T.C.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2024/1182 Esas 2025/668 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/1182
KARAR NO: 2025/668
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 11/11/2020
NUMARASI: 2019/517 Esas 2020/491 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Genel Kredi Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 26/09/2019
KARAR TARİHİ: 17/06/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH: 07/07/2025
Taraflar arasındaki itirazın iptali istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık gözetilerek kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kamu düzenine aykırılık gözetilerek kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen kararın temyizi üzerine Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda dosya Dairemize gönderilmiş ve celse açılmak suretiyle gereği konuşulup düşünüldü.
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağının tahsili için başlatılan icra takibine davalıların haksız olarak itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline, %20 oranında icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile dava dışı asıl borçlunun konkordato talep etmesinin davacı tarafından hesapların kat edilmesi için yeterli neden olmadığını, geçici mühlet süresi içerisinde hesapların kat edilerek kredi sözleşmesinin sonlandırıldığını belirterek davanın reddini, %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporunda, geciken taksitlere kat tarihine kadar işlemiş temerrüt faizlerinin ana paraya ilave edildiği, bu uygulamanın faize faiz işletilmesi yasağına aykırı olduğu, bu hesaplama şeklinin doğru olmadığı, mahkemece yeniden hesaplama yapıldığı, buna göre 301 nolu taksitli kredi hesabı nedeniyle takip tarihindeki banka alacağının 105.798,27 TL asıl alacak, 8.447,83 TL gecikme faizi, 422,39 TL BSMV olmak üzere toplam 114.668,49 TL olduğu, 302 nolu taksitli kredi hesabı nedeniyle, takip tarihindeki banka alacağının 943.708,16 TL asıl alacak, 75.862,19 TL gecikme faizi, 3.793,11 TL BSMV olmak üzere toplam 1.023.363,46 TL olduğu, 304 nolu taksitli kredi hesabı nedeniyle takip tarihindeki banka alacağının 438.075,95 TL asıl alacak, 37.208,08 TL gecikme faizi, 1.860,40 TL BSMV olmak üzere toplam 477.144,43 TL olduğu, 200 nolu taksitli kredi hesabı nedeniyle takip tarihindeki banka alacağının 99.679,33 TL asıl alacak, 7.928,60 TL gecikme faizi, 396,43 TL BSMV olmak üzere toplam 108.004,36 TL olduğu, tüm krediler yönünden davacı bankanın takip tarihi itibariyle 1.587.261,17 TL asıl alacak, 129.446,70 TL işlemiş faiz, 6.472,33 TL BSMV olmak üzere toplam 1.723.180,74 TL nakit alacağı bulunduğu, davacının takip talebinde BSMV talep etmediği gibi işlemiş faiz tutarının da borçlu lehine 28.373,23 TL olarak hesaplandığı, taleple bağlılık ilkesi gereği borçlu lehine olan bu durumun dikkate alındığı, takip tarihindeki banka alacağının 1.587,261,71 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.615.634,94 TL olduğu, dava konusu meri durumdaki teminat mektuplarından kaynaklı gayrinakit alacak talebi ile ilgili olarak toplam 2.583.500,00 TL risk bulunduğu, taraflar arasındaki genel kredi sözleşmesinde kefil yönünden de depo sorumluluğu getirildiği, 2.583.500,00 TL gayri nakit alacağın deposunu teminen davalılardan tahsili gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, icra takip dosyasında davalıların itirazının 1.587.261,71 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.615.634,94 TL üzerinden iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren %34,632 oranında temerrüt faizi uygulanmasına, 2.583.500,00 TL gayrinakit alacağın davacı banka nezdinde açılacak faiz getirmeyen hesapta deposunu teminen davalılardan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine, itirazın iptaline karar verilen 1.615.634,94 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline, davalıların kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece müvekkilinin asıl alacağı belirlenirken kredi projelerine ait geri ödeme planlarında yer alan kar payının asıl alacağa eklenmediğini, genel kredi sözleşmesinde kar payının tanımı yapılarak anaparaya ekleneceğinin hükme bağlandığını, anapara, geri ödeme planında yazılı kar payı, alım maliyeti toplamının asıl alacak olduğu, bu miktar üzerinden hesap yapıldığında talebin tamamının kabulüne karar verilmesi gerektiği, mahkemece ise ödeme planında yer alan kar payı anaparaya eklenmeden anaparanın asıl olarak esas alındığını, yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Dava; genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
Davacı vekilinin ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulü kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurması üzerine Dairemizin 14/10/2022 tarih 2021/256 Esas 2022/1241 Karar sayılı kararıyla davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık gözetilerek kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kamu düzenine aykırılık gözetilerek gayri nakit alacağa yönelik itirazın iptali talebi hakkında kurulan hüküm yönünden kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne, Ankara 19. İcra Müdürlüğü 2019/3659 sayılı takip dosyasında davalıların itirazının 1.587.261,71 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.615.634,94 TL nakit alacak ile 2.583.500,00 TL gayrinakdi alacağa yapmış oldukları itirazın iptaline, takibin anılan miktarlar üzerinden, nakit alacağın tahsili, gayri nakit alacağın bankada açılacak vadesiz bir hesaba depo edilmesine imkan verecek şekilde ve 1.587.261,71 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren %34,632 oranında temerrüt faizi uygulanmak suretiyle devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, itirazın iptaline karar verilen 1.615.634,94 TL'nin %20'si oranında hesaplanan 323.126,98 TL icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline, davanın reddedilen bölümü için davalıların kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
Dairemiz kararına karşı davacı vekilince temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 07/05/2024 tarih 2023/335 Esas 2024/3652 Karar sayılı kararıyla; "... 2.Taraflar arasında imzalanan 01.03.2016 tarihli genel kredi sözleşmesinin "Tanımlar" başlığını taşıyan 3. maddesinde, Kâr Payı, "Her bir kredi/finansman veya mevzuatın kredi saydığı işlemde, tarafların mutabakatı ile belirlenen oran veya işbu sözleşme ya da eklerine istinaden belirlenecek oran esas alınarak hesaplanıp anaparava/maliyete ilavesi gereken tutar." şeklinde, Gecikme Cezası, "Müşterinin borcunu ödemede gecikmesi/temerrüdü durumunda, tarafların mutabakatı İle belirlenen oran veya Sözleşmeye İstinaden belirlenecek oran esas alınarak hesaplanıp, gecikme/temerrüt tutarına İlavesi gereken tutar." şeklinde, Fiyat ise, "Anapara, kâr, vergi, fon, harç, komisyon, ücret, sigorta primi, masraf ve sair adlar altındaki finansmanın maliyetini oluşturan unsurların toplamını ifade etmek üzere kullanılabilir." şeklinde tanımlanmıştır. Sözleşmenin 4.6.1 maddesi, "Müşteri anapara ile buna kâr payı, vergi, harç, resim, fon, masraf ve sair maliyetlerin eklenmesi sureti ile doğacak tüm borçlarını belirlenecek vade ve miktarlara ve Banka kayıtlarına göre geri ödeyecektir." hükmünü, 5.2 maddesi ise "Krediden kaynaklanan borçlar, kural olarak (özel durumlar hariç) her bir kredi için aylık, yıllık veya sair biçimde belirlenen kâr payları ile ücret, vergi, masraf, komisyon ve sair ferilerin eklenmesi suretiyle belirlenmiş olduğundan, kredi kullanımı ile birlikte kâr payı ve yukarıdaki feriler tahakkuk ettirilerek Müsteri hesabına borç kaydedilir. " hükmünü haizdir.
3.Sözleşmenin Kredinin Kurumsal Finansman Desteği Şeklinde Kullandırılması başlığını taşıyan 7. maddesinin 7.1.1 maddesi, "Krediye konu mal, Müşterinin başvurusunda bildirdiği Satıcıdan peşin bedelle alınıp; diğer maliyet unsurları ile birlikte kârın ilavesi suretiyle bulunacak satış fiyatı üzerinden Müşteriye vadeli olarak satılır. Böylece Müşteri vadeli fiyattan borçlandırılmış olur." hükmünü haiz olup sözleşmenin "Muacceliyet Sözleşmesi, Temerrüt Hali ve Sonuçları" başlığını taşıyan 16.1.1 maddesi ise ise, "Bu sözleşmede mevzuatta ve özellikle aşağıda yer alan ve kesinlikle bunlarla sınırlı olmayan diğer şartların gerçekleşmesi halinde müşteri, kefil ve sair tüm ilgililerinin bankaya olan borçlarının tamamı muaccel olur" hükmünü haizdir.
