T.C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2023/685 Esas - 2024/652
T.C.
Ankara Batı
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/685
KARAR NO: 2024/652
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE:
KATİP:
DAVACI :
VEKİLİ:
DAVALILAR : 1-
VEKİLİ:
DAVALI : 2-
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 19/06/2023
KARAR TARİHİ: 12/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/07/2024
Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP:Davacı vekili mahkememize sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın ... Şubesi müşterisi olan davalı ... Alüminyum A.Ş. tarafından düzenlenen ... seri numaralı ve 20.02.2023 tanzim tarihli 2.000.000,00 TL tutarındaki çekin diğer davalı ... Metal Ltd. Şti. tarafından ... Bankası A.Ş. ... Ticari Şubesine tahsil amacıyla ibraz edildiğini ve ...bank aracılığıyla işlem gördüğünü, çekin muhatap bankaya ibraz edildiği 01.03.2023 tarihinde müvekkili bankanın müşterisi ... Alüminyum A.Ş.'nin hesabında yeterli bakiye bulunmadığını, müvekkili bankanın sistemindeki bir aksaklık nedeniyle bu bilginin ...bank'a iletilemediğini, ibraz edilen çek bakımından "karşılıksız" işlemi yapılması gerekirken sistem hatasına bağlı olarak çekin karşılığının ...bank tarafından davalı ... Metal Ltd. Şti.'nin ... Bankası A.Ş .... Ticari Şubesi nezdindeki hesabına ödendiğini, yapılan çek ödemesinin müvekkili bankaya mal edildiğini, bu nedenle çek ödemesinin müvekkili bankanın kaynaklarından yapıldığını, davalı ... Metal Ltd. Şti.'ye karşı müvekkili bankanın yasal garanti sorumluluğu 6.000,00 TL olmasına rağmen sistem hatasından kaynaklı olarak davalı ... Metal Ltd. Şti.'ye 2.000.000,00 TL tutarında ödeme yapıldığını, hatalı olarak yapılan ödemenin öğrenilmesinin ardından derhâl ilgili banka şubesine ve davalı ... Metal Ltd.
e-imza e-imza e-imza e-imza
Şti. yetkililerine ulaşıldığını, hatalı ödeme konusunda bilgi verilerek paranın iadesinin talep edildiğini, talebin kabul edilmemesi üzerine Ankara ... Noterliği vasıtasıyla davalı ... Metal Ltd. Şti.'ye ... yevmiye no.lu ve 02.03.2023 tarihli ihtarnamenin gönderildiğini, borç olmayan bir bedelin ödendiğini ve bankanın zararına olarak haksız yere zenginleştiğini bilen davalı şirketin iyi niyetini kaybettiğini, iade ile yükümlü olduğunu, müvekkili bankanın kendisini borçlu sanarak çek bedelini ödediğini, banka kayıtlarından anlaşılacağı üzere çekin karşılığının bulunmadığını, davalı ... Alüminyum A.Ş.'nin ise ödeme bedeli tutarında borcundan kurtulmak suretiyle sebepsiz yere zenginleştiğini, sebepsiz yere yapılan çek ödemesinin müvekkili bankanın zararına yol açtığını, davalı ... Alüminyum A.Ş.'nin de banka zararını karşılamaktan kaçındığını, arabuluculuk sürecinde de davalıların haksız olarak zenginleştikleri miktarı müvekkili bankaya ödemeyi kabul etmediklerini, arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamadığını, dava dilekçesi ekinde sunulan delillerin haksız zenginleşmeyi açıkça gösterdiğini beyan ederek 2.000.000,00 TL'nin 02.03.2023 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı ... Metal Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili şirketin usulüne uygun olarak çeki ibraz etmek suretiyle alacağını tahsil ettiğini, müvekkili şirket ile diğer davalı ...Alüminyum A.Ş. arasında ticari ilişkiler bulunduğunu, tahsil edilen çek bedelinin de söz konusu ticari ilişkilerden kaynaklandığını, davacı bankanın sistem hatasıyla ilgili olarak ileri sürdüğü iddiaların hayatın olağan akışına uygun düşmediğini, müvekkili şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, davanın hukuki yarardan yoksun olarak açıldığını, müvekkili şirketin alacağını tahsil etmek amacıyla çeki ibraz edip çek bedelini uhdesine almasında hukuka aykırılık bulunmadığını, müvekkili şirketin çek bedelini iade yükümünün doğmadığını beyan ederek davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Alüminyum..A.Ş. Usulüne uygun tebliğe rağmen dosyaya herhangi bir cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacak talebine ilişkindir.
