T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2024/384 - Karar No:2024/486
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme Aşamasında Kararın Kaldırılarak Yeniden Hüküm Kurulması/ HMK 353/1-b.2)
ESAS NO: 2024/384
KARAR NO: 2024/486
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ARA KARAR TARİHİ: 10/01/2024
NUMARASI: 2023/749 E
DAVACI
VEKİLLERİ
DAVALILAR :
DAVANIN KONUSU: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
TALEP KONUSU: İhtiyati Tedbire İtiraz
KARAR TARİHİ: 02/05/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 07/05/2024
Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece ihtiyati tedbire itirazın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı firma ile davalılar arasında birim fiyatlı Eser Sözleşmesi İmzalandığını, davalı tarafta yer alan ve ... ... Bloklar’da tapu maliki bulunan gerçek ve tüzel kişilerin bir araya gelerek: Kat Mülkiyeti Kanunu, ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine dayalı, onaylı mimari projelerine uygun olarak konutlarını yaptırmak amacıyla, kat malikleri olarak, blok yöneticilerini, blok yöneticileri de İcra Kurulunu seçtikleri ve inşaatların yaptırılması işinin bu Kurul tarafından yürütülmesini kabul ettiklerini, seçilen bu İcra Kurulu davacı şirket arasında bu kapsamda sözleşme imzalandığını, bu sözleşmenin de İcra Kurulunca uygun bulunmuş ve Kat Malikleri Kurulu tarafından onaylanmış olduğunu, buna göre davacının yüklenici sıfatıyla, ... ... Bloklar’da tapu maliki bulunan gerçek ve tüzel kişilere ait kat irtifakı niteliğindeki 164 konuttan oluşan inşaat işinin birim fiyata dayalı anahtar teslimi yapılması işini üstlendiğini, 07.11.2017 tarihinde, ... için yer teslimi yapılmış ve yapı ruhsatları alınarak inşaat işlerinin bu iki blokta başlatıldığını, ... Blokların ruhsatları Çankaya Belediye Başkanlığından çıkmadığı için, bu bloklarda 27.02.2018 tarihinde yer teslimi yapılarak imalatlara başlandığını, davacı tarafça üstlenilen projenin davalı Arsa Sahiplerinin Tayin Ettiği Kontrolörlerin denetiminde bitirilmiş olduğunu, davalı arsa sahibi tarafın işin teslim edilmiş olmasına rağmen müvekkil şirketin bakiye alacağını ödememek için kesin hesabı çıkarmamış olduğunu, davalı tarafa karşı Ankara 16. İcra Müdürlüğü’nde 2021/3703 E sayılı dava dışı icra takibi açılmış ise de, davalı işveren tarafın icra takibine itiraz etmesi neticesinde takibin durduğunu, icra takibi aşamasında 59 bağımsız bölüm maliki ile anlaşma yapılarak ibralaşıldığını ancak itirazın iptali davası açılma yoluna gidilmeksizin eldeki alacak davasının açıldığını, davalı arsa sahipleri arasında en çok bağımsız bölüme malik olan arsa sahibinin davalı ... kooperatifi olduğunu, davalı kooperatifin, sözleşme imzalanırken 164 bağımsız bölümden 81’ine malik olduğunu, sözleşmenin imzalandığı safhada davalı maliklerden kooperatifin başkanı olan ve aynı zamanda arsa sahiplerince icra kurulu başkanı olarak daha sonra koordinatör olarak atanan dava dışı ...’ın, blok yöneticileri ve icra kurulu üyeleri olan dava dışı ... gibi sözleşmede imzası olan ve projenin sürecini baştan beri bilen kişiler ve davacı şirketin alacaklı olduğunu bilen arsa sahipleri ile davalı kooperatifin de katılımı ile davacı şirketle anlaşma yapılan bağımsız bölümlerin borcu için ibra sözleşmeleri yapıldığını, bu sözleşmelere kooperatif yönetiminden başkan ve bir üye ve kooperatifin avukatının imza atarak borcu kabul ettiklerini, davacı şirket ve davalı kooperatif ile varılan şifai anlaşma uyarınca, tapularını almak isteyen kooperatif üyelerinin davacı şirkete borçlarını ödemeleri kaydı ile davalı kooperatif tarafından tapuların verilmesi hususunda mutabık kalınmasına ve bu şekilde 20 adet üyeye ibraname düzenlenerek tapu devri yapılmasına rağmen davalı kooperatif yönetiminin daha sonra bu uygulamayı terk ederek mal kaçırmak amacıyla, davacı şirkete