4.Taraflar arasında akdedilen sözleşmeye ilişkin açıklamalardan sonra somut olaya dönülecek olursa davacı bankanın davalılara karşı yaptığı takiple, 1.773.084,30 TL asıl alacak ve 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.801.457,53 TL nakdi alacak talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince ise davacının takip tarihi itibariyle olan alacağının 1.587.261,17 TL asıl alacak, 129.446,70 TL işlemiş faiz ve 6.472,33 TL BSMV olmak üzere toplam 1.723.180,74 TL olarak hesaplandığı görülmektedir.
5.Davacının talebiyle İlk Derece Mahkemesince yapılan hesaplama arasındaki farkın (özellikle asıl alacak kalemi bakımından) ise davacının asıl borçluya kullandığı kredilerin ödenmeyen tüm taksit tutarlarının toplamını içerisinde kalan ana parayla birlikte kâr payları ve BSMV'de bulunur şekilde asıl alacak olarak talep etmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Davacının hesaplama yönteminin daha iyi anlaşılabilmesi için bir örnek vermek gerekirse, 301 numaralı krediyle asıl borçluya 118.000,00 TL kredi kullandırılmış, bu kredinin geri ödemesi 21.638,94 TL kâr payı ve 1.081,95 TL BSMV eklenerek 24 eşit taksit halinde toplam 140.720,89 TL olarak belirlenmiş, asıl borçlu bu kredinin en son 24.09.2018 tarihli dördüncü taksidini ödemiş, davacı, bu kredi sebebiyle talep ettiği asıl alacağı, ödenmeyen tüm taksitlerin toplam tutarı olan 117.267,37 TL olarak belirleyip talep etmiştir. (140.720,89- (5.863,38x4)=117.267,37 TL) İlk Derece Mahkemesince ise ödenen son taksit tarihi itibariyle kalan ana para tutarı olan 101.069,14 TL'ye kat tarihine kadar akdi faiz ve faizin BSMV'si işletilip bu tutarlar kapitalize edilerek 105.592,79 TL kat bakiyesi belirlenmiş, kat bakiyesi olarak belirlenen tutara da temerrüt tarihine kadar akdi faiz ve BSMV işletilerek bu tutarlar kat bakiyesiyle kapitalize edilmiş ve böylece örnek kabilinden belirtilen kredi bakımından davacının talep edebileceği asıl alacak 105.798,27 TL olarak belirlenmiştir.
6.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, yukarıda zikredilen sözleşme hükümleri gereğince ve özellikle de nakdi alacağı oluşturan kredilerin kredi finansmanı şeklinde kullandırılması sebebiyle müvekkilinin asıl alacağı yukarıda açıklandığı şekilde talep etme hakkı bulunduğunu ileri sürmüştür. Bölge Adliye Mahkemesince, davacı vekilinin istinaf itirazının ödeme planındaki kar payının anaparaya ilave edilmek suretiyle asıl alacağın tespit edilmesi gerektiğine yönelik olduğu ancak ödeme planındaki kar payının temerrüt tarihinden sonraki tarihli kar paylarını da içerdiği, davacı tarafından kredi hesabı kat edildiğinden kat tarihindeki anapara esas alınıp, temerrüt tarihine kadar akdi faiz hesaplanıp, anaparaya ilave edilmesine ilişkin asıl alacak hesap yönteminin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de sözleşmenin yukarıda zikredilen hükümlerin davacıya asıl alacağı yukarıda açıklandığı şekilde talep etme hakkı verip vermediği hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.
7.Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesince, katılım bankalarının çalışma prensipleri konusunda uzman bir bilirkişiden yeni bir bilirkişi raporu alınmak suretiyle sözleşmenin yukarıda zikredilen hükümlerinin davacıya asıl alacağı yukarıda açıklandığı şekilde talep etme hakkı verip vermediğinin belirlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir." gerekçeleriyle bozulmuştur.
