T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO: 2021/1256 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO: 2024/211
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: DR. ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/03/2021
ESAS-KARAR NO: 2016/178 E 2021/155 K
DAVACI
VEKİLİ:
DAVALI :
DAVANIN KONUSU: Alacak
KARAR TARİHİ: 11/03/2024
YAZILDIĞI TARİH: 08/04/2024
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Asıl davada davacı – birleşen davada davalı vekili; müvekkili ile davalı şirket arasında Franchise sözleşmesi imzalandığını, davalıya 50.000.TL bedelli teminat mektubunun haksız nakde tahvil edildiğini, davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini bu arada davalıdan kiralanan taşınmazın tahliye edildiğini, müvekkilinin karşı tarafa herhangi bir borcu ve ödev eksikliğinin olmadığını, davalının taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle, Franchising şirketinin gerekli tanıtım ve yatırımı yapmaması nedeniyle ciro ve gelir kaybı yaşadığını, belirterek müvekkilinin uğradığı zararların tespiti ile bu bedelin davalıdan tahsiline, açılan davanın değeri 10.000,00-TL olup, fazlaya ilişkin haklı saklı olduğunu, 50.000,00-TL'lik teminat mektubunun nakde tahvili nedeniyle bu bedelin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Asıl davada davalı – birleşen davada davacı vekili ; müvekkili ile davacı arasında 15/11/2013 tarihinde Franchise sözleşmesi ve eki ürün-malzeme sözleşmesi ile alt kira sözleşmesi ek protokol ve kira sözleşmesi eklerinin imzalandığını ancak davacının sözleşme yükümlülüklerinin ihlali üzerine davacı ihtarname keşide edilerek, ödemelerin düzenli bir biçimde yapılması, toplam 11.416,57-TL'nin ödenmesi, sözleşmeye aykırı ürün, malzeme kullanımına son verilmesi aksi halde teminatın paraya çevrileceğinin ihtar edildiğini, davacının sözleşmelerde üstlendiği yükümlülüklerine aykırı davrandığını, davacı şirketin müvekkili şirkete gönderdiği e-posta yazısında "02/11/2015 günü işletmenin boşatılacağını" bildirdiğini, 30/10/2015 tarihli ihtarname ile de Franchise sözleşmesini feshettiğini, davacının haksız olarak sözleşme ilişkisini feshettiği gibi, işyerini, tahliye, teslim ve devir şartlarını da yerine getirmediğini, inşaat nedeniyle tahliye ve teslim ettiği beyanlarının doğru olmadığını, teminat mektubunun davacının borçlarına karşılık nakde çevrildiğini, bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
BİRLEŞEN DAVADA
İDDİANIN ÖZETİ
Birleşen davada davacı– asıl davada davalı vekili ; davacı ile diğer davalıların kefaletiyle davalılardan ... Gıda Paz. Tic. Ve San. Ltd. Şti. ile müvekkilinin ... markası altında restoran işletmesine ilişkin olarak 15/11/2013 tarihli Franchise sözleşmesi, eki ürün,-malzeme sözleşmesi ile alt kira sözleşmesi ve ek sözleşmeler imzalandığını, buna göre isim hakkı ücreti merkez idari masraf hizmet bedeli, reklam/promosyon bedeli, kira bedelinin ve ürün ve malzeme bedelinin def'aten ve nakit olarak ...'a ödeneceği, ödemelerde gecikilmesi halinde; bakiye aylar kira bedeli ve cezai şartların ayrıca ödeneceği, ...'ın yazılı onay verdiği ürünlerin kullanılacağı, aksi halde sözleşme ihlali sayılacağı ...'a 25.000,00 USD cezai şart ödeneceği, (Franc. Sözleşmesi 4. ve 30. madde, kira sözleşmesi 5.3, 7.6 ve 22. madde/ek kira sözleşmesi 5. Ve 6. madde) Franchise sözleşmesinin feshedilmesi veya işyerinin kapanması hallerinde ...'