T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/448 - 2024/480
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO: 2022/448 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO: 2024/480
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/12/2021
ESAS-KARAR NO: 2019/399 E. 2021/832 K.
DAVACI:
VEKİLLERİ:
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 26/04/2024
YAZILDIĞI TARİH: 26/04/2024
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, müvekkili şirket, distribütör ve davalı şirket arasında, 01.06.2013 tarihli “Açık Satış Noktası Sözleşmesi” tanzim ve imza edildiğini, taraflar arasında, her sayfası davalı tarafından da imza edilen sözleşmenin 2. maddesinde, davalının “..." adresindeki işyerinde, müvekkil şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla, bira ürünleri dağıtımını yaptığını, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak satış yaptığını, sözleşmenin 3. maddesinde, müvekkili şirketin pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden, 15.000 litre miktarındaki ürünü satmayı taahhüt ettiğini, sözleşmenin 7. maddesinde, müvekkili şirketin önceden onayını alınmadan, sözleşme süresince faaliyet alanının ve nevinin değiştirilmeyeceğinin, işyerinin başkasına devir ve temlik edilemeyeceğinin, kiralanamayacağını ve yeni ortak alınamayacağının veya ortak değiştirilemeyeceğinin, devir, temlik, kiralama ve yeni ortak alımı veya ortak değiştirme durumlarında, en az 30 gün önceden, müvekkiline, yazılı bilgi vererek onayının alınacağının ve işbu sözleşmedeki tüm şartlarının, yeni şahıslara da kabul ettirileceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 10/b maddesinde, bira satışına ilişkin faaliyetlerinin kısılamayacağının, bira satışını azaltacak davranış ve eylem içine girilemeyeceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 10/c maddesinde, bira satışlarının süreklilik arz edecek şekilde yapılabilmesi için gerekli satış belgesi, ruhsat vs. gibi her türlü yasal zorunlulukların yerine getirileceğinin, bunları güncellemek ve yenilemek için gerekli her türlü dikkat, özen ve mali külfeti de taraflarına ait olacak şekilde yerine getirileceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 10/0 maddesinde, sözleşme konusu ürünleri TAPDK'dan alacağının kabul ve taahhüt edildiğinin, müvekkilli tarafından, davalıya taraflar arasındaki sözleşmenin 12. maddesi gereğince, davalı/borçlu tarafa, sözleşmede belirtilen katkının 14.870.38 TL'lik kısmının nakit bazlı katkı olarak yapıldığını, cari hesap ekstresinde bakiye dengeleme olarak belirtildiğini, ancak, sözleşme devam etmesine ve tüm uyarılara rağmen davalı/borçlu tarafından, sözleşme konusu bira ürünlerinin, Mayıs 2016 ayından sonra satın alınıp bulundurulmadığını, müvekkillinden yazılı onay alınmaksızın ortak/hisse devri yapıldığını, sözleşme maddelerinin ihlal edildiğini, taraflar arasında imzalanmış olan sözleşmenin; 20. maddesinde; işleticinin veya birlikte çalışanların, işbu sözleşmede belirtilen hükümlerinden, yükümlülüklerinden veya taahhütlerden herhangi birini yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde, önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek taraflı olarak derhal, müvekkilinin sözleşmeyi feshedebileceğini, sözleşmenin 20. ve 21. maddelerinin uygulama koşulları oluşması karşısında, Ankara 15. Noterliği'nin, 30 Ekim 2018 tarih ve 12904 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin feshine, davalı tarafın sebebiyet verdiğini, ihtarnamenin semeresiz kalması karşısında Ankara 14. İcra Müdürlüğü'nün 2019/118 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve müvekkili lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili, davacı ile eski işletmeci ... arasında 01.03.2013 tarihinden geçerli olmak üzere "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" imzalandığını, işletmenin, bu sözleşmenin imzalanmasından sonra iki kez el değiştirdiğini, ...'ün, işletmeyi 04.01.2016 tarihinde, ..., ... isimli şahıslara devrettiğini ve bu şahısların, 16.05.2017 tarihinde işletmeyi ve şirketi, müvekkil şirketin sahibi ve yetkilisi olan ...'na devrettiğini, şu anda işletmenin "..." ismiyle faaliyet gösterdiğini, Sinop 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/136 D.