T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN : ....
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/12/2022
NUMARASI .....
DAVANIN KONUSU : Alacak
Taraflar arasında görülen davada Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 20/12/2022 tarih ve 2019/392 E. - 2022/837 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi taraflarca istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı vekili, asıl ve birleşen davalarla ilgili olmak üzere; davalının temin ettiği hayvanların sözleşmelerde belirtilen yerlere taşınması konularını içeren sözleşmeler imzalandığını, davacının sözleşmelerin yerine getirileceği inancı ile sigorta işlemleri yapıp ödeme yaptığını, sözleşmeler için damga vergisi ödediğini, taşıma işinde kullanılacak araçlar için kiralama amacı ile ön ödemeler yaptığını, davalının tüm sözleşmeler kapsamında yaptırması gereken miktarda taşıma yaptırmayıp, aynı işi başkalarına yaptırarak davacının menfi ve müspet zararına yol açtığını belirtip, taşıma işinin yapılan kısmının tüm işin % 80 ninin altına düştüğü için sözleşmenin 29. maddesi uyarınca % 5 oranında tazminat alacağı doğduğunu, eksik taşıma nedeni ile gelir kaybına uğradığını, sigorta giderleri ile damga vergisi fazla ödemesine yol açıldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak kaydı ile her bir dava için ayrı ayrı 20.000,00 TL nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, taraflar arasındaki sözleşmeye konu işin 4735 Sayılı Yasa kapsamında olmaması nedeni ile % 5 oranında tazminat talep edilemeyeceğini, alacağın zamanaşımına uğradığını, menfi ve müspet zarar talep edilmesi koşullarının gerçekleşmediğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, somut olayda yapılan her üç davanın dayanağı olan ve taraflar arasında imzalanan sözleşmeler uyarınca, davacının sözleşmelerde belirtilen miktarda ve sözleşmede belirtilen bedel ile canlı hayvan taşımasını üstlendiği, bu işin yine dilekçesinde belirttiği miktarlarla sınırlı olarak yerine getirildiği, davalı tarafın sözleşmede belirtilen sayıda canlı hayvan satın alımını gerçekleştirememesi nedeniyle taşıma işinin sözleşmede belirtilen sayıda gerçekleşmediği, sözleşmenin fesih edilmediğinin taraflar arasında tartışma konusu olmadığı, davalı tarafından yeterli sayıda canlı hayvan alımı gerçekleştirilemediği için sözleşme ile davacıya yaptırılması kararlaştırılan taşıma işi sözleşmede belirtilen sayıda gerçekleştirilemediği, bu durumun davacının kusurundan değil, davalının sözleşmeye uygun sayıda canlı hayvan temin edememesinden kaynaklandığı için sözleşme hükümleri, idari ve teknik şartname koşulları dikkate alınarak davalıdan kaynaklandığı kabul edilen haksız davranış nedeniyle davacının var ise zararlarının belirlenerek, bunların davalıdan tahsilinin mümkün olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği, 2019/392 esas sayılı ana davadaki talep yönünden yapılan değerlendirmede, davanın dayanağının 15/12/2016 tarihli sözleşme olduğu, 5000 küçük baş hayvanın....... 17 ile dağıtımını konu alan hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, sözleşmede iş bedelinin 193.680,00 TL olarak belirlendiği, Sözleşmenin 6. maddesinde sözleşmede hüküm olmayan hallerde teklif mektubu ve teknik şartname hükümlerinin uygulanacağının açıkça belirtildiği, bu davanın dayanağı olan sözleşmenin ekinde ayrıca idari şartname yer almadığı için davalı vekilinden var ise bu davanın dayanağı olan sözleşmeye has idari şartnamenin sunulmasının istenildiği, ancak sunulmadığı, bu nedenle sadece sözleşme ve sözleşmenin 6.maddesinde belirtilen teklif mektubu ve teknik şartname koşulları değerlendirilmek suretiyle davacının davalıdan alacağı olup olmadığı, var ise miktarının ne kadar olması gerektiğinin değerlendirildiği, birleştirilerek yargılaması yapılan diğer iki davanın dayanağı olan sözleşmelerin ekinde ayrıca ve o sözleşme bağlantılı olarak idari şartname düzenlendiği, o davalar yönünden idari şartnamede yer alan hükümler dikkate alınmış iken, bu davaya konu sözleşmenin eki idari şartname düzenlenmediği ve diğer sözleşmeler için özel olarak hazırlanan idari şartnamelerin bu davanın dayanağı olan sözleşme yönünden bağlayıcı olmayacakları kabul edilip, birleşen davaların dayanağı olan sözleşmelerin eki idari şartname hükümlerinin ana dava yönünden uygulanır olmadıklarının kabul edildiği, ana davada, davalı işveren yeterince hayvan temin edemediği için davacıya sözleşmede öngörülen miktarda taşıma yaptırmadığı için davacının işin tamamını yapması halinde elde edeceği gelirin bir kısmından yoksun kaldığı için gelir kaybı talebinin yerinde olduğu, bunun her iki bilirkişi raporunda belirtildiği gibi 11.873,33 TL olduğu, bu davada davacının bir diğer talebi fazladan ödediği damga vergisi ve sigorta bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkin olup, taşıma yaptırılmayan iş bedeline karşılık gelen damga vergisinin fazladan ödenmesine davalının neden olduğu, bu nedenle davacının fazla ödediği damga vergisi miktarı 3.488,26 TL olup, bu miktarın davacı zararı olarak davalıdan tahsili gerektiği, ana dava yönünden sigorta yaptırıldığına ilişkin hiçbir delil sunulmadığı için fazla ödenen sigorta bedeli bulunmadığı, %5 oranında tazminat talep edilemeyeceği, ayrıca deneyim belgesi verilmediği gerekçesiyle oluşan zararın ispat edilemediği için bu talep yönünden de kabul edilebilir miktar olmadığı, 3. kişilere yapılan peşin taşıma bedeli ödemesinin varlığı ispat edilemediği için bu son talepler açısından talep edilebilir alacak olmadığı, bu dava ile ilgili bilirkişi raporu hazırlandıktan sonra dava dilekçesinde 20.000,00 TL olarak davalıdan talep edilen tazminatın açıklandığı ıslah dilekçesi ile, tazminatın detayı 3.488,26 TL damga vergisi alacağı, 2.318,20 TL si fazladan ödenen sigorta pirim bedeli alacağı, 1,00 TL si % 5 oranındaki tazminat alacağı,11.873,33 TL si kar yoksunluğu ve 2.319,20 TL si ise taşıma yapacak üçüncü kişilere yapılan peşin ödeme olarak belirtildiği, aynı dilekçede sadece fazladan ödenen damga vergisi yönünden 3.488,26 TL ve kar kaybı yönünden ise 11.873,33 TL ile sınırlı olarak ıslah işlemi yapıldığı, sözleşmede belirtilen kadar taşıma yapılmamasına davalının yeterince hayvan temin etmemesinin neden olduğu, bu nedenle mahkememiz tarafından talep edilebilir olduğu kabul edilen alacak miktarları ve ıslah dilekçesine konu ıslah edilen miktarlar dikkate alınarak bu dava yönünden 3.488,26 TL damga vergisi ve 11.873,33 TL gelir kaybından oluşan toplam 15.361,59 TL davacı zararının davalıdan tahsili gerektiği, davalı taraf daha önce temerrüte düşürülmediği için davacı alacağının dava tarihinden itibaren hesaplanacak avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili gerektiği, birleşen 2018/626 esas sayılı dava yönünden yapılan değerlendirmede; Bu davanın dayanağının 05/09/2017 tarihli iki sözleşme olduğu, ilk sözleşmede 13.740 adet büyük baş hayvanın 22 ile dağıtımını konu alan hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, sözleşmede iş bedelinin 907.560,00 TL olarak belirleniği, ikinci sözleşmede ise; bu kez 16.482 büyük baş hayvanın 28 ile dağıtımını konu alan hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, sözleşmede iş bedelinin 1.038.972,00 TL olarak belirlendiği, her iki sözleşme birlikte değerlendirildiğinde toplam taşınacak hayvan sayısının 30.222 ve taşıma yapılacak il sayısının da 50 