ın kira sözleşmesi 20. maddede yer alan hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 USD cezai şart ödeneceği, müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla ... ve ...'in her biri kendi adına ayrı ayrı olmak üzere, franchise ve kira sözleşmesinin her birinden dolayı ayrı ayrı her türlü borcu Franchise alan/kiracı gibi ve 10 yıl süreyle 100.000,00'er USD kadar borçlandığını, ancak davalıların ödemelerini ve edimlerini aksatmaya başladığını, sözleşmelerden kaynaklanan borçlarını (Franchise bedeli, merkez idari masraf hizmet bedeli reklam, kira, ortak gider, aidat ürün, mal bedelini) düzenli şekilde ödemediklerini ve eksik ödedikleri gibi ürün ve malzeme alımı şartlarına uymadığı (kaşar peyniri, coca cola, paketleme ve sarf malzemesi gibi müvekkili şirketten almadığı) ve işletmede standart dışı ürün ve malzeme (kaşar, sosis, salam baskılı ürünler vb.) gibi kullanıldığını, buna karşın müvekkilinin yazılı onayının alınmadığını, Franchise, merkezi idari masraf hizmet bedeli, ürün-mal bedeli, kira, elektrik, su, doğalgaz, ortak gider, sözleşmesinin gereklerine ve işletmenin işleyişine dair temel ilkelere riayet edilmemesi, yapılacak uyarıya ve ihbara rağmen aksaklığın giderilmemesi veya tekrarlanması nedeniyle 10,000,00 USD (sözleşme ihlali) cezai şart ve işyerinde standart dışı ürün kullanılmasına bağlı işletmede kullanılan ürün-malzemelerin alım şartlarına uyulmaması ve müvekkili şirketten alınmaması veya belirlenen marka ve standartta olmaması nedeniyle 25.000,00 USD (ürün ihlali) cezai şart, teminat mektubunun yenilenmemesi nedeniyle 62.500,00-TL teminat mektubu cezası, kira bedelleri ve genel gider vs.'nin geç ödenmesi nedeniyle 24.008,10-TL üc aylık kira bedeli cezası vs.) sözleşmelerden kaynaklanan alacaklardan dolayı şimdilik 165.459,00-TL'nin (ihtarname tebliği+3 gün ödeme süresi olan) 19/10/2015 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faiziyle birlikte, kira süresinin sonuna kadar ki kira bedeli cezai şartı şimdilik 4.000,00 EURO'nun (fiili ödeme günündeki TCMB EURO efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak olan karşılığı tutarındaki Türk lirasının) 19/10/2015 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar Devlet Bankalarının Euro ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği ek yüksek faiz oranı ile birlikte, muaccel hale gelen bakiye aylar kira alacağı şimdilik 1.000,00 EURO'nun (fiili ödeme günündeki TCMB. Euro efektif Satış Kuru üzerinden hesaplanacak olan karşılığı tutarındaki Türk lirasının) 19/10/2015 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar Devlet Bankalarının Euro ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte, Franchise sözleşmesinin 30. maddesi gereği, mahrum kalınan kar alacağı şimdilik 5.000,00-TL'nin 19/10/2015 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faiziyle birlikte, Franchise sözleşmesinin 4. ve 30. madde-kira sözleşmesi 7. 6, 22 madde, ek kira sözleşmesi 5. ve 6. maddeleri gereği akde aykırılık, haksız fesih, usulsüz tahliye teslim devir nedeniyle cezai şart alacağı şimdilik 25.000,00 USD'nin (fiili ödeme günündeki TCMB USD efektif satış kuru üzerinden hesaplanacak olan karşılığı tutarında Türk lirasının) 19/10/2015 tarihinden fiili ödeme tarihine kadar Devlet Bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte, davalılar ... ve ...'in (Franchise ve kiraya ilişkin her bir sözleşmeden dolayı 100.000,00-'er USD'na kadar olmak üzere), davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Birleşen davada davalı – Asıl davada davacı vekili ; sözleşme ile davacının ... adlı ürünün isim ve marka hakkının kullanılması ve cola, patates, kaşar paketleme ve diğer sarf malzemelerinin karşı taraftan satın alınması kabul ve taahhüt edildiği sözleşme aşamasında 10 adet franchise verdiğini beyan eden davalının bu sayıyı koruyamadığını, mağaza sayısının azaldığını, davacının sorumluluklarını yerine getirmediğini, bu durumun Franchise alana sözleşmeyi haklı nedenle fesih hakkı verdiğini, sadece kabul edilmeyen ve itiraz eden 32.500,00-TL'lik cezai şart fatura bedelinin ödenmediğini, tüm kira ve diğer bedellerin makul sürede ödendiğini davacının gerçek anlamda Franchise veren olmadığını, markanın tanıtımı geliştirilmesi zorunlu temel görevlerini yerine getirmediğini, sözleşmenin gereklerine ve işyerinin işleyişine ilişkin temel ilkelere uymama nedeniyle istenen 10.000,00 USD ve ürün ihlali nedeniyle talep edilen 25.000,00 USD cezai şartın subjektif kriterlere göre değerlendirildiğini, dışarıdan alınan ve davacıya ait olmayan ürünlerin kullanılacağının sözleşmede belirlendiğini, kiranın dolar bazında ödendiğini ve her ay değişen kura göre müvekkili şirkete fatura edildiğini, müvekkilinin kira borcunun olmadığının, davacı ile AVM arasındaki kira sözleşmesinin 15/11/2016 tarihi itibari ile feshedilmiş olup, bir zararının söz konusu olmadığını, kendi kusuru ile sözleşmenin feshine neden olduğu için, mahrum kalınan kardan söz edilemeyeceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ
Mahkemece benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda: Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller değerlendirildiğinde; taraflar arasında 15/11/2013 tarihli olarak yapılan Franchise sözleşmesi, ürün ve malzemelere ilişkin olarak Franchise sözleşmesinin Eki sözleşme; Alt Kira Sözleşmesi Kira Sözleşmesine Ek protokol, Kira Sözleşmesine Ek Sözleşmenin yapıldığı, tarafların asıl ve birleşen davalarda talep edebilecekleri alacaklar tek tek incelenmiş ve hesaplanmış, hem alt kira sözleşmesinde, ayrıca franchise sözleşmesinde, süre kararlaştırılmadığı, her iki sözleşmenin de belirsiz süreli olduğu, her iki sözleşmede de sona erme süresinin 3 ay önce feshi ihbarı yapılmadığı takdirde sözleşmenin 1 yıl süre ile uzayacağı hükmüne yer verildiği, birleşen davanın davacısı olan franchise veren ve kiraya veren ... İth. İhr. Gıda İnş. Tur. Tic. San. Ltd. Şti.'nin kiraya veren AVM yönetimi ile olan asıl kira sözleşmesinin 19/11/2015 tarihinde sona erdiğine ilişkin dosya kapsamına sunulan belgeler incelendiğinde; davacı franchise olan tarafından akdin feshinin haklı nedene dayanmadığı, birleşen davada franchise verenin taleplerinin, bir kısmı faturaya bağlanmış cari alacaklar, (Kira, elektrik, su, hizmet bedeli vs.) ve diğer bir kısmı da sözleşmelerde düzenlenen cezai şart alacakları olduğu, cezai şart borçlunun, asıl borcunu ilerde hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime dendiği, bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlali ile doğabilecek olan fer'i bir edim olduğu, cezai şartın kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli olmayıp bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabileceği, mağazanın boşaltılması gerektiği ihtarname ile bildirildiği ... Gıda Ltd. Şti. tarafından 29/10/2015 tarihli e-posta ve 30/10/2015 tarihli ihtarname ile özetle mağazanın boşaltıldığının, davalıya