İş sayılı tespit dosyasında ve 05.10.2018 tarihli bilirkişi raporunda bu hususun açıkça görüldüğünü, devreden ... ve ...'den "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" ile ilgili alınmış herhangi bir onay bulunmadığını, açık satış noktası sözleşmesini imzalayan ... ile ... ve ... arasında, 18.01.2016 tarihli İşletme Devir ve Temlik Sözleşmesi imzalandığını ve bu sözleşmede: “Ayrıca işletmenin devir tarihi olan 04.01.2016 tarihinden önceki bütün borçları ... TC no'lu ...'e aittir." şeklinde düzenleme bulunduğunu, şirketin yazılı muvafakati olmadan, işletmenin başkalarına devir ve temliki halinde şirketin ve/veya bayi veya distribütörün devir alana mal vermesinin, hiçbir şekilde, bu işleme muvafakat edildiği anlamına gelmeyeceğini, davacı şirketin, dava açması gerektiği tarafın, sözleşmede işletici sıfatı taşıyan ... Restaurant'ın işletmecisi ... olduğunu, müvekkiline, davacı şirket tarafından, hiçbir zaman bayi veya distribütör olarak hiçbir mal alım teklifi dahi yapılmadığını, müvekkilin böyle bir taahhüdü bilmesinin olanaksız olduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında, davacı ile eski işletmeci ... arasında 01.03.2013 tarihinden geçerli olmak üzere "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" imzalandığı, işletmenin, bu sözleşmenin imzalanmasından sonra iki kez el değiştirdiği, ...'ün, işletmeyi 04.01.2016 tarihinde, ..., ... isimli şahıslara devrettiği ve bu şahısların, 16.05.2017 tarihinde işletmeyi ve şirketi, müvekkil şirketin sahibi ve yetkilisi olan ...'na devrettiği, şu anda işletmenin "..." ismiyle faaliyet gösterdiği, Sinop 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/136 D.İş sayılı tespit dosyasında ve 05.10.2018 tarihli bilirkişi raporunda bu hususun açıkça görüldüğü, devreden ... ve ...'den "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" ile ilgili alınmış herhangi bir onay bulunmadığı, açık satış noktası sözleşmesini imzalayan ... ile ... ve ... arasında, 18.01.2016 tarihli İşletme Devir ve Temlik Sözleşmesi imzalandığını ve bu sözleşmede: “Ayrıca işletmenin devir tarihi olan 04.01.2016 tarihinden önceki bütün borçları ...TC no'lu ...'e aittir. " şeklinde düzenleme bulunduğu, davacı tarafından, sözleşmeye göre bira taahhüdünün yerine getirilmediği ve alacaklı olduğundan bahisle Ankara 14. İcra Müdürlüğü'nün 2019/118 esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığı, icra dosyasında talep edilen alacağın cezai şarta ilişkin olduğu, ancak işyeri devrinin gerçekleştiği ve bu devir sözleşmesine göre, şu an işletmeyi işleten davalının sözleşme tarafı olmadığı ve cezai şarttan sorumlu tutulamayacağı, cezai şart sorumlusunun iş yerini devreden tarafta olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf eden- davacı vekili tarafından;
Mahkemece dosya kapsamına sunulan delillerin hatalı değerlendirildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 7.maddesi kapsamında müvekkilinden herhangi bir muvafakatnamenin alınmadığının dosya kapsamı ile sabit olduğu, sözleşmenin 2, 3, 5, 10/b, 10/o maddelerinin davalı yanca ihlal edildiği, davalı yanın iyiniyetli olmadığı ve müvekkilinin cezai şart talebinin yerinde olduğu, taahhüt edilen miktarda ürün alınmadığı, devreden ile devralan arasındaki borca dair anlaşmanın taraflar arasında geçerli olduğu, müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceği bildirilerek başvurulmuştur.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin feshinden kaynaklı davacı taleplerinin haklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, açık satış noktası sözleşmesinin feshinden kaynaklanan cezai şart ve katkı payı tutarı alacağın tahsili talebi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Ankara 14. İcra Müdürlüğü'nün 2019/118 E. sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklının, ... Ticaret A.Ş; borçlunun ... İnş. Konfek. Organiz. Turz. Tic. Ltd. Şti olduğu, 05.11.2018 tarihli tanzim ve vade tarihli cezai şart 45.097,60 TL, 1.517,87 işlemiş faiz ve ferileri olmak üzere toplam 71.861,88 TL tutarındaki alacağın müştereken ve müteselsilen tahsili için, 07.01.2019 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçlunun 15.01.2018 tarihli itirazı üzerine takibin 16.01.2018 tarihinde durdurduğu anlaşılmıştır.