Mahkememizce davacı bankanın yapmış olduğu yanlış işlem dolayısıyla davalıların sebepsiz zenginleşme sağlayıp sağlamadığı ve bankanın alacağının olup olmadığı hususunda iddia ve savunma kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.
Bilirkişi kurulu tarafından dosyaya sunulan rapora göre; Çekin ibraz edildiği 01.03.2023 tarihi itibarıyla hesabın 2.000.000,00 TL tutarındaki çekin karşılığını oluşturmak için yetersiz olduğunun tespit edildiği, Bu durumda davacı bankanın ödeme yükümlülüğü 2023 yılında her bir çek yaprağı için geçerli olan çek asgari sorumluluk bedeli (6.000,00 TL) ile sınırlı olduğu, banka bu meblağı, kendi kaynaklarından ödemek suretiyle çek hesabı sahibi ...Alüminyum A.Ş.'ye nakdi kredi kullandırdığı, Çek hesabı sahibine nakdi kredi olarak ödenen 6.000,00 TL tutarındaki meblağ "hatalı olarak ödendiği ifade edilen" meblağa dâhil olmadığı, nakdi kredi olarak ödenen banka sorumluluk bedeli hesaplamaya dâhil edilmediği, Banka kayıtlarına göre çekin ibraz edildiği tarihte hesabın müsait olmadığı, Banka, hesabın müsait olmadığı hâllerde ödeme yükümlülüğü altında olmadığı, Banka, sadece kendi kasasından olmak üzere çek sorumluluk bedelini nakdi kredi altında ödeyebileceği, Çek sorumluluk bedelini aşan kısım (1.994.000,00 TL) ise ancak çek hesabı sahibinin hesabının müsait olması durumunda ödenebileceği, öte yandan banka, aynen çek asgari sorumluluk bedelini (6.000,00 TL) ödediği gibi bu meblağı aşan kısmı (1.994.000,00 TL) da kendi kaynaklarından ödediği, ödeme ile birlikte çek hesabı sahibi ...Alüminyum A.Ş. 2.000.000,00 TL tutarındaki çek borcundan kurtulmuş, çek hamili ... Metal Ltd. Şti. ise
e-imza e-imza e-imza e-imza
aynı miktardaki çek alacağına kavuştuğunu, banka kaynaklarından ödenen 1.994.000,00 TL bakımından ...Alüminyum A.Ş.'nin borcu azaldığı, aynı şekilde 1.994.000,00 TL bakımından ... Metal Ltd. Şti.'nin mal varlığın da artış gösterdiği, sonuç olarak; Çek hesabı bakiyesinin yetersiz olmasına karşın kendi kasasından çek ödemesi yapan bankanın işleminin hata sonucu gerçekleştiği, çek ödemesine bağlı olarak davalıların sebepsiz yere zenginleştiği yönünde Mahkemede kanaat oluşması hâlinde; davacı bankanın, ödeme tarihinden (02.03.2024) itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen 1.994.000,00 TL talep ve tahsil edebileceği, bir diğer görüşe göre; çek ödemesi nedeniyle davalıların sebepsiz yere zenginleşmediği yönünde Mahkemede kanaat oluşması hâlinde; davacı bankanın davalılardan alacağının bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı tespit edilmiştir.
TBK'nun 77.maddesine göre haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur.
Sebepsiz zenginleşme haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının mal varlığından ya da emeğinden yararlanma olarak tanımlanmaktadır. Sebepsiz zenginleşme için; bir taraf zenginleşirken diğer tarafın fakirleşmesi, fakirleşme ile zenginleşme arasında nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olması gerekir.
Somut olayda davacı yan, ... Şubesi müşterisi olan ...Alüminyum A.Ş tarafından düzenlenen ... seri numaralı ve 20.02.2023 tanzim tarihli 2.000.000,00 TL tutarındaki çekin, davalılardan ... Metal Ltd. Şti. tarafından ... Bankası A.Ş. ... ticari şubesine tahsil amacıyla ibraz edildiğini ve 01.03.2023 tarihinde bankasının esas müşterisi olan ... Alüminyum A.Ş'nin hesabında yeterli bakiye bulunmadığından, sistemsel bir hata sebebiyle bu bilginin ...banka ulaştırılamadığını ve çekin karşılığının ...bank tarafından davalı ... Metal Ltd. Şti.'ne ödendiğini akabinde davacı tarafın Ankara ... Noterliği vasıtasıyla davalı ... Metal Ltd. Şti.'ne ... yevmiye no.lu 02.03.2023 tarihli ihtarname göndererek davalı ... Metal Ltd. Şti.'nin haksız olarak zenginleştiğini ve ödediği tutarı sebepsiz zenginleşme şartlarının oluştuğu gerekçesiyle geri istemekte ise de mevcut olayda sebepsiz zenginleşme şartları oluşmamıştır.
Zira davalı ... Metal Ltd. Şti.'nin diğer davalı ...Alüminyum A.Ş ile aralarındaki ticari iş gereği alacağını tahsil etmek amacıyla çekin ibraz süresi içinde ...banka başvurduğu borçlu ...Alüminyum A.Ş'nin davacı ... Bankası A.Ş nezdinde hesap bilgilerini bilemeyeceği gibi süresinde yasal hakkını kullanmış olduğundan -yasal ve haklı bir dayanağı mevcut olduğundan- sebepsiz zenginleşme şartları oluşmamıştır. Yukarıda açıklandığı üzere sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağın oluşması için haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının mal varlığından ya da emeğinden yararlanma olması gerekmektedir.Davalı ... Metal Ltd. Şti.'nin diğer davalı olan ...Alüminyum A.Ş'nin banka uhdesinde ki durumdan haberdar olamayacağı gibi kendisine tanınmış yasal hakkını kullanmış olup hukuka aykırı bir durumu olmadığı açıkca belli olduğu, davacı ... Bankası A.Ş'nin basiretli tacir gibi davranmadığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte tacir olan davacının basiretli tacir gibi hareket etmesi gerçeği de unutulmamalıdır. Basiretli tacir gibi davranma gerekliliği, tacir olmaya bağlanan bir hüküm ve sonuç niteliğinde olup, tacirin ticaretine ait faaliyetlerinde olağan bir kişiye kıyasla daha tedbirli, öngörülü, dikkatli ve işin inceliklerine hâkim şekilde hareket etmesini ifade etmektedir.". 6102 Sayılı TTK'nun 18/II. maddesi uyarınca her tacirin ticaretine ait faaliyetlerinde basiretli bir işadamı gibi hareket etmesi gerekir. Basiretli bir işadamı gibi davranma yükümü aslında objektif bir özen ölçüsü getirmekte ve tacirin ticari işletmesiyle ilgili faaliyetlerinde, kendi yetenek ve imkânlarına göre ondan beklenebilecek özeni değil
e-imza e-imza e-imza e-imza
aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli ve öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesinin gerekli olduğunu vurgulamaktadır (Ticari İşletme Hukuku, Prof. dr. Sabih Arıkan 7. Baskı 2004 sayfa 132 vd.). Tacir özellikle ticari işletmesiyle ilgili sözleşmeleri yaparken ve bu sözleşmelerden doğan borçlarını yerine getirirken basiretli bir işadamı gibi davranmak zorundadır. Tacir, ister icapta bulunan, isterse kabul eden durumunda olsun akdin kurulmasından önce ve kurulması sırasında ticaretinin özelliğini gözönünde tutan tedbirli ve ileriyi makul ve mutad bir oranda gören bir tacir gibi davranmak zorundadır. Araştırma yapmaksızın ve tedbirsiz bir şekilde hareket ederek icapta ve kabul beyanında bulunan tacir basiretli bir işadamı gibi davranma mükellefiyetini yerine getirmemiş sayılır.
Dolayısıyla, çek ödemesi nedeniyle davalıların sebepsiz yere zenginleşmediği yönünde mahkememizde kanaat oluşmakla, davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 34.155,00TL harçtan mahsubu ile bakiye 33.724,40TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Zorunlu arabuluculuk kapsamında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddesi gereği ödenecek ve Arabuluculuk AÜT'nin Birinci Kısmına göre taraf sayısı gözetilerek belirlenen 3.120,00 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Davalının kendisini vekil ile temsil ettiği görülmekle karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 232.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
12/06/2024
BaşkanÜyeÜyeKatip
e-imza e-imza e-imza e-imza