T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2021/2073
KARAR NO: 2024/321
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN : ... ...
ÜYE: ... ...
ÜYE: ... ...
KATİP: ... ...
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 3. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/11/2021
NUMARASI: 2021/4 E. - 2021/376 K.
DAVACI:
VEKİLİ
DAVALI: ...
VEKİLİ:
DAVANIN KONUSU: Tasarım Hakkına Tecavüz ve Haksız Rekabetin Tespiti, Men'i ve Ref'i, FSEK'e Dayalı Maddi ve Manevi Tazminat
Taraflar arasında görülen davada Ankara 3. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 04/11/2021 tarih ve 2021/4 E. - 2021/376 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, müvekkilinin pek çok güzel sanat eseri meydana getiren bir cam sanatçısı olduğunu, meydana getirdiği ürünlerin eser sıfatını taşıdığını, müvekkili ile davalı arasında müvekkilinin dekoratif cam disk ürünlerinin farklı boy ve ebatlarda üretimlerine ilişkin sözlü olarak anlaşıldığını, müvekkilinin davalıya fatura karşılığı 90 adet ürün sattığını, bir süre sonra taraflar arasında anlaşmazlık çıktığını ve davalının müvekkiline olan borçlarını ödemediğini, müvekkillinin en son ... firması için 50 ürün hazırladığını, davalıdan yeni talep gelmediği halde ...'ın 1.000 stoklu ürün satması üzerine davalının müvekkilinden aldığı ürünlerin taklitlerini üçüncü bir kişiye yaptırmak suretiyle sattığının anlaşıldığını, davalının aynı zamanda müvekkilinin kendisine verdiği orjinal ürün görsellerini kullanarak satışa devam ettiğini, tüketiciye gönderilen ürünün ise görseldeki üründen çok daha farklı olduğunu, davalının müvekkilinin balıklı dekoratif cam disk ürününü de taklit ettiğini; davalının eyleminin, müvekkilinin FSEK'in 4. maddesi kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde olan ürünler üzerindeki mali ve manevi haklarının ihlali, öte yandan davalının haksız ve hukuka aykırı kullanımlarının SMK kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüz ve TBK'nın 57. maddesi ve TTK'nın 54 vd. maddeleri kapsamında haksız rekabet oluşturduğunu ileri sürerek, davalı eylemlerinin müvekkilinin FSEK'ten doğan yayma, çoğaltma ve umuma iletim hakkı mali hakları ve adın belirtilmesi, eserde değişiklik yapılasını men, başta olmak üzere mali ve manevi haklarına tecavüz, tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespitini ve tecavüz eylemlerinin men ve ref'ini, FSEK uyarınca da eser sahipliğinden doğan mali haklara tecavüz nedeniyle 10.000,00-TL maddi (yapılacak hesaplama sonrasında belirlenen miktarın en az üç katına hükmedilmesi talebiyle) ve manevi haklara tecavüz nedeniyle 15.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanan en yüksek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkili şirketin ürün alımlarının %75’inin ithal ürünlerden oluştuğunu, gerekli arzın oluşması halinde iç piyasadan da ürün temin ederek toptan satış hizmeti verebildiğini, ihtilafa konu ürünlerin FSEK kapsamında eser vasfını taşımaması sebebiyle FSEK'in sağladığı korumadan yararlanamayacağını; davacının hak iddia ettiği ürünlerin neredeyse aynılarının 1700’lü yıllarda dahi sürahi ve karafların kapak kısmında kullanıldığını, dolayısıyla, ihtilafa konu ürünlerin hemen hemen her cam sanatçısı tarafından üretildiğini, ürünlerde davacının hususiyetinin bulunduğuna dair hiçbir somut açıklama yapılmadığını, sadece renk değişikliklerinin ürüne hususiyet kazandırmayacağını, davacının davaya konu ürünleri piyasadaki benzer ürünleri taklit ederek meydana getirdiğinin bu kadar açık olmasına rağmen, ürünlerinin hususiyet taşıdığı ve ürün niteliğinde olduğuna dair iddiaya anlam veremediklerini, ihtilafa konu ürünlerin herkesçe ortaya konabilecek ürünler olmasının ötesinde, davacı tarafından üretilmeden çok daha önceki tarihlerde başka tasarımcılar tarafından ortaya konulmuş olması sebebiyle eser niteliğinde olmadığını; bunun yanı sıra, ürünlerin SMK kapsamında tasarım olarak değerlendirilebileceğine yönelik iddialarını da somut delillerle ispatlayamadığını, bir tasarımın tescilsiz veya tescilli olarak hukuken korumadan yararlanabilmesi için yeni ve ayırt edici olması gerektiğini, bunun yanı sıra ilk kez Türkiye’de kamuya sunulma şartının da bulunduğunu, oysa ihtilafa konu ürünlerin yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini karşılamadığını, daha önce dünyanın herhangi bir yerinde bilinen, kamuya sunulan bir tasarımın Türkiye’de yeni olarak kabul edilemeyeceğini, ürünlerin ilk kez Türkiye’de kamuya sunulduğunun da ispatlanamaması sebebiyle tescilsiz tasarım olarak da korunamayacağını, her ne kadar davacı tarafından ürünlerin üretim yöntemine ilişkin dava dilekçesinde ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş ise de, ürünlerin üretim yönteminin tasarım korumasına konu olamayacağını, müvekkili şirketin eylemlerinin TTK hükümleri kapsamında haksız rekabet oluşturmadığını, müvekkili şirket tarafından üçüncü kişiler ile anlaşılarak, müvekkili şirketin kendi müşterilerine sattığı çeşitli ürünleri ürettirmesinin, TBK hükümleri uyarınca sözleşme serbestisi kapsamında olduğunu, davacının kötü niyetli olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamından, davaya konu ürünlerin kazıma, oyma, kakma veya benzeri usullerle maden, taş, ağaç veya diğer maddelerle