olarak gösterildiği, sözleşmenin 6. maddesinde sözleşmede hüküm olmayan hallerde teklif mektubu ve teknik şartname hükümlerinin uygulanacağının açıkça belirtildiği, bu davanın dayanağı olan sözleşmenin ekinde ayrıca idari şartname eklenmediği için davalı vekilinden var ise bu davanın dayanağı olan sözleşmeye has idari şartnamenin sunulmasının istenildiği, davalı vekili tarafından sadece bu sözleşmeye konu taşımalar için hazırlanan .....u idari şartnamenin 15/08/2017 tarihli ihale ile ilgili olduğu, taşıması yapılacak hayvan sayısının sözleşmelerde belirtilen 50 ile yapılacak taşıma ile ilgili ve 30.222 adet büyük baş hayvana ilişkin olması nedeniyle bu idari şartnamenin dava için özel olarak hazırlanmış idari şartname olduğunun kabul edildiği, bu nedenle davacının talepleri değerlendirilir iken idari şartname hükümlerinin de göz önünde bulundurulması gerektiği, davalı iş verenin yeterince hayvan temin edemediği için davacıya sözleşmede öngörülen miktarda taşıma yaptırmadığı, davacının işin tamamını yapması halinde elde edeceği gelirin bir kısmından yoksun kaldığı için gelir kaybı talebinin yerinde olduğu, bu dava yönünden davalıdan talep edilebilir gelir kaybı miktarının her iki bilirkişi raporunda 72.135,91 TL olduğu, bu davada davacının bir diğer talebi fazladan ödediği damga vergisi ve sigorta bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkin olup, taşıma yaptırılmayan iş bedeline karşılık gelen damga vergisinin fazladan ödenmesine davalının neden olduğu, bu nedenle davacının fazla ödediği damga vergisinin 18.099,36 TL, fazladan ödenen sigorta bedelinin 38.003,87 TL olup bu miktarların davacı zararı olarak hesaplandığı, %5 oranında tazminat talep edilemeyeceği, ayrıca deneyim belgesi verilmediği gerekçesiyle oluşan zararın ispat edilemediği için bu talep yönünden de kabul edilebilir miktar olmadığı, yine 3. kişilere yapılan peşin taşıma bedeli ödemesinin varlığı ispat edilemediği için bu son talepler açısından talep edilebilir alacak olmadığı, bu dava ile ilgili bilirkişi raporu hazırlandıktan sonra davalı tarafından ihlali nedeni ile 20.000,00 TL nin davalıdan dava dilekçesinde talep edilen tazminatın açıklandığı ıslah dilekçesi ile tazminatın detayı 18.000,00 TL damga vergisi alacağı, 1.000,00 TL si fazladan ödenen sigorta pirim bedeli alacağı, 1,00 TL si % 5 oranındaki tazminat alacağı, 800,00 TL si kar yoksunluğu ve 199,00 TL si ise taşıma yapacak üçüncü kişilere yapılan peşin ödeme olarak belirtilmiş, aynı dilekçede sadece fazladan ödenen damga vergisi yönünden 18.099,36 TL, sigorta bedeli yönünden 38.003,87 TL, kar kaybı yönünden ise 168.522,34 TL ve 3.kişilere yapılan ödeme yönünden 594.720,00 TL olmak üzere toplam 819.345,57 TL için ıslah işlemi yapıldığı, sözleşmeye konu iş bedeli 4734 sayılı Yasa'da belirtilen miktarı aşmadığı için 4735 sayılı Yasa'da öngörülen %5 oranında tazminat ile birlikte iş yeterlilik belgesi verilmemesinden kaynaklanan zararın varlığı ispat edilemediği için bu taleplerin sözleşme hükümlerine uygun olmadığı gibi sözleşme için düzenlenen idari şartnamenin 41/c maddesinde açıkça belirtildiği gibi; "İhale konusu hizmet alımına ilişkin ithal edilen hayvan sayısı değişebilir. Buna bağlı olarak idare, ihale konusu işleri dilediği miktarda yaptırmaya veya hiç yaptırmama hakkına sahip olup, yüklenici bu hususları peşinen kabul eder ve herhangi bir hak talebinde bulunamaz." şeklindeki açık düzenleme karşısında bilirkişi raporunda hesaplanan damga vergisi, sigorta bedeli ve gelir kaybı zararlarının bu hüküm gereği davalıdan talep edilmesinin mümkün olmadığı, davacının bu davadaki bir diğer talebi taşıma işi nedeniyle 3. kişilere yaptığını söylediği peşin ödemelerin