T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/691 - 2026/1026
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : 2024/691 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO : 2026/1026
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 12/12/2023
ESAS-KARAR NO : 2020/402 E 2023/774 K
DAVACI/KARŞI DAVALI :
VEKİLLERİ :
DAVALI/KARŞI DAVACI :
VEKİLLERİ
DAVA İHBAR OLUNAN :
DAVA : Menfi Tespit/Alacak
BİRLEŞEN ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2020/423 E. SAYILI DOSYASINDA,
DAVACI
VEKİLLERİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : 03/07/2026
YAZILDIĞI TARİH : 20/07/2026
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
ASIL DAVADA
İDDİANIN ÖZETİ
Asıl davada davacı vekili – Karşı davada davalı vekili; müvekkili şirket ile davalı arasında 06/11/2014 tarih ve İhale sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşme kapsamında davacının üzerine düşen tüm edimlerini yerine getirdiğini, ancak dava dışı DSİ yetkililerinin kusurlu ve kasti tutumları nedeniyle son kabul muayene işlemlerinin zamanında gerçekleştirmemesinden kaynaklı olarak davalı tarafından sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini, temin edilen malzemelerin kabul muayenesi yapılarak sözleşmeye uygun olduğu teyit edilerek, ihale bedelinin yarısının 14/08/2015 tarihinde ödendiği ve ikinci kabul muayene işlemine 08/09/2015 tarihinde başlanıp, işin 18/08/2016 tarihinde süresinden önce tamamlanıp teslim edildiğini, ancak DSİ'nin kurulum ve test muayene işlemlerini yetkisiz bölge müdürlüklerince, Kahramanmaraş Bölge Müdürlüğü dışındaki diğer 21 bölge tarafından muayene