çizilen veya tespit edilen eserler kategorisi içinde olabileceği; yapılan incelemede, davacı tarafa ait görsellerden füzyon tekniği ile üretilen cam disk ürünlerin Ağustos 2018 ve balıklı cam disk ürününün ise Kasım 2019'da paylaşıldığı sonucuna ulaşıldığı, davalı tarafın itiraz kapsamında sunduğu mesnet örnek görsellerinin camdan mamul ve disk şeklinde farklı ürün örneklerine ilişkin olduğu, ...’a ait instagram adresi üzerinde yapılan incelemede, davacının paylaşım tarihinden önce benzer yapı ve teknikler kullanılarak üretilmiş örneklere rastlandığı, davaya konu ürünler incelendiğinde hem davacı yanın hem de davalı ürünlerinin tümünün aynı tekniklerle farklı ellerden çıkan ürünler olduğu sonucuna ulaşıldığı, davaya konu ürünlerin aynı tekniklerle üretilmiş olması yanında yapısal olarak benzerlikleri olduğu ancak sahibinin hususiyetlerini taşıması yönünden ayırt edici niteliklere sahip olduğu kanaatine varıldığı, davalı tarafça ürünün yaygınlığı iddiasıyla ve davacı tarafça kopya olduğu iddiasıyla sunulan örnek ürünlerin incelendiği, ürünlerin disk yapısı, dış çap iç çap dengeleri, camın yerleştirilme yönü gibi hususlarda benzerliklerinin bulunduğu, ancak bu yapıdaki ürünlerin davacı ürününden önce de çokça kullanıldığının görüldüğü, dolayısı ile harcıalem hale gelmiş bir yapısal düzenin söz konusu olduğu, örnekler incelendiğinde her 3 ürün için de eser sahibinin diğerinden farklı olduğunun okunabildiği, bu durumun balık figürlü ürün örneği için de benzer olduğu, bir resmin bir ressamın fırça darbelerini yansıtması gibi bir cam işleme sanatının da kendi dokunuşlarını içermesi ve sahipliği hakkında fikir sunmasının doğal olduğu, davaya konu ürünlerin, sahibinin hususiyetini yansıttığı ve FSEK kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde oldukları gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, müvekkilinin dava konusu eserleri ve bu eserlere ait görseller üzerinden davalı tarafça ticari faaliyetlerde bulunulduğunun sabit olduğunu, davalının, müvekkili ile anlaşması sona erdikten sonra bu eserleri başka bir cam sanatçısına yaptırdığını ve fakat ticari mevkideki satış görsellerinde müvekkilini kendisine göndermiş olduğu ürün numunelerinin görsellerini kullanmaya devam ettiğini, uyuşmazlığın temelini davalının müvekkilinin eserlerinin birebir aynısını kullanmasının oluşturduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda hatalı olarak rapor tarihindeki durumun dikkate alındığını, rapor tarihinde dahi amazon internet sitesinde müvekkilinin ürün görselleri kullanılarak faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğini, raporda ürün görsellerinden birer adet stok bilgisi mevcut olduğu tespitinde bulunulmuşken sonrasında davalının taklit ürün satışlarına ilişkin kanaatine varılamamış olmasının hatalı olduğunu, dava tarihinden sonra dahi davalının eylemlerine devam ettiğini, dava tarihine kadar gelen süreçte davalının ihlale konu ürünlerden kaç adet sattığı ve ne kadar haksız kazanç elde ettiğinin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi ile mümkün olabileceğini, davalı yanın ticari kayıtları incelenmeksizin davalının söz konusu internet sitelerinde sergilemekte ve satışa sunmakta olduğu taklit ürünleri satmadığı yönündeki afaki değerlendirmeleri ile davanın reddinin hatalı olduğunu ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve müvekkilinin uğradığı zarar ile davalının elde ettiği haksız kazancın hesaplanmasını istemiştir.
GEREKÇE: Dava, tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, men'i ve ref'i, FSEK'e dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, içerisinde tasarım konusunda uzman bilirkişinin de bulunduğu heyet tarafından düzenlenen denetime ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporuna göre, davacı tarafça eser sahipliği müvekkiline ait olan dekoratif cam disk ürünlerinin taklit numunelerinin satışına devam edildiği, satış yapılırken davacıya ait ürün görsellerinin kullanıldığı iddia edilmiş ise de, davacının ürünlerinden önce de benzer yapı ve teknikler kullanılmak suretiyle üretilmiş ürünlerin bulunduğu, bu ürünlerin tüm süreçlerinin el işçiliği olduğu, bu ürünlerin yapısal olarak harcıalem olmakla birlikte eser sahibinin hususiyetini de taşıdığı, FSEK kapsamında güzel sanat eseri niteliğinde oldukları, ... sitesi üzerinde davacının ürünlerinin 1'er adet stok bilgisinin bulunduğunun tespit edildiği, taklit ürün satışının yapıldığı sonucuna ulaşılamadığı, bilinen tekniklerin başka bir uygulayıcı tarafından kullanılmasına engel bulunmadığı, benzer formlarla üretilmiş tüm eserlerin kopya niteliğinde değerlendirilemeyeceği, davacının üretmiş olduğu ürünler nasıl ki farklı ise bir başka ürünün de bu ürünlerden farklı olduğu, davalı tarafça davacının ürünlerinin taklitlerinin üretildiğine dair kanıta ulaşılamadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından, davacı tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 59,30-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 368,30-TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin uhdesinde bırakılmasına,
4-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 23/02/2024 tarihinde HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH: 20/03/2024
Başkan
...
Üye
...
Üye
...
Katip
...