fazla kısmının davalıdan tahsiline ilişkin olup, idari şartnamenin 41/c maddesi ve davalı tacir olup taşıma yaptırılmayan iş ile ilgili 3.kişilerle yaptığı sözleşmeler nedeniyle önceden yaptığını söylediği ödemelerin taşıma yapılmayan kısımlarına karşılık gelen bölümünü öncelikle taşımayı yapmayan 3.kişilerden talep etmesi, bu kişilerden alacak talebinin tahsil edilememesi halinde davalıya yönelmesi gerekirken, bu davranış şeklinde kaçınılarak doğrudan fazla ödendiği iddia edilen taşıma bedelinin davalıdan talep edilmesinin mümkün olmadığı, sözleşmenin eki idari şartnamenin 41/c maddesinin de bu zarar türünün davalıdan talep edilmesinin mümkün olmadığı, bu dava ile ilgili tüm taleplerin reddinin gerektiği, Birleşen 2018/627 esas sayılı dava yönünden yapılan değerlendirmede; davanın dayanağının 29/08/2016 tarihli sözleşme olduğu, bu sözleşmede 27.900 adet büyük baş hayvanın 47 ile dağıtımını konu alan hizmet alım sözleşmesinin yapıldığı, sözleşmede iş bedelinin 2.207.368,00 TL olarak belirlendiği, sözleşmenin 6.maddesinde, sözleşmede hüküm olmayan hallerde teklif mektubu ve teknik şartname hükümlerinin uygulanacağının açıkça belirtildiği, bu davanın dayanağı olan sözleşmenin ekinde ayrıca idari şartname eklenmediği için davalı vekilinden var ise bu davanın dayanağı olan sözleşmeye has idari şartnamenin sunulmasının istenildiği, davalı vekili tarafından sadece bu sözleşmeye konu taşımalar için hazırlanan ....Şartnamenin sunulduğu, davalı iş verenin yeterince hayvan temin edemediği için davacıya sözleşmede öngörülen miktarda taşıma yaptırmadığı, davacının işin tamamını yapması halinde elde edeceği gelirin bir kısmından yoksun kaldığı için gelir kaybı talebinin yerinde olduğu, bunun her iki bilirkişi raporunda belirtildiği gibi davalının kusuru ile yaptırılmayan taşıma işinden kaynaklanan davacı gelir kaybının 213.137,44 TL olduğunun hesap edildiği, bu davada davacının bir diğer talebinin fazladan ödediği damga vergisi ve sigorta bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkin olup, taşıma yaptırılmayan iş bedeline karşılık gelen damga vergisinin ve sigorta bedeli yönünden fazladan ödenmesine davalının neden olduğu, bu nedenle davacının fazla ödediği damga vergisinin 22.891,68 TL ve fazla ödenen sigorta bedelinin 34.557,10 TL olup, bu miktarın davacı zararı olarak davalıdan tahsili gerektiği, daha önce belirtilen nedenlerle %5 oranında tazminat talep edilemeyeceği, ayrıca deneyim belgesi verilmediği gerekçesiyle oluşan zararın ispat edilemediği için bu talep yönünden de kabul edilebilir miktar olmadığı, bu dava ile ilgili bilirkişi raporu hazırlandıktan sonra davalı tarafından ihlali nedeni ile 20.000,00 TL nin davalıdan dava dilekçesinde talep edilen tazminatın açıklandığı ıslah dilekçesi ile tazminatın detayı 19.000,00 TL damga vergisi alacağı, 900,00 TL si fazladan ödenen sigorta pirim bedeli alacağı, 1,00 TL si % 5 oranındaki tazminat alacağı, 50,00 TL si kar yoksunluğu ve 49,00 TL si ise taşıma yapacak üçüncü kişilere yapılan peşin ödeme olarak belirtildiği, aynı dilekçede fazladan ödenen damga vergisi yönünden 22.891,68 TL, fazladan ödenen sigorta bedeli 34.557,10 TL, kar kaybı yönünden ise 213.137,44 TL ve 3.kişilere yapılan ödeme yönünden ise 750.000,00 TL için ıslah işlemi yapıldığı, davalı taraf her ne kadar idari şartnamenin sözleşmenin eki olduğunu, idari şartnamenin 41/c maddesinde; "İhale konusu hizmet alımına ilişkin ithal edilen hayvan sayısı değişebilir. Buna bağlı olarak idare, ihale konusu işleri dilediği miktarda yaptırmaya veya hiç yaptırmama hakkına sahip olup, yüklenici bu hususları peşinen kabul eder ve herhangi bir hak talebinde bulunamaz." hükmü yer aldığı için