Anılan bozma kararı üzerine Dairemizce Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek duruşmalı yapılan inceleme sonucu;
Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2019/3659 sayılı icra takip dosyası, takip dayanağı genel kredi sözleşmesi, hesap özeti, hesap kat ihtarı, teminat mektup suretleri, kredi ödeme planları, yargılama aşamasında bankacı bilirkişiden alınan 05/10/2020 tarihli bilirkişi raporu, asıl borçlu şirket yönetim kurulu kararı, Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/697 Esas sayılı dosyasının UYAP sureti, istinaf aşamasında bankacı bilirkişiden alınan 05/03/2025 tarihli kök, 29/05/2025 tarihli ek rapor, davacı banka tarafından sunulan murabaha işlemine ilişkin faturalar, yazışma, müracaat formu, proje geri ödeme formları, proforma fatura sureti dosya içerisinde yer almaktadır.
Dava konusu Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2019/3659 sayılı icra takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı borçlular aleyhine 1.773.084,30 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezasına ilişkin nakit alacağın tahsili, 2.583.500,00 TL gayri nakit alacağın depo edilmesi talebi ile icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin davalı borçlu ...'a 01/04/2019 tarihinde, diğer davalıya 27/03/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçluların 29/03/2019 tarihinde takibe konu borca ve icra müdürlüğünün yetkisine itiraz ettiği, itirazın 7 günlük yasal süre içerisinde yapıldığı, itirazın davacı alacaklı vekiline tebliğ edilmediği, işbu itirazın iptali davasının İİK'nun 67. maddesi uyarınca, itiraz dilekçesinin davacı alacaklı vekiline tebliğ tarihinden itibaren başlayacak olan 1 yıllık hak düşürücü süre olan 26/09/2019 tarihinde açıldığı dosya içeriğiyle sabittir.
Yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporunda, davacının aylık %3,33 gecikme cezası uygulayabileceği, davacı talebinin ise aylık %2,886 olduğu, bu durumun davalıların lehine bulunduğu, davacının takip tarihi itibarıyla davalılardan 1.573.306,71 TL asıl alacak, 119.246,64 TL gecikme cezası olmak üzere 1.692.553,35 TL alacağı bulunduğu, davacının ise 28.373,23 TL gecikme cezası talep ettiği, talebin aşılamayacağı, gayri nakit alacağın ise 2.583.500,00 TL olduğu yönünde kanaat bildirilmiştir.
İstinaf yargılaması sırasında alınan bilirkişi kök raporunda, katılım bankacılığı uygulamasında talep edilen ve bankaca onaylanan kredi tutarının doğrudan kredi lehdarının kullanımına sunulmadığı, krediye konu mal ve hizmet alımının yapıldığı satıcı firmaya ödendiği, bankanın peşin ödeme yapmak suretiyle satın aldığı malı üzerine kar koyarak vadeli olarak müşteriye sattığı, murabaha adı verilen ve faizsiz bankacılık sisteminde oldukça yoğun şekilde uygulanan bu işlemde, bankanın satıcıya peşin olarak ödediği tutara kar payı ve BSMV'yi ilave ederek satış tutarını tespit ettiği, bu tutarı da belirlenmiş vade içinde tahsil ettiği, dolayısıyla bu işlemde anapara tutarı, satıcı firmaya ödenen miktar, kar payı, BSMV toplamından oluştuğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.1 ve 7.1.1 maddelerinde yer alan düzenlemelerin davacıya bu şekilde işlem yapma yetkisi verdiği, ticari bankacılık sisteminde ise, taksitli olarak kullandırılan kredilerde tahakkuk eden faiz tutarlarının anaparaya ilave edilmediği, her bir taksit ile birlikte tahsil edildiği, diğer yandan muacceliyet halinde kat tarihine kadar ödenmemiş olan taksitlerin faizleri hesaplanıp kat tarihindeki anaparaya ilave edilebilirken, kat tarihinden sonra ve vade sonuna kadar olan taksitlerin faizlerinin anaparaya ilave edilmediği, dava konusu edilen krediler yönünden ticari bankacılık uygulamalarına göre hesaplamaların yargılama aşamasında alınan önceki bilirkişi raporunda yer aldığı, söz konusu hesaplamalardan hangisine itibar edileceğinin Dairenin yetkisinde olduğu, katılım bankacılığı esaslarına göre yapılan hesaplamada, takip tarihi itibariyle davacının davalılardan talep edebileceği tutarın 1.772.792,77 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.801.166,00 TL olarak belirlendiği, 1.772.792,77 TL asıl alacağın 301 nolu projeden kaynaklı 117.495,58 TL'lik kısmına %21,684 oranından, 302 nolu projeden kaynaklı 1.079.750,84 TL'lik kısmına %29,952 oranından, 304 nolu projeden kaynaklı 464.854,16 TL'lik kısmına %34.632 oranından, 200 nolu