olan borçlar ödenmeden hak sahiplerine tapu devirlerini yapmaya başladığını, davalılardan ... yönetiminin davacı şirkete olan borcu ödememek ve süreci uzatmak için ayıplı ve eksik imalat iddiasında bulunarak Ankara 1. Sulh Hukuk Mahkemesinde 2022/70 D. iş sayılı delil tespiti talebinde bulunduğunu, bu dosyada alınan bilirkişi heyeti raporunda dahi dava konusu işin eksiksiz ve sözleşmeye uygun biçimde tamamlandığının tespit edildiğini, sözleşmede hakem şartı bulunmasına rağmen davalı tarafın itirazı üzerine hakem şartının yetki bakımından geçersiz olduğuna Ankara 7. Asliye Ticaret mahkemesi 2021/340 E sayılı davada mahkemece karar verilmiş ve kararın kesinleşmiş olması nedeni ile davanın görevli mahkemede açılmış olduğunu, sözleşme maddelerine göre davalı tarafın davacı şirkete ilave işlerin ve metraj artışlarının bedellerini, döviz kuru farklarını, bakiye taksit alacağını, işlemiş faizi ödemekle yükümlü olduğu, Doçent Dr. ... tarafından dava konusu alacakla ilgili olarak düzenlenen 19.12.2020 tarihli uzman görüşünde belirtildiği üzere, davalı tarafın temerrüde düştüğünü ileri sürerek, öncelikle dava dilekçesinde ada parsel ve bağımsız bölüm numaraları belirtilen taşınmazların 3.kişilere devrinin önlenmesi bakımından tedbir konulmasına, yine tensiple birlikte karar kesinleşene kadar belirtilen taşınmazlar üzerine inşaatçı ipoteği konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, 10/11/2023 tarihli ara karar ile; "...Hemen belirtmek gerekir ki; yüklenici ipoteği, tescile tabi kanuni ipoteklerden olup, yüklenici ipoteklerinin tescilinde tapu kütüğünün rehin haklarına ait düşünceler kısmında “inşaatçı ipoteği" olduğu belirtilmektedir (TST md. 35). Yüklenicinin kanunî ipotek hakları, eser sözleşmesine bağlı olarak çalışmayı veya malzeme vermeyi üstlendiği andan başlayarak tapu kütüğüne tescil olunabilir. Tescilin de yüklenilen işin tamamlanmasından başlayarak üç ay içinde yapılmış olması gerekir (TMK. m. 895/I,II). Bu süre, hak düşürücü nitelikte olup, üç ayın sonunda tescil isteme hakkı düşer. Ancak, tescilin yapılması için alacağın taşınmaz maliki tarafından kabul edilmiş veya mahkemece karara bağlanmış olması şarttır (TMK.m.895/III).
İhtiyati tedbir kurumu ise 6100 sayılı HMK m.389 vd. maddelerinde düzenlenmiş olup, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.
HMK 390/1maddesi uyarınca ise; tedbir talep eden tarafın dilekçesinde ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan yasal mevzuat hükümleri ile dava dilekçesi içeriği ile ekinde yer alan, Ankara 1. SHM 2022/70 D. iş sayılı delil tespiti dosya örneği, Ankara 7. Asliye Ticaret mahkemesi 2021/340 E sayılı karar örneği, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri, davacı tarafça davalı tarafa gönderilen yazı örnekleri, yine 19.12.2020 tarihli uzman görüşü içeriği ile tüm dosya kapsamına göre davacının haklılığını yaklaşık olarak ispatladığı, HMK 389 maddesi uyarınca yalnızca uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği anlaşılmakta ise de, dava dilekçesi ekinde yer alan belge örnekleri ile dosya içerisine kazandırılan tapu kayıtları içeriği nazara alındığında, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı, ya da tamamen imkânsız hâle geleceği yahut ciddi bir zararın doğacağı kanaatine varıldığı anlaşıldığından taşınmazların 3.kişilere devrinin önlenmesine yönelik tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş, HMK 392 maddesine göre, talebin resmi bir belgeye dayanması, durum ve koşulların gerektirmesi halinde mahkemece teminat alınmasına gerek kalmaksızın tedbir kararı verebileceği hususu düzenlenmiş olmakla, dava dilekçesine ekli belge içerikleri, delil tespiti dosya örneği nazara alındığında takdiren teminat alınmaksızın tedbir (Tapu kayıtları ile örtüşen ve aşağıda belirtilen taşınmaz kayıtları ile sınırlı olmak üzere) kararı vermek gerekmiştir.
