T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2021/1936 Esas - 2024/698 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2021/1936
KARAR NO: 2024/698
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
BAŞKAN:
ÜYE:
ÜYE :
KATİP:
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/09/2020
NUMARASI: 2020/61 Esas 2020/529 Karar
DAVACI:
VEKİLLERİ:
DAVALI:
VEKİLLERİ:
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 28/09/2007
KARAR TARİHİ : 23/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/05/2024
Taraflar arasındaki tazminata ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davalı banka vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş.'nin ... A.Ş. ile birleştiğini, ... A.Ş.'nin ticaret ünvanının ise ... A.Ş. olarak değiştirildiğini, ... A.Ş. müşterisinin hesabındaki paraların bilgisi dışında çekildiği iddiası ile banka aleyhine açtığı davanın kabul edildiğini, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşerek icra takibine konulması sonucu borcun ödendiğini, sahte imza ile müşteri hesabından davalı bankada aynı müşteri hesabına gelen paranın başka bir şahıs hesabına aktarıldığını, müşteri adına sahte olarak imzalanan belgelerden banka görevlisi olan davalı ...'un yanı sıra aynı müşteri adına hesap açan davalı bankanın da sorumlu olduğunu belirterek 22.000,00 USD'nin 28/11/2001 tarihinden, kabul edilmezse 25/06/2007 tarihinden itibaren kamu bankalarınca 1 yıl vadeli USD hesabına uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden faiz işletilerek davalı ...'dan tahsiline, 12.784 USD’nin fiili ödeme günündeki rayice göre TL karşılığının 27/12/2001 tarihinden itibaren bankalarca 1 yıl vadeli USD hesabına uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden faiz işletilerek davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 3.700.000.000,00 TL’nin (eski) 24/05/1999 tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlı reeskont faizi işletilerek davalı ...'dan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının mülkiyeti 3. kişiye ait bir hak ve alacağı 3. kişinin halefi veya vekili olmadan müvekkilinden talebe hakkı bulunmadığı, müvekkiline yönelik davanın sıfat yokluğundan reddi gerektiğini, ... hesabından gönderilen havaleyi müvekkilinin hesaba kabul etmesinde kusur veya sorumluluğunun bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.
Davalı ... usulüne uygun yapılan tebliğe rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; davalı ...'un dava dışı ...'ın açmış olduğu iş bu dava konusu ve Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2004/249 Esas sayılı dosyasına konu alacak ile ilgili olarak basit bankacılık zimmeti suçunu işlediğinden bahisle 8 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği, ... Şubesi müşterisi ...'ın şube nezdinde açılan hesaplarının ve bu hesaplardan yapılan işlemlerin bilgisi haricinde gerçekleştirildiğini iddia etmesi üzerine yapılan 21/11/2003 tarihli inceleme raporuna göre; tasfiye öncesi ... Şubesinde görev yapan ve ...'ın ... A.ş.nezdinde hesaplarının açılmasına aracılık ettiğini iddia ettiği ... isimli şahsın ... A.ş.başta olmak üzere çalışabileceğini düşündüğü farklı bankalara yönlendirdiği, ...'un ... A.Ş.ve ... A.Ş.nezdinde yüksek meblağlarda zimmette bulunduğu ve halen tutuklu olduğu, ... müfettişleri'nin ...'un zimmete ve suistimale yönelik işlemlerine ilişkin uzun bir listeye ve müşteri bildirimlerine sahip oldukları, müfettişlerin ...'ın akrabası olan ... ile yaptıkları görüşmelerde ...'un ... A.Ş.'de görev yaparken ... ailesinin hesapları ile ilgilendiği bilgisine ulaştıkları, müfettişlerin ...'ın ... Şubesi'ndeki hesabından bilgisi dışında gerçekleştiğini iddia ettiği havale işleminde alıcı olarak görülen ...'ın sanık ...'un babası veya yakın bir akrabası olduğunu düşündüklerinin belirlendiği, ... Şubesi'ne incelemeye yönelik bildirimde bulunan ...'ın banka nezdindeki hesabının açılışı ve hesap hareketlerine yönelik yapılan incelemede; ...'ın 26/12/2001 tarihinde açılan... numaralı hesabına, 28/12/2001 tarihinde ... mesajı ile ... A.