projeden kaynaklı 110.692,19 TL'lik kısmına %19,656 oranından gecikme faizi talep edilebileceğinin değerlendirildiği, davacı banka tarafından dosyaya sunulan hesap ekstrelerinde, takip tarihinden sonra yapılmış bir tahsilat bulunmadığı, kat ve takip tarihi itibariyle 2.583.500,00 TL tutarında teminat mektubunun meri olduğunun saptandığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 20.1.1. alt maddesinde; “... Kefil, gayri nakdi krediler ile kanunen gayri nakdi kredi sayılan kredi borç ve risklerine ilişkin bedellerin banka nezdindeki hesaplara depo edilmemesinden sorumlu olup, bankanın talebi halinde söz konusu bedelleri derhal, nakden ve defaten banka nezdindeki hesaplara depo edeceğini, gayrikabili rücu kabul, beyan ve taahhüt eder.” şeklinde yer alan düzenleme uyarınca söz konusu gayri nakdi riskin depo talebinden davalıların sorumlu olup olmayacağının takdirinin Daire'de olduğu yönünde kanaat bildirilmiştir.
İtiraz ve davacı banka tarafından faturalar, müracaat formları, proforma fatura ve proje geri ödeme planı formunun ibrazı üzerine alınan ek raporda, katılım bankacılığı uygulamasında talep edilen ve bankaca onaylanan kredi tutarının doğrudan kredi lehdarının kullanımına sunulmadığı, krediye konu mal ve hizmet alımının yapıldığı satıcı firmaya ödendiği, bankanın peşin ödeme yapmak suretiyle satın aldığı malı üzerine kar koyarak vadeli olarak müşteriye sattığı, murabaha adı verilen ve faizsiz bankacılık sisteminde oldukça yoğun şekilde uygulanan bu işlemde, bankanın satıcıya peşin olarak ödediği tutara kar payı ve BSMV'yi ilave ederek satış tutarını tespit ettiği, bu tutarı da belirlenmiş vade içinde tahsil ettiği, dolayısıyla bu işlemde anapara tutarı, satıcı firmaya ödenen miktar, kar payı, BSMV toplamından oluştuğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.1 ve 7.1.1 maddelerinde yer alan düzenlemelerin davacıya bu şekilde işlem yapma yetkisi verdiği, sözleşmenin 3.7 ve 7.1.1 maddeleri esas alındığı taktirde, takip tarihi itibariyle davacının davalılardan talep edebileceği tutarın 1.773.084,30 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası, 2.583.500,00 TL gayri nakdi kredi olmak üzere toplam 4.384.957,53 TL olarak belirlendiği, 301 nolu projeden kaynaklı 117.495,58 TL'lik kısmına %21,684 oranından, 302 nolu projeden kaynaklı 1.079.750,84 TL'lik kısmına %29,952 oranından, 304 nolu projeden kaynaklı 464.854,16 TL'lik kısmına %34.632 oranından, 200 nolu projeden kaynaklı 110.692,19 TL'lik kısmına %19,656 oranından gecikme cezası talep edilebileceği, Standard'ın 2.7.4. maddesinde, taksitlerin vadelerinde ödenmemesi durumunda tüm alacağın muaccel hale getirilebileceği yönünde sözleşmeye hüküm konulabileceği belirtilmiş iken, " ... Ancak bu şarta istinaden muaccel hale getirilen alacaklarda, henüz vadesi gelmemiş taksitlerin karları indirilir...” denilmek suretiyle, muaccel hale getirilen taksitlerden yalnızca vadesi geldiği halde ödenmemiş olan taksitlere ilişkin kar paylarının talep edilebileceği, bu cümleden olarak henüz vadesi gelmemiş taksitlere ilişkin karların talep konusu edilemeyeceği, gerekçe açıklamasında ise, böyle bir durumun fıkhi hükümlere aykırılık teşkil edeceğinin belirtildiği, Murabaha Standardı'nın 2.7.4. maddesinde yer alan bu düzenlemenin katılım bankaları dışında faaliyet gösteren ticari banka uygulamaları ile paralellik gösterdiği, ticari bankacılık uygulamaları esas alınarak, bir başka anlatımla vadesi gelmemiş olan taksitlere ilişkin kar payları düşülerek asıl alacak tutarı belirlenmek suretiyle mahkeme dosyasında alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar esas alınarak davacı banka alacağının 1.578.356,26 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası, 2.583.500,00 TL gayri nakdi kredi alacağı olmak üzere toplam 4.190.229,49 TL olduğu, mahkemece bu hale binaen karar verilmesi halinde, 05.10.2020 tarihli bilirkişi raporu ile 301 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 105.977,61 TL asıl alacağa %21,684 oranından, 302 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 928.508,80 TL'lik kısmına %29,952 oranından, 304 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 438.712,18 TL'lik kısmına %34.632 oranından, 200 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 100.108,12 TL'lık kısmına %19,656 oranından gecikme faizi talep edilebileceği tespit edilmiştir.
Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/697 Esas sayılı dosyası ile, davalıların konkordato talep ettikleri, mahkemenin 01/03/2019 tarihli kararıyla davalıların kesin mühlet ve konkordato taleplerinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Davacı ile dava dışı ... İnş. .... A.Ş. arasında 01/03/2016 tarihli ve 30.000.000,00 TL limitli genel kredi sözleşmesi imzalandığı, davalıların aynı limitlerle sözleşmede müteselsil kefil olarak imzalarının yer aldığı, davalıların dava dışı asıl borçlu şirketin yönetim kurulu başkan yardımcısı ve üyesi olduğu, eş rızasının TBK'nun 584/son maddesi uyarınca aranmadığı, davalıların sözleşmede yer alan kefaletlerinin sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan TBK'nun 583 vd. maddelerinde yer alan şekil koşullarına uygun olduğu dosya içeriğiyle sabittir.
Davacı yan genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağı bulunduğunu, alacağının tahsili için başlatılan icra takibine davalıların haksız olarak itiraz ettiğini iddia etmiş, davalı yan ise davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda bilirkişi raporundaki hesaplama hataları giderilerek yeniden yapılan hesaplama sonucu yukarıda özetlendiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Taraflar arasında genel kredi sözleşmesi imzalandığı, kredinin ödenmediği iddiasıyla davacının kredi hesabını kat ettiği, alacağın tahsili için icra takibi başlattığı, davalıların icra takibine itiraz ettikleri hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık, icra müdürlüğünün yetkili olup olmadığı, yetkili icra müdürlüğünde takip yapılmasına ilişkin itirazın iptali dava şartının gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmiş ise takip tarihi itibarıyla davacının davalılardan genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağı bulunup bulunmadığı, alacak var ise miktarı, davacının bu alacağı davalılardan talep edip edemeyeceği, davalıların icra takibine itirazının haksız olup olmadığı hususlarından kaynaklanmaktadır.
Davalılar icra takibinde borca itirazının yanı sıra Ankara Batı İcra Müdürlüğünün yetkili olduğunu belirterek icra müdürlüğünün yetkisine de itiraz etmiştir. İtirazın iptali davalarında yetkili icra müdürlüğünde takip yapılması HMK'nun 114/2. maddesi hükmü uyarınca dava şartı niteliğinde olup, mahkemece İİK'nun 50/2. maddesi uyarınca öncelikle ve re'sen davalıların icra dairesinin yetkisine yönelik itirazın incelenmesi gerekmektedir.
Taraflar arasında akdedilen genel kredi sözleşmesinin davacı bankanın Başkent Kurumsal Şubesi tarafından akdedilmiştir. Sözleşmenin ifa yeri, alacaklı bankanın sözleşmeyi akdeden şubesinin bulunduğu Ankara'dır. HMK'nun 10. maddesi uyarınca sözleşmenin ifa yeri olan Ankara mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir.
Bu durumda, sözleşmenin ifa yerinin Ankara olduğu, HMK'nun 10. maddesi uyarınca Ankara İcra Müdürlüğünün yetkili bulunduğu, itirazın iptali davasında yetkili icra müdürlüğünde takip yapılmasına ilişkin dava şartının gerçekleştiği gözetilerek mahkemece işin esasına girilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.
Davacı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde, davacı vekilinin istinaf itirazı ödeme planındaki kar payının anaparaya ilave edilmek suretiyle asıl alacağın tespit edilmesi gerektiğine yöneliktir.
Davacı katılım bankasının tabi bulunduğu murabaha sisteminde müşterinin talimatı ve satın alma vaadiyle bir malın yatırım ve kalkınma bankası tarafından ilk satıcıdan peşin veya vadeli alınıp, alış fiyatı veya maliyetinin üzerine belirli bir kar ilave edilerek müşteriye beyan edilmek suretiyle peşin veya vadeli olarak satılmaktadır.
Murabaha Standardı'nın 2.7.4. maddesinde, taksitlerin vadelerinde ödenmemesi durumunda tüm alacağın muaccel hale getirilebileceği yönünde sözleşmeye hüküm konulabileceği belirtilmiş iken, " ... Ancak bu şarta istinaden muaccel hale getirilen alacaklarda, henüz vadesi gelmemiş taksitlerin karları indirilir...” denilmek suretiyle, muaccel hale getirilen taksitlerden yalnızca vadesi geldiği halde ödenmemiş olan taksitlere ilişkin kar paylarının talep edilebileceği, henüz vadesi gelmemiş taksitlere ilişkin karların ise talep konusu edilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Anılan düzenleme katılım bankaları dışında faaliyet gösteren ticari banka uygulamaları ile paralellik göstermektedir.
İstinaf aşamasında davacı katılım bankası tarafından işbu dava konusu krediye dayanak olan murabaha sistemine ilişkin faturalar, müracaat formları da değerlendirilmek suretiyle alınan bilirkişi ek raporunda, takip tarihi itibarıyla davacının davalılardan 1.578.356,26 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası, 2.583.500,00 TL gayri nakdi kredi alacağı olmak üzere toplam 4.190.229,49 TL alacaklı olduğu, 301 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 105.977,61 TL asıl alacağa %21,684 oranından, 302 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 928.508,80 TL'lik kısmına %29,952 oranından, 304 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 438.712,18 TL'lik kısmına %34.632 oranından, 200 nolu projeden kaynaklı olarak tespit olunan 100.108,12 TL'lık kısmına %19,656 oranından gecikme faizi talep edilebileceği tespit edilmiştir.
İstinaf aşamasında alınan ek rapor ayrıntılı, denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu gibi, Yargıtay bozma ilamındaki gerekçeleri de karşılar niteliktedir.
Alınan ek rapor ile davacının davalılardan takip tarihi itibarıyla alacaklı olduğu tespit edilen miktar 1.578.356,26 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası, 2.583.500,00 TL gayri nakdi kredi miktarı iken Dairemizce hüküm altına alınan miktar ise 1.587.261,71 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.615.634,94 TL nakit alacak ile 2.583.500,00 TL gayri nakdi kredi alacağına davalıların itirazının iptaline yöneliktir. Dairemiz kararına karşı davacı vekilince temyiz kanun yoluna başvurulmuş olup, davalı yanın karara yönelik bir temyiz başvurusu bulunmadığından, aleyhe hüküm kurma yasağı gözetilerek istinaf aşamasında alınan ve denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunan bilirkişi ek raporunda tespit edilen alacak miktarına göre davacı lehine olan Dairemiz hükmünde yer alan miktarlar üzerinden hüküm kurulması yoluna gidilmiştir.
Davacı vekilinin istinaf itirazının kamu düzenine aykırılık yönünden incelenmesine geçildiğinde, hükmün infazda tereddüt oluşturup oluşturmadığının incelenmesi kamu düzeni ile ilgilidir. 6100 sayılı HMK'nun 297/2. maddesi "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir." düzenlemesini içermektedir.
Davacı yan dava dilekçesinde nakdi ve gayrı nakdi alacağa yönelik başlatılan icra takibine davalıların haksız itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Bir başka anlatımla davacının dava dilekçesinde icra takibi dışında, gayri nakdi alacağın ayrıca depo edilmesi yönünde bir talebi bulunmamaktadır. Mahkemece ise, gayrinakit alacak yönünden davalıların sorumlu olduğu belirtilerek 2.583.500,00 TL gayri nakdi alacağın bankada açılacak faiz getirmeyen bir hesaba depo edilmesini teminen davalılardan tahsiline karar verilmiştir. Bu durum itirazın iptali kararının sonucu olan takip dolasıyla depo kararından ayrı bağımsız bir depo kararı niteliğini taşımakla HMK'nun 26. maddesi uyarınca talep aşımı niteliğinde olduğu gibi infazda tereddüt yaratacak nitelikte olduğundan re'sen gözetmek gerekmiştir.
Tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık gözetilerek kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kamu düzenine aykırılık gözetilerek kaldırılmasına, davacı vekilinin sair istinaf itirazlarının reddine, davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
A)1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kamu düzenine aykırılık gözetilerek KABULÜNE,
2-Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/11/2020 tarih ve 2019/517 Esas 2020/491 Karar sayılı kararının kamu düzenine aykırılık gözetilerek gayri nakit alacağa yönelik itirazın iptali talebi hakkında kurulan hüküm yönünden KALDIRILMASINA, davacı vekilinin sair istinaf itirazlarının reddine,
3-Davanın KISMEN KABULÜNE, Ankara 19. İcra Müdürlüğü 2019/3659 sayılı takip dosyasında davalıların itirazının 1.587.261,71 TL asıl alacak, 28.373,23 TL gecikme cezası olmak üzere toplam 1.615.634,94 TL nakit alacak ile 2.583.500,00 TL gayrinakdi alacağa yapmış oldukları itirazın iptaline, takibin anılan miktarlar üzerinden, nakit alacağın tahsili, gayri nakit alacağın bankada açılacak vadesiz bir hesaba depo edilmesine imkan verecek şekilde ve 1.587.261,71 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren %34,632 oranında temerrüt faizi uygulanmak suretiyle devamına,
4-Fazlaya ilişkin istemin reddine,
5-İtirazın iptaline karar verilen 1.615.634,94 TL'nin %20'si oranında hesaplanan 323.126,98 TL icra inkar tazminatının davalılardan tahsiline,
6-Davanın reddedilen bölümü için davalıların kötüniyet tazminat talebinin reddine,
7-Alınması gerekli 110.364,02 TL harçtan peşin alınan 74.884,12 TL harç ile icra dosyasında alınan 21.924,79 TL harcın mahsubu ile bakiye 13.555,11 TL harcın davalılardan müteselsilen tahsili ile hazineye gelir kaydına,
8-Davacı tarafından icra dosyasına yatırılan 21.924,79 TL peşin harç ile dava dosyasına yatırılan 74.884,12 TL peşin harç, 44,40 TL başvurma harcı olmak üzere toplam 96.853,31 TL'nin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
9-Davacı tarafından yapılan 1.500,00 TL bilirkişi ücreti ve 118,30 TL posta ve tebligat ücreti olmak üzere toplam 1.618,30 TL yargılama giderinden red ve kabul oranına göre hesaplanan 1.440,28 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davacı vekil ile temsil edildiğinden karar tarihindeki AAÜT gereğince kabul edilen nakit alacak yönünden hesaplanan 237.719,84 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
11-Davacı vekil ile temsil edildiğinden karar tarihindeki AAÜT gereğince kabul edilen gayri nakit alacak yönünden hesaplanan 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
12-Davalılar vekil ile temsil edildiğinden reddedilen nakit alacak yönünden, karar tarihindeki AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine,
13-Arabuluculuk Kanunu 18A/13 maddesi uyarınca karar tarihinde yürürlükte bulunan Arabuluculuk Asagari Ücret Tarifesi uyarınca 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
14-Davacı tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,
B)1-Davacı tarafından yatırılan 59,30 TL istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacı tarafından istinaf aşamasında posta masrafı olarak yapılan 225,00 TL ile 2.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.225,00 TL yargılama masrafının davadaki haklılık durumu gözetilerek 1.995,49 TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında birden fazla duruşma yapıldığından davadaki haklılık durumu gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap edilen 32.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-İstinaf incelemesi sırasında birden fazla duruşma yapıldığından davadaki haklılık durumu gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap edilen 32.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/06/2025
Başkan- Üye - Üye Zabıt Katibi
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.