davacının tüm taleplerinin reddi gerektiğini ileri sürmüş ise de; davalı tarafından dava dosyasına sunulan ve davamıza konu sözleşmenin eki olarak düzenlendiği belirtilen idari şartnamenin 41.maddesi incelendiğinde; diğer idari şartnamelerde bulunan 41/c maddesinin yer almadığı, bu nedenle bu hükmün bu davaya konu alacak talepleri yönünden dikkate alınmasının mümkün olmadığı, bu davaya konu talep ile ilgili olarak, dava dosyası içeriği ve bilirkişi raporları hep birlikte değerlendirildiğinde; davalının yeterince hayvan temin edememesi nedeniyle sözleşmede belirtilen sayıda davacıya taşıma işi yaptırılmadığı, sözleşmenin taraflarca fesih edilmediği, sözleşmenin ekinin teklif mektubu, teknik şartname ve idari şartnameden oluştuğu, teklif mektubu ve teknik şartnamede işin eksik yapılması halinde davacının zararlarını davalıdan talep edemeyeceğine ilişkin açık düzenleme yer almadığı gibi dosyaya sunulan ve davaya konu sözleşmenin eki olduğu belirtilen idari şartnamenin 41.maddesinde a ve b bentleri yer aldığı halde c bendinin yer almadığı, bu durumda; "İhale konusu hizmet alımına ilişkin ithal edilen hayvan sayısı değişebilir. Buna bağlı olarak idare, ihale konusu işleri dilediği miktarda yaptırmaya veya hiç yaptırmama hakkına sahip olup, yüklenici bu hususları peşinen kabul eder ve herhangi bir hak talebinde bulunamaz." şeklindeki düzenleme idari şartnamede bulunmadığı için davalıdan kaynaklanan eksik taşıma sonucu oluşan davacı zararlarından fazladan ödenen 22.891,68 TL damga vergisi, fazladan ödenen 34.557,10 TL sigorta bedeli, 213.137,44 TL gelir kaybı zararlarının davalı tarafından karşılanması gerektiği, bu dava yönünden de sözleşme bedeli dikkate alındığında sözleşmenin 4734 ve 4735 sayılı Yasa kapsamlarında olmaması nedeniyle %5 oranında tazminat talep edilmesinin mümkün olmadığı, davacının bu davadaki bir diğer talebi taşıma işi nedeniyle 3.kişilere yaptığını söylediği peşin ödemelerin fazla kısmının davalıdan tahsiline ilişkin olup, davalı tacir olup taşıma yaptırılmayan iş ile ilgili 3.kişilerle yaptığı sözleşmeler nedeniyle önceden yaptığını söylediği ödemelerin taşıma yapılmayan kısımlarına karşılık gelen bölümünü öncelikle taşımayı yapmayan 3.kişilerden talep etmesi, bu kişilerden alacak talebinin tahsil edilememesi halinde davalıya yönelmesi gerekirken, bu davranış şeklinde kaçınılarak doğrudan fazla ödendiği iddia edilen taşıma bedelinin davalıdan talep edilmesinin mümkün olmadığı gerekçeleri ile, Mahkememizin 2019/392 esas sayılı davası ile ilgili olarak, davanın kısmen kabulüne, 3.488,26 TL damga vergisi ve 11.873,33 TL gelir kaybından oluşan toplam 15.361,59 TL'nin 31/10/2018 dava tarihinden itibaren hesaplanacak değişen oranlı avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/626 esas sayılı davası ile ilgili olarak, davanın reddine, birleşen Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/627 esas sayılı davası ile ilgili olarak, davanın kısmen kabulüne, 22.891,68 TL damga vergisi alacağı, 34.557,10 TL sigorta prim alacağı ve 213.137,44 TL gelir kaybından oluşan toplam 270.586,22 TL'nin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, davacı alacağının 19.950,00 TL'sine 31/10/2018 dava tarihinden itibaren, kalan 250.636,22 TL'sine 06/06/2022 ıslah tarihinden itibaren değişen oranlı avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, 2019/392 esas sayılı ana davadaki talep yönünden yapılan değerlendirmede; bu dosyada % 5 tazminat ve sigorta prim bedeli ile 3. kişilere yapılan taşıma sözleşmesinden alacakların kabul olmadığını aleyhe olan hususları kabul etmediklerini, müvekkilinin % 5 tazminat alma hakkı olduğunu, sigorta prim bedelinin kabul olmamasının sebebinin