T.C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2018/456 Esas - 2022/180
T.C.
Ankara Batı
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
ESAS NO: 2018/456
KARAR NO: 2022/180
HAKİM:
KATİP:
DAVACILAR : 1-
2-
3-
4-
5-
6-
7-
8-
VEKİLİ:
DAVALI :
DAVA: Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ: 02/07/2018
KARAR TARİHİ: 24/02/2022
KARAR YAZIM TARİHİ: 07/03/2022
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP:Davacılar vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ... ile ...'in; müşterek çocukları ... ve ... ile 02.07.2016 tarihinde, diğer müvekkilleri ... bayramda birlikte olmak için, ...'dan ...'ya gitmek üzere yola çıktıklarını, İki küçük çocuk ile yasal sınırlar dahilinde yol alan müvekkillerinin, ...-...ye geldiklerinde, davalılardan ...'ın sevk ve idaresinde olan ... plakalı aracın sol arka taraflarından çarpması sonrası büyük bir kaza yaptıkarını, arkadan çarpmanın etkisi ile müvekkilinin aracının hız kazanarak yoldan savrulduğunu, taklalar atarak boş arazide durdğunu, müvekkillerinin ... plakalı ... Model ... aracının kaza
e-imza e-imza
sonrası kullanılmaz hale gelerek pert olduğunu, müvekkillerinden ...'in, savrulmanın ve takla atmanın etkisiyle sağ kolu araç ile yol-arazi arasında sıkışmış, çoklu kırıklar oluşmuş, pert olan araçta sıkıştığından, itfaiye yardımı ile çıkarılmış ve ambulansla hastaneye kaldırıldığını, ...'n, kolundaki kırıklar nedeniyle acil ameliyata alındığını, koluna iki taraflı platin takılması gerektiğini, ...''in kontrol altında tutulması gerektiğinden 3 gün aileleriyle birlikte ...da hastanede kaldıklarını, çocuklar ve ...'ün ise; bacak, diz,ayak, yüz bölgelerinden yaralandığını, kaza sonrası düzenlenen 02.07.2018 tarihli trafik kazası tespit tutanağına göre; davalı sürücü 2918 sayılı kanunun 56/1 c maddesi gereğince tam kusurlu olduğunu, söz konusu kaza nedeniyle davalı ... hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasının yargılamasının halen devam ettiğini, hurdaya ayrılan araçlarının içerisindeki eşyalarının ya etrafa savrulduğunu ya da kırılarak kullanılmaz hale geldiğini, valizlerinin parçalandığını, elektronik eşyalarının hasar aldığını, çocuk koltuğunun tavanın çökmesi nedeniyle zarar gördüğünü, küçük ...ın bebek arabasının ise bagajda parçalandığını, acil ihtiyaçlarını kaza sonrası ...'da temin etmek zorunda kaldıklarını, çocukların 2 ve 6 yaşında olması, ...'in kolundaki kırıklar nedeniyle bakıma ihtiyaçları olduğundan, ailecek müvekkillerden ... ve ...'ün ...daki evine gittiklerini, ayrıca ...'ün anne ve babasını da yanlarına almak zorunda kaldıklarını, kaza sonrası çocuklarda korku ve travmatik olaylar yaşandığından, ananeleri tarafından büyütülen çocukların en azından daha kolay toparlanması ve ...in bakımı için yardım istemek zorunlu olduğunu, söz konusu süre içerisindeki masrafları da müvekkiller üstlendiğini, evin küçük olması nedeniyle ... ve ...'ın yakın bir otelde konaklamak zorunda kaldıklarını beyan ederek, müvekkillerinin, bedensel zararlarının tespiti ile uğramış oldukları maddi zararlarına karşılık şimdilik 1.000 TL maddi tazminatın olay tarihinden işletilecek avans faizi ile birlikte sorumluluk oranları da dikkate alınarak davalılardan müştereken tahsiline; (sigorta şirketi yönünden sigorta limitini ve sorumluluk kapsamlarını aşmamak kaydıyla) kaza nedeniyle müvekkillerin yaşamış olduğu manevi çöküntüde davalının ağır kusuru, olayın oluş şekli, zararın niteliği, davacı müvekkillerin yaşı, davacıların olay nedeniyle duyduğu acı, üzüntü ve ruhsal sıkıntıların kısmen de olsa dindirilmesi için müvekkillerden ... için 30.000 TL, ... için 20.000 TL, çocuklardan ... için 10.000 TL ... için 10.000 TL, ... için 2.500TL, ... için 2.500 TL, ... için 2.500.TL ve ... için 2.500 TL olmak üzere toplamda 80.000TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken tahsiline, (sigorta şirketi yönünden sigorta limitini ve sorumluluk kapsamlarını aşmamak kaydıyla) karar verimesini talep ve dava etmiştir.