ş. .... Şubesi'nden 12.784,71 USD tutarındaki kaydi paranın transfer olduğu, hesaba gelen bedelin 07/01/2002 tarihinde bir ay vadeli olarak işleme alındığı, vade sonunda (07/02/2002) ise müşterinin yazılı talimatına istinaden (... söz konusu talimatı kendisinin verdiğini kabul ettiği) bakiyenin Türk Lirası'na çevrilmesini müteakip (Döviz alış USD kur/1.329,00-TLx12.820 USD=17.037.780.000TL) 17.000.000.000-TL'sinin ... şubesi nezdindeki 98-18189 numaralı ... hesabına havale edildiği, ... hesabından havale edilen tutarın alıcısı ...'ın 04/02/2002 tarihinde açtırdığı vadesiz hesabına gelen 17.000.000.000 TL tutarın tamamını 08/02/2002 tarihinde çektiği ve bu tarihten sonra hesabının hareket görmediğinin tespit edildiği, ... hesabından havale edilen tutarın alıcısı ...'ın ... İlçesi doğumlu olduğunun görüldüğü, özlük bilgilerinin kontrolü bankacılık sisteminden yapılan ...'un da ... doğumlu olması dikkat çekici olduğu, ayrıca ...'ın hesabını ...'ın hesabından yapılan havalenin 3 gün öncesinde açtırarak havale tutarını hesabından çekmesini müteakip, banka hesaplarını rapor yazım tarihine kadar hiç kullanmaması da konunun ileri tarihli incelemelerinde üzerinde durulması gereken başka bir husus olduğu, ...'un birçok müşterisinin güvenini kazanarak söz konusu şahısların hesapları ve paraları üzerinde hareket kabiliyetini oldukça genişlettiğinin düşünüldüğü, ayrıca gerek banka gerekse diğer banka müşterilerinin, paralarının kontrolünü kendi rızaları ile kontrolsüz bir şeklide... ... kullanıma bırakmalarının ... kötüniyetli eylemlerinin temel sebebi olması ihtimalini yükseltiğinin rapor edildiği, davalı ... yönünden her ne kadar yaptırılan bilirkişi incelemesinde bazı belgelerdeki imzalar davalının eli ürünü olmadığı belirtilmiş ise de Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/158 Esas 2014/379 Karar sayılı ilamı ile söz konusu yapılan işlemlerden davalının sorumluluğunun bulunduğu belirtilerek mahkumiyet kararı verilmiş olması ve kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşerek kesinleştiği gözetildiğinde tespit edilen maddi vakıalar mahkemeyi bağlayacağından davalı ...'un müşteri bilgisi ve imzası dışında ... Şube Müdürlüğü'ne yazılan 28/11/2001 tarihli, ... imzalı "Şubeniz kayıtlarındaki ... hesabının vadesi bozularak, ABD doları $ 22.000-nin ...'e ödenmesini saygıyla rica ederim." şeklinde sahte talimata istinaden 28/11/2001 tarihinde ...'a ait ... nolu hesaptan 22.000,00-USD'nin ...'e ödenmesinden ve ... .../ANKARA şubesince ... adına 24/05/1999 Valör tarihli ve 3.700.000.000-TL değerli olarak düzenlenen dekont ile dava dışı ...'ın hesabından çekilen 3.700,00 TL den sorumlu olduğu, ayrıca 27/11/2001 tarihinde ...'ın ... nolu hesabından davalı ... Şubesi nezdindeki ... nolu hesaba yapılan 12.784,71-USD'lik transfer ile ilgili ... A.Ş ... Şubesi'nde ... adına müşteri bilgisi dışında ... nolu hesabın açılması, bu hesaba davacı ...'tan 28/12/2001 tarihinde alacak kaydedilen havale tutarının 07/02/2002 tarihinde müşteri bilgisi ve talimatı dışında ... imzalı talimata istinaden 17.000,00-TL 'nin ... isimli şahsın ... A.Ş ... Şubesi'ndenki ... nolu hesabına havale yapılması işleminde, davalı ...'un hesap sahibinin bilgisi ve talimatı dışında sözkonusu işlemi yapması ve yukarıda anılan mahkeme kararı ve teftiş kurulu raporu ile bu hususun sabit olduğu, davalı bankanın sorumluluğun ise Borçlar Kanunun 66. maddesinde düzenlenen kusursuz sorumluluk hallerinden özen sorumluluğu başlığı altında adam çalıştıranın sorumluluğu kapsamında değerlendirilmesi gerekmekte olup, adam çalıştıran, çalışanın, kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlü olduğu, adam çalıştıran çalışanını seçerken, işiyle ilgili talimat verirken, gözetim ve denetimde bulunurken, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmayacağı, davalı bankanın güven kurumu olarak basiretli tacir gibi davranması gerektiği ve objektif özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklanan hafif kusurlarından dahi sorumlu olduğu, bankaların diğer tacirlere nazaran daha yüksek özen borcu altında oldukları, bu nedenle meydana gelen zarardan davalı bankanın da diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu gerekçeleriyle davanın kabulü ile, 22.000,00 USD'nin 28/11/2001 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının işletilerek fiili ödeme günündeki TL karşılığının davalı ...'dan tahsili ile davacıya