T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO: 2021/1115 ( KABUL KALDIRMA )
KARAR NO: 2024/115
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/01/2021
ESAS-KARAR NO: 2018/708 E - 2021/46 K
DAVACI:
VEKİLİ:
VEKİLLERİ
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 19/02/2024
YAZILDIĞI TARİH: 19/03/2024
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, müvekkilinin babası ...’nin “...” isimli şahıs şirketinin davalıya olan borcundan dolayı 150.000,00-TL bedelli, 25/12/2012 keşide, 15/01/2013 vade tarihli ve 250.000,00-TL bedelli, 20/12/2012 keşide, 15/01/2013 vade tarihli 2 adet bonoya kefil olduğunu, sözkonusu bonoların bedelinin ödenmemesi üzerine davalı Şirket tarafından İstanbul 19.İcra Müdürlüğü’nün 2013/7425E. ve 2013/7588E. sayılı takip dosyalarında müvekkili aleyhine icra takibi başlatıldığını, kesinleşen takip dosyalarında birden fazla gayrimenkulün satışı yapılarak dosya borcunun büyük oranda tahsil edildiğini, ayrıca müvekkilinin davalıya aile konutu üzerindeki haczin kaldırılması için bedelsiz olarak 13/02/2014 keşide, 31/12/2014 vade tarihli ve 61.000,00-TL bedelli bono verdiğini, anılan bonoya dayalı olarak İstanbul 13.İcra Müdürlüğü’nün 2017/36590E. sayılı takip dosyasında icra takibi başlatıldığını ve müvekkilinin icra takiplerine konu borcu ödeyebilmek için 2 adet gayrimenkulünü sattığını, satıştan elde edeceği 300.000,00-TL alacağın kendisine değil; icra borcuna karşılık davalının banka hesabına aktarılması için bankaya 10.06.2013 tarihinde talimat verdiğini, ... yetkililerince müvekkkilinin davalıya temlik ettiği 300.000,00TL yi 27.06.2013 tarihinde davalının hesabına yatırdıklarını sözlü olarak beyan ettikleri ancak ödemeyle ilgili bilgi, belge vermediklerini, bu kayıtlarından bankalardan istenmesi gerektiğini, ancak buna rağmen davalının kötüniyetli olarak 27/06/2013 tarihinde müvekkilinin icra takip borcuna mahsuben yaptığı 300.000,00-TL ödemeyi icra dosyasına bildirmeyerek mükerrer tahsilata yol açabilecek şekilde icra takiplerine devam ettiğini, müvekkilinin kefillikten başka davalı ile ilgisi bulunmadığını, bildirilmeyen 300.000,00-TL nedeniyle aile konutunun satılmasının söz konusu olduğunu ileri sürerek İstanbul 19.İcra Müdürlüğü’nün 2013/7425E. ve 2013/7588E. ile İstanbul 13.İcra Müdürlüğü’nün 2017/36590E. sayılı takip dosyalarında davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazladan ödeme yapılmış ise davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili, dava konusu icra takip dosyaları hakkında ödeme emrinin 2013 yılında tebliğ edilmesi nedeni ile istirdat talebi yönünden 1 yıllık zamanaşımı süresinin geçirildiğini, dava konusu 300.000,00-TL ödemenin araştırılması gerektiğini, dava konusu senetlerin davacının babasının müvekkili Şirket ile arasındaki ticari ilişki çerçevesinde düzenlendiğini ve davanın haksız olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ
Mahkemece, davacı yan vekilinin gerek yargılamanın 08/10/2020 tarihli ve gerekse de 28/01/2020 tarihli en son celsesinde davalı taraftan istirdat taleplerinin bulunmadığını ve istirdada konu olabilecek bir alacağın henüz doğmadığını beyanla istirdat talepleri hakkında karar verilmemesini belirttiği, yapılan yargılama ve toplanan deliller ile tüm dosya kapsamına göre de; davacı takip borçlusu aleyhine davalı takip alacaklısı Şirket tarafından davacının dava dışı babası ...’nin ticari faaliyetinden kaynaklanan borçlarına karşılık olarak düzenlenen 2 adet bonoya kefil olması ve ayrıca 61.000,00-TL bedelli bono tanzim etmesi nedeni ile icra takibi başlatıldığı, protokol hükümleri dikkate alındığında dava konusu icra takipleri nedeni ile protokolde ada ve parsel numaraları belirtilen taşınmaz üzerine konulan haczin kaldırılması karşılığında davacının alacaklı davalı Şirkete 61.000,00-TL bono tanzim ederek vermesinin kararlaştırılmasının ve sözkonusu senedin tanziminin takibe konu borcun yenilenmesi olarak değerlendirilmesinin hukuken olanaklı olmadığı, zira, 6098 sayılı TBK’nın “Yenileme” başlıklı 133.maddesi gözetildiğinde bahse konu protokol içeriğinde protokolün İstanbul 19.İcra Dairesi’nin 2013/7425E. ve 2013/7588E. sayılı takip dosyalarında takibe konu borçların yenilenmesine yönelik olarak düzenlendiğine yönelik olarak taraf iradelerini açıkça yansıtan bir düzenlemeye yer verilmediğinden, protokol gereğince davacı takip borçlusundan 61.000,00-TL olarak bono alınmasının kararlaştırılmasının yenileme olarak değil; borcun kambiyo senedi ile güvenceye bağlanması olarak kabulü ve yorumlanması gerektiği, Mahkemece de denetime uygun görülmekle benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile davacının (değinilen protokolün 5.maddesi de dikkate alınarak); Davanın Kısmen Kabulü Ve Kısmen Reddi İle Dava konusu İstanbul 19. İcra Müdürlüğü'nün 2013/7425E. ve 2013/7588E. Sayılı takip dosyalarında takibe konu asıl alacak ve fer'i borçlar nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, Dava konusu İstanbul 13. İcra Müdürlüğü'nün 2017/36590E. Sayılı takip dosyasında davacıların takibe konu 22.048,94-TL asıl alacak ve 6.848,46-TL işlemiş faiz alacağı haricindeki takibe konu asıl alacak ve fer'iler yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
1-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili tarafından; davanın tümden kabulü gerektiği, ayrıca gerekçeli kararın 4. bendinde yanlışlıkla '...341,55 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine' şeklinde hüküm kurulduğu, ek karar ile diğer yanlışlıklar düzeltilmişken; asıl yatırmış olduğu harç miktarı olan 3.984,95 TL harcın davalıdan alınarak taraflarına ödenmesine karar verilmesi gerekirken, bu hususun sehven eksik kaldığı bildirilmiştir.