delil sunulmaması olduğunu, ancak davalıda ihale dosyasında tüm delillerin bulunduğunu, davalının sigorta prim bedeli olmadığını ispatlayamadığını, müvekkiline mahrum kalınan karın kar marjının % 40 tan hesaplaplanıp ödenmesi gerektiğini, bu sözleşmeye ilişkin nakliye bedellerine hiç değinilmediğini, iş bitirme belgesinin eksik verilmesinden dolayı zararlarıın ödenmesi gerektiğini; birleşen 2018/626 esas sayılı dava yönünden yapılan değerlendirmede; bu dosyada hiç bir talebin kabul edilmediğini, müvekkilinin % 5 tazminat alma hakkının olduğunu, sözleşme ayrıntılı olarak incelenecek olursa diğer hususlar 6. maddesinde sözleşme ve teknik şartname ekli teklif mektubu birlikte hüküm ifade eder ibaresi olduğunu, idari şartname bir bütün ifade eder denilmediğini, idari şartnamenin sözleşmeye dahil edilmediğini, sözleşmenin tarafları bağlayacağını, kararda her ne kadar idari şartnameden bahsedilmişse de ne sözleşme ne de teknik şartname de idari şartnameye bir atıfta bulunulmadığını, 4735 sayılı Kanun'a tabi değilse bu hususların bir bütün olduğundan da bahsedilemeyeceğini, bu konuda kamu ihale hukukunda uzaman bir bilirkişiden rapor alınmadığını, iş bitirme belgesinin eksik verilmesinden dolayı zararların ödenmesi gerektiğini, kiralama bedellerinin ise kesin ödenmesi gerektiğini, müvekkilinin yapmış olduğu sözleşmeye dayanarak kiralama ve sigorta sözleşmesi imzaladığını, müvekkilinin davalı ile imzalamış olduğu sözleşmeye istinaden bu ödemeleri yaptığını, müvekkiline mahrum kalınan karın kar marjının % 40 olarak hesaplanıp ödenmesi gerektiğini; birleşen 2018/627 esas sayılı dava yönünden yapılan değerlendirmede; bu dosyada % 5 tazminat ve sigorta prim bedelimiz ile 3. kişilere yapılan taşıma sözleşmesinden alacakların kabul olmadığını, 750.000,0-TL lik kısım yönünden ıslah işlemi yapılmadığını, kiralama bedellerinin ödenmesi gerektiğini, müvekkilinin yapmış olduğu sözleşmeye dayanarak kiralama yaptığını, 3. kişiden talep edilmeden davalıdan talep edilmesinin uygun görülmemesinin yerinde olmadığını, davalının bu nedenle zararları karşılaması gerektiğini, müvekkiline mahrum kalınan karın kar marjının % 40 olarak hesaplanması gerektiğini, iş bitirme belgesinin eksik verilmesinden dolayı zararların ödenmesi gerektiğini, davalı lehine fazla vekalet ücreti hesaplandığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, mahkeme kararının kabulünün mümkün olmadığını, dosya kapsamında bulunan idari şartnamenin 41. Maddesinin c bendi uyarınca hayvan sayısının değiştirilmesi halinde müvekkilinden herhangi bir hak talebinde bulunulamayacağını, gerçekleşmeyen kısım için talepte bulunulmasının yerinde olmadığını, müvekkilinin bir kusurunun olmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE : 1-Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, her üç davadaki talebin, sözleşmeler ile belirli bir miktar taşıma yaptırılacağı vaat edildiği halde, davalınıneksik taşıma yaptırması nedeniyle oluştuğu ileri sürülen zararlarının tahsiline yönelik olduğu, bu zararların, taşıma yaptırılmayan iş bölümü dolayısı ile oluşan gelir kaybı zararı, taşıma yaptırılmayan iş kısmı ile ilgili fazladan ödenen damga vergisi ödemesi, taşıma yaptırılmayan iş kısmı ile ilgili fazladan ödenen sigorta pirimi ödemesi, taşıma işinin azalması nedeni ile ödenmesi gerektiği ileri sürülen % 5 oranındaki tazminat, iş bitirilse idi sahip olunacak iş bitirme belgesine sahip olunamadığı için elde edilemeyen gelir, taşıma işi için üçüncü kişi araç sahiplerine ödenen avanslar olduğu, davalı tarafından yeterli sayıda canlı hayvan alımı gerçekleştirilemediği için sözleşme ile davacıya yaptırılması kararlaştırılan taşıma işinin sözleşmede belirtilen sayıda gerçekleştirilmediği, bu durumun davacının kusurundan değil, davalının sözleşmeye uygun sayıda canlı hayvan temin edememesinden kaynaklandığı, her üç davada davacının 4734 sayılı Yasa uyarınca iş bedelinin %5'i kadar tazminat isteği bulunduğu, ancak davalara konu iş bedellerinin miktarı dikkate alındığında her üç sözleşmenin de 4734 sayılı Yasa kapsamında bulunmadığının tespit edilmiş olması nedeniyle olaya 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu Hükümleri'nin uygulanmasının mümkün bulunmaması nedeniyle %5 oranındaki tazminat taleplerinin yerinde olmadığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmeler iptal edilmediği için ... Alım Satım Ve İhale Yönetmeliği'nin 68/son maddesinin olayda uygulanamayacağı, birleştirilerek yargılaması yapılan diğer iki davanın dayanağı olan sözleşmelerin ekinde ayrıca ve o sözleşme bağlantılı olarak idari şartname düzenlenmiş ve dava dosyasına sunulmuş olup, o davalar yönünden idari şartnamede yer alan hükümler dikkate alınmış iken, bu davaya konu sözleşmenin eki idari şartname düzenlenmediği ve diğer sözleşmeler için özel olarak hazırlanan idari şartnamelerin bu davanın dayanağı olan sözleşme yönünden bağlayıcı olmayacakları kabul edilip, birleşen davaların dayanağı olan sözleşmelerin eki idari şartname hükümlerinin ana dava yönünden uygulanır olmadıkları, ana davada, davalı işveren yeterince hayvan temin edemediği için davacıya sözleşmede öngörülen miktarda taşıma yaptırmadığı için davacının işin tamamını yapması halinde elde edeceği gelirin bir kısmından yoksun kaldığı için gelir kaybı talebinin yerinde olduğu, taşıma yaptırılmayan iş bedeline karşılık gelen damga vergisinin fazladan ödenmesine davalının neden olduğu, ana dava yönünden sigorta yaptırıldığına ilişkin hiçbir delil sunulmadığı için fazla ödenen sigorta bedeli bulunmadığı, ayrıca deneyim belgesi verilmediği gerekçesiyle oluşan zararın ispat edilemediği için bu talep yönünden de kabul edilebilir miktar olmadığı, yine 3.kişilere yapılan peşin taşıma bedeli ödemesinin varlığı ispat edilemediği için bu son talepler açısından talep edilebilir alacak olmadığı, birleşen 2018/626 esas sayılı dava yönünden, iş yeterlilik belgesi verilmemesinden kaynaklanan zararın varlığının ispat edilemediği, sözleşme için düzenlenen idari şartnamenin 41/c maddesindeki açık düzenleme karşısında bilirkişi raporunda hesaplanan damga vergisi, sigorta bedeli ve gelir kaybı zararlarının bu hüküm gereği davalıdan talep edilmesinin mümkün olmadığı, taşıma işi nedeniyle 3. kişilere yapıldığı iddia edilen peşin ödemelerin fazla kısmının idari şartnamenin 41/c maddesi uyarınca istenemeyeceği gibi, yaptırılmayan iş ile ilgili 3. kişilerle yaptığı sözleşmeler nedeniyle önceden yaptığını söylediği ödemelerin taşıma yapılmayan kısımlarına karşılık gelen bölümünü öncelikle taşımayı yapmayan 3. kişilerden talep etmesi gerektiği, birleşen 2018/627 esas sayılı dava yönünden, taşıma yaptırılmayan iş bedeline karşılık gelen damga vergisinin ve sigorta bedeli yönünden fazladan ödenmesine davalının neden olduğu, davacı zararı olarak davalıdan tahsili gerektiği, davalı tarafından dava dosyasına sunulan idari şartnamenin 41. maddesi incelendiğinde; diğer idari şartnamelerde bulunan 41/c maddesinin yer almadığı, bu nedenle bu hükmün bu davaya konu alacak talepleri yönünden dikkate alınmasının mümkün olmadığı, taşıma işi nedeniyle 3. kişilere yapıldığı iddia edilen peşin ödemelerin öncelikle taşımayı yapmayan 3. kişilerden talep edilmesi gerektiği anlaşılmakla, davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bent dışındaki diğer istinaf itirazlarının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.