Davacılar vekili mahkememize sunmuş olduğu 17/01/2022 tarihli ıslah dilekçesinde; ... yönünden iş göremezlik için talep etmiş olduğu 30,00TL’yi 34.073,41TL arttırarak, 34.103,41TL’ye yükselttiğini, ilaç bedeli olarak talep ettiği 20,00TL'yi, 93,34TL arttırarak 113,34TL'ye yükselttiğini, ... yönünden Bebek Arabası ve bebek koltuğu için talep ettiği 300,00TL'yi, 650,09TL arttırarak 950,09TL'ye yükselttiğini, gidilemeyen konser bileti için talep ettiği 100,00TL'yi 134,65TL artırarak 234,65TL'ye yükselttiğini, bakım ve tedavi süreci için talep ettiği 200,00TL konaklama bedelini 1.000,00TL artırarak 1.200,00TL'ye yükselttiğini, ... yönünden talep ettiği 100,00TL ulaşım bedelini 150,00TL arttırarak 250,00TL'ye yükselttiğini, dava dilekçesinde talep edilen 1.000,00TL maddi tazminat alacağını 36.101,401TL arttırılarak, toplamda 37.101,40TL olarak ıslahına, alacağa bankalarca uygulanan en yüksek reeskont faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı usulüne uygun tebligata rağmen dosyaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLER :Sigorta poliçesi, hasar dosyası, trafik kazası tespit tutanağı, trafik tescil kayıtları, SGK kayıtları, tarafların ekonomik ve sosyal durum tespiti,
e-imza e-imza
... Asliye Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyası, 25/02/2019 tarihli bilirkişi raporu, Adli Tıp Kurumunun 21/12/2020 tarihli maluliyet raporu, 21/01/2020 tarihli maluliyet raporu, 12/04/2021 tarihli aktüerya raporu, 27/09/2021 tarihli aktüerya ek raporu, ıslah ile tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE:Dava, trafik kazası nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkindir.
25/02/2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
... Adli Tıp Grup Başkanlığı Ankara Trafik İhtisas Dairesi Başkanlığı tarafından ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... sayılı dosyası için tanzim edilen Rapor'dan özetle; Sürücü ...'ın asli kusurlu, Sürücü ...'ün kusursuz olduğu” kanaatine varıldığının rapor edildiği anlaşılmıştır.
Buna göre iş bu dava dosyası içinde yer alan tüm bilgi ve betgelerin birlikte tetkiki ile; Sürücü ...'ın sevk ve idaresinde bulunan ... plaka sayılı araç ile meskun mahal dışı, ... kod numaralı ... karayolu üzerinde gündüz vakti, açık havada, eğimsiz düz yol üzerinde, ... İlçesi istikametinden ... İli istikametine doğru seyir halinde iken olay yeri 25. km'ye geldiğinde aynı yönde ön gerisinde seyir halinde bulunan ... plakalı araç ile yeterli ve güvenli bir mesafe bırakmaya gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, önündeki araca sol arka kesimden çarpması suretiyle İş bu davaya konu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, ... plakalı aracın sol arka kesimden aldığı darbe sonrasında sürücü ...'ün direksiyon kontrolünü kaybettiği ve aracın takla atarak yoldan çıktığı anlaşılmıştır.
2918 Sayılı Trafik Kanununun 47. maddesi (Karayollarından faydalananların aşağıdaki sıralamaya göre uyacakları kurallar) gereğince; "Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgill olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere, Uymak zorundadırlar.”
Karayolları Trafik Yönetmenliğinin 107. Maddesinde; "Sürücüler önlerinde giden araçları güvenli ve gerekli bir mesafeden takip etme zorundadırlar.
c)Bu mesafe, kendi araçlarının kilometre cinsinden, saattekli hızının en az yarısı kadar metredir. Takip mesafesi, taklp eden aracın iki saniye de kat edeceği yol uzunluğu kadar da olabilir.” denilmektedir.
Karayolları Trafik Kanununun 52. maddesinde :
"Sürücüler;
b. hızlarını kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fikrada belirlenen durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak, zorundadırlar”
Karayolları Trafik Kanununun 56. maddesinde;
“c) Araçlar arasındaki mesafe; Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.” denilmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı; ... plakalı aracın sürücüsü davalı ...'ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun, 47/d, 52/b,c, Sö/c ve 84/4 maddesi gereğince de araç sürücüler trafik kazalarında ARKADAN ÇARPMA halinde asli kusurlu sayılırlar hükmü gereğince %100 ASLİ KUSURLU olduğu, ... plakalı araç sürücüsü davacı ...'ün ise kazanın oluşumunda kusuru olmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır.
Araçta bulunmakta iken zarar gören bebek arabası ile oto bebek koltuğu nedeni ile davacı yanın zararının (500,00 + 450,09) 950,09TL olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
12/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
e-imza e-imza
1-02.07.2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu %1 oranında malul olan ve kusursuz olduğu tespit edilen davacılardan ... için 3.561,32 TL geçici, 12.342,53 TL sürekli işgücü kaybı yönünden maddi tazminat hesaplanmıştır.
2- Davacılardan ... 02.07.2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle sürekli işgücü kaybına uğramamıştır. Geçici işgücü kaybına uğradığı 1 haftalık dönemde ise çalışamaması sebebiyle gelir kaybına uğradığını gösterir herhangi bir bilgi yada belge bulunmadığından bu yönde bir hesaplama yapılmamıştır.
3- Raporun mahsus bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda, davacılardan ...'ün eşi ... ile birlikte kazada yaralanan çocuklarını ve torunlarını görmek, bakımlarını sağlamak için yaptıkları ulaşım bedeli ortalama 250,00 TL olarak tespit edilmiştir.
4- Davacılar ... ile ...'ün kaza sebebiyle talep ettiği diğer maddi zarar kalemlerine ilişkin belgelerin dökümü ve değerlendirmesi (bebek koltuğu, bebek arabası, konser bileti, yüzük, konaklama bedeli, ilaç pansuman) bilirkişi ... tarafından hazırlanan 25.02.2018 tarihli raporda yapıldığından, burada tekrarlanmamıştır.
27/09/2021 tarihli ek raporda özetle;
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinden ...'ün serbest avukat olarak çalıştığını, kaza sonrasında yaklaşık iki ay ofisi ve işleriyle ilgilenemediğini belirterek, mesleki kazanç kaybı talebinde bulunmuştur.
... Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığının 01.04.2019 tarih ... sayılı raporunda; ... doğumlu ...'ün 02.07.2016 tarihli yaralanması neticesinde Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe göre özür oranının %0 olduğu, 1 hafta süre ile iş göremezlik halinde kaldığı tespit edilmiştir.
Davacılardan ... 02.07.2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle sürekli işgücü kaybına uğramamıştır. Geçici iş göremezlik nedeniyle talep edebileceği zarar ise çalışmakta olduğu işini yapamaması nedeniyle uğradığı kazanç kayıplarından ibarettir.
Dosya içerisinde davacı ...'ü dönemde çalışamaması sebebiyle gelir kaybına uğradığını gösterir herhangi bir bilgi yada belge bulunmamaktadır. 12.04.2021 tarihli hesap raporunun düzenlenmesinden sonra dosyaya kazandırılan vergi beyannamelerinde de bu yönde bir bilgi yoktur. Açıklanan sebeplerle davacı ... yönünden geçici iş gücü kaybı yönünden maddi tazminat hesabı yapılmamıştır.
“Davacının geçici işgöremezlik nedeniyle talep edebileceği zarar, çalışmakta olduğu işini yapamaması nedeniyle uğradığı kazanç kayıplarından ibarettir. Davacı yanın, davacının çalışıp elde ettiği geliri iyileşme süresi boyunca elde edemediği gibi bir iddiası bulunmadığı gibi, dosya kapsamında da davacının kaza tarihinde çalıştığını gösterir delil bulunmamaktadır. Bu itibarla; geçici işgöremezlik tazminatının mahiyeti de dikkate alınarak, öncelikle davacının kaza tarihinde ne iş yaptığı ve bu işten elde ettiği bir gelir bulunup bulunmadığının saptanması gerektiği açıktır. Açıklanan vakıalar karşısında mahkemece; davacı yana, kaza tarihinde davacının herhangi bir işte çalışıp çalışmadığı ve çalışıyorsa elde ettiği gelirin ne kadar olduğu hususlarında açıklama yapma ve delillerini sunma imkanının sağlanması; daha sonra, iyileşme süresince yoksun kalınan (kazadan önce elde edildiği halde kaza nedeniyle elde edilemeyen) bir kazanç olup olmadığı da dikkate alınarak, geçici işgöremezlik tazminatı istemi hakkında hüküm tesisi gerekirken, eksik incelemeyle, yazılı biçimde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.” (Yargıtay .... Hukuk Dairesi 19.06.2019 tarih ... E. ... K.)
Mahkememizce iddia, savunma, benimsenen kusur durumuna ilişkin 25/02/2019 tarihli, davacının iş göremezlik durumuna ilişkin 14/01/2019 tarihli, tazminat hesabına ilişkin 21/01/2020,01.04.2019 raporlar ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmiştir:
e-imza e-imza
Sürücü ...'ın sevk ve idaresinde bulunan ... plaka sayılı araç ile meskun mahal dışı, ... kod numaralı ... karayolu üzerinde gündüz vakti, açık havada, eğimsiz düz yol üzerinde, ... İlçesi istikametinden ... İli istikametine doğru seyir halinde iken olay yeri 25. km'ye geldiğinde aynı yönde ön gerisinde seyir halinde bulunan ... plakalı araç ile yeterli ve güvenli bir mesafe bırakmaya gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden, önündeki araca sol arka kesimden çarpması suretiyle dikkatsizliği, tedbirsizliği ve kurallara aykırı hareketi ile tamamen (%100) kusurlu olduğu, davacının oluşa etken hatalı tutum ve davranışı olmadığı, ... plaka sayılı aracın davalıya ait ve 24/06/2016-24/06/2017 devresi içinde davalı ... A.Ş. nezdinde ZMSS poliçesiyle sigortalı olduğu, davacı ...'ün yaralanması sonucu özür oranının % 1 olduğu, erişkin olması halinde 3 ay süre ile iş göremezlik halinde kalacağı, davacı ...'ün kaza tarihinde çalıştığı ve maaşını kaza sonrasında da tam almaya devam ettiği anlaşıldığından, davacının mahrum kaldığı bir kazancı söz konusu olamayacağından, geçici iş göremezlik tazminatı talep edemeyeceği, davacı ...'ün yaralanması sonucu özür oranının % 0 olduğu, erişkin olması halinde 1 hafta süre ile iş göremezlik halinde kalacağı, davacı ...'ün maluliyeti bulunmaması ve 1 haftalık süre içerisinde gelir kaybına uğradığını gösterir bilgi belge bulunmadığından kalıcı ve geçici iş göremezlik tazminatı talep edemeyeceği, davacılar için hesaplanan yukarıdaki tazminatlardan ve dosya kapsamında ispat edilen ve doğrudan zarar olan bebek arabası ve bebek koltuğu, ilaç gideri, gidilemeyen konser bileti bedeli, konaklama bedeli, ulaşım bedelinden( davacı ... açısından) kazaya karışan araç sürücü ve maliki davalının sorumlu olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, davacının açtığı maddi tazminat talepli davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Hüküm altına alınan maddi tazminata, haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.
Manevi tazminat talepli dava bakımından ise; kaza tarihi, kazanın oluşumundaki kusur oranları, olayın özelliği, davacıların yaralanmasının niteliği, tarafların ekonomik ve sosyal durumları ve paranın satın alma gücü birlikte ele alınarak, kaza nedeniyle bedensel bütünlüğü zedelenen davacının kaza sonrası tedavi gördüğü süre içerisinde çektiği acının bir nebze olsun giderilebilmesi amacıyla ve bir tarafın haksız yere zenginleşmesine yol açmamak kaydıyla, hakkaniyete uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmesinin yerinde olacağı kanaatine varılmış, davacıların manevi tazminat talepli davasının kısmen kabulü ile Davacı ... için 15.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL, ... için 1.250,00 TL, ... için 1.250,00 TL, ... için 1.250,00 TL, ... için 1.250,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Maddi tazminat talepli davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE;
a)Davacı ... açısından;
Sürekli iş göremezlik tazminatı talebinin kabulü ile ; 34.103,41 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
İlaç giderlerine ilişkin tazminat talebinin kabulü ile; 113,34 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,
b)Davacı ... açısından;
Bebek arabası ve bebek koltuğu bedelinin tazmini talebinin kabulü ile ; 950,09 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
e-imza e-imza
Gidilemeyen konserin bilet bedelinin tazmini talebinin kabulü ile ; 234,65 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Konaklama bedelinin tazmini talebinin kabulü ile ; 1.200,00 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,
c)Davacı ... açısından;
Ulaşım bedeli talebinin kabulü ile ; 250,00 TL tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Davacıların manevi tazminat davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE;
Davacı ... için 15.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL, ... için 5.000,00 TL, ... için 1.250,00 TL, ... için 1.250,00 TL, ... için 1.250,00 TL, ... için 1.250,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihi olan 02/07/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine,
3-Maddi tazminat davası yönünden;
a)Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 2.517,33TL karar ve ilam harcından peşin alınan 276,66TL ve ıslah ile alınan 617,00TL harcın mahsubu ile bakiye 1.623,67TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
b)Davacılar tarafından yatırılan 276,66TL peşin harç, 617,00TL ıslah harcı, 35,90TL başvurma harcı ve 5,20TL vekalet harcı olmak üzere toplam 934,76TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
c)Davacılar ..., ... ve ...'ün kendilerini vekil ile temsil ettirdikleri görülmekle, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir edilen 5.527,72TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak adı geçen davacılara verilmesine,
4-Manevi tazminat davası yönünden;
a)Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 2.732,40TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
B)Davacıların kendilerini vekil ile temsil ettirdikleri görülmekle, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir edilen 6.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacılar tarafından sarf edilen 1.350,00TL bilirkişi ücreti, 460,10TL tebligat ve posta gideri ile 1.600,00TL Adli Tıp Faturası olmak üzere toplam 3.410,10TL yargılama giderinden, davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 1.668,70TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, artan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı ...'ün ve İhbar Olunan ... vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.24/02/2022
Katip Hakim
e-imzae-imza