T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO: 2025/42 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO: 2025/44
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: DR.... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 06/07/2022
ESAS-KARAR NO: 2022/19 E 2022/602 K
DAVACI :
VEKİLİ:
DAVALILAR
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 31/01/2025
YAZILDIĞI TARİH: 28/02/2025
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... İnşaat Enerji Elektrik Üretim Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. arasında taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin yaptığı işlere karşılık davalı ...'nın keşideci, davalı ... Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin lehtar olarak yer aldığı dava konusu çekin dava dışı ... İnşaat Enerji Elektrik Üretim Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi olan muris ... tarafından cirolanarak müvekkiline verildiğini, sözleşme gereği edimlerin yerine getirilmemesi üzerine çekin icra takibine konulduğunu, davalıların haksız yere takibe itiraz ettiklerini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalılar ... ve ... Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile davacı arasında ticari ilişki bulunmadığını, çekin bankaya ibraz edilmediğinden kambiyo vasfını kaybettiğini, davacının keşideci ve diğer cirantalara karşı başvuru hakkını kaybettiğini, sebepsiz zenginleşme yönünden zamanaşımı süresinin dolduğunu savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
Davalı mirasçı ... cevap dilekçesi sunmamış, yargılamaya katılmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ
Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, çekin süresinde bankaya ibraz edilmemesi nedeniyle kambiyo vasfını yitirdiği, bu nedenle davacının TTK 732.maddesi gereğince sebepsiz zenginleşme hükmünden yararlanamayacağı, davacının davalılar ... ve ... Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında temel ilişki bulunmadığı, davacının dava dışı ... İnşaat Enerji Elektrik Üretim Mad. Bil. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ile taşeronluk sözleşmesi olduğunu beyan ettiği, ancak takibi bu şirketin yetkilisi ...'a yönelttiği, davayı da ...'un mirasçısına açtığı, adı geçen gerçek kişi ile temel ilişki bulunmadığı nazara alınarak temel ilişkiye yönelik herhangi bir inceleme yapılmadığı, davanın ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; taşeronluk sözleşmesi nedeniyle müvekkilinin yaptığı işlere karşılık dava konusu çekin verildiğini, davalılar ... ve ... Mekanik İmalat Makine montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin borcu itfa etmediklerinden sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince sorumlu olduklarını, TTK 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmediklerini ispat etmeleri gerektiğini, davalı ...'un ...'un tek mirasçısı olduğunu, muris ...'un taşeronluk sözleşmesi imzalanan şirketin tek ortağı olduğunu, bankaya ibraz edilmeyen çekin yazılı delil başlangıcı olduğunu ve alacağın her türlü delille ispat edilebileceğini, sebepsiz zenginleşme yönünden süresinde yapılan takiple zamanaşımı süresinin durduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık, davacının takibe konu çek nedeniyle alacak talebinde bulunup bulunmayacağı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Ankara 19.İcra Müdürlüğünün 2020/4028 Esas sayılı dosyasının yapılan incelemesine göre, 15/06/2020 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlular ..., ... Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine çeke dayalı olarak 425.000,00TL asıl alacak ve 140.843,84TL faiz alacağı olmak üzere toplam 565.843,84 TL'nin tahsili için ilamsız icra yoluyla takibi başlatıldığı, davacı alacaklının talebi üzerine alınan veraset ilamına istinaden borçlu ... mirasçısı olarak ...'a ödeme emrinin tebliğ edildiği, mirasçı ... adına kanuni temsilcisi olarak annesinin vekili tarafından takibe süresinde itiraz edildiği, diğer davalı borçluların da takibe ve borca süresinde itiraz ettiği, itirazın iptali davasının yasal süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu çekin 10/10/2016 keşide tarihli, 425.000,00 TL bedelli olduğu, davalı ...'nın keşideci, davalı... Mekanik İmalat Makine Montaj San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin lehtar, lehtar cirosundan sonra sırasıyla ... ve davacının cirosunun bulunduğu, çekin bankaya ibraz edilmediği görülmüştür.
