T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/500 - 2024/742
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/500
KARAR NO: 2024/742
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 05/10/2023
NUMARASI: 2006/674 Esas 2023/685 Karar
DAVACI:
VEKİLLERİ:
DAVACI:
DAVANIN KONUSU: Tasarrufun İptali (İİK 277 Ve Devamı)
Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/10/2023 tarih 2006/674 Esas, 2023/685 Karar sayılı kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmuş olmakla dosya incelendi.
KARAR
Davacı, davalılardan ... A.Ş. aleyhine Soma İcra Müdürlüğünün 2002/1567 sayılı dosyasıyla icra takibine başlanıldığını, takibe konu borca itiraz üzerine Soma Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesinin 2002/503 Esas ve 2006/68 Karar sayılı kararda takibin 1.336.406 YTL üzerinden devamına karar verildiğini, hacze gidildiğinde borca yeter miktarda haczedilecek mal varlığı olmadığının tespit edildiğini, davalı ... A.Ş. nin IR 1918 numaralı maden sahasının işletme ruhsatını 14.09.2004 tarihinde diğer davalı ... A.Ş. ne bedelsiz devrettiğini, bunun üzerine ... A.Ş. ile ... Genel Müdürlüğü arasında 23.09.2004 tarihinde sözleşmenin imzalandığını, ruhsat sahasının devri ile bu sahanın ... ne iadesi ile rödovans sözleşmesinin devri işlemleri sonucu 15 gün gibi bir süre olmasının devrin davacıyı zararlandırmaya yönelik bir tasarruf olduğunu gösterdiğini, ... A.Ş. nin sahip olduğu IR 1918 numaralı maden sahasına ait hakların ... A. Ş. ye bedeli bilahare belirlenmek üzere devir kararı alınmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, önce ... A.Ş. ile ... arasında takas olarak rödovans karşılığı işletme hakkı devri sonra da diğer davalı ... A.Ş. nin sözleşme imzalanmasının sağlandığını, bu durumdan ... Genel Müdürlüğünün bilgi sahibi olduğunu, bu tasarruflar nedeniyle alacaklıların uğrayacakları zararlara neden olanlar içerisinde ... kurumsal olarak ve sözleşmeyi imzalayanların bireysel olarak sorumlu olduğunu belirterek davalılardan ...’ın sahibi bulunduğu IR1918 ruhsat numaralı maden sahasını diğer davalı ... A.Ş. ne devri ve buna bağlı olarak ... ile “rödovans sözleşmesi” nin ... A.Ş.ile imzalanması tasarruflarının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ..., davacının bu tür bir davayı ancak borçlu ... ile üçüncü kişi konumundaki ... A.Ş. ye karşı açabileceğini, Kurum ile IR 1918 sahasının kuruma devri karşılığı rödovans sözleşmesi hazırlıklarının 2003 yılında başlamış olduğunu, ... firması yetkililerinin ön sözleşme taslağının 27.08.2004 tarih 34/403 sayılı Yönetim Kurulu kararı ile kabul edildiğini, ... firmasının 14.09.2004 tarihinde IR 1918 nolu ruhsatını ... Madenciliğe devrettiğini, devir sonrasında Kurum Yönetim Kurulunun 23.09.2004 tarih 39/435 sayılı kararı ile rödovans sözleşmesinin ... Anonim Şirketi ile yapıldığını, ön sözleşme taslağının taraflar arasında imzalanması gibi bir durumun söz konusu olmayıp ön sözleşmenin ... Anonim Şirketi ile imzalandığını, ruhsat sahibi kim ise onun ile sözleşme imzalamış olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Anonim Şirketi, davanın zamanaşımı yönü ile reddi gerektiği, mahkemenin yetkisiz olduğunu, tasarrufun iptali davasının şartlarının olmadığını, sahanın devrinin müvekkili firma lehine olduğu için yapıldığını, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının alacağının takibe konu 150.000,00-TLnin 4 yıl gibi kısa bir sürede yapılan ödemelere rağmen 1.164.406,00-Tl ye ulaşması olduğunu, kendilerinin davacıya borçlarının bulunmadığını, müvekkili firmanın diğer davalı ... Anonim Şirketine bir bedel karşılığı ruhsat devrini gerçekleştirdiğini ve ... Anonim Şirketin yükümlülüklerini yerine getirdiğini, devrin muvazaalı olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi, mahkemesinin yetkisine itiraz edilerek zamanaşımı itirazında bulunmuştur.
Mahkemece, davalılar ... AŞ ile ... AŞ arasında yapılan ruhsat devri işleminin iptale tabi olduğu, davacının dava tarihi itibariyle davasında, bu davalılar yönünden haklı olduğu, davalı ... yönünden ise, ... nin bilerek alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla hareket ettiğine dair delil bulunmadığı, davacının bu davalı yönünden davasını ispat edemediği, davacı alacaklının alacağının davalı ... AŞ yönünden ödendiği, böylece davanın konusuz kaldığı kanaati ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi, vekalet ücretine nispi hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davalı ...'ın aciz hali bulunmadığını, borcu ödemesinin de bu durumu ispat ettiğini, yargılamaya sebebiyet vermediklerini için aleyhlerine vekalet ücretine hükmolunamayacağını ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Davacı, davalı ... yönünden de kabul kararı verilmesi gerektiğini aksi düşüncede ise maktu ücrete karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Davalı ..., davanın konusuz kaldığını, vekalet ücreti verilecek ise kendi lehlerine verilmesi gerektiğini, yargılama gideri ve vekalet ücretine yönelik kararının kaldırılması gerektiğini ileri sürerek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Dava, 2004 sayılı İİK'nin 277 ve devamı maddeleri uyarınca açılan tasarrufun iptali istemine ilişkindir.
Bilindiği üzere İcra ve İflas Kanunu'nun 277 ve izleyen maddelerinde düzenlenen tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz ya da iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır.
Bu tür davaların dinlenebilmesi için davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK'nin 277 m.) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nin 278, 279 ve 280. maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Özellikle İİK'nin 278. maddesinde akdin yapıldığı sırada kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun ivaz olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği ve yasanın bağışlama hükmünde olarak iptale tâbi tuttuğu tasarrufların iptali gerektiğinden mahkemece ivazlar arasında fark bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Aynı maddede sayılan akrabalık derecesi ve diğer iptal nedenleri araştırılmalıdır.
Keza İİK'nin 280. maddesinde malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun alacaklılarına zarar vermek kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu mali durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hallerde tasarrufun iptal edileceği hususu düzenlendiğinden yapılan işlemde mal kaçırma kastı irdelenmelidir.
Öte yandan İİK'nin 279. maddesinde de iptal nedenleri sayılmış olup bu maddede yazılan iptal nedenlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği de takdir olunmalıdır.
Tasarrufun iptali istemli davalarda, öncelikle dava ön şartlarının incelenmesi, bu ön şartların varlığının belirlenmesi halinde tasarrufun iptali sebeplerinin yukarıda açıklanan ilkelere uygun biçimde değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Tasarrufun iptali davalarında dava değeri, takip konusu alacak ile iptali talep edilen tasarruf konusu şeyin değerinden hangisi az ise o değere göre belirlenir.
Somut olay yukarıda açıklanan Kanun hükümleri ve ilkeler doğrultusunda değerlendirildiğinde, Soma İcra Müdürlüğünün 2002/1567 Esas sayılı dosyasında davacı tarafından davalı ... AŞ aleyhine takip başlatıldığı, borçlu tarafından takibe itiraz edildiği, Soma 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/238 esas 2020/393 karar sayılı kararı ile itirazın iptali davası görüldüğü, yapılan yargılama sonunda itirazın iptali davasının kısmen kabulüne karar verildiği, takibin 150.000,00 TL asıl alacak 210.565,48 TL işlemiş faiz olarak devamına karar verildiği, kararın 06.12.2022 tarihinde kesinleşiği, davalı borçlu tarafından borcun ödendiği bu sebeple mahkemece davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin yerinde olduğu, davacının dava açmakta haklı olduğu, davalı şirketler aynı bölge ve sektörde faaliyet gösterdiklerinden birbirlerinin ekonomik ve finansal durumlarını bilebilecek durumda oldukları, davalı ...'ın, borçlu durumda iken, işletme hakkını bedelsiz olarak diğer davalı şirkete devretmesinin hayatın olağan akışına uygun düşmediği, ancak davalı ..., muvazaalı işleme taraf olduğunun ispat edilemediği, esasen muvazaalı sözleşme yapmakta bir menfaatinin de bulunmadığı anlaşıldığından ...'na yönelik dava açılmasında davacının haklı olmadığı anlaşıldığından mahkemece yargılama giderleri ve vekalet ücretini hangi tarafın ödeyeceği hususunda yaptığı tespit yerindedir. Ancak tasarrufun iptali davalarında dava değeri, takip konusu alacak ile iptali talep edilen tasarruf konusu şeyin değerinden hangisi az ise o değere göre belirlenmesi gerektiği halde mahkemece sözleşmedeki değere göre ücret tespiti yapılması yerinde olmamıştır. Öte yandan davanın konusuz kalması halinde Harçlar Yasası 1 sayılı tarife gereğince maktu karar ve ilam harcına hükmedilmesi gerekirken nisbi karar ve ilam harcına hükmedilmesi ve bunun davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi yerinde olmamıştır.
Hâl böyle olunca, tarafların istinaf başvurusunun açıklanan yönlerden kabulü ile ilk derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-2. maddesi uyarınca kaldırılmasına, yukarıda açıklanan nedenlerle tapu iptali ve tescil talebinin kabulüne dair aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1- Davacı, Davalı ... Anonim Şirketi ve Davalı ... Anonim Şirketi'nin istinaf başvurularının açıklanan yönlerden KABULÜNE,
2-Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/10/2023 tarihli, 2006/674 Esas 2023/685 Karar sayılı kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-a-) Dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
b-) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 55.190,70 TL harcın mahsubu ile fazla yatırılan 54.763,10 TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatırana İADESİNE,
c) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 24.000,00 TL vekalet ücretinin davalılar ... … A.Ş ve ... A.Ş’den alınarak davacıya verilmesine,
d-) Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 24.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...’ye verilmesine,
e-) Davalı ... yönünden yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
f-) Davacı tarafından tarafından yapılan 15.152,50 TL yargılama giderinin davalılar ... AŞ ve ... AŞ’den alınarak davacıya verilmesine,
4-Tarafça yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilgilisine iadesine,
5-Karar kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının 6100 sayılı HMK’nin 333. maddesi uyarınca ilgilisine iadesine,
6-6100 sayılı HMK'nin 359/3. maddesi uyarınca Dairemiz kararının tebliği işleminin ilk derece Mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 03/04/2024
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 17/04/2024
Başkan
Üye
Üye
Katip