verilmesine, 3.700,00 TL'nin 24/05/1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsili ile davacıya verilmesine, 12.784,71 USD'nin 27/12/2001 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının işletilerek fiili ödeme günündeki TL karşılığının davalılar ... ve ... A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı banka vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin faiz başlangıç tarihini, paranın davacının hesaplarından çıktığı tarih olarak belirleyerek zararın, paranın davacının hesaplarından çıkması ile doğduğunu kabul ettiğini, bu karara rağmen davacıya herhangi bir kusur yüklememesinin hukuk, yasa, hakkaniyet, adalet ve dosya içeriğinde bulunan bilgi ve belgelere aykırı olduğunu, ...'ın sebepsiz zenginleşen taraf olduğunu, gerçekten de mevduat sözleşmesi doktrin ve içtihatta vedia ile karz sözleşmesinin karışımı, kendine özgü bir sözleşme olup paranın bankaya teslimi ile nef’i ile hasarı da bankaya geçtiğini, bu çerçevede davacı taraf mudisinin talebi halinde kendine tevdii olunan mevduatı aynen mûdiye iade etmekle yükümlü olup kendisine bu sebeple uğradığı zararı 3. bir kişiden ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak rücu etme yoluna gidilebileceğini, mevduat ... tarafından temellük edildiğini, ancak ve ancak sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde ...'dan talep edilmesi gerektiğini, ilk derece mahkemesi kararının usul ve ve yasaya aykırı olduğunu, davaya konu edilen para, dava dışı mudilerin bilgisi dışında, kendilerinin rızası olmaksızın, davacı banka hesaplarından müvekkile gönderildiğini, müvekkil bakımından haksız fiil şartları oluştuğunu, zarar, davaya konu paranın davacının hesaplarından çıkması ile meydana gelmesi nedeniyle adam çalıştıranın sorumluluğuna gidilmesi mümkün olmadığını, müvekkili bankanın gerekli sistemsel düzenlemeleri gerçekleştirdiğini ve yürürlüğe koyduğunu, çift basamaklı denetim sistemi getirdiğini ve işe alım sürecindeki prosedürleri ile kalifiye işçi alımına gidildiğini, müvekkilin kusuru bulunduğu yönündeki kararı kabul etmemekle müterafik kusur değerlendirilmediğini, davaya konu edilen zarar, paranın davacının hesaplarından çıkması ile meydana geldiğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davacı banka katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu TL alacak için hükmedilen faiz oranının hatalı olduğunu, dava konusu USD alacaklarının karar tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrilerek lehlerine vekalet ücretine hükmetmesi gerekirken vekalet ücretinin eksik hesaplandığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Dava; bankacılık işlemleri sırasında sahte belge düzenleyerek müşteri hesabından para çekilmesine sebebiyet verilmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmin
6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
Ankara 2 Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/158 Esas sayılı kararı, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2004/249 Esas 2005/481 Karar sayılı kararı, 15/10/2012 tarihli grafolog bilirkişi raporu, davacı bankanın 14/08/2007 tarihli teftiş kurulu raporu, ... A.Ş Teftiş Kurulu'nun ... nolu inceleme raporu, dava konusu işlemlere ilişkin talimat belgeleri vs deliller dosya arasında mevcuttur.
15/10/2012 tarihli grafolog bilirkişi raporunda özetle; dava konusu talimatlardaki imzaların dava dışı ...'ın eli ürünü olmadığı, ...'ın hakiki imzalarının model alınması suretiyle adına atılmış sahte imzalar olduğu bildirilmiştir.
Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2013/158 Esas sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; söz konusu dosya sanıklarından davalı ...'un dava dışı ...'ın açmış olduğu iş bu dava konusu ve Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2004/249 Esas sayılı dosyasına konu alacak ile ilgili olarak basit bankacılık zimmeti suçunu işlediğinden bahisle 8 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği görülmüştür.
07/12/2010 tarihli bilirkişi raporunda özetle; ...’un müşteri imzalarını taklit ederek ...’a ait hesaptan çektiği paradan sorumlu olduğu gibi, ... AŞ nin ... adına müşteri bilgisi dışında hesap açılarak havale yapıldığı bu nedenle ... AŞ nin de sorumlu olduğu belirtilmiştir.