Mahkemece süresinde bankaya ibraz edilmeyen dava konusu çek nedeniyle sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurulamayacağı kabul edildiğinden öncelikle 6102 sayılı TTK'nın 796.maddesi uyarınca süresinde muhatap bankaya ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak keşideciye karşı TTK’nun 732. maddesine dayalı olarak sebepsiz zenginleşme davası açılıp açılamayacağının değerledirilmesi gerekir.
Bu aşamada konuya ilişkin yasal düzenlemelerin ortaya konulmasında yarar vardır:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun “Sebepsiz İktisap” başlıklı 732. maddesinde;
"(1) Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar.
(2) Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem, muhataba, yerleşim yerli bir poliçeyi ödeyecek olan kimseye ve düzenleyen, poliçeyi başka bir kişi veya ticari işletme hesabına düzenlemiş olduğu takdirde o kişiye veya ticari işletmeye karşı da ileri sürülebilir.
(3) Poliçeden doğan borcu düşmüş olan cirantaya karşı böyle bir istem ileri sürülemez.
(4) Zamanaşımı süresi, poliçenin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren bir yıldır; ispat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir.
" hükmü yer almaktadır.
Zamanaşımı nedeniyle veya senede dayanan hakların muhafazası için kanunen yapılması gereken işlemlerin ihmal edilmiş bulunması dolayısıyla düşmüş olan poliçeden doğan alacaklar için sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak ilamsız takip yapılabilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ’nun 814.maddesinde ise;
"(1) Hamilin, cirantalarla düzenleyene ve diğer çek borçlularına karşı sahip olduğu başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
(2) Çek borçlularından birinin diğerine karşı sahip olduğu başvurma hakları, bu çek borçlusunun çeki ödediği veya çekin dava yolu ile kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Öte yandan, TTK’nun 796. maddesinde çekin ödeme için ibraz süreleri düzenlenmiş;
"(1) Bir çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün; düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.
(2) Ödeneceği ülkeden başka bir ülkede düzenlenen çek, düzenlenme yeri ile ödeme yeri aynı kıtada ise bir ay ve ayrı kıtalarda ise üç ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Bu bakımdan, bir Avrupa ülkesinde düzenlenip de Akdenize sahili bulunan bir ülkede ödenecek olan ve aynı şekilde Akdenize sahili olan bir ülkede düzenlenip bir Avrupa ülkesinde ödenmesi gereken çekler aynı kıtada düzenlenmiş ve ödenmesi şart kılınmış sayılır.
(3) Birinci ve ikinci fıkralarda yazılı süreler, çekte yazılı olan düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar." hükmü bulunmaktadır.
Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler uyarınca bankaya süresinde ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak takip/dava açılabileceği ve bu kapsamda iddia ve savunmaların değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır (Aynı yönde Yargıtay HGK 27/03/2013 Tarih, 2012/19-1098 Esas, 2013/400 Karar, Yargıtay (Kapatılan) 19. HD 07/06/2006 Tarih, 2005/11520 Esas, 2006/6083 Karar sayılı ilamları).
Ayrıca çek borçlusu muris ...'un 15/06/2020 icra takip tarihinden önce 02/12/2017 tarihinde öldüğü, davacının muris aleyhine icra takibi başlattığı, daha sonra talep üzerine murisin mirasçısı olan davalı ... adına ödeme emrinin gönderilmesi üzerine işbu mirasçı ...'a veleyaten annesinin vekili tarafından takibe itiraz edildiği anlaşılmaktadır. Kişilik ölümle sona erer. Bu itibarla ölü kişi aleyhine dava açılamayacağı gibi takip de yapılamaz. Geçerli usulüne uygun takip itirazın iptali davası için dava şartıdır. Bu hususun da mahkemece değerlendirilmemesi doğru olmamıştır (Aynı yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22/10/2010 Tarih, 2010/19-638 Esas, 2010/694 Karar, Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesinin 06/04/2016 Tarih, 2015/16360 Esas, 2016/5969 Karar sayılı ilamları).
Kabule göre de davalılar arasında yer alan ...'un karar başlığından gösterilmemesi de hatalı olmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacının istinaf itirazlarının kabulüne, diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilerek HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 12.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/19 Esas, 2022/602 Karar ve 06/07/2022 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 31/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan...
e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Üye...
e-imzalıdır
Katip...
e-imzalıdır
/
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."