T.C. Ankara Batı 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/628 Esas - 2026/307
TÜRKMİLLETİADINA
Yargılama Yapmaya Ve Hüküm Vermeye Yetkili
T.C. ANKARA BATI 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO:
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ:
DAVALI :
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/07/2025
KARAR TARİHİ : 21/04/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasındaki ekte sunulan teklif formu ve sözleşmesel ti ilişki sebebiyle, davalı şirketten 1500 metre uzunluğunda, 1200 mm 650 gr ..... FANTÜP ürününün toplamda 495.000 TL bedelle satın alınması ve - satın alınan malın 10/05/2025 tarihinde müvekkil şirkete teslim edileceği konusunda sözleşme akdedildiği, taraflar arasındaki ticari ilişki gereği müvekkil şirket tarafından, davalı tarafından teslim edileceği ifade edilen ürünlere karşılık; davalı şirkete 06/05/2025 tarihinde banka havalesi aracılığıyla 200.000 TL ve 20/05/2025 tarihinde yine banka havalesi aracılıyla 45.000 TL ödeme yapıldığını bakiye 250.000 TL için ise keşidecisi müvekkil şirketin, lehdarı davalı .... Grup Çadır Branda Sanayi Ticaret A.Ş olan Türkiye..... Bankası .... Şubesi, 0090367 No” lu, 22/08/2025 tarihli, 250.000 TL bedelli çek davalı şirkete teslim edildiğini, davalı şirketin sözleşme konu: ürünleri, sözleşmede belirtilen teslim tarihi olan 10/05/2025 tarihinde teslim etmesi gerekirken, 13/05/2025 tarihinde satın alınan malın sadece 500 metrelik kısmının müvekkili şirkete teslim edildiğini, 1000 metrelik kısmının aradan geçen 2 aylık süreçte teslim edilmediğini, müvekkili şirketin tüm ödeme yükümlülüğünü yerine getirdiğini, buna karşın davalı 1000 m lik malın teslim edilmediğini, çekin davalı şirkette olduğunu ve müvekkil şirket yetkililerince sürekli olarak görüşmelerine rağmen ve sözlü olarak defaten kendilerine söylenmesine rağmen, çeki iadeye de, banka havalesi yoluyla fazladan ödenen 80.000 TL yi de geri vermeye yanaşmadıkları taraflarınca haricen yapılan araştırmalar sonucunda, davalı şirketin işleri dolayısıyla piyasaya çok fazla borcu olduğu, işyerini fiilen kapattığının öğrenildiği, müvekkil şirketin bedelini ödediği, bakiye 1000 mt, 1200 mm 650 gr...... FANTÜP ürününün halen davalı şirket tarafından müvekkil şirkete teslim edilmediği ve edilemeyeceğinin de açık olduğu, gelinen aşamada borçlu olmadıklarının tespiti ile tarafların arasında yaptıkları mal alım satımına dair ticari sebebiyle, davalı şirkete teslim edilen, keşidecisi müvekkil şirket , lehdarı davalı ....Grup Çadır Branda Sanayi Ticaret A.Ş olan .... Bankası .... Şubesi, ..... No” lu, 22/08/2025 tarihli, 250.000 TL bedelli çekin ACİLİYETLE iptalini ve davalıya banka havalesi ile fazladan gönderilen 80.000 TL nin iadesini talep etme gereğinin hasıl olduğunu, malların teslim edilmediğine dair iddialarına ilişkin tanıkların dinlenmesini de talep ettiklerini, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak davalı şirketin arabuluculuk toplantısına da katılmadığını, tarafımıza da zaman kaybetmeden alacak ve çek iptal davası açma yoluna başvurma gereği hasıl olduğunu, Zira, çekin vadesinin yaklaştığını , vadesi gelmeden dahi davalı şirket tarafından çeklerin bankaya ibrazı tehlikesinin mevcut olduğunu, dolayısıyla bedelsiz kalan çek için aciliyetle ödeme yasağı tedbirine dair karar verilmesini sayın mahkemeden talep ettiklerini, müvekkilin davalıya borçlu olmadığının , menfi tespit davasının kabulü ve ....SGrup Çadır Branda Sanayi Ticaret A.Ş- (.... ) şirketine keşide edilen; .... Bankası .... Şubesi, ..... No” lu, 22/08/2025 tarihli, 250.000 TL bedelli çeke ödeme yasağı kararının verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı taraf, cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava teslim edilen çek bedelinden az mal teslimi-bedelsizlik iddiasıyla İİK 72.maddesi uyarınca açılmış menfi tespit davasıdır.
İİK.nın 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit ve istirdat davası açabilir.