05/04/2011 tarihli rapora göre, ... .../Ankara Şube Müdürlüğü'nce, ... adına ... Hesap Numarası ile düzenlenmiş, 25/05/1999 Valör tarihli ve Seri: ...olan "3.700.000.000.00 TL" Üç Milyar Yedi Yüz Milyon Türk Lirası değerindeki dekontun sol alt köşesinde "Banka Müşterisi" ... adına kayıtlı bulunan imzanın ... (...) ... elinden çıkmadığının rapor edildiği sonrasında 08/09/2009 tarihli rapordaki eksiklikler giderildikten sonra davacı bankanın 27/12/2007 tarihli Dövliz Ödeme Başvuru Formu'nu dosyaya ibrazından sonra söz konusu belge üzerinde mevcut imza ile Ankara 4. ATM'nin 2004/249 Esas sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesinde, imza bilirkişisi tarafından düzenlenen 31/05/2001 tarihli raporda belirtilen belgelerdeki imzalarla benzer olduğunun belirlenmesi kaydıyla, mevcut banka zararının; 22.000,00-USD'yi fiili ödeme günündeki rayice göre Tl karşılığının davalı ... talep edilebileceği, anılan miktara 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi gereğice 28/11/2001 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar en yüksek faiz oranı üzerinden değişen oranlarda faiz talep edilebileceği, 12.784,71-USD'nin ise tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla taleple bağlı olarak davalılar ...'dan 14.784,00-USD'yi, diğer davalı ...'tan ise kusur oranı çerçevesinde 6.392,00-USD'yi fiili ödeme günündeki rayice göre tl karşılıklarını talep edebileceklerini, anılan miktarlara 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca faiz işletilebileceği, tediye fişinin dava dosyasına ibraz edilmemesi nedeniyle ödendiği kişinin belirlenmesi imkansız olan ... A.Ş ... Şubesi'nde 24/05/1999 tarihinde yapılan 3.700.000.000-TL'lik ödemeyle ilgili davalı ...'a sorumluluk yüklenemeyeceğinin rapor edildiği, söz konusu rapora itiraz edilmesi üzerine bir bankacı ve bir hukukçudan oluşan farklı bir bilirkişi kurulundan 21/09/2011 tarihli raporun aldırıldığı, söz konusu 21/09/2011 tarihli rapora göre, davalı ...'nın müşteri bilgisi ve imzası dışında ... .... Şube Müdürlüğü'ne yazılan 28/11/2001 tarihli, ... imzalı "Şubeniz kayıtlarındaki ... hesabımın vadesi bozularak, ABD doları $ 22.000-nin ...'e ödenmesini sayıgıyla rica ederim." şeklinde sahte talimata istinaden 28/11/2001 tarihinde ...'a ait ... nolu hesaptan 22.000,00-USD'nin ...'e ödenmesinden sorumlu olduğu, bu nedenle davacı bankanın davalı ...'dan 22.000,00-USD'nin fiili ödeme günündeki kurlara göre TL karşılığını talep edebileceği, ayrıca söz konusu miktara 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince 28/11/2001 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının USD cinsinden açılan bir yıl vadeli mevduat hesaplarına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden değişen oranlarda faiz talep edebileceği, ... hesabından 24/05/1999 tarihinde 3.700,00-TL ödenmesi ile ilgili ödeme dekontunda müşteri imzası olarak atılan ve 05/04/2011 tarihinde bilirkişi raporunda ... elinden çıkmadığı sonucuna varıldığı belirtilen imzanın, imza incelemesi yaptırılması sonucunda söz konusu dekonttaki imzanın, 01/11/2004 ve 31/05/2005 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen belgelerdeki imzaları ... adına atan kişi tarafından atıldığının belirlenmesi halinde bu usulsüzlüğün davalı ... tarafından yapıldığının ortaya çıkacağı, bunun sonucu olarak ... hesabından 24/05/1999 tarihinde çekilen 3.700,00-TL'den davalı...'un sorumlu olacağı, davacı bankanın davalı ...'dan 3.700,00-TL ile 3.700,00-TL'nin 24/05/1999 tarihinden itibaren tahsiline kadar yasal faiz talep hakkının bulunduğu, imzanın 01/11/2004 ve 31/05/2005 tarihli raporlarda incelenen belgelerdeki imzaları atan kişi tarafından atıldığının belirlenememesi halinde söz konusu 3.700,00-TL'den davalı ...'nın sorumlu tutulamayacağı, 27/11/2001 tarihinde ...'ın ... nolu hesabından ... ... Şubesi nezdindeki ... nolu hesaba yapılan 12.784,71-USD'lik transfer ile ilgili olarak dövizli ödeme başvuru formunda ... adına atılan imzanın takdiri mahkemeye ait olmak üzere imza bilirkişisine yaptırılacak inceleme sonucu 31/05/2005 tarihli imza bilirkişisinin raporunda saptanan belgelerdeki imzaları atan kişi ile aynı eli olduğu sonucuna varılması halinde söz konusu hesaplardaki usulsüzlüklerin davalı ... tarafından yapıldığı sonucunun ortaya çıkacağı, ... A.