğunun da davalı şirkete ait olacağını, müvekkilinin, bu anlaşma uyarınca Vakıfbank Keklikpınarı Ankara Şubesi'nin .... seri no'lu, 30.06.2025 keşide tarihli, keşide yeri .... olan, 432.000,00 TL bedelli çekini keşide edip 17.02.2025 Müvekkili şirketin, ..... ihale kayıt numaralı "... İlçesi Spor Tesisleri Bakım Onarım Yapım İşini üstlenmiş olduğunu; bu iş kapsamında kullanılmak üzere "12 projektör takılabilen platform - sıcak daldırma galvanizli" ürüne ihtiyaç duyması üzerine de davalı şirket ile görüştü anlaşmaya göre davalı şirketin, 30.06.2025 vadeli çek ile ödeme karşılığında ".... İlçesi Spor Tesisleri Bakım Onarım Yapım İşi “nde kullanılmak üzere 4 adet "12 projektör takılabilen platform - sıcak daldırma galvanizli" ürününü en geç 15 gün içerisinde teslim edeceğini, platform ölçülerinin ve montaj aşamasında kaynaklanacak ölçü hatalarının sorumluluğunun da davalı şirkete ait olacağını, müvekkilinin, bu anlaşma uyarınca ....bank Keklikpınarı .... Şubesi'nin .... seri no'lu, 30.06.2025 keşide tarihli, keşide yeri .... olan, 432.000,00 TL bedelli çekini keşide edip 17.02.2025 öncelikle çek bedelinin %15'i tutarında teminat karşılığında davaya konu ....bank ..... Şubesi'nin ..... seri no'lu, 30.06.2025 keşide tarihli, keşide yeri ..... olan, 432.000,00 TL bedelli çekin ödenmesini engeller mahiyette ihtiyati tedbir kararı verilerek çek hakkında ödeme yasağı konulmasına, davanın kabulüne, Müvekkili şirketin borcunun bulunmadığının tespitine, çekin iadesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı taraf, cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava teslim edilen çek bedelinden az mal teslimi-bedelsizlik iddiasıyla İİK 72.maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davasıdır.
İİK.nın 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.
Davacı vekili, kendisinin ..... İlçesi Spor Tesisleri Bakım Onarım Yapım İşini üstlendiğini, bu iş kapsamında kullanılmak üzere 12 projektör takılabilen platform- sıcak deldirme galvanizli ürüne ihtiyaç duyduğunu, davalı ile görüştüğünü, davalının 4 adet ürünü 15 gün içerisinde teslim edeceği hususunda anlaştıklarını, bunun üzerine davaya konu çeki 17/02/2025 tarihinde davalıya teslim ettiğini, ancak davalı tarafından taahhüt edilen malların teslim edilmediğini, ihale makamının bu gecikmeyi kabul etmediğini ve projeye eski platfotmları üzerinden devam ettiğini ileri sürmüştür.
Taraflara ticari defter ve kayıtları ile bulunduğu yeri bildirmek üzere süre verilmiş, taraflarca defterlerinin bulunduğu yerler bildirilmiş, Malimüşavir bilirkişi tarafından defter üzerinde incelemeler yapılmıştır. Alınan raporda özetle tarafların defterlerin kanunun aradığı şartları taşıdığı, sahibi lehine delil sıfatını haiz oldukları, davaya konu edilen çekin davacı tarafından "Verilen Sipariş Avansı Hesabına" kaydedildiği, davalı tarafından ise "Alıcılar Hesabına" kaydedildiği görülmüştür.
..... Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından mahkememize gönderilen 17/12/2025 tarihli cevabi yazıda söz konusu iş kapsamında ihtiyaç duyulan 12 projektör takılabilen platformun ilgili kuruma ait mevcut platformlar kullanılarak karşılandığı bildirilmiştir.
Çek, hukuki niteliği itibariyle poliçe gibi bir havaledir ve aynı zamanda da kanunen emre yazılı bir senettir. Çekin emre yazılı olan bu özelliği ancak keşideci tarafından senet üzerine emre değildir veya benzeri bir ibare yazılmak suretiyle ortadan kaldırılabilir. Böylece çek, gerçek nama yazılı senede dönüşmüş olur.
Yargıtay çekin bir ödeme aracı olduğunu ve kural olarak mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiğini kabul etmektedir. Nitekim Yargıtay 19.Hukuk Dairesi 2013/1658 -8346 E-K sayılı kararında "Davacı, satım nedeniyle verilen çeklerin avans olarak verildiğini iddia ettiğine göre, bunların karşılığında mal almadığını ispat ile yükümlüdür. Mal karşılığında ödeme yapılmış olması peşin satışa karinedir. Davalının ayrıca mal teslimini kanıtlaması gerekmez." denilmiştir.
Bu kuralın aksini iddia edenin, iddiasını yazılı delille kanıtlaması gerektiğini benimsemektedir.
Dosyaya sunulan davalı tarafından hazırlanan teklif formunda ödemenin 90 gün vadeli çek ile ödeneceği kararlaştırıldığı görülmektedir. Öte yandan .....Valiliği Gençlik Spor İl Müdürlüğü tarafından mahkememize gönderilen cevabi yazı incelendiğinde; Davacı tarafından yukarıda atıf yapılan Yüksek Mahkeme kararı doğrultusunda çek karşılığında mal almadığını ispat ettiğinin ve davaya konu çekin bedelsiz olduğunun kabulü gerekmiştir.
Yargılama aşamasında davacının davaya konu çekin vadesi gelmiş olması nedeniyle çeki ödediği ve davanın istirdat davasına döndüğü görülmüştür.
Davacı tarafından dava tarihinde menfi tespit talebinde bulunulduğu, bu aşamada henüz davalı tarafından tahsil edilmiş bir bedel bulunmadığından iade borcunun doğmadığı, dolayısıyla faiz talebine konu edilebilecek muaccel bir alacağın mevcut olmadığı, yargılama sırasında çek bedelinin tahsil edilmesi üzerine uyuşmazlığın istirdat davasına dönüştüğü, ancak bu durumda dahi davalının sonradan doğan iade borcu bakımından ayrıca temerrüde düşürüldüğünün ispat edilemediği anlaşılmakla, faiz koşullarının oluşmadığı anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekç.eler uyarınca;
Davacının davasının KABÜLÜ ile
1-...bank .... Şubesine ait .... seri nolu, 30/06/2025 keşide tarihli, Keşidecisi..... Grup İthalat İhracat Enerji Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Lehtarı .... Aydınlatma Enerji Elektrik Sanayi Ticaret Limited Şirketi olan 432.000,00 TL bedelli çekten dolayı, davacı şirketin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çek bedelinin ödenmiş olması nedeniyle ödenen 432.000,00 TL'nin davalıdan istirdadı ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Alınması gereken 29.509,92-TL harçtan dava açılırken peşin olarak alınan 7.377,48-TL harç ve tedbir talebi harcı olarak yatırılan 1.013,90-TL olmak üzere toplam 8.391,88-TL harcın mahsubu ile bakiye 21.118,04-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı tarafça yatırılan ve mahsup edilen 8.391,88-TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre belirlenen 69.120,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafça yapılan 9.274,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde İADESİNE,
7-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 4.600,00-TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.21/04/2026
Katip .... E-imzalıdır Hakim ....E-imzalıdır