bildirildiği, ayrıca 03/09/2015 tarihli ihtarnamede mağazanın kapsamlı olarak tadilata gireceğinden boşaltma işleminin 30 gün içinde yapılması gerektiği ve sözleşmesinin feshinin bu nedenlerle haklı olduğu, davalı taraf danışmanı tarafından düzenlenen tutanakta davalı tarafından belirlenen markalı ürünlerin kullanılmadığı tespitinde bulunulduğu dosya kapsamında ürün tedarikinin nasıl yapıldığı ürünlerin mağazaya nasıl ulaştığı ile ilgili bilgi ve belgeye ulaşılamadığı; davacı tarafından davalıya verilen 04/11/2014 tarihli ve 50.000,00-TL tutarlı teminatın vadesi diğer hususlar aynı kalmak üzere 04/11/2015 tarihine kadar uzatılmış olduğu, davalı tarafın alacaklarının varlığı kapsamında; teminat mektubunun sözleşme kapsamında, davacıdan tahsilinin mümkün olduğu; davalı tarafından davacı adına düzenlenen 09/06/2015 tarih ve 641129 sıra numaralı sözleşme gereği cezai şart bedeli konulu fatura ile ilgili olarak; faturanın, davacı tarafa süresinde tebliğ edildiğine dair belge bulunmadığı; sözleşme kapsamında sözleşmenin muhtelif maddelerinde ayrı ayrı cezai şart bedeli belirlendiği, faturanın hangi cezai şarta dayandırıldığının fatura içeriğinde yazmadığı, davalı tarafça davacıdan talep edilen 3 aylık kira karşılığı 24.008,10-TL ile ilgili olarak, ana kiracının sözleşmeyi 30/11/2015 tarihinde Alışveriş Merkezi işletmecisi ile anlaşarak feshettiği, Kasım 2015 kirasının tahsil edilmesi gerektiği, Kasım 2015 kirasının tahsil edilmesi gerektiği, Kasım 2015 dönemi kirasının daha öncesinden 19/11/2015 tarihli fatura ile 4.153,75-TL'si faturalandırıldığı, asıl dava yönünden davacı tarafın, davalıdan alacağının olmadığı, nakde çevrilen teminat bedelinin, davalının alacağından mahsup edilmesi gerektiği, birleşen dava yönünden ise; davacı şirketin 50.000,00-TL teminat mektubu tazmin bedeli mahsup edildikten sonra; 43.332,10-TL alacağının bulunduğu ve davalılardan, 19/10/2015 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline dair, asıl davanın reddine ve birleşen davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile;
1-Ürün ihlali cezai şart alacağı (25.000,00 USD) karşılığı, 72.440,00-TL,
2-Merkezi idari hizmet bedeli alacağı (23 ay karşılığı) 10.856,00-TL,
3-Ekim 2015 kirasından kalan alacak, 1.268,04-TL,
4-19/11/2015 fesih tarihi itibariyle kasım 2015 kirası (15 günlük) alacağı 4.087,66-TL
5-Su faturası (Ekim 2015) alacağı 19,22-TL,
6-Elektrik faturası (Ekim 2015) alacağı 1.203,12-TL,
7-Genel gider faturası (Ekim 2015) alacağı, 1.100,23-TL,
8- İsim hakkı bedeli faturası (Ekim 2015) alacağı, 1.726,79-TL,
9-Kasım 2015 genel gider ve elektrik alacağı 631,04-TL,
Toplamı olan 93.332,10-TL'den, nakde çevrilen teminat mektubu bedeli 50.000,00-TL bedelinin mahsubu ile 43.332,10-TL alacağın 19/10/2015 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
1-Sözleşme gereği cezai şart alacağı 32.450,00-TL alacak talebinin reddine,
2-Kira sözleşmesi ihlal bedeli, 24.008,10-TL alacak talebinin reddine,
3-Teminat mektubu ihlali yenilenmemesi cezai şart alacağı 62.500,00-TL alacak talebinin reddine,
4-Mahkeme keşif masrafları, 940,00-TL alacak talebinin reddine,
5-Hizmet faturası 549,86-TL alacak talebinin reddine,
6-641217 nolu mal faturası alacağı, 1.477,93-TL alacak talebinin reddine,
7-Şimdilik 4.000,00 EURO olarak talep edilen cezai şart alacağı, 1.000,00 EURO olarak talep edilen bakiye süre kira alacağı, 5.000,00-TL alacak olarak talep edilen ceza şart alacağı ve 25.000,00 USD olarak talep edilen cezai şart alacakları taleplerinin ayrı ayrı reddine, karar verilmiş, hükme karşı taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
I-)Asıl davada davacı – birleşen davada davalı vekili ; asıl davada kararın eksik ve yetersiz inceleme ve hatalı değerlendirme sonrasında verildiğini, birleşen dava yönünden ise: ... Ltd. Şti tüm isteklerinin yasal dayanaktan yoksun olduğu, bilirkişi raporunda davalının defter ve kayıtlarında vekil eden adına kesilmiş 159 adet fatura olduğu ve vekil edenin 4334 TL fazla ödemesi olduğunun belirlendiğini, davalının defterlerinde 20.10.2015 tarihine kadar vekil eden şirkete borçlu görünmekte iken bu tarihten sonra davalı tarafından gönderilen 13.10.2015 tarihli ihtarnamede borç miktarı olarak 50.642,18 TL belirtilmekte iken 20.10.2015 tarihinde borç miktarı 169.804,10 TL olduğunu, müvekkili tarafından 30.10.2015 tarihinde akdin feshedildiğinin dikkate alındığında davalının bu kayıtları geçmişe yönelik olarak yapmış olması ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
II-)Asıl davada davalı – birleşen davada davacı vekili; Karar'daki; (Bilirkişi Raporlarıyla da tespit ve tevsik olan) birleşen davaya konu ve kabul gören bir kısım alacak kalemleri yanında, müvekkilinin alacakları nedeniyle, özellikle, davacı fesih sebebi ile bağlı olduğu ve bu sebepler haksız olduğu ve kanuni şekle de uymadığı, önemlisi AVM tadilatı işi feshe gerekçe yapılmadığı halde ve kaldı ki, Kira Sözleşmesine Ek Protokol'de belli edildiği gibi daha sözleşme kurulurken AVM tadilatı işini bilerek ve buna muvafakat ederek davacı sözleşmeye taraf olduğu ve önceden haberdar olduğu bu duruma katlanmayı taahhüt ettiği halde, eksik ve hatalı değerlendirme ile "AVM tadilatından" bahisle feshin haklı görülmesi ve sözleşmenin feshine bağlı olmayan ve fesihten önce muaccel olan; (davacı tarafından 10.03.2015 tarihinde ticari kaydına alındığı ve 8 günlük yasal süresi içerisinde itiraz edilmediği ve TTK m.21 gereğince fatura içeriği kabul edilmiş sayıldığı halde, davacı tarafından 02.10.2015 tarihli ihtarla süresinde itiraz edildiğinden bahisle) 09.06.2015 tarihli faturaya konu sözleşme ihlali alacağı (10.000$ karşılığı 32.450TL) ile kira sözleşmesi ihlali alacağı (24.008,10TL) ve teminat mektubu ihlali-yenilenmemesi alacağı (62.500TL) ile sair sözleşmeye bağlı alacaklar ve sözleşmenin haksız feshine bağlı alacakların tazmininin öngörülmemesine ilişkin, değerlendirmeler ve bu yöndeki karar eksik, hatalı ve haksız olduğunu, bildirerek birleşen davada reddedilen alacak kalemlerine" yönelik kararının, kaldırılarak birleşen davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık; sözleşme hükümlerinin asıl ve birleşen dosyalarda yerine getirilip getirilmediği, sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı, fesih tarihi itibariyle sözleşmeden kaynaklanan alacağın varlığı, fesih sonrası feshe bağlı alacaklar, (cezai şart vs.) bakımından koşulların oluşup oluşmadığı, talep edilen cezai şart bedellerinin fahiş olup olmadığı, hususuna ilişkindir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, asıl davada sözleşmeye aykırılık nedeniyle akdin haklı feshine bağlı uğranılan zararın tazmini ile haksız olarak nakte çevrilen teminat mektubu bedelinin istirdatına, birleşen davada ise akdin feshinden önce muaccel olan ve sözleşmeden kaynaklanan alacaklar ile sözleşmenin haksız feshine bağlı alacakların tazminine ilişkindir.
Dava, asıl dosyada, davacı tarafından feshin haklı nedene dayandığından bahisle kar kaybı ve haksız olarak nakde çevrilen teminat bedelinin tahsilinin istendiği, birleşen dava ise sözleşmeden kaynaklı alacaklara dair 165.459,60-TL davacının feshinin haksız olduğundan bahisle kira sözleşmesinin 20.1. maddesi uyarınca şimdilik 4.000,00 EURO cezai şart, kiralanan süresinden önce tahliye edildiğinden bahisle kira sözleşmesinin 5.4. maddesi uyarınca şimdilik 1.000,00 EURO cezai şart Franchise sözleşmesinin 30. maddesi uyarınca ödenmemiş isim ve reklam bedelleri olarak şimdilik 5.000,00-TL Franchise ve kira sözleşmesinin haksız feshinden kaynaklı cezai şart olarak 25.000,00 USD'nin davalıdan tahsilinin istendiği anlaşılmakla; taraflar arasında uyuşmazlığın, sözleşme hükümlerinin asıl ve birleşen dosyalarda yerine getirilip getirilmediğinin, sözleşme hükümleri bakımından karşı tarafın yasa ve sözleşme hükümlerine uygun olarak temerrüde düşürülüp düşürülmediği, sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığının, fesih tarihi itibariyle sözleşmeden kaynaklanan (kira, isim hakkı vs.) bir alacak olup olmadığı, fesih sonrası feshe bağlı alacaklar, (cezai şart vs.) bakımından koşulların oluşup oluşmadığı, talep edilen cezai şart bedellerinin yüksek olup olmadığı, asıl ve birleşen dava yönünden tarafların birbirinden alacaklı olup olmadığı, alacağın varlığı halinde talep edilebilecek faizin türü ve başlangıç tarihinin ne olduğu konularında toplanmaktadır.
Mahkemece alınan bilirkişi kurulunun 21/10/2019 tarihli raporunda; davacının feshinin haklı nedene dayanması halinde davacının 29.107,90 TL istirdadı talep edilebileceği, feshin haklı nedene dayanmaması halinde birleşen davada alacağın 176.360,54 TL olduğu tespit edildikten sonra aynı heyete akademisyen bilirkişinin ilavesiyle düzenlenen 22/01/2021 tarihli son raporda : Asıl davada davacının alacaklı olmadığı, birleşen davada ise 43.332,10 TL alacaklı olduğu tespit edilmiş, alınan son rapora göre de karar verilmiştir.
Mahkemece mali müşavir ve nitelikli hesap uzmanından alınan kök ve ek rapor ile nitelikli hesap uzmanı öğretim üyesi katılımı ile alınan heyet raporları arasında arasında çelişki mevcut olup çelişkili raporlara dayalı olarak eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verilemez.
Hükme esas alınan son rapor ile ilk rapor ve ekinin birbirini teyit ettiğinden bahsedilemez. 6100 sayılı HMK’nın 281/3. maddesinde mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme yapabileceği öngörüldüğünden ve 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 3. maddesinin üçüncü bendinde belirtilen “Genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz” ilkesi de gözetilmek suretiyle tarafların sunmuş oldukları tüm delillerin ve açıklığa kavuşturdukları konuların değerlendirilmesi için asıl ve birleşen dava yönünden tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda alacak ve borç durumu belirlenerek mahkemece alınan raporlar arasındaki çelişkiyi giderici, yeniden oluşturulacak 3 kişilik bilirkişi kurulundan usulüne uygun rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur. Yukarıda açıklanan usule göre düzenlenmiş, çelişkiyi giderici ve denetime elverişli olacak şekilde rapor alınması gerekirken bu yönün göz ardı edilerek eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesinin kararının anılan gerekçelerle kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
Kabul kaldırma nedenine göre bu aşamada tarafların diğer istinaf itirazları inceleme konusu yapılmamıştır.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2016/178Esas, 2021/155Karar ve 16/03/2021 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde yatıranlara İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 11/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan...
e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Katip...
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."