Ş ... Şubesi'nde ... adına müşteri bilgisi dışında ... nolu hesabın açılması, bu hesaba ...'tan 28/12/2001 tarihinde alacak kaydedilen havale tutarının 07/02/2002 tarihinde müşteri bilgisi ve talimatı dışında ... imzalı talimata istinaden 17.000,00-TL 'nin ... isimli şahsın ... A.Ş ... Şubesi'ndenki ... nolu hesabına havale yapılması işleminde, davalı bankanın hesap açma ve ödeme, havale işlemlerinde kendisinden beklenen dikkat, özen ve basireti göstermediğinden zararın oluşumunda kusurlu bulunduğu, bu nedenle tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla taleple bağlı olarak davacı bankanın davalılardan ...'dan ve diğer davalı ... A.Ş'den 12.784,00-USD'nin fiili ödeme günündeki kura göre TL karşılıklarını talep edebileceği, 12.784,00-USD'ye 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince 27/12/2001 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının USD ile açılan bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden değişen oranlarda faiz talep edebileceğinin rapor edildiği, yine söz konusu grafoloji bilirkişisinden 15/10/2012 tarihli raporun aldırıldığı, söz konusu rapora göre ... A.Ş ... Şubesi Müdürlüğü hitaplı 28/11/2001 tarihli ve ... imzalı dilekçede ve ... Şubesi Müdürlüğü'ne hitaplı 07/02/2002 tarihli ve ... imzalı dilekçede ... adına atılı bulunan imzaların mevcut mukayese imzalarına kıyasen, ... elinden çıkmayıp, söz konusu şahsın hakiki imzalarının model alınması suretiyle adına takliden atılmış sahte olduğunun rapor edildiği, yine aynı bilirkişiden 30/05/2013 tarihinde rapor aldırıldığı, söz konusu rapora göre ... .../Ankara şubesince ... adına 24/05/1999 Valör tarihli ve "3.700.000.000-TL" değerli olarak düzenlenen dekontta banka müşterisi ... adına atılı bulunan imzanın mevcut mukayese imzalarına kıyasen, ... elinden çıkmadığının rapor edildiği, yine söz konusu bilirkişiden 24/09/2013 tarihli raporun aldırıldığı, söz konusu rapora göre, ... .../ANKARA şubesince ... adına 24/05/1999 Valör tarihli ve 3.700.000.000-TL değerli olarak düzenlenen dekontta banka müşterisi ... adına atılı bulunan imzanın ... elinden çıkmadığının rapor edildiği görülmüştür.
Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2004/249 Esas 2005/481 karar sayılı dosyasının incelenmesinde; mahkemece " Davacıların, davalı bankadaki ... nolu vadesiz TL hesabına 14.5.1999 tarihinde 3.635.000.000.TL yatırılmış ve bu para repoda 24.5.1999 tarihine kadar değerlendirilerek 3.705.684.782.TL.ye ulaşmış ve aynı gün 3.700.000.000.TL nakit olarak ödendiği, bakiye kısmını ise, 27.12.2001 tarihinde hale komisyonu olarak tahsil edildiği gözükmekte ise de, davalı nakit ödemenin davacılara yapıldığı kanıtlanamamıştır. Bu nedenle, davacıların bu miktarı davalıdan isteyecekleri görüşüne varılmıştır. Davacıların ... ek nolu hesabında 28.11.2001 tarihi itibarıyla oluşan yabancı paraları toplamı 34.812,32.$.dır. Davalı bu paranın 22.000.$.lık kısmının ...’ın talimatı ile ...e nakit olarak ödendiğini, bakiye kısmı olan 12.784.71.$.ın ise 27.12.2001 tarihinde .../... şubesine havale edildiğini 27,61.$.lık kısmın ise havale masrafı olarak tahsil edildiği bildirilmiş ise de, her iki talimattaki imzaların talimatta ismi geçen davacı ... ait olmadığı gibi ... ... Şubesinde açılan hesaptaki ve yine bu şubeye verilen talimattaki imzaların davacı ...’a ait olmadığı anlaşılmıştır. Bu durum karşısında, davacıların 34.784.$.’ı davalıdan isteyecekleri görüşüne varılmıştır. " gerekçesi ile iş bu dava davacısını sorumlu tutarak tazminat ödemesine hükmedildiği, verilen kararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2006/3811 Esas 2007/805 Karar sayılı ilamı ile onanmış olmakla Ankara 6. İcra Müdürlüğünün 2006/935 E. sayılı dosyasından yapılan ilamlı icra takibi ile ... AŞ den tahsil edilerek ...’a ödendiği görülmüştür.
Davacı tarafından Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2004/249 Esas 2005/481 karar sayılı ilamına dayanılarak Ankara 6. İcra Müdürlüğünün 2006/935 Esas sayılı dosyasına yapılan ödemelerin davalılardan rücuen tahsili amacıyla eldeki dava açılmış olup, davacının işbu davadaki talebi 22.000,00 Usd ile 3.700,00 TL'nin davalı ...'dan, 12.784,00 Usd'nin ise davalılar ... ve ... A.Ş.'den müteselsilen tahsiline yöneliktir.
... Ankara Şubesi Müşterisi ...'ın şube nezdinde açılan hesaplarının ve bu hesaplardan yapılan işlemlerin bilgisi haricinde gerçekleştirildiğini iddia etmesi üzerine yapılan 21/11/2003 tarihli inceleme raporuna göre; Tasfiye öncesi ... Şubesinde görev yapan ve ...'ın ... A.ş.nezdinde hesaplarının açılmasına aracılık ettiğini iddia ettiği ... isimli şahsın ... A.ş.başta olmak üzere çalışabileceğini düşündüğü farklı bankalara yönlendirdiği, ...'un ... A.ş.ve ... A.ş.nezdinde yüksek meblağlarda zimmette bulunduğu ve halen tutuklu olduğu, ... Müfettişleri'nin ...'un zimmete ve suistimale yönelik işlemlerine ilişkin uzun bir listeye ve müşteri bildirimlerine sahip oldukları, müfettişlerin ...'ın akrabası olan ... ile yaptıkları görüşmelerde ...'un ... A.ş.'de görev yaparken ... ailesinin hesapları ile ilgilendiği bilgisine ulaştıkları, müfettişlerin ...'ın ... Şubesi'ndeki hesabından bilgisi dışında gerçekleştiğini iddia ettiği havale işleminde alıcı olarak görülen ...'ın sanık ...'un babası veya yakın bir akrabası olduğunu düşündüklerinin belirlendiği, ... Şubesi'ne incelemeye yönelik bildirimde bulunan ...'ın banka nezdindeki hesabının açılışı ve hesap hareketlerine yönelik yapılan incelemede; ...'ın 26/12/2001 tarihinde açılan ... numaralı hesabına, 28/12/2001 tarihinde ... mesajı ile ... A.ş. .... Şubesi'nden 12.784,71 USD tutarındaki kaydi paranın transfer olduğu, hesaba gelen bedelin 07/01/2002 tarihinde bir ay vadeli olarak işleme alındığı, vade sonunda (07/02/2002) ise müşterinin yazılı talimatına istinaden (... söz konusu talimatı kendisinin verdiğini kabul ettiği) bakiyenin Türk Lirası'na çevrilmesini müteakip (Döviz alış USD kur/1.329,00-TLx12.820 USD=17.037.780.000TL) 17.000.000.000-TL'sinin ... şubesi nezdindeki ...numaralı ... hesabına havale edildiği, ... hesabından havale edilen tutarın alıcısı ...'ın 04/02/2002 tarihinde açtırdığı vadesiz hesabına gelen 17.000.000.000 TL tutarın tamamını 08/02/2002 tarihinde çektiği ve bu tarihten sonra hesabının hareket görmediğinin tespit edildiği, ... hesabından havale edilen tutarın alıcısı ...'ın ... İlçesi doğumlu olduğunun görüldüğü, özlük bilgilerinin kontrolü bankacılık sisteminden yapılan ...'un da ... doğumlu olması dikkat çekici olduğu, ayrıca ...'ın hesabını ...'ın hesabından yapılan havalenin 3 gün öncesinde açtırarak havale tutarını hesabından çekmesini müteakip, banka hesaplarını rapor yazım tarihine kadar hiç kullanmaması da konunun ileri tarihli incelemelerinde üzerinde durulması gereken başka bir husus olduğu, ...'un birçok müşterisinin güvenini kazanarak söz konusu şahısların hesapları ve paraları üzerinde hareket kabiliyetini oldukça genişlettiğinin düşünüldüğü, ayrıca gerek banka gerekse diğer banka müşterilerinin, paralarının kontrolünü kendi rızaları ile kontrolsüz bir şeklide ...'un kullanıma bırakmalarının ... kötüniyetli eylemlerinin temel sebebi olması ihtimalini yükseltiğinin rapor edildiği görülmüştür.
