T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/157
KARAR NO : 2025/368
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 4. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 04/07/2022
NUMARASI : 2021/65 E. - 2022/192 K.
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVANIN KONUSU : Tasarım Hükümsüzlüğü
Taraflar arasında görülen davada Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 04/07/2022 tarih ve 2021/65 E. - 2022/192 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/325 E. Sayısı ile müvekkili hakkında 2006/04385 ve 2011/03137 sayılı tasarımlara dayalı olarak dava açıldığını, 2011/03137 numaralı tasarımın ateşli ve yanıcı gaz içermesi nedeniyle dik durması gereken çakmakların, nakliyesi, muhafazası, depolanması ve piyasaya sunumu sırasında dik pozisyonda kalmasını sağlayan bir stant olup ayırt edici niteliği bulunmayan alelade nitelikli bir tasarım olduğunu, sırf tabandaki dik durmayı sağlayan yuva kısımları nedeniyle yeni olarak kabulünün mümkün olmadığını, çakmakların bir arada muhafazası ve sunumu için oluşturulmuş alalade standart bir kutudan ibaret bu olağan tasarımın davalı dahil pek çok çakmak üreticisi tarafından öteden beri ve ayrıca başka kimseler tarafından çikolata, oyuncak, pil, makyaj, kalem vs benzer ürünler için de kullanıldığını, davacıya ait internet sitesinde dahi 2003 yılı görselleri arasında bu tasarıma yer verildiğini, 2006/04385 sayılı tasarıma konu çakmağın vücut yapısının pek çok eski tarihli tasarım ve marka örneğinde yer aldığını, çakmak formunın ateşlenmesini sağlayan manyeto kısmı, ateş deliği, kenar havalandırma çizgileri ve kafa yapısında yer alan unsurların çakmağın işlevini yerine getirmesi için zaruri unsurlar olduğunu, tasarıma ayırt edicilik katmadıklarından yenilik niteliğinde olamayacaklarını ve tasarımın tescili öncesinde kamuya sunulduğunu ileri sürerek davalı adına tescilli 2011/03137 sayılı çoklu tasarın ile 2006/04385 sayılı çakmak tasarımının hükümsüzlüğü ile sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde görülmekte olan 2021/352 E. sayısı ile davacının, müvekkiline ait 2011/03137 ve 2006/04385 sayılı tescilli tasarımlara ve 99/013944 sayılı tescilli üç boyutlu şekil markasına yönelik tecavüz fiillerinin ve haksız rekabete konu eylemlerin giderilmesi talebi ile müvekkili tarafından dava açıldığını, davacının bu davanın açılmasından sonra kötü niyetle TÜRKPATENT ve EUPİO nezdinde tescilli bulunan tasarımlara yönelik hükümsüzlük davasını açtığını, müvekkilinin 1970 yılından beri ürettiği silindirik gövdeli clipper çakmaklarının özgün yapısı ile benzersiz bir tasarıma sahip olduğunu, sarı renkli 8x6 dizilime sahip teşhir stantları ve silindirik formdaki çakmakların ayırt edici nitelik kazanmış olup dünya piyasasında bu özellikleriyle tanındığını, teşhir standı tasarımı ile silindirik formdaki çakmağın yuvaları ve silindirik formdaki çakmak figüratifi ile ortalama seviyedeki tüketici nezdinde tereddütsüz bir şekilde ve doğrudan müvekkili ile ilişkilendirildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece; 2011/03137 çoklu tasarım tescilli ürün ile dosya ekinde sunulan ... 2004 ve 2009/10 Katoloğunda sunulan ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasıflarının bulunduğu, 2006/04385-2 sıra sayılı tasarımının ise davacı tarafın ileri sürdüğü deliller nazarında tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığı kanıtlanmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, 2011/03137 sayılı tasarımın çakmak ürününün piyasaya sunumu için düzenlenmiş bir tür teşhir standı olup içinde gaz bulunan ürünün nakliyesi, depolaması, muhafazası ve piyasaya sunumu sırasında dik pozisyonda kalmasını sağlayan bir tür gereklilik olduğunu, tasarımın taban görselinden bu tasarımın davalıya ait çakmakların dik durmasını sağlayan bir yapıda tasarlandığının anlaşıldığını, davalının bu taban yapısına sahip çakmaklarının çok uzun süreden beri, tasarım ve marka tescilleri ile var olduğu nazara alındığında dava konusu çakmak standı tasarımında yer alan ve çakmakların dik şekilde yerleşmesini sağlayan bu yuva kısımları sebebi ile tasarımların baştan yeni kabul edilemeyeceğini, tasarımın alt tarafında üzerine konulacak çakmağın taban şekline göre, o çakmağın düşmeden tabana yerleşmesini sağlayacak derin yuva, doğal olarak bu tabanlığın durmasını sağlayacak tasarımsal bir özeliği olmayan düz taban ve üst üste istiflendiklerinde çakmakların devrilmeden durmasını sağlayan kapaktan ibaret teşhir standı olarak anılan bu tasarımın çakmak gibi küçük ürünlerin bir arada muhafazası ve sunumu için oluşturulmuş alalade standart bir kutu olduğunu, tasarımsal hiç bir özellik içermediğini, 2006/04385 sayılı çakmak tasarımında yer alan çakmak gövdesinin davalının öteden beri kullanageldiği, oldukça uzun zamandan beri dünya piyasasında yer alan form olduğunu, bu çakmak formunın ateşlenmesini sağlayan manyeto kısmı, ateş deliği ve kenar havalandırma çizgilerinin çakmağın işlevini yerine getirmesi için gerekli ve teknik olarak zorunlu unsurlar arasında yer aldığını, dolayısı ile tasarıma ayırt edicilik kazandırmayacaklarından yeni sayılamayacaklarını ileri sürerek yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE :Dava, tasarım hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Tasarım, 6769 sayılı SMK'nın 55. maddesinde tanımlanmış olup aynı Yasa'nın 56. maddesinde, yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların anılan Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı düzenlenmiş, aynı maddenin 4. bendinde de yenilik unsuru tanımlanmış ve bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteren tasarımların aynı olduğu hüküm altına alınmıştır.