Açık Satış Noktası Satış Sözleşmesinin incelenmesinde; ikinci maddesinde; "İşletici, ... adresinde işletmekte olduğu işyerinde, şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt eder." yedinci maddesinde; " İşletici, şirkete önceden bildirip yazılı onayını almadan, sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştiremez, işyerini başkasına devir ve temlik edemez, kiralayamaz ve veni ortak alamaz veya ortak değiştiremez. İşletici, devir ve temlik kiralama ve yeni ortak alımı veya ortak değiştirme durumlarında en az 30 gün önceden şirkete yazılı bilgi vererek onayını almak ve işbu sözleşmedeki tüm şartlar yeni şahıslara da kabul ettirmek ve şirket ile veni şahıs veya şahıslara veya onlarla birlikte aynı şartlarda akdin yapılmasını temin etmekle yükümlüdür. Şirketin yazılı muvafakatı olmadan işletmenin başkalarına devir ve temliki halinde şirketin ve/veya bayi veya distribütörün devir alana mal vermesi hiçbir şekilde bu işleme muvafakat edildiği anlamını taşımaz şirketin Sözleşmeyi ihlal eden işleticiye karşı dava hakkı saklıdır." yirminci maddesinde; "Şirket, İşleticinin veya onunla birlikte çalışanların, işbu Sözleşmede veya eklerinde belirtilen hükümlerden, yükümlülüklerden veya taahhütlerden herhangi birini yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek taraflı olarak derhal işbu Sözleşmeyi feshetmeye katkının ödenmemiş kısmının elinde tutarak ödememeye ve İşleticiden madde 21'de belirtilen her türlü hak ve alacaklarıyla ile birlikte uğradığı her türlü zararı talep etmeye ve kendisine verilen her türlü tazminat: önceden herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın nakde çevirerek tahsil etmeye ve her türlü yasal yola başvurmaya yetkilidir. İşletici, fesihten dolay Şirket ten veya bayı veya distribütörden hiçbir bir hak ve tazminat talebinde bulunamaz." yirmi birinci maddesinde; "Sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya bu Sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler de faaliyetine son verilmesi veya askıya alınması gibi nedenlerle: ile işbu Sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi Şirket veya bayi veya distribütör kayıtlarındaki borçları ile Şirket 'ten ve/veya bayi ve distribütörden almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarının verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere T.C. Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizle birlikte Şirket ve/veya Bayi veya Distribütöre nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca şirkete 8.000 ABD Doları (Sekiz bin) cezai şart ile birlikte Şirket ve/veya bayi veya distribütör” ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararın itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. Satış noktasında başka marka bira çeşitlerinin satılması ya da işbu Sözleşme'nin 3'üncü maddesindeki miktar taahhüdüne ulaşılamaması halleri işbu madde kapsamı dışındadır ve bu durumda cezai şart hükmü uygulanmayacaktır." şeklinde düzenleme yapıldığı anlaşılmıştır.
Gelir İdaresi Başkanlığı Sinop Vergi Dairesi Müdürlüğünün vermiş olduğu Vergi Levha örneğinin incelenmesinden; davalı şirkete ait bilgilerin; işe başlama tarihinin 15.04.2013 olduğu, ... İnş. Konfek. Organiz. Turz. Tic. Ltd. Şti.'nin kurumlar vergisine tabi olduğu, iş yeri adresinin ... “ olduğu anlaşılmıştır.
TAPDK'nun Açık Alkollü İçki Satış Belgesi örneğinin incelenmesinden; davalı şirkete ait bilgilerin; 6620803760 vergi numarası ile ... satış yeri adresinde alkollü içki satın almaya ve satmaya ... sicil numarası ile faal olduğu ve 07.05.2013 tarihli belge ile yetkili kılındığı anlaşılmıştır.
İşyeri kira sözleşmesi örneğinin incelenmesinden; kira bedelinin her ay peşin olarak ödeneceği, kira süresinin 5 yıl olduğu, İşyerinin Cafe Restaurant faaliyeti ile kullanılacağının ve kullanıma hazır olduğunun 27.03.2013 tarihli sözleşme ile düzenlendiği anlaşılmıştır.
Sinop 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından, davalı şirket defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda alınan, 17.09.2020 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinden; ticari alım, satımın yapıldığı Mayıs 2016 tarihine kadar, distribütör firma ... San. ve Tic. Ltd Şti'nin satıcı, davalı ... Inşaat Konfeksiyon Organizasyon Tur.Tic. Ltd. Şti'nin alıcı olarak kayıtlarda yer aldığını, 2016-2017-2018-2019 yıllarında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını ve defterlerdeki kayıtların birbirini teyit ettiğinin tespit edildiğini, distribütör firma ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen, açık satış sözleşmesinin 12. maddesine istinaden belirlenen dava konusu, satış geliştirme faaliyetlerine katkı payı bedeli için 21/05/2013 tarih, 26397 numaralı, KDV dahil 17.000,00 TL' lik faturanın, ... İnşaat Konfeksiyon Organizasyon Tur. Tic. Ltd. Şti. tarafindan hizmet bedeli olarak düzenlendiğini, Distribütör firma ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin, 2013 yılı yasal defterlerine, 2364 numarası ile Pazarlama ve Satış Giderleri, İndirilecek KDV ve Alıcılar hesap kodu ile kayıt altına alındığını, alacağın dayanağı olan 17.000,00 TL'nin, 5.913,23 TL'si ile sözleşme tarihinden önce, davalı ve davacı arasındaki mal alım-satımından kaynaklanan bakiyenin kapatılmasına ilişkin mahsup yapıldığını, kalan 11.086,77 TL bakiyenin, distribütör firma ... San. ve Tic. Ltd Şti tarafından, ... Inşaat Konfeksiyon Organizasyon Tur. Tic. Ltd. Şti'ne mal olarak ödendiğinin tespit edildiğini, 07/01/2019 takip, 23/07/2019 dava tarihi itibariyle, davacının mal satışından kaynaklanan alacağı, davalının mal alışından kaynaklanan borcu bulunmadığını bildirmiştir.
Taraflar arasında açık satış noktası sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin 16. maddesinde işletici davalının sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veyahut işletmeyi devretmesinin sözleşmeye aykırı eylem olarak tanımlandığı, sözleşmenin davacı ile davalı şirket arasında imzalandığı, davalının sözleşmenin yürürlük dönemi içerisinde işletmeyi 3. bir kişiye devrettiği, davacının sözleşme kapsamında davalıya yapmış olduğu mali yardımlar ile cezai şart alacağı isteminde bulunabileceği anlaşılmıştır. Bu durumda davacı şirketin davalıya sözleşme kapsamında yapmış olduğu ödemelerin (nakdi ve ayni) belirlenerek tamamının iadesine karar vermek gerekirken yazılı şekilde hatalı yorum ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 7.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/399 Esas, 2021/832 Karar ve 10/12/2021 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 26/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."