Dosya kapsamından, dava dışı ... çalışanı olan davalı ...'un müşteri bilgisi ve imzası dışında ... ... Şube Müdürlüğü'ne yazılan 28/11/2001 tarihli, ... imzalı "Şubeniz kayıtlarındaki ... hesabımın vadesi bozularak, ABD doları $ 22.000-nin ...'e ödenmesini sayıgıyla rica ederim." şeklinde sahte talimata istinaden 28/11/2001 tarihinde ...'a ait ... nolu hesaptan 22.000,00-USD'nin ...'e ödenmesinden ve ... ..../ANKARA şubesince ... adına 24/05/1999 Valör tarihli ve 3.700.000.000-TL değerli olarak düzenlenen dekont ile dava dışı ...'ın hesabından çekilen 3.700,00 TL den sorumlu olduğu, ayrıca 27/11/2001 tarihinde ...'ın ... nolu hesabından davalı ... ... Şubesi nezdindeki ... nolu hesaba yapılan 12.784,71-USD'lik transfer ile ilgili ... A.Ş ... Şubesi'nde ... adına müşteri bilgisi dışında ... nolu hesabın açılması, bu hesaba davacı ...'tan 28/12/2001 tarihinde alacak kaydedilen havale tutarının 07/02/2002 tarihinde müşteri bilgisi ve talimatı dışında ... imzalı talimata istinaden 17.000,00-TL 'nin ... isimli şahsın ... A.Ş ... Şubesi'ndenki ... nolu hesabına havale yapılması işleminde, davalı ...'un hesap sahibinin bilgisi ve talimatı dışında sözkonusu işlemi yapması ve yukarıda anılan mahkeme kararı ve teftiş kurulu raporu ile bu hususun sabit olduğu, davalı bankanın ise ... adına sahte imzayla hesap açılması ve hesaba yatırılan 12.784,71 USD'nin müşterinin rızası ve bilgisi dışında dava dışı ... hesabına aktarılması şeklinde gerçekleşen olayda davalı bankanın güven kurumu olarak basiretli tacir gibi davranması gerektiği ve objektif özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklanan hafif kusurlarından dahi sorumlu olduğu, bankaların diğer tacirlere nazaran daha yüksek özen borcu altında oldukları, bu nedenle meydana gelen zarardan davalı bankanın da diğer davalı ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu anlaşılmakla ilk derece mahkemesince davalıların dava konusu zararın gerçekleşmesinde sorumlu olduklarının kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.
Bununla birlikte, davalı ...'un davacı bankaya devredilen ... çalışanı olup, BK 66.maddesi gereğince adam çalıştıran sıfatıyla çalışanın kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlü olduğu, çalışanını seçerken, işiyle ilgili talimat verirken gözetim ve denetimde bulunurken, zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğine dair dosyada delil bulunmadığı, ... çalışanının ... müşterisi adına sahte imzalarla talimat düzenleyip, söz konusu talimata istinaden davalı banka nezdinde müşteri adına hesap açması nedeniyle oluşan zarardan davacının da müterafik kusurlu olduğu, davacının müterafik kusurunun %60, davalının müterafik kusurunun ise %40 oranında olduğu kanaatine varılmış, davalı bankanın 12.784 USD'nin %40 olan 5.113,60 USD'nin ödenmesinden diğer davalı ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu gözetilerek davalı bankanın bu yöne ilişkin istinaf itirazları yerinde görülmüş, aynı gerekçelerle sair istinaf itirazlarının reddi gerekmiştir.
Davacı vekilinin katılma yoluyla istinaf itirazı davalı ... aleyhine hükmedilen 3.700,00 TL alacağın faiz başlangıcının hatalı olduğuna ve her iki davalı aleyhine hükmedilen USD alacaklarının karar tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrilerek lehlerine vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğine ilişkindir.
Davacı vekili kararın tebliğinden itibaren istinaf süresi sona erdikten sonra, davalı banka vekilinin istinaf dilekçesinin tebliği üzerine katılma yoluyla istinaf kanun yoluna başvurmuştur. HMK'nun 348. maddesinde istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen tarafın, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile, vereceği cevap dilekçesi ile istinaf yoluna başvurabileceği, istinaf yoluna asıl başvuran tarafın, buna karşı iki hafta içinde cevap verebileceği, istinaf yoluna başvuranın bu talebinden feragat eder veya talebi bölge adliye mahkemesi tarafından esasa girilmeden reddedilirse, katılma yolu ile başvuranın talebinin de reddedileceği hükme bağlanmıştır.
Katılma yoluyla istinafın akıbeti asıl istinafa bağlıdır. İlk istinafa başvuran taraf başvuru hakkından feragat eder veya istinaf mahkemesi başvuruyu esasa girmeden reddederse, katılma yoluyla istinaf başvurusu da reddedilir. (m.426/H, II. "Örneğin süresinde başvuru yapılmadığı veya kesin bir karara karşı istinafa başvurulduğu için caiz olmayan asıl istinaf istemi ön incelemede reddedilirse, katılma yoluyla istinaf talebi de reddedilir." Medeni Usul Hukukunda İstinaf, Yard.Doç.Dr. Tolga Akkaya, Sahife 176).
Anılan hüküm karşısında katılma yoluyla istinafın akıbeti asıl istinaf talebine sıkı sıkıya bağlı bir hak olup, istinaf kanun yoluna başvurmuş olan taraf yönünden kullanılabilir. İstinaf yoluna başvuran tarafla ilgili olmayan yani başvurmayan tarafla ilgili hususlar katılma yoluyla istinafa konu edilemez. Buna göre davalı ... tarafından ilk derece mahkemesince verilen hükme karşı herhangi bir istinaf başvurusu yapılmadığından diğer davalının istinafa başvurması davacıya istinafa gelmeyen ... aleyhine istinafa başvuru hakkı tanımayacağından davacının davalı ... yönünden katılma yoluyla istinaf başvurusunun usulden reddi gerekmiştir.
Yine ilk derece mahkemesince, hükmedilen yabancı para alacağının dava tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrilerek karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından (Hukuk Genel Kurulu kararı 15/02/2023 gün 2022/9-106 Esas 2023/65 Karar sayılı; Yargıtay 11. HD 22/02/2017 tarih 2016/4795 Esas 2017/1012 Karar sayılı; 25/02/2020 tarih 2019/3473 Esas 2020/2039 Karar sayılı emsal ilamları) davacı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi gerekmiştir.
Tüm bu nedenlerle davalı banka vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davacı banka vekilinin davalı ... hakkında verilen karara yönelik katılma yoluyla istinaf başvurusunun usulden reddine, davalı banka hakkındaki katılma yolu ile istinaf başvurusunun esastan reddine, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A)1-Davacı vekilinin davalı banka hakkında verilen karara yönelik katılma yoluyla istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı vekilinin davalı ... hakkında verilen karara yönelik katılma yoluyla istinaf başvurusunun USULDEN REDDİNE,
3-Davacı harçtan muaf olup harç alınmasına yer olmadığına,
4-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
B)1-Davalı banka vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ ile,
Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/09/2020 tarih ve 2020/61 Esas 2020/529 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/(1).b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
B)1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,
a) 3.700,00 TL'nin 24/05/1999 tarihinden itibaren devlet bankalarının 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği işleyecek en yüksek faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsili ile davacıya verilmesine,
b) 22.000,00 USD'nin 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince 28/11/2001 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
c) Davalı banka 5.113,60 USD ile sınırlı sorumlu olmak, davalı ... tümünden sorumlu olmak üzere 12.784,71 USD'nin 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince 28/11/2001 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar devlet bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 3.128,10 TL nispi karar ve ilam harcının (tümünden davalı ...'un, 422,66 TL'nin de davalı bankanın sınırlı sorumlu olmak üzere ve müteselsilen) davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 1.353,08 TL tebligat ve posta, 2.150,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 3.503,08 TL yargılama giderinin -tümünden davalı ..., 473,33 TL'lik kısmından davalı banka sorumlu olmak üzere- davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalılarca yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davanın kabul edilen kısmı yönünden, istinaf karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre takdir ve tayin olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen (davalı bankanın 6.187,45 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya verilmesine,
6-Davanın reddedilen kısmı yönünden, davalı banka vekili kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden istinaf karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre takdir ve tayin olunan 6.187,45 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı bankaya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmın yatırana iadesine,
C)1-Davalı banka tarafından istinaf karar harcı olarak alınan 394,50 TL harcın talep halinde davalı bankaya iadesine,
2-Davalı banka tarafından istinaf aşamasında yapılan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile dosyanın istinafa gönderim giderinin kabul ve ret oranına göre hesap edilen 55,90 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 218,00 TL'nin davacıdan alınarak davalı bankaya verilmesine,
3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
4-İstanbul 31.İcra Müdürlüğü'nün 2021/18730 Esas sayılı takip dosyasına davalı banka tarafından sunulan teminatın İİK'nın 36. maddesi uyarınca verilen kararın sonucuna göre iadesi edilmemesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda uyuşmazlık konusu miktar dikkate alındığında HMK'nın 362. maddesi gereğince kesin olmak üzere, tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 23/05/2024
Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi-