T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO: 2022/230 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO: 2024/600
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 02/12/2021
ESAS-KARAR NO: 2019/286 E 2021/897 K
DAVACI:
VEKİLİ:
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: Alacak
KARAR TARİHİ: 13/05/2024
YAZILDIĞI TARİH: 13/06/2024
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ:
Davacı vekili; davalı tarafından bir adet ... kart basım cihazının ... Ltd. Şti.'ne 17/04/2017 tarihli fatura karşılığı teslim edildiğini, ... Ltd. Şti. tarafından da müvekkili şirkete 29/04/2017 tarihli fatura karşılığında teslim edildiğini, davalı tarafından satılan kart baskı makinesinin ayıplı olduğunu, Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/126 D.İş sayılı dosyası ile 13/03/2019 tarihinde yapılan delil tespitinde "Cihazın kart basımı sırasında hata verdiği ve bu nedenle cihazın kendisinden beklenildiği şekilde insan müdahalesi olmaksızın kesintisiz bir şekilde kart basımı yapamadığının tespit edildiği, bu tespitler doğrultusunda cihazın kendisindenbeklenen faydayı sağlayamadığı kanaatine varıldığının" belirlendiğini, müvekkilinin Adalet Bakanlığı ve TBB gibi devlet kurumları ve birlikler ile kart basım sözleşmeleri yapan bir şirket olduğunu, cihaz hakkında cihazın alındığı tarihte belirtilmeyen özelliği olan temizlik ve sarf malzemesi alınması gerektiğinin sonradan ortaya çıkan arızanın kendilerine bildirildiği tarihte müvekkiline söylendiğini, ürünün temizlik kiti ile teknik servis tarafından temizlenmesi halinde de aynı hataları vermeye devam ettiğini, davalı şirket tarafından fatura edilen ürünün birebir aynısının müvekkiline teslim edildiğini, ancak bu ürünün firmaya iade edilerek ücretinin iade alındığını, davalı firmaya müvekkili tarafından ürünün arıza bildiriminin mail ortamından da yapıldığını, 07/03/2019 tarihinde davalı firmaya elektronik posta göndererek ayıplı ürün bedelinin talep edildiğini, belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile ayıplı kart baskı makinesinin ayıpsız misli ile değiştirilmesini ya da mal bedelinin fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak 60.000,00-TL’nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili; 20/10/2021 tarihli ıslah dilekçesiyle: 261.568,24 TL nin 07/03/2019 temerrüt tarihinden itibaren hesap edilen 107.148,03 TL’nin ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili; ayıba karşı dayanan ticari satışlarla ilgili davalarda zamanaşımı süresinin 6 ay olduğunu müvekkilinin davacıya kimlik kartı yazıcısı ve kopyalayıcısını 29/04/2017 tarihinde sattığını, davacıya gönderilen proforma faturada satış koşulları başlıklı 8. maddesinde net ve açıklayıcı şekilde gönderildiğini, satın alınan ürünün satın alınma tarhinden itibaren cihazın davacı tarafça bakımının yapılmaması nedeniyle birden çok kere arızalandığını, her arıza bildiriminde müvekkili şirketçe teknik servis gönderilerek cihaz bakımının yapılıp çalışır durumda teslim edildiğini, davacının delileri arasında yer alan maillerden anlaşılacağı üzere cihaz arızasına dayalı olarak 2019 yılı ocak ayında maillerle durumun müvekkiline bildirildiğini, nitekim dava dilekçesinde bahsi geçen 25/01/2019 tarihinde davacı tarafça mail yolu ile bildirilen MAG kodlama sisteminden kaynaklı olduğu iddia edilen arızanın giderilmesi için 26/01/2019 tarihinde teknik servisin inceleme yaptığını, arızanın eksik ve yanlış metotla yapılan temizlemeden kaynaklandığı, aynı arızanın tekrar etmesi sonucu yapılan incelemede makine temizliği için kullandığı polykarbon kartların temizlik açısından standartlara uygun olmadığı temizleme metotlarının da cihaza zarar verebileceğini, ayrıca makinenin pencere kenarında temiz olmayan bir ortamda içerisine toz girmesini engelleyecek hiç bir tedbir alınmaksızın kullanıldığının tespit edildiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece; benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda: Davacının dava konusu ürünü 17/04/2017 tarihli düzenlenen fatura gereğince davalıdan 261.568,24-TL'ye bu tarihte teslimi yapılarak satın aldığı, 17/03/2017 tarihli proforma faturada ve davalının da kabulünde olduğu üzere ürün için 2 yıl garanti süresi verildiği, delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporu ile eldeki dava dosyasında alınan bilirkişi raporlarında malın ayıplı olduğu, malın üzerinde yapılan teknik incelemede arızanın manyetik kodlama sonrası lazer yazma işlemi sırasında kartın lazer ünitesi içinde takılı kalması veya yazıcının hata vererek işlem yapılmadan kartı çıkarması olduğunun tespit edildiği, üründeki ayıbın davalının kullanımından yahut bakım eksikliğinden kaynaklanmadığı, üründeki ayıbın hukuki niteliğinin gizli ayıp olduğu, bilindiği üzere garanti süresi içinde davacının davalıya ayıp ihbarında bulunması zaruretinin olmadığı, davanın TBK m. 231 gereği arabulucuya başvuru tarihi itibarla 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde açıldığı, davalının bunun aksine yönelik itirazlarının reddi gerektiği, tanık beyanlarında da ayıbın davalıya garanti süresi içinde bildirildiği ve bu nedenle üründeki ayıbın giderilmesi için davalının teknik personelinin çağrıldığının tespit edildiği, diğer yandan davacının üründeki ayıbı bildirir ve ürün bedelinin iadesi istemli 07/03/2019 tarihli ihtarnamenin elektronik ortamda davalıya ulaştığı, davalının TTK md. 18/3 uyarınca usulüne uygun temerrüde düşürüldüğü, davalının ihtarnameye verilen cevabı tarihsiz olduğundan temerrüde düştüğü tarihin ihtarnamede verilen atıfet süresinin bitimi olan 10/03/2019 olarak kabul edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne dava mal bedeli olan 261.568,24-TL ile mal bedeli üzerinden davalının temerrüt tarihi olan 11/03/2019 tarihinden 20/10/2021 ıslah tarihine kadar hesaplanması gerekli talep edilen 106.589,06 TL işlemiş avans faizi toplamıyla 368.157,30-TL'nin ıslah tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, dava konusu ... kart basım cihazın davalıya iadesine, karar verilmiş hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili; müvekkilinin davacıya endüstriyel kimlik kartı yazıcısı ve kopyalayıcıyı sattığını garanti süresi ve kapsamı davacı şirkete gönderilen proforma faturanın satış koşulları başlıklı 8. maddesinde net ve açıklayıcı şekilde gönderildiğini, ürün kurulumu yapılırken teknik servis tarafından, ürünün kullanım şekli ve koşulları hakkında davacı firma çalışanlarına eğitim verildiğini, akabinde davacının müvekkilden aynı ürününden bir tane daha aldığını, hatalı kullanım nedeniyle üründe oluşan arızaların müvekkilinin teknik servisince tamir edildiğini, kullanım hatalarının da garanti kapsamında iyi niyetle giderildiğini, ancak davacının ikinci aldığı makinayı iade ettiğini, ilk makinayı( davaya konu makinayı) ise iade etmediğini kullandığını, yaklaşık iki yıl boyunca müvekkilden aldığı dava konusu makinadan menfaat elde eden davacının garanti süresi dolmak üzereyken, iş alanını genişletmesi ve başka makinalar da alması üzerine müvekkilinden alarak 2 yıl menfaat elde ettiği davaya konu makina hakkında dava açtığını, talebin dava dilekçesinde de görüleceği üzere malın aynı ile değişimi, mümkün değilse 60.000 TL kısmi alacak davası olduğunu, faiz isteminde bulunmadığını, davacı tarafça dava değerinin ıslah edildiğini, 20.10.2021 tarihinde bu sefer de ıslah dilekçesi başlığı altında yeniden dava değerini değiştirerek dava dilekçesinde yer almayan faiz talebini temerrüt tarihinden itibaren avans faizi olarak talep ederek, 107.148,08 TL üzerinden harç yatırdığını, davacının dosya kapsamında mükerrer nitelikte iki kere ıslah yoluna gittiğini, faize faiz yürütecek şekilde karar verildiğini, bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık; satım sözleşmesine konu makinenin ayıplı olup olmadığı ve buradan varılacak sonuca göre ayıplı olduğunun belirlenmesi halinde misli ile değişimine veya mal bedelinin iadesine işlemiş faize karar verilip verilemeyeceği hususuna ilişkindir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, ayıplı satış nedeniyle ayıba karşı tekeffül hükümleri gereğince ayıptan ari misli ile değişim veya satış bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Davacı yan davalıdan almış olduğu makinenin garanti süresi içerisinde kullanımdan kaynaklanmayan nedenlerle sorunlar yaşandığından bahisle ayıplı olduğunu iddia etmiştir.