Davacı vekilince, dava dilekçesinde yer alan taşınmaz kayıtları üzerine ayrıca inşaatçı ipoteği konulmasına dair tedbir talep edilmiş ise de, az yukarıda ayrıntıları belirtilen yasal düzenlemeler dikkate alındığında, inşaatçı ipoteğinin konulmasına ilişkin yasal koşulların gerçekleşen somut olayda bulunmadığı, ayrıca nihai karar ile elde edilebilecek bir hususta tedbir kararı verilemeyeceği anlaşılmakla, bu yöndeki tedbir talebinin ise reddine..." karar verilmiştir.
Mahkemenin 10/11/2023 tarihli ara kararına karşı bir kısım davalılar vekillerince itiraz edildiği, itiraz üzerine duruşma açıldığı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, 10/01/2024 tarihli ara karar ile; "...İhtiyati tedbir kurumu 6100 sayılı HMK m.389 vd. maddelerinde düzenlenmiş olup, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.
HMK 390/1maddesi uyarınca ise; tedbir talep eden tarafın dilekçesinde ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda yer alan yasal mevzuat hükümleri ile dava dilekçesi içeriği ile ekinde yer alan, Ankara 1. SHM 2022/70 D. iş sayılı delil tespiti dosya örneği, Ankara 7. Asliye Ticaret mahkemesi 2021/340 E sayılı karar örneği, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri, davacı tarafça davalı tarafa gönderilen yazı örnekleri, yine 19.12.2020 tarihli uzman görüşü içeriği ile tüm dosya kapsamına göre davacının haklılığını yaklaşık olarak ispatladığı anlaşılmaktadır.
Bir kısım Muterizler vekilince HMK 389 maddesine atıfla, yalnızca uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği belirtilerek tedbir kararına itiraz edilebileceği ileri sürülmüş ise de, dava dilekçesi ekinde yer alan belge örnekleri ile dosya içerisine kazandırılan tapu kayıtları içeriği nazara alındığında, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı, ya da tamamen imkânsız hâle geleceği yahut ciddi bir zararın doğacağı kanaatine varıldığı anlaşıldığından taşınmazların 3.kişilere devrinin önlenmesine yönelik tedbir talebinin kabulüne karar verilmiş, HMK 392 maddesine göre, talebin resmi bir belgeye dayanması, durum ve koşulların gerektirmesi halinde mahkemece teminat alınmasına gerek kalmaksızın tedbir kararı verebileceği hususu düzenlenmiş olmakla, dava dilekçesine ekli belge içerikleri, delil tespiti dosya örneği nazara alındığında takdiren teminat alınmaksızın tedbir (Tapu kayıtları ile örtüşen ve aşağıda belirtilen taşınmaz kayıtları ile sınırlı olmak üzere) kararı vermek gerekmiştir.
Bir kısım muterizler vekilince davacı şirket ile kooperatif üyelerince yetkilendirilen İcra Kurulunun yetki sınırlarını aştıkları ileri sürülmüş ise bu hususun tedbir kararı bakımından değil davanın esasına ilişkin savunma niteliğinde bulunduğu değerlendirilmiş ve itirazların reddine..." karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; uyuşmazlık konusunun tedbir konulan taşınmazın aynına ilişkin olmayıp, alacak talebinden ibaret olduğunu, kanunda belirtilen şartların bulunması halinde ancak uyuşmazlık konusunda hakkında ihtiyati tedibir kararı verilebileceğini, bununla birlikte davacı taraftan teminat alınmaksızın ihtiyati tedbir kararı verilmesinin HMK'nın 392/ maddesine açıkça aykırı olduğunu, ihtiyati tedbir şartlarının oluşmadığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle;ihtiyati tedbir kararının sadece uyuşmazlık konusu hakkında verilebileceğini, teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı ... Konut Yapı Kooperatifi vekili istinaf dilekçesinde özetle; inşaatta gerek dairelerde gerekse ortak alanlarda bir çok eksik ve kusurlu işler bulunduğunu, mahkemece davanın yaklaşık ispat edildiği belirtilmiş ise de; bunun kabulünün mümkün olmadığını, ihtiyati tedbir koşullarının oluşmadığı gibi teminat alınmadan tedbir kararının verilmesinin hukuken mümkün bulunmadığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalılar ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin alacağının bulunmadığını, müvekkillerinin ihtiyati tedbir konulan taşınmazda yıllardır oturduklarını, mal kaçırma kastı bulunmadığını, davacının yüklendiği işi ayıplı teslim ettiğini, davacının talebinin resmi bir belgeye veya kesin bir delile dayanmadığını, teminatsız şekilde tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın taşınmazların aynıyla ilgisi bulunmayan alacak davası olduğunu, tedbirin yasa ve usule aykırı olduğunu, teminat alınmamasının da hukuka aykırı olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalılar ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbir kararının HMK'nın 389 ve devamı maddelerine aykırı olduğunu, müvekkillerinin davacıya borcu bulunmadığını, ayıplı imalattan dolayı davacının borçlu olduğunu, teminatsız şekilde tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE:
Talep, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında ihtiyati tedbir kararına karşı itiraz istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
1-Dosyanın incelenmesinde, mahkemece 10/11/2023 tarihli ara karar ile bağımsız bölümlerin 3. kişilere devir ve temlikinin önlenmesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verildiği, söz konusu ara kararın davalılardan ...'a 27/11/2023 tarihinde usulüne uygun olarak tebliği edildiği ve böylece ihtiyati tedbir kararının adı geçen davalı tarafından bu tarihte öğrenildiği anlaşılmıştır. HMK'nın 394. maddesi gereğince ihtiyati tedbire itiraz süresi 1 hafta olup, itirazın 1 haftalık hak düşürücü süre geçtikten sonra 06/12/2023 tarihinde yapılması nedeniyle, Dairemizce bu husus resen gözetilerek istinaf talebinin kabulüne, mahkemenin 10/01/2024 tarihli ara kararı ile verilen ihtiyati tedbire itirazın reddine ilişkin kararının kaldırılmasına, davalı ... vekilinin ihtiyati tedbire itirazının süresinde olmaması nedeniyle (değişik gerekçe ile) reddine karar verilmesi gerekmiştir.
2-Diğer davalılar vekillerinin istinaf başvurularının incelenmesinde;İhtiyati tedbir; 6100 Sayılı HMK.nın 389 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davanın açılmasıyla hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir müessesesi kabul edilmiştir.
HMK'nın 389. maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale gelebileceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, genel bir ihtiyati tedbir sebebi veya şartı olarak kabul edilmiştir. Bu şartlardan birisinin mevcudiyeti halinde, mahkemece, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.
İhtiyatı tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas olan, bir hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş, ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında verileceğini düzenlemiştir.
İhtiyati tedbire esas olan hakkın da iyi belirlenmesi gerekir. Taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak, aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun ''uyuşmazlık konusu hakkında'' diyerek bu hususa vurgu yapmıştır (madde 389/1). Ancak özellikle dikkat edilmesi gereken husus, diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir. Bu sebeple, para alacakları konusunda özel ve istisnai durumlar dışında asıl geçici hukuki koruma ihtiyati hacizdir. Keza, diğer özel hükümlerde açıkça farklı bir geçici hukuki korumadan bahsedilmişse, bu durumda da o çerçevede bir karar verilmeli, ihtiyati tedbir kararı verilmemelidir.
Somut olayda, dava konusunun taraflar arasındaki eser sözleşmesi uyarınca davacı yüklenici tarafından açılan alacak isteminden oluştuğu anlaşılmakta olup, ihtiyati tedbir isteğine konu olan, davalıların üzerine kayıtlı mal varlığının uyuşmazlık konusunu oluşturmaması nedeniyle HMK'nın 389 ve devamı maddeleri uyarınca ihtiyati tedbirin yasal koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçelerle ihtiyati tedbir isteminin kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davalılar ... vekillerinin istinaf başvurularının KABULÜNE,
2-Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/01/2024 tarih, 2023/749 esas sayılı ara kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Davalı ... vekilinin ihtiyati tedbire yönelik itirazının hak düşürücü süre nedeniyle REDDİNE,
... adına kayıtlı ... nolu bağımsız bölüm üzerindeki mahkemece konulan ihtiyati tedbirin devamına,
4-Davalılar .. adlarına kayıtlı olan ve mahkemece 10/11/2023 tarihli ara karar ile üzerine ihtiyati tedbir konulan bağımsız bölümlerdeki ihtiyati tedbirin KALDIRILMASINA,
5-İstinaf eden davalılar tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının istek halinde kendilerine iadesine,
6-İstinaf eden davalılar tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçları ve 340 TL istinaf yargılaması sırasında yapılan posta masrafının davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Kararın infazı için gerekli usuli işlemlerin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1.f maddesi gereğince KESİN olmak üzere 02/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan Üye Üye Katip