Görüldüğü üzere anılan hüküm ile tasarımlar yönünden mutlak yenilik kriteri kabul edilmiştir. Mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de, tasarım tescil başvurusu yapılan ürünün görünümünün dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi sınırları içinde kalmak kaydıyla, küçük ayrıntıların ötesinde farklı özelliklere sahip olması gerekli ve yeterlidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24/04/2017 tarih ve 2015/13749 E.- 2017/2336 K. sayılı kararında da açıklandığı üzere bir tasarımın mutlak yenilik kriterini haiz olup olmadığı resen gözetilmelidir. Bu nedenle dava konusu olan bir tasarımın, yenilik ve ayırt edicilik niteliklerini taşıyıp taşımadığı, davaya konu tasarım tescil belgesindeki ürün tasarımı ile söz konusu ürünün piyasada mevcut, bilinen tasarımlarla arasında belirgin bir farklılığın bulunup bulunmadığı, davaya konu tasarımın yeni mi, yoksa harcı alem bir tasarım mı olup olmadığı hususları, tasarımın ilgili olduğu alanda uzman bilirkişilerden rapor alınmak suretiyle tespit edilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.
Somut olayda davacı, hükümsüzlüğü istenen her iki tasarımın da davalı tarafından uzun yıllardan beri kullanılıyor olması nedeniyle mutlak yenilik kriterine haiz olmadıklarını ileri sürmüş, bu hususa ilişkin davalının internet sitesi dahil çeşitli internet görsellerini Mahkemenin bilgisine sunmuştur. Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi bilirkişi heyeti tasarımların bir kısmı yönünden bir kanaate varılamadığı ve diğer tasarımlar yönünden ise bilinçi kullanıcı algısında tasarım tescilli ürün ile mesnet ürünlar arasında benzerlik olmadığı, aynı olmadığı, yeni ve ayırt edici farklılığın var olduğu yönünde kanaat bildirmiş ise de, bu kanaatin dosyada bulunan kataloglar ve TÜRKPATENT tarafından dosyaya ibraz edilen görseller esas alınarak yapılan değerlendirme sonucu oluştuğu görülmüştür. Buna karşılık davacının dava dilekçesinde ve istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü davacı tarafından uzun yıllar öncesinden beri kullanıldıkları ve buna bağlı olarak yenilik niteliğini taşımadıklarına dair iddiaları bilirkişi raporunda ve mahkemenin gerekçeli kararında değerlendirilmemiştir.
Yukarıda açıklandığı üzere, bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmuş ise o tasarım yeni kabul edilmeyecektir. O halde ilk derece mahkemesince, davacı tarafından hükme esas alınan bilirkişi raporuna yapılan itirazlar karşılanmadan ve mutlak yeniliğe ilişkin araştırma yapılmadan yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.
Bu itibarla, somut uyuşmazlığın çözümünde, davacı tarafça hükme esas alınan bilirkişi raporuna yapılan itirazların karşılanması ve mutlak yenilik araştırmasının yapılması işbu dava yönünden esasa etkili bir delil niteliğinde bulunduğundan, söz konusu deliller değerlendirildikten sonra yeni bir karar verilmesi zorunludur. Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülebilmesi için mahkemesine iadesine, kararın niteliğine göre, davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KABULÜ ile Ankara 4. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 04/07/2022 gün ve 2021/65 E. - 2022/192 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA;
2-Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine İADESİNE,
3-Davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4-Davacı tarafından istinaf başvurusunda peşin olarak yatırılan 80,70-TL maktu istinaf karar ve ilam harcının istek halinde davacıya iadesine,
5-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yapılacak yargılamada değerlendirilmesine,
7-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin yerel mahkeme tarafından yaptırılmasına,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 20/02/2025 tarihinde HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 20/02/2025
Başkan
...
Üye
...
Üye
...
Katip
...