2- Davacı vekilinin vekalet ücretine yönelik istinaf itirazlarına gelince, AAÜT'nin 13/4. maddesinde, maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda avukatlık ücreti, bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümüne göre hükmolunacağının düzenlenmesine rağmen mahkemece birleşen 2018/626 esas sayılı dava yönünden davacı aleyhine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi doğru bulunmamıştır.
Davacı vekilince mahkemece hükmedilen vekalet ücretlerine itiraz edilmiş olup, bu talep de fer'i nitelikte bir talep olduğundan ve Dairemizce işin esasına yönelik farklı bir karar verilmediğinden, istinafa başvuran davacının aleyhine olacak biçimde karar da verilemeyeceğinden denetim yapılırken mahkeme karar tarihindeki vekalet ücreti miktarları esas alınmıştır.
Bu durumda Dairemizce HMK'nın 353/1-b-2. maddesine göre, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmelidir. Diğer bir ifade ile kanun koyucu, temyiz kanun yolunda Yargıtay tarafından verilen yerel mahkeme hükmünün düzeltilerek onanması kararını, istinaf mahkemeleri için öngörmemiş, bu halde istinaf mahkemesince yeniden esas hakkında karar verilmesini istemiştir. Mahkemece yapılan bu yanlışlığın giderilmesinin ise yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenle davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kabulü ile Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 20/12/2022 tarih ve 2019/392 E. - 2022/837 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Asıl dava yönünden davanın KISMEN KABULÜ ile, 3.488,26 TL damga vergisi ve 11.873,33 TL gelir kaybından oluşan toplam 15.361,59 TL'nin 31/10/2018 dava tarihinden itibaren hesaplanacak değişen oranlı avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
4-Birleşen Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/626 esas sayılı dosyası yönünden, davanın REDDİNE,
5-Birleşen Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/627 esas sayılı dosyası yönünden, davanın KISMEN KABULÜ ile, 22.891,68 TL damga vergisi alacağı, 34.557,10 TL sigorta prim alacağı ve 213.137,44 TL gelir kaybından oluşan toplam 270.586,22 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davacı alacağının 19.950,00 TL'sine 31/10/2018 dava tarihinden itibaren, kalan 250.636,22 TL'sine 06/06/2022 ıslah tarihinden itibaren değişen oranlı avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
6-Asıl ve birleşen davalar yönünden, davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 5.500,00.TL bilirkişi ücreti, 262,50 TL tebligat ve posta ve tebligat gideri, istinaf aşamasında yapılan 112,50.TL posta ve tebligat gideri, 492,00.TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı tutarından oluşan toplam 6.367,00 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve red oranına göre 1.639,97 TL'ye ile 35,90 x 3 = 107,70 TL başvurma harcı, 341,55 x 2 = 683,10 TL peşin harç ile 17.950,00 TL ıslah harcı eklenerek oluşan 20.380,77.TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Asıl dava yönünden, Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 1.049,35 TL harçtan peşin alınan 341,55 TL harcın mahsubu ile bakiye 707,80 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davacı yararına hesaplanan 9.200,00 TL maktu vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
9-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davalı yararına hesaplanan 4.638,41 TL nispî vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
10-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
11-Birleşen Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/626 esas sayılı davası yönünden, Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 341,55 TL harcın mahsubu ile bakiye 273,85 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
12-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davalı yararına hesaplanan 9.200,00.TL maktu vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
13-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
14-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
15-Birleşen Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/627 esas sayılı davası yönünden, Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 18.483,74 TL harçtan peşin alınan 341,55 TL peşin harç ile 17.950,00 TL ıslah harcı toplamı 18.291,55 TL'den mahsubu ile bakiye 192,19 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
17-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davacı yararına hesaplanan 40.882,07 TL nispi vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
18-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca; davalı yararına hesaplanan 229,66 TL nispî vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
19-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
20-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333),
21-Davacı tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 179,90-TL istinaf karar ve ilam harcının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
22- Davalıdan asıl dava yönünden alınması gereken 1.049,35-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından, davacı tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 263,00-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 786,35-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
23- Davalıdan birleşen dava yönünden alınması gereken 18.483,74-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından, davacı tarafından istinaf başvurusunda yatırılan 4.621,00-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 13.862,74-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
24-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 07/07/2025 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 08/07/2025
Başkan
Üye
Üye
Katip
Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.