Davacı vekili, taraflar arasındaki 1500 m uzunluğunda 1200 mm 650 gr .... Fantüp ürünün 495.000,00 TL' ye satımı konusundaki anlaşma uyarınca davalıya 250.000,00 TL çek verdiğini, 06/05/2025 tarihinde 200.000,00 TL 20/05/2025 tarihinde ise 45.000,00 TL banka kanalı ile ödeme yaptığını, davalının ise 500 m' lik mal teslim ettiğini, davalının 165.000,00 TL.lik ödeme tutarı kadar mal teslim ettiğini, ödenen 80.000,00 TL paranın iadesi ile çek nedeniyle de borçlu olunmadığını ileri sürerek işbu davayı açmıştır.
Çek, hukuki niteliği itibariyle poliçe gibi bir havaledir ve aynı zamanda da kanunen emre yazılı bir senettir. Çekin emre yazılı olan bu özelliği ancak keşideci tarafından senet üzerine emre değildir veya benzeri bir ibare yazılmak suretiyle ortadan kaldırılabilir. Böylece çek, gerçek nama yazılı senede dönüşmüş olur.
Yargıtay çekin bir ödeme aracı olduğunu ve kural olarak mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla verildiğini kabul etmektedir. Nitekim Yargıtay 19.Hukuk Dairesi 2013/1658 -8346 E-K sayılı kararında "Davacı, satım nedeniyle verilen çeklerin avans olarak verildiğini iddia ettiğine göre, bunların karşılığında mal almadığını ispat ile yükümlüdür. Mal karşılığında ödeme yapılmış olması peşin satışa karinedir. Davalının ayrıca mal teslimini kanıtlaması gerekmez." denilmiştir.
Bu kuralın aksini iddia edenin, iddiasını yazılı delille kanıtlaması gerektiğini benimsemektedir.
Taraflara ticari defter ve kayıtları ile bulunduğu yeri bildirmek üzere süre verilmiş, davacı tarafından defterlerinin bulunduğu yerin bildirildiği, davacı kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 03/02/2026 tarihli bilirkişi raporunda davacı defterlerinin kanunun aradığı şartları taşıdığı tespit edilmiş, sahibi lehine delil teşkil edeceğinin kabulü gerekmiştir. Defter kayıtlarının incelenmesinde; davacı kayıtlarına göre de davalıdan herhangi bir alacak veya davalıya herhangi bir borç kalemi tespit edilememiştir. Davalı tarafından düzenlenen teklif formunda; teslim tarihi 10/05/2025 olarak belirlenmiş, fatura bedelinin %50 ' si 06/05/2025 tarihinde nakit, kalanı ise sevkiyat tarihinde 90 gün vadeli çek ile ödenecek ibaresi bulunmaktadır. Davacı tarafından teslimatın eksik yapıldığı iddia edilmiş ise de; 13/05/2025 tarihinde kısmi teslim alındığı iddia edilen mal için, teklif formunda sevkiyat ile ödenecek tutarın da tamamının ödenmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi bu şekilde ödeme yapılması basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne de aykırıdır. Bir başka anlatımla eksik teslim alınan bir malın en azından ödenen kısmına karşılık gelen kısmı teslim edilmeden geri kalanın tamamına ilişkin ödeme yapılması basiretli bir tacirden beklenmeyecektir. Kaldı ki davacının defter kayıtları da iddiasını ispata yetmemekte olup, dosyaya sunulan davacı çalışanı tarafından imzalandığı iddia edilen teklif formuna bu teslimattan sonra geri kalan malın tamamı için de ödeme yapılmış olunmasından tek başına itibar edilmemiştir.
Davaya konu çeklerin avans olarak verildiği taraflar arasında ihtilafsızıdır. Davacı taraf davalıya verdiği çekler karşılığında eksik mal teslim edildiğini yazılı delillerle ispatlayamamış, yemin hakkı hatırlatılmasına rağmen davalıya yemin teklif etmemiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı tarafından çekin avans olarak verildiği ve karşılığında tesliminin yapılmadığı yazılı delil ile ispat edilemediğinden, yine davacının kısmi teslim iddiasından sonraki bir tarihte bakiye kısım için de ödeme yapmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu dikkate alınarak, davacının yemin deliline dayanmayacağı yönündeki beyanı da göz önünde bulundurularak davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçeler uyarınca;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00-TL harçtan dava açılırken peşin olarak alınan 5.635,58-TL harcın mahsubu ile fazladan yatan 4.903,58-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde İADESİNE,
5-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 4.600,00-TL arabuluculuk giderini davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 21/04/2026
Katip ...... E-imzalıdır Hakim ....E-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy