T.C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2020/671 Esas - 2024/765
T.C.
Ankara Batı
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/671
KARAR NO: 2024/765
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ:
DAVALI :
VEKİLİ:
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/11/2020
KARAR TARİHİ: 10/07/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 10/07/2024
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP:Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin, TBM (Tünel Açma Makinası)’in bakım, onarım ve revizyonu için 30.04.2020 tarihlî sözleşme ile müvekkilim şirket ile ... başkonsoloslugu’nda anlaştığını, davalı şirket adına imza atan şirket yetkilisi ..., aynı zamanda ...’nin ... Başkonsolosu olduğunu, davalı şirket yetkilisi, müvekkilinin şirkete büyük bir güven verdiğini, keza tarafların, bu sözleşmeyi davalı şirket yetkilisinin üst düzey diplomatik temsilci olmasının verdiği güven ile konsoloslukta imzaladığını, müvekkili şirketin bu güvene dayanarak bu sözleşme kapsamında tüm yükümlülüklerini hızla ifa etmeye başladığını, sözleşme konusu ...’i, satıcı ... şirketinden teslim aldığını, kendi sahasına getirdiğini, mal ve hizmetler satın aldığını, revizyon işlemleri için üçüncü kişilerle anlaşmalar ve pek çok işlem yaptığını, müvekkilinin sözleşmeyi ifa ederken; karşı tarafın müvekkiline yolladığı e-postalar aracılığıyla sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini, müvekkili şirketin eser sözleşmesi kapsamında ...’in bakım, onarım ve revizyonunu üstlendiğini, sözleşme imzalandığı anda edimini ifa etmek için çalışmalara başladığını, satıcı ... şirketinden ...’i teslim alıp, şantiyesine taşıdığını, revizyon çalışmaları için üçüncü kişilerle sözleşmeler; alım ve tedarikler yaptığını, dava konusu sözleşmeyi gereği gibi ifa etmek için tüm işlemlere başladığını, edimlerinin bir kısmını da yerine getirdiğini, davalı şirketin ise taraflar arasındaki eser sözleşmesini hukuka aykın olarak feshettiğini, müvekkilinin uğradığı zararların ve sözleşmenin ifası amacıyla yaptığı masrafları tazmin etmediğini belirterek, müvekkilim şirketin uğradığı zararların ve kar kaybının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili ıslah dilekçesi ile; dava değerini 23.371.470TL'ye çıkartarak, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiş ve harcını ikmal etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde özetle; "Müvekkilimiz Şirket, ...da mukim bir şirket olup. ...’de bulunan dava dışı ... A.Ş.’nin sahibi olduğu (TBM) (Tünel Açma Makinası) satın almak istemiş ve bu kapsamda dava dışı ... şirketi ile 14.04.2020 tarihinde Tünel Açma Makinası (Alım-Satım) Sözleşmesi imzalamıştır. Müvekkilimiz ile davacı ... arasında ise yukarıda anılan TBM makinasının ...’tan satın ve teslim alınmasından sonra, bu makinanın gerek bakım onarım ve yenilemesinin yapılması gerekse bu makinanın müvekkilimizin mukim bulunduğu ...'ya götürülerek orada birleştirilmek sureti ile kullanıma hazır hale getirilmesi hususlarında 30/04/2020 tarihinde Tunel Açma Makinası Yenileme ve Nakliye Sözleşmesi akdedilmiştir. Davacı yanın atıf yaptığı anılan Yenileme Sözleşmesi’nde özellikle bir fesih süresi ve şekli öngörülmemiştir. Sözleşmede haklı nedenle feshe dair tek bir madde vardır. Buna göre Sözleşme’nin Haklı Sebebe Dayanan Askıya Alma ve/veya Fesih başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında haklı sebebe dayanan fesih süresi öngörülmüş olup, anılan maddede ...’in müvekkilimize yukarıda bahsi geçen TBM’nin teslimi dahil olmak üzere sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde ...’ Yükümlülükleri sayılmış ve 30 gün içinde müvekkilimizden peşin olarak alacağı bütün meblağı geri vereceği, iade ödemenin geciktiği her günü için 1000.-Euro ödemeyi taahhüt etmiştir. Somut olayda davacının da malumu olduğu üzere müvekkilimizin ... ile akdettiği ikincil nitelikli Yenileme Sözleşmesi’nin, aşağıda detaylı olarak izah edilen nedenler uyarınca müvekkilimizce feshi kaçınılmaz bir hal almıştır. Keza, davacı yanca da bilindiği üzere müvekkilimiz Şirket’in davacı ile sözleşme yapmasına dayanak teşkil eden ve müvekkilimiz ile dava dışı ... arasındaki Tedarik Sözleşmesi, davacı ile müvekkilimiz arasında yapılan Yenileme Sözleşmesi’nin hayata geçebilmesi için öncelikli şart niteliğindedir. Şöyle ki, müvekkilimiz ile dava dışı ... arasındaki Tedarik Sözleşmesi, yaşanan bazı finansal anlaşmazlıklar nedeni ile hayata geçirilememiş ve sözleşme, tarafların birbirinden herhangi bir talebi olmadan anlaşma ile hayata geçmeden feshedilmiştir. Davacı ile müvekkilimiz arasında akdedilen Yenileme Sözleşmesi uyarınca, davacının masraflara dayalı tazminat talebinde bulunması hukuken mümkün değildir. Şöyle ki; Davacı ile müvekkilimiz arasında akdedilen 30.04.2020 tarihli Yenileme Sözleşmesi esasen davacının üzerinde çalışacağı TBM makinasına fiziken ulaşması ve makinayı fiziken incelemeye başlaması ile hayata geçebilecek bir Sözleşmedir. Gerçekten de taraflar arasında geçen yazışmalarda da görüleceği üzere, davacı Şirket Sözleşmemin imzalanmasından sonra müvekkilimiz Şirkete zaman çizelgesi şeklinde yapacağı işlerin listesini vermiştir. Davacı yanca mutabık kalınan listede yer alan is sırasına uyulmayarak çok kısa bir sürede işlemlere başlandığı iddiası ile fahiş masraflar talep edilmektedir. Taraflar arasında anlaşılan plana uymayarak müvekkilimiz Şirket’in' bilgisi, onay ve talimatı olmaksızın davacı yanca yapıldığı iddia edilen işlere dair talep edilen masrafların müvekkilimizce ödenmesi hukuken mümkün değildir. Zaten davacı ... yetkilisi ...’nun müvekkilimiz Şirket yetkilisine 05/06/2020 günü saat 18:53Te gönderdiği cevabı mailde davacı yan açıkça makinanın olduğu sahaya 02.06.2020 günü girdiklerini ve TBM makinasına ulaştıklarını ikrar etmektedir. Davacı yan 02.06.2020 tarihinde girdiğini ikrar ettiği sahada, TBM makinası için 3 günde 545.000.-Euro gibi hayatın normal akışına aykırı fahiş bir masraf yaptığı iddiasında bulunmaktadır. Yine müvekkilimiz tarafından davacıya hitaben, dava dışı ... ve davacıya gönderilen “TBM Üzerinde Çalışmayı Durdurun” başlıklı 06.06.2020 tarihli (saat 19.01) sonraki elektronik posta mesajında ...tan veya davacıdan makine sahasına girilmesine izin verilmesi huşunda herhangi bir teyit alınamadığı için bundan sonrasına ilişkin sonraki bildirime kadar çalışmanın durdurulması davacıya bildirilmiştir. Davacının müvekkilimizin işin durdurulmasına dair açık bildirimlerine rağmen, durumu anlamamış gibi davranarak halen masraf yapıldığına dair ısrarlı beyanları sebebi ile müvekkilimiz 09.06.2020 tarihinde davacı ile akdedilen Yenileme Sözleşmesi'ni mecburen feshetmek zorunda kalmıştır. Davacı, fesih bildirimine cevap olarak ise 10.06.2020 tarihli elektronik posta mesajında ...’da, ...’da, yurtiçi ve yurtdışı harcamalarının 340.000,-Euro, sözleşmeden doğan genel masraflarına (banka komisyonları, ... seyahatleri, iş sahasının inşası ve seyahatleri) toplamda 75.000.-Euro, ... ve ...’daki ekipmanların taşınması, parçaların başlangıçtaki yerlerine takılması ve baştaki yerlerinde ...'a teslim edilmesi (nakliyat, işçilik ve yeniden kurma) için toplamda 130.000.-Euro harcadığını iddia ederek toplamda 545.000.-Euro gibi hayali, ticari hayatın ve somut işin olağan akışına aykırı fahiş bir zarar talebinde bulunmuştur. O bakımdan, dava dosyasının tünel açma makineleri ve benzer makinelerin tamiratı alanında faaliyet gösteren uzman bilirkişilere tevdi edilerek onarım çalışmalarının ve onarım yapılacak parçaların belirlenmesinin ne kadar sürdüğü, 3 gün gibi kısa bir süre içinde bütün bu onarım ve bakım çalışmalarının ilgili parçalar tespit edilerek tamamlanıp tamamlanamayacağı hususlarının bilirkişi raporu ile tespit edilmesini talep ederiz. Davacı sayın mahkemenizi yanlış çeviri ve iddialarla yanıltarak kendi lehinde yönlendirmek niyetinde olsa da sözleşme maddeleri ve çevirileri zaten gerçeği ortaya koymaktadır. Sözleşmenin 6. maddesinin İngilizce kısmının çevirisi izah ettiğimiz şekilde olup, dosyaya ibraz edeceğimiz yeminli Türkçe çevirisinden beyanımızın haklılığı anlaşılacaktır." şeklinde beyanda bulunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki TBM (Tünel Açma Makinesi)'in Bakım Onarım ve Revizyonu İçin 30/04/2020 tarihli Sözleşme ile ilgili davalı şirketin haksız feshinin tespitine; davalı şirketin sözleşmeyi haksız feshi iddiası nedeniyle; davacı şirketin doğan zararları, yaptığı iş bedelleri, masraflar, uğranılan kazanç kaybı, yoksun kaldığı kar vs. tüm zararları için şimdilik 150.000,00 TL’nin, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faiz (... hukuku uygulanması halinde en yüksek faizin, Türk hukuku uygulanması haline avans faizi belirlenmesini talebi) ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesi, bu ödemenin davalı şirket tarafından davacı lehine verilen akreditif mektubundan (letter of credit) tahsil edilmesi istemine ilişkindir.
Davalı taraf ile dava dışı ... A.Ş. Arasında TBM (Tünel Açma Makinesi) satın alma sözleşmesi 14.04.2020 tarihinde yapılmış olup bu makinenin bakım, onarım, yenilenmesi ve .../... götürülerek birleştirilmesi için davacı şirket ile sözleşme yapıldığı görülmekte, davalı tarafın ... şirketi ile yaşadığı ticari uyuşmazlık sonrası davacı taraf ile yapılan sözleşmenin feshedildiği davacı tarafın iş bu sebeple zarara uğradığı iddiası ve sözleşme metninde yer alan taraflar arasındaki uyuşmazlığa ... hukukun uygulanacağı ancak Türk mahkemelerinin yetkili olacağı maddesi gereğince mahkememizde dava açılmıştır.
Davalı tarafın ...'da mukim olması sebebiyle 19/01/2021 tarihli bilirkişi raporu ile düzenlenen tebliğ talepnamesinin tercümesi yaptırılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşmenin ... ve ... düzenlenmesi, tarafların sözleşmedeki maddelere dilekçelerinde atıfta bulunması sebebiyle ve davalı tarafın sözleşmedeki maddenin davacı tarafından değiştirilerek mahkemeye sunulduğu iddiası üzerine sözleşmenin ve davalı tarafından dosyaya sunulan ... mahkeme kararlarının çevirisini yapmak üzere ilgili metinler tercüman bilirkişilerine verilmiş olup 07/06/2022 tarihli raporları dosyaya sunulmuştur.
Bilirkişiler ... ve ...'un 15.09.2022 tarihli raporunda davacı tarafın sözleşme hazırlık aşaması öncesi yapılabilecek tek masrafın eksertiz çalışması olduğu ve değerinin 105.000 Euro olduğu ve bu çalışmanın sözleşme öncesi tamamlandığı belirtilmiştir.
Tarafların iddiaları ve gelen kayıtların incelenerek hak ve borçlarını tespit etmek amacıyla bilirkişi görevlendirilmesi yapılmış, 24/01/2023 tarihli rapordan özetle; taraflar arasında 14.04.2020 tarihinde akdedilen sözleşme olduğu, davalı tarafın 05.06.2020 tarihinde atılan mail ile taleplerinin durdurulması istenmiş, 06.06.2020 tarihli davacının davalıya gönderdiği mailde kendilerine gönderilen mesajın anlaşılamadığı, 31 Mayısta sözleşme gereği taleplerine uygun akreditif açıldığı, 1 Haziran itibariyle avans teminat mektubu sunulduğu, komponentlerin çoğunun satın alınmaması durumunda işin başarılamayacağı, bunların satın alındığı ve önemli miktarda para harcandığı bu aşamada işi durdurmanın mümkün olmadığının belirtmişler, davalı tarafından gönderilen 09.06.2020 tarihli mailde ... ile aralarındaki sözleşmeyi feshettiklerini dolayısıyla taraflar arasında sözleşmenin devamı için herhangi bir geçerli bir neden bulunmadığı sebebiyle feshettiklerini belirtmişler, 10.06.2020 tarihinde davacının davalıya gönderdiği mailde sözleşmenin başlangıcından bu yana 545.000 Euro tutarında gider yapıldığı, iş ve kar kayıplarının bulunduğu, bu hususların kabul edilmesi durumunda avans teminat mektubunun ve akreditifin iptal edilebileceği bildirilmiş, 02.07.2020 tarihinde davalının davacıya gönderdiği mailde sahada çalışılmaya başlanan süre ile fesih arasında 3-4 günlük bir sürenin bulunduğu davacı tarafından istenen miktarın şaşkınlık yarattığını belirtmişler, davacı tarafın ekspertiz çalışmasını tamamlamış, sözleşme gereği taahütlerini yerine getirmek için yurt içinde ve yurt dışında gerekli bağlantıları kurmuş ve muhtelif siparişler vermiş ve masraflar yaptığı, 30.04.2020 tarihli aralarındaki sözleşmeyi 09.06.2020 tarihinde davalı tarafından feshedildiği ve feshin gerekçesinin dava dışı ... şirketi ile yaşanan anlaşmazlık olmasının haklı bir gerekçe oluşturmadığı, ... hukuku incelendiğinde 2004 tarihli Medeni Kanunlarında haksız fesih durumunda uygulanacak hükmün bulunmaması sebebiyle MÖHUK madde 2/1,2 gereğince bu konuda Türk hukukunun uygulanmasının gerektiği, davalının sözleşmeyi haksız feshetmesi sebebiyle uğranılan zarara dahil olan yapmış oldukları gider, vermiş oldukları siparişler, ekspertiz çalışmaları ve yoksun kalınan kar isteme hakkı bulunduğu sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Bu rapor hüküm kurmaya ve denetime elverişlidir.
24.04.2024 tarihinde bilirkişiler ... ve ...'dan alınan ek raporundan özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince yapılacak işlerin bir takım kesici başlık üretimi 150.000 Euro, bakım onarım 420.000 Euro, ... nakil, montaj deneme 480.000 Euro olduğu, sözleşmenin feshinin 40 gün sonra gerçekleştiği bu süreçte kesici başlık üretimine başlandığı, bakım onarımda kullanılacak parçaların tedariği için gerekli bağlantıların kurulduğu ve siparişlerin verildiği bu nedenle davacı tarafın davalıdan 570.000 Euro alacaklı olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Bu rapor hüküm kurmaya ve denetime elverişlidir.
05.02.2024 tarihli 2. Bilirkişi raporu aldırılmış ve heyete mali müşavir bilirkişinin eklenerek alınan rapordan özetle; bir takım kesici takım için kesici başlığın 150.000 Euro, tüm revizyon ve yenileme için 420.000 Euro tutarı içinden, sözleşme kapsamında yapmış olduğu masrafların kendisine ödenmesini talep edebileceği, yoksun kalınan kar ile ilgili talep edebileceği tutarın hesabı için ticari defter ve kayıtları incelenmiş, hesaplamada eser bedelinden yüklenicinin işi tamamlanmaması dolayısıyla sağladığı tasarruf ile boş kalması sonucuyla başka bir iş bularak elde ettiği kar ve böyle bir iş bulmaktan kastan kaçınmışsa kazanacağı miktar toplumları düşürülerek, yüklenicinin iş sahibinden isteyeceği ödence miktarının ortaya çıkarılması gerekmekte, iş süresinin 60 gün olduğu, işin durdurulmasının 06.06.2020 tarihinde istendiği, sözleşme gününden 37 gün, bakım onarım çalışmalarının son aşamasına başlanmasından 4 gün sonra davalı tarafından sözleşmenin feshedildiği, davacının ticari defterinin incelenmesinden 2020 yılında başka işlerin de yapıldığı ve karlılık oranının yüksek olduğu, davacının başka iş bulma ve yapma kapasitesinin 2020 yılında bulunduğu ve sözleşme süresi ile yapılan iş süresi göz önüne alındığında, davacının raporda hesaplanan 210.000 Euro tutarın %50'si olan 105.000 Euro'yu yoksun kılınan kar olarak talep edebileceği sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Bu rapor hüküm kurmaya ve denetime elverişlidir.
Davacı taraf 30.04.2024 tarihinde dilekçesini ıslah etmiş, ıslah tarihinde 1 Euro=34.6244 TL olduğu sözleşme kapsamında yapılan iş, masraf, sözleşme gereği üretimi yapılan kesici başlık, kazanç kaybı ve yoksun kalınan kar miktarı genel toplamın 675.000 Euro olduğu ıslah tarihindeki kur üzerinden TL bedelinin 23.371.470 TL olarak davalıdan tahsilini talep etmiş.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 15.06.2021 Tarih ve 2017/11-2625 E.,2021/766 K.sayılı kararında sözleşme öncesi sorumluluk kavramını "...sözleşme görüşmeleri aşamasında taraflardan birinin diğerine veya onun koruması altında bulunan kişilere karşı, aralarında 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 2 nci maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı gereğince ortaya çıkan güven ilişkisinin ihlâli sonucu meydana gelen sorumluluktur (Eren, s. 1083). Zira sözleşme görüşmelerine başlanmasıyla birlikte taraflar arasında temeli dürüstlük kuralına dayanan bir güven ilişkisi meydana gelir ve bu ilişki koruma yükümlerini de içerir. Güven ilişkisi TMK’nın 2/1 inci maddesinde düzenlenmiş olan dürüstlük kuralına dayanır. Buna göre, görüşmeler esnasında görüşmecilerin sözleşmenin muhtevası ve şartları hakkında birbirlerini aydınlatması, dürüstlük kuralına uygun davranması, birbirlerinin kişilik ve mal varlığı değerlerine zarar vermemek için gerekli özeni göstermesi, koruma yükümlülüklerine uyması ve bu kapsamda yaratılan güveni boşa çıkarmaması gerekir. Eş söyleyişle sözleşme görüşmelerinde taraflardan her biri veya yardımcıları, diğer tarafa veya onun himayesinde bulunan kişilerin şahıs ve mal varlıklarına zarar vermeyi engellemek için gerekli dikkat ile özeni göstermek ve koruma yükümlerine uymak zorundadırlar...." tanımlamış ve açıklamıştır. Muhakkak ki bu yükümlülük sözleşmenin imzalanması, yerine getirilmesi, gerçekleştirilmesi için de geçerli olacaktır.
Buradan hareketle tüm dosya kapsamı incelendiğinde davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme öncesinde davacı tarafın ekspertiz çalışmalarında bulunduğu, 30.04.2020 tarihinde sözleşmenin imzalanması sonrasında bir takım kesici başlık üretimine başlandığı, bakım ve onarım işlemlerininin yapılmaya başlandığı, davalı tarafın ... ile aralarında çıkan ticari uyuşmazlık sonrası davacı taraf ile aralarındaki sözleşmeyi feshettiği bu feshin herhangi bir haklı nedene dayanmıyor olması nedeniyle davacı taraf uğradığı zararın tazmini için mahkememizde dava açmış olup sözleşmede yazan taraflar arasındaki uyuşmazlığa ... Hukuku kurallarının uygulanması maddesi gereğince ilgili yerlerle gerekli yazışmalar yapıldığı,bu konuda bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, ... hukukunda haksız feshe ilişkin düzenleme olmadığı gözetildiğinde MÖHUK madde 2 gereğince Türk Hukukunun uygulanmasına karar verilmiş,davalı tarafın sözleşmeyi haksız olarak yerine getirmediği dikkate alınarak davacı tarafın zararının tazminine hükmedilmiş ve aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, 23.371.470,00TL'nin 150.000,00TL için temerrüt tarihinden, geri kalan kısım için ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-a)Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 1.596.505,12TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 2.561,63TL ve ıslah ile alınan 396.564,65TL harcın mahsubu ile bakiye 1.197.378,84TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
b)Davacı tarafından yatırılan 2.561,63TL peşin harç, 396.564,65TL ıslah harcı ve 54,40TL başvuru harcı olmak üzere toplam 399.180,68TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacının kendisini vekil ile temsil ettirdiği görülmekle, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir edilen 537.714,70TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından sarf edilen 8.990,00TL bilirkişi ücreti, 511,95TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 9.501,95TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Karardan sonraki yargılama giderinin davacının gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştiğinde arta kalan gider avansının davacıya iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.10/07/2024
Başkan Üye Üye Katip
e-imza e-imzae-imzae-imza