T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21. HUKUK DAİRESİ 2023/1934 Esas 2026/591 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/1934
KARAR NO : 2026/591
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ : ESKİŞEHİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : 08/06/2023
NUMARASI : 2022/1118 Esas 2023/580 Karar
ASIL DAVADA
DAVA KONUSU : İstirdat (Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/07/2017
KARAR TARİHİ : 07/05/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 07/05/2026
Taraflar arasındaki bankacılık işlemlerinden kaynaklanan haksız kesintilerin istirdadı istemine ilişkin asıl ve birleşen davanın yapılan yargılaması sonunda, ilamda yazılı gerekçeyle asıl ve birleşen davanın kısmen kabul kısmen reddine yönelik verilen hükme karşı, asıl ve birleşen davada davalı tarafından süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
ASIL DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; Davalı bankadan 147896 no'lu ve 147898 no'lu olmak üzere toplam 2.000.000,00 TL tutarında yıllık %12,90 faiz oranı ile rotatif kredi kullandığını, davalı bankanın 20/02/2017 tarihi itibariyle kredi faiz oranının %14,90 olduğunu bildirmesi üzerine şirketin kredilerden kaynaklı tüm borcunu 24/02/2017 tarihinde ödeyerek kapattığını, bankanın ana paradan ayrı olarak 31/03/2017 tarihinde şirketten, faiz, bsmv, komisyon ve kredi tahsis ücreti adı altında toplam 51.000,00-TL tahsil ettiğini, oysa şirketin 41.101,00-TL ödemesi gerektiğini, 9.899,00-TL fazla tahsilat yapıldığını ileri sürerek fazla tahsil edilen 9.899,00-TL nin ödeme tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalı bankadan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde özetle; davacının talep ve iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacıdan tahsil edilen tüm faiz-komisyon ve ücretlerin hukuka ve akdedilen genel kredi sözleşmesine uygun olduğunu, TTK'nın 18/2. maddesi gereği basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü bulunan davacının aynı ücretin fahiş olduğunu iddia ederek indirim talep edemeyeceğini, dava konusu ücretlerin TTK ve Bankacılık Kanununa ve 2006/11188 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına dayanılarak hazırlanan 2006/1 sayılı Mevduat Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kar ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ'e uygun olduğunu, davacının masrafları öderken herhangi bir ihtirazi kayıt da ileri sürmediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
BİRLEŞEN DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; Şirketin, davalı bankadan toplam 2.000.000,00 TL tutarında yıllık 12,90 faiz oranı ile rotatif kredi kullandığını, kullanılan kredilerin teminatı olarak şirket adına kayıtlı ... parsel üzerine 1.derecede 15.000.000,00TL bedelli ipotek tesis edildiğini, 24/02/2017 tarihinde davalı bankadaki tüm riskleri ödeyerek kapattığını ve ipoteğin fekkini talep ettiğini, banka tarafından ipotek fek ücretinin 25.000,00 TL olduğunun bildirildiğini, bu tutarın tarafından ihtirazi kayıtlı olarak yatırıldığını, davalı banka tarafından tahsil edilen ipotek fek ücretinin haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek dosyanın, irtibat nedeniyle Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/599 Esas nolu dosyası ile birleştirilmesini, haksız tahsil edilen 25.000,00 TL nin ödeme tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalı bankadan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada davalı cevap dilekçesinde özetle; Banka aleyhine açılan haksız ve mesnetsiz davayı kabul etmediklerini, davacı tarafın taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacının, davaya konu masrafları öderken herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmediğini belirterek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; dosya kapsamındaki deliller ile aldırılan bilirkişi kök ve ek raporları kapsamına göre asıl davada davacıdan fazladan tahsil edilen tutarın 4.450,83-TL, birleşen davada ise fazladan tahsil edilen ipotek fekki bedelinin 23.000,00 TL olduğu gerekçesiyle; "asıl dava yönünden, Davanın kısmen kabulü ile, 4.450,83 TL'nin 31/03/2017 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulü ile 23.000 TL ipotek fek bedelinin 31/03/20217 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine" dair karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleşen davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı banka birleşen dava yönünden sunduğu istinaf dilekçesinde özetle; 0 - 2.000.000,00 TL arası bedelli ipoteklerde 1.000,00 TL, 2.000.000,00 TL üzeri alınan ipoteklerde ipotek tutarının binde 2,5' i kadar komisyon alınacağını, maksimum tutarın 25.000,00 TL olduğunu, davacı şirketten alınan ipoteğin 15.000.000,00 TL olması dikkate alındığında alınan ücretin yasal ve sözleşmeye, TTK'ya, Bankacılık Kanununa uygun olduğunu, fazla ücret alınmadığını, ödeme yapılırken ihtirazı kayıt ileri sürülmediğinden iade talep edilemeyeceğini, davacının tacir gibi davranma yükümlülüğü olduğunu, alınan faizin de sözleşmeye ve TCMB' ye bildirilen oranlara uygun olduğunu, birleşen davada kısmen reddedilen 2.000,00 TL yönünden lehine vekalet ücreti takdir edilmediğini ileri sürmüştür.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Asıl dava; genel kredi sözleşmesine istinaden kullanılan ticari kredi karşılığında haksız tahsil edildiği iddia olunan "faiz, bsmv, komisyon ve kredi tahsis ücreti", Birleşen dava ise "ipotek fek ücreti" adı altında yapılan fazladan kesintilerin istirdadı istemine ilişkindir.
