T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/472 - 2025/1047
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : 2023/472 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO : 2025/1047
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 12/12/2022
ESAS-KARAR NO : 2021/18 E 2022/879 K
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : 02/10/2025
YAZILDIĞI TARİH : 03/11/2025
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, müvekkili ile davalı ... .....Ltd. Şti arasında şöforlü araç kiralamaya ilişkin sözleşme imzalandığını, müvekkilinin kendisine ait araçla şoför olarak söz konusu iş kapsamında ve diğer davalı şirket ile iş ortaklıklarının bulunduğunu, sözleşmeye istinaden müvekkilinden yalnızca ismi ve imzasının olduğu boş bir senedin teminat olarak alındığını, teminat fonksiyonu kalmamasına karşın senedin müvekkiline iade edilmediğini, boş senedin ... tarafından doldurularak diğer davalı ...’a ciro edildiğini, davalılar hakkında şikayette bulunulduğunu belirterek müvekkilinin Ankara 26 İcra Müdürlüğü’nün 2019/12858 Esas sayılı dosyasına konu bono nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı ..., senede iyiniyetli ciro yoluyla hamil olduğunu, keşideci ile lehtar arasındaki ilişkinin kendisine karşı ileri sürülemeyeceğini bildirerek davanın reddini istemiştir.
Davalı ... Turizm...Ltd. Şti vekili, görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, diğer davalı ... Ltd.Şti ile ortaklığı bulunmadığını, senedin kendileri ile ilgisi olmadığını, davacıdan teminat ya da başka ad altında senet alınmadığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Şirketi vekili, müvekkilinin davacının belirttiği sözleşmeden haberinin olmadığını, şirket yetkilisi tarafından düzenlenmediğini, müvekkilinin dava konusu bono ile fiili veya hukuki hiçbir bağının bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, ... Turizm.... Ltd.Şti'nin ve ... Taşımacılık Turizm İnşaat Gıda Sanayi Ve Tic.Ltd.Şti.’nin senette sıfatının bulunmadığı, davacının öncelikle davalı ...-Temizlik ...Ltd.Şti ile aralarındaki akdi ilişkiyi, akabinde dava konusu bononun bu akdi ilişki kapsamında verilmiş olduğunu, en nihayetinde ise teminat senedi iddiasını ve borçlu bulunmadığını ancak usulüne uygun yazılı delil ile ispatlama zorunluluğu bulunduğu, bu yöndeki iddialarının ispat edilemediği gibi davalı ...’un dava konusu bonoyu iktisap ederken kötüniyetle iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf eden-davacı vekili tarafından;
Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiği, davalı ...… Ltd. Şti. ile aralarındaki sürücülü araç kiralama sözleşmenin teminatı olarak dava konusu bononun düzenlendiği ve kötüniyetli hamil ... tarafından icra takibine konu edildiği, mahkemece tanık dinlenmesi yönündeki taleplerin reddi kararının doğru olmadığı, soruşturma dosyasının halen derdest olduğu, benzer bir dosya olan Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/654 E. sayılı dosyasının davalılar aleyhine neticelendiğini bildirerek başvurulmuştur.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık, davaya konu edilen bononun teminat olarak düzenlenip düzenlenmediği ile bu iddianın lehtar ve hamile karşı ispat edilip edilemediği noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, kambiyo senedine dayalı takibe konu bono nedeni ile borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Davacı eldeki davada, davalı .....Ltd.Şti ile sürücülü araç kiralama hizmet alımına ilişkin sözleşme imzaladığını, sözleşme gereğince kendisine düşen tüm edimleri yerine getirdiğini, davalının sözleşmeye konu teminat senedini sözleşme metninden keserek haksız olarak doldurduğunu, senedin sol kısmında "teminat senedidir" yazılan kısmı kestiğini, diğer davalı ... Turizm.... Ltd. Şti'nin davalı ... şirketinin ortağı olduğunu, kendisine mesaj (SMS) atarak teminat senedinin işleme konulacağını belirttiğini, diğer davalıAhmet Şafak Yakut'un ise bonoyu kötüniyetle ciro yolu ile devralarak Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2019/12858 E. sayılı dosyasında takip başlattığını ileri sürerek 16/12/2017 tarihli sözleşmeye istinaden verilen senet nedeni ile borçlu olmadığının tespitini istemiştir.
Davaya konu bono fotokopisinin incelenmesinden, keşidecisinin davacı ... olduğu, lehdarının dava dışı ... olduğu, lehdar tarafından ...’a ciro edildiği ve hamil tarafından icra takibine konu edildiği anlaşılmıştır.
Jandarma Kriminal Labaratuarı tarafından düzenlenen 20.09.2022 tarihli raporda; bono üzerinde yer alan imzanın ve 20.000,00 TL ibareli yazı dışındaki diğer yazıların davacı eli ürünü olmadığı, bononun A4 kağıdından kesilmek suretiyle oluşturulduğu, yine vade tarihi olan 15.12.2018 kısmında sondaki 8 rakamının dönüştürüldüğü, ancak bu dönüşüm sahtecilik kastı ile mi yoksa sehven yapılan bir işlemin düzeltilmesi amacıyla mı yapıldığının tespit edilemediği, önceki tarih tespiti yapılamadığı belirtilmiştir.
Davacı yanca iş bu davaya konu iddiaları ile ilgili olarak Ankara CBS’nin 2020/22561 soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığı, sanık ..., ..., ... hakkında kamu davası açıldığı, Ankara 18. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2024/82 E. 2025/63 K. sayılı kararı ile kamu davası açılan sanıklar ... ve ...’ın cezalandırılmasına ve HAGB’ye karar verildiği, diğer sanığın ise beraatine karar verildiği, kararın istinaf edildiği ve henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Davacı tarafça sunulan sözleşme fotokopisinin incelenmesinde; ... ...Ltd.Şti ile davacı ... arasında düzenlenmiş olduğu, davacının yüklenici sıfatıyla sözleşmede yer aldığı, sözleşmenin konusunun sürücülü araç kiralama işi olduğu, sözleşmenin 4. maddesinde 'araçların araç kirası, sürücüsü ve sigortası dahil olmak üzere kiralandığının belirtildiği, sözleşmenin 12. maddesinde ise sözleşme bedeli kadar sözleşmeye ek teminat senedi verildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından düzenlenen senedin, şeklen senette sıfatı bulunmayan ...…Ltd. Şti.’ye akdi ilişki kapsamında sözleşmeye ek olarak açığa imzalı olarak verildiği, davalı tarafından da anlaşmaya aykırı doldurularak lehtar hanesine dava dışı ... adının yazılarak davalı ...’a ciro edildiği, bunun üzerine davalı hamil tarafından davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe başlandığı iddia edilmiştir. Davacı vekili, icra takibinden sonra, icra takibine konu senedin boşa imzalı taşıma hizmet sözleşmesi kapsamında teminat amacıyla verildiğini, senedin eksik unsurları doldurularak sözleşme metninden düzensiz olarak kesilerek oluşturularak diğer davalıya ciro edildiğini, müvekkilinin teminat senedi nedeniyle borcu bulunmadığını ileri sürerek eldeki menfi tespit davasını açmıştır.
Dava konusu senedin üzerinde teminat kaydı bulunmamaktadır. Bu itibarla eldeki davanın bedelsizliğe dayalı ve senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasına dayalı menfi tespit davası olduğu dosya kapsamı ile sabittir.
Senedin açığa imzalı teminat olarak verildiği ve bedelsiz olduğu iddiaların yazılı delille kanıtlanması gerekir. Senet ciro edilmişse hamil senedin teminat senedi olduğunu biliyor ve borçlunun zararına hareket ediyorsa, anılan def’inin hamile karşı da öne sürülmesi mümkündür.
Mahkemece dosya kapsamında kriminal ineleme yapılarak rapor alınmış ise de davacının iddiaları yönünden sözleşmenin sunulan fotokopisi ile senet aslı karşılaştırılarak dava konusu senedin fotokopisi ibraz edilen sözleşmede yer verilen senetten elde edilmiş ve sonradan doldurulmuş belge olup olmadığı yönünde grafalojik yönden bir inceleme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Mahkemece yukarıda bahsi geçen grafolojik inceleme yapılarak , benzer bir dosya olan Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/654 E. Sayılı dosyası da getirilip incelenerek davacının şikayeti üzerine yargılama yapılan ve henüz kesinleşmeyen Ankara 18. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2024/82 E. sayılı dosyası incelenip borçlunun zararına bile bile hareket ve kötü niyetin ise yasa koyucu herhangi bir yazılı ispat şeklinden söz etmediğinden, şahit dahil her türlü delille ispat edilebileceği gözetilerek tanıkları dinlendikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru değildir.
Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/18 Esas, 2022/879 Karar ve 12/12/2022 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 02/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."