Öncelikle uyuşmazlığın temelini oluşturan “ayıp ve ayıba karşı tekeffül” kavramları üzerinde durmakta yarar vardır.
Ayıba ilişkin hukuki düzenleme, dava konusu uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken 6098 sayılı Borçlar Kanununun 219. maddesinde yer almaktadır. Düzenleme “Satıcı alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur” şeklindedir.
Öğretide ayıp satılanda, hasarın geçtiği anda, vaad edilen nitelikleri bir diğer ifade ile bulunması gereken bir özelliğin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bir kusurun ya da eksikliğin bulunması ya da dürüstlük kuralı gereğince ondan beklenen lüzumlu vasıfları taşımaması hali olarak tanımlanmakta ve maddi, hukuki ya da ekonomik ayıp şeklinde sınıflandırılmaktadır. Maddi ayıp bir malda madden hata bulunmasıdır (örneğin malın yırtık, kırık, bozuk, lekeli olması gibi). Hukuki ayıp malın kullanımının hukuken sınırlandırılmış olmasıdır (malın üzerinde rehin, haciz, intifa hakkı gibi kısıtlamalar bulunması gibi). Ekonomik ayıp ise malın iktisadi vasıflarında eksiklik olmasıdır.
Ayıba ilişkin diğer sınıflandırma, ayıbın açık ve gizli olup olmamasına göre yapılmaktadır. Açık ayıp hemen ilk bakışta ya da yüzeysel bir muayene ile tespit edilebilen ayıptır. Durumun gerekli kıldığı, muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır. Alıcı gizli ayıpları araştırmakla yükümlü değilse de ayıp meydana çıkar çıkmaz hemen ihbar etmelidir.
Derhal kavramı, halin icabına uygun fazla vakit geçirmeden bildirim olarak anlamak gerekir. Ancak TTK 23’de malın muayene ve ihbar yükümlülüğü düzenlenmiştir. Eğer alıcı iğfal edilmiş ise yani maldaki ayıp ondan bilerek saklanmış ise Kanunun öngördüğü çözüm satıcı bakımından ağırlaştırılmış bir sorumluluğu gerektirmektedir. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 225. maddesine göre alıcıyı iğfal etmiş olan satıcı, ayıbın kendisine vaktinde ihbar edilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacağı gibi 231. maddesine göre 2 yıllık zamanaşımı süresinden de yararlanamayacaktır.
Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hallerde ise alıcı TBK’nın 227. maddesinde düzenlenen seçimlik haklarından birini kullanabilecektir.
Alıcının sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanması halinde TBK’nın 229. maddesi uyarınca, alıcı satıcıdan, ödemiş olduğu satış bedelinin, faiziyle birlikte geri verilmesi, satılanın tamamen zaptında olduğu gibi, yargılama giderleri ile satılan için yapmış olduğu giderlerin ödenmesi, ayıplı maldan doğan doğrudan zararının giderilmesini isteyebileceği gibi ayrıca satıcı, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alıcının diğer zararlarını da gidermekle yükümlüdür.
Buna göre dosya içeriği ve toplanan delillerden dava konusu endüstriyel kimlik kartı yazıcı ve kodlayıcı cihazının 29/04/2017 tarihinde davacı tarafça satın alındığı, 25/01/2019 tarihinde davacının ayıp ihbarında bulunduğu, davalının ise 28/01/2019 tarihinde uygun temizleme kiti kullanılmaması nedeniyle cihazın kirlendiği uygun temizleme işleminin yapıldığı, davacı tarafından 07/03/2019 tarihinde ayıp ihbarında bulunarak 31/05/2019 tarihinde dava açıldığı anlaşılmıştır.
Durumun gerekli kıldığı, muayene ile anlaşılamayan ayıplar, gizli ayıptır. Alıcı gizli ayıpları araştırmakla yükümlü değildir. Fakat onları meydana çıkar çıkmaz hemen ihbar etmelidir .
Uyuşmazlığın niteliği gereği biraz da bilirkişi incelemesi üzerinde durulmasında fayda vardır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 266. maddesine göre bir davada çözümü hakim tarafından bilinmeyen, özel ve teknik bilgiyi gerektiren hallerde oy ve görüşüne başvurulan üçüncü kişiye bilirkişi denir. Bilirkişi, kendisine verilen görevi, mahkemenin sevk ve idaresi altında yürütür, mahkemece tespit edilmiş vakıalar hakkında görüş bildirir.
HMK’nın 281/2-3. maddesine göre, mahkeme kendiliğinden, bilirkişi raporunda noksan veya müphem gördüğü hususların tamamlanması veya açıklanması için bilirkişiye yeni sorulara sorarak ek rapor alabileceği gibi, tayin edeceği duruşmada sözlü açıklamalarda bulunmasını da isteyebilir, gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni bilirkişi seçerek tekrar inceleme de yaptırabilir.
Somut olay bu ilke ve kavramlar ışığında değerlendirildiğinde:
Davaya konu makinenin arızalandığı kesintisiz baskı işlemini yapamadığı iddia edilmiş, mahkemece görevlendirilen bilirkişi tarafından makinede bulunan ayıbın niteliği hakkında görüş bildirilmiş ise de makine üzerinde herhangi bir inceleme yapılmadan delil tespiti raporu dışında başka bir araştırmaya gidilmeden, mevcut delil tespiti raporu doğrultusundaki inceleme ile yetinilerek ayıbın teknik olarak neden kaynaklandığı üretim hatasından mı kullanım hatasından mı kaynaklandığı ayıbın niteliği hususu üzerinde durulmadan dosya kapsamına göre rapor oluşturulmuştur.
Bu durumda mahkemece ayıbın neden kaynaklandığı teknik olarak tespit edilerek yetkili serviste yapılan işlemler gözetilerek dosyada mevcut bulunan delil tespiti raporu da incelenmek suretiyle, davaya konu makine üzerinde de inceleme yapılarak arızanın teknik olarak sebebi, buna göre makinenin gizli ayıplı olup olmadığı, söz konusu arızanın meydana gelmesinde davalının ağır kusurunun ya da iğfal durumunun bulunup bulunmadığı hususlarında, ayrıca tarafların rapora itirazları da değerlendirilerek oluşturulacak yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınarak, dosya kapsamına göre gerekçesi açıklanmak suretiyle ayıbın niteliği tartışılarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Mahkemenin kabul şekli itibariyle de kurulan hükümde; satıma konu mal bedelinin işlemiş faiziyle birlikte hükmedilmesine karar verilmiş ise de ayıplı malın ve fatura konusu malın bedelinin faizsiz olarak iadesi istenebilir. Ancak mal iade edildiği tarihten itibaren malın bedeli ödenmediği takdirde faiz isteminde bulunulabilir. Alıcı bu dönem içinde malı kullanmakta, satıcı ise mal satış bedelini elinde tutmakla semen bedelinin tenzili ve işlemiş faiz talep edilemez. Edimlerin aynı anda ifa kuralı gereğince para faizsiz, mal ise kirasız olarak iade edilecektir. Bu durumda mahkemece, somut olayda tarafların sadece birbirlerinden aldıklarını aynen iade ile yükümlü oldukları gözetilmeksizin fatura bedelinin faizi ile tahsiline karar verilmesi de yerinde değildir.
Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı yanın istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, kararın 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2019/286 Esas, 2021/897Karar ve 02/12/2021 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davalıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 13/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan... e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Katip...
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."