2-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili tarafından; İlk derece mahkemesi davanın zamanaşımına uğraması sebebiyle davayı usulden reddetmesi gerektiği, ilk derece mahkemesinde açılmış olan davanın aslında istirdat davası olduğu ve bu dava da zamanaşımına uğradığından reddedilmesi gerektiği, davacının ödeme yaptığı yönündeki beyanların takibe konu olan ödemenin dışında kalan ödeme olduğu davanın reddi gerektiği bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Dava konusu borçtan davacının sorumluluğunun değerlendirilmesi uyuşmazlık konusudur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Davaya konu İstanbul 19.İcra Müdürlüğü’nün 2013/7425E.sayılı takip dosyasında; Davalı-... AŞ tarafından ... ve ... aleyhine 250.000,00TL senet, 68,05TL ihtiyati haciz harcı, 245,00TL iht. haciz vekalet ücreti, 5.556,51TL işlemiş faiz olmak üzere 255.869,56TL alacağın tahsili için 15.03.2013 tarihinde kambiyo takibi başlatıldığı;
İstanbul 19.İcra Müdürlüğünün 2013/7588E.sayılı dosyasında; ... AŞ tarafından ... ve ... aleyhine 28.03.2013 tarihinde 150.000,00TL senet, 68,05TL iht. haciz harcı, 245,00TL iht hac vekalet ücreti, 4.068,49TL işlemiş faiz olmak üzere 154.381,54TL alacak için 25.12.2012 keşide tarihli, 15.01.2013 vadeli senede dayalı kambiyo takibi yapıldığı;
İstanbul 13.İcra Müdürlüğünün 2017/36590E. sayılı takip dosyasında da; ... A.Ş tarafından ... aleyhine 61.000,00TL senet, 17.963,66TL işlemiş ticari faiz olmak üzere 78.963,66TL alacak için 11.11.2017 tarihinde 13.02.2014 keşide tarihli 31.12.2014 vadeli senede dayalı kambiyo takibi yapıldığı;
Görülmektedir.
Davacı takip borçlusu aleyhine davalı takip alacaklısı Şirket tarafından davacının dava dışı babası ...’nin ticari faaliyetinden kaynaklanan borçlarına karşılık olarak düzenlenen 2 adet bonoya kefil olması ve ayrıca 61.000,00-TL bedelli bono tanzim etmesi nedeni ile icra takibi başlatıldığını, ödemelerin dikkate alınmadığını ileri sürerek yukarıda belirtilen her üç icra dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiştir.
492 Sayılı Harçlar Kanunu hükümlerine göre; Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (2. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispî esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15. md.). Değer tâyini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir. Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz (16/3. md.). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispî karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.). Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK'nın 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.
Somut olayda davacı taraf dava dilekçesinde dava değerini 20.000,00TL göstermiş, ayrıca 233.345,20TL'nin de tamamlama harcını yatırmıştır. Ne var ki bu değerler ve yatırılan harç miktarı menfi tespit istemine konu her üç icra dosyasındaki takip tutarını karşılamamasına rağmen ilk derece mahkemesince harç alınmadan yargılamaya devam edilip karar verildiği anlaşılmıştır.
Harç kamu düzenine ilişkin olup mahkemece dikkate alınması gerektiği gibi, istinaf nedeni olarak ileri sürülmese bile Bölge Adliye Mahkemesi tarafından gözetilmesi gerekir. Bu durumda mahkemece harcın tamamlanması için davacı tarafa süre verilmeli, süresi içinde harç yatırılmaz ise dosya işlemden kaldırılmalı, harç eksikliği tamamlanır ise yargılamaya devam edilerek esastan inceleme yapılmalıdır. Mahkemece bu kurallara aykırı olarak harç alınmaksızın yargılamaya devam edilmesi doğru olmamıştır.
Bu durumda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-4 maddesi uyarınca tarafların istinaf itirazları incelenmeksizin resen gözetilen sebeplerle istinaf başvurularının kabulü ile harç yönünden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 4.Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/708 Esas 2021/46 Karar sayılı 28/01/2021 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-4.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde taraflara İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran vekiline vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-İstinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin İlk Derece Mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/(1).g. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 19/02/2024 tarihinde kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.
Başkan ...
¸e-imza
Üye ...
¸e-imza
Üye ...
¸e-imza
Katip ...
¸e-imza
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."