6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda asıl davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin verilen karara karşı taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 14/10/2022 tarihli 2020/250 E., 2022/1252 K. Sayılı ilamıyla;" .... Davacı tarafça, davalı bankaca haksız kesildiği iddia olunan; asıl davada 9.899,00 TL'nin, birleşen davada ise 25.000,00 TL'nin tahsili talep ve dava edilmiş olmasına rağmen birleşen dava karar başlığında yer almadığı gibi mahkemece asıl davanın kısmen kabulüne karar verilmekle yetinilerek birleşen dava hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmaması doğru görülmemiştir...." gerekçesiyle, ilk derece mahkemesi kararının, HMK 353/1-(a).6 maddesi hükmü uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere mahkemesine iadesine ilişkin karar verilmesi üzerine, mahkemece işbu 2022/1118 Esas sırası üzerinden asıl ve birleşen 2017/925 Esas sayılı davaların yargılamasının sürdürüldüğü anlaşılmıştır.
Asıl davada Uyuşmazlık; davacının, davalı bankadan kullandığı 147896 ve 147898 nolu rotatif ticari kredileri, faiz oranının yıllık % 12,90' dan yıllık % 14,90' a yükseltileceğinin bankaca bildirilmesi üzerine kapatılmasından kaynaklı olarak davalının, davacıdan 9.899,00 TL fazladan tahsilat yapıp yapmadığı, kredinin kapatılması sırasında alınan masraf, komisyon ve hesaplanan faizin kanuna ve sözleşmeye aykırı olup olmadığı, Birleşen davada ise Uyuşmazlık; davacının, davalı bankadan kullandığı 147896 ve 147898 nolu rotatif ticari kredileri nedeniyle şirket adına kayıtlı ... parsel üzerine 1.derecede 15.000.000,00 TL bedelle tesis edilen ipoteğin 24/02/2017 tarihinde risklerin sonlandırılması ile fekki üzerine, davalı bankanın, davacı şirketten fazla ipotek fek ücreti tahsil edip etmediği hususlarına ilişkindir.
Taraflar arasında akdedilen Genel Kredi sözleşmesine istinaden, davalı banka tarafından her biri 1.000.000,00 TL tutarında, %12,90 faiz oranı ile davacı şirkete kullandırılan iki adet ticari kredi bulunduğu, davalı bankanın, faiz oranı değişikliğine giderek bu kredilere 30/01/2017 tarihinden itibaren uygulanacak faiz oranını % 14,90 olarak belirlediği ve bu oranı 20/02/2017 tarihinde davacı müşterisine bildirdiği, bunun üzerine asıl ve birleşen davada davacı olan şirketin, artan faiz oranı nedeniyle tüm riskleri sonlandırma kararı vererek 24/02/2017 tarihinde önce ana paralarını, 31/03/2017 tarihinde ise kredilerin faiz ve diğer ferilerini ödeyerek tüm borcunu sonlandırdığı dosya kapsamında toplanan delillerden anlaşılmaktadır.
Davacı yan asıl davada, davalının faiz oranı değişikliğini 20/02/2017 tarihinde kendisine bildirmesine karşın, yeni oran olan (%14,90) üzerinden kredilerin faiz ve ferilerini hesaplamak suretiyle kendisinden 9.899,00 TL tutarında fazladan tahsilat yaptığını ileri sürerek bu tutarın tahsilat tarihinden işleyecek reeskont faiziyle davalı yandan istirdadını talep etmiştir. Davalı bankanın, asıl dava yönünden mahkemece verilen kısmen kabul kararına yönelik bir istinaf itirazı bulunmadığı dilekçesi kapsamından açıkça anlaşılmaktadır.
İstinaf incelemesine konu edildiği belirtilen birleşen davada davacı yan, asıl davada sözü edilen aynı kredi ilişkisine dayalı olarak asıl davaya konu ticari kredilerin teminatı olarak davacı şirket tarafından, davalı banka lehine 1. Dereceden ipotek olarak verilen taşınmaza ilişkin ipoteğin, kredilerin ödenerek kapatılması sonrasında fekkine ilişkin yapılan talep üzerine kendisinden fahiş tutarda ( 25.000,00 TL) fek ücreti alındığını ileri sürerek fazla yapılan tahsilatın tespiti ile bu tutarın ödeme tarihinden işleyecek reeskont faiziyle davalı yandan istirdadını talep etmektedir.
Mahkemece, tarafların delilleri toplanarak banka kayıtları ve ipotek resmi senedi ile TCBM kayıtları, emsal banka uygulamalarına ilişkin listeler getirtilmek suretiyle davalara konu talepler yönünden bankacı bilirkişilerden rapor alınarak istirdadı gereken tutarlar bulunup bulunmadığı araştırılmıştır.
Bankacı bilirkişiler tarafından düzenlenen 13/03/2019 tarihli kök rapor ve 18/07/2019 tarihli ek rapor kapsamında özetle; " .... Kredilere uygulanan faiz ve komisyon oranlarının yasal düzenlemelere aykırı olmadıkları, ancak davalı bankanın kredi faiz oranı değişikliğini 20/02/2017 tarihinde müşterisine duyurduğundan ancak bu tarihten geçerli olmak üzere yeni oran olan % 14,90 üzerinden faiz hesaplanabileceğini, buna göre asıl davada davacının istirdadını talep edebileceği tutarın 4.450,83-TL olacağı, ülkede faaliyette bulunan 23 bankanın TCMB' ye bildirdiği ipotek fek bedellerinin karşılaştırmasına ilişkin listenin incelenmesinde; tüm bankaların ipotek fek bedeli ücreti tahsil ettiğini, ancak birleşen dava yönünden, davalı bankanın, davacı müşterisinden talep ve tahsil ettiği fek ücretinin emsal banka uygulamaları ile orantılı olmadığının gözlemlendiğini, incelenen bankaların büyük bölümünün müşterilerinden ipotek fek ücreti olarak 2017 yılında azami olarak 1.000,00 TL ücret talep ettiklerini, maksimum 2.000,00 TL - 2.500,00 TL alan bankalar da bulunduğunu, 25.000,00 TL ipotek fek ücreti alan banka sayısının ise davalı banka ile birlikte iki adet olduğunu " tespit ettikleri görülmüştür. Bilirkişi kök ve ek raporu denetime ve hükme elverişli bulunarak mahkemece hükme esas alınmış, istinaf incelemesine konu birleşen davada fazladan alınan 23.000,00 TL ipotek fek bedelinin 31/03/2017 tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine dair karar verilmiştir. Dairemizce de raporlar denetime ve hükme elverişli görülmüş, raporda yer verilen tespit ve değerlendirmelere, bankacılık uygulamalarına ilişkin davalı bankanın birleşen davaya yönelik istinaf itirazları yerinde görülmeyerek reddi gerekmiştir.
Hal böyle olunca mahkemece, bilirkişi rapor ve ek raporundaki tespit ve incelemeler değerlendirilerek ve çoğunluk sayıdaki banka uygulaması esas alınmak suretiyle ve hakkaniyet ilkesi de gözetilerek her bir kredi yönünden 1.000,00 TL olmak üzere toplam ipotek fek ücretinin 2.000,00 TL olması gerektiği benimsenerek yazılı olduğu üzere, birleşen davada fazladan tahsil edildiği tespit edilen ( 25.000,00 TL - 2.000,00 TL = ) 23.000,00 TL ipotek fek ücretinin, davacının talebi doğrultusunda ödenme tarihi olan 31/03/2017 tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalı bankadan istirdadına yönelik verilen hükmünde Dairemizce bir isabetsizlik görülmemiş, birleşen davada davacının davasının ileri sürülüş şekline göre esasen reddine karar verilen bir tutar bulunmadığı, davacının fazla alınan tutarın iadesini talep ettiği anlaşıldığından, mahkemece, davalı banka lehine karşı yan vekalet ücreti takdir edilmemesi isabetli bulunmuş, davalı bankanın birleşen davaya yönelik yerinde bulunmayan tüm istinaf itirazlarının, denetime elverişli bilirkişi kök ve ek raporu ile dosyaya gönderilen TCMB emsal banka uygulamalarına ilişkin listeler kapsamına göre reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin birleşen davanın kabulü yönündeki kararında Dairemizce herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden birleşen davada davalı bankanın istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davalıdan birleşen dava yönünden alınması gerekli olan 1.571,13-TL harçtan peşin alınan 392,00-TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiyesi 1.179,13-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davalı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda uyuşmazlık konusu miktar dikkate alındığında HMK'nın 362. maddesi gereğince kesin olmak üzere, tarafların yokluğunda oy birliği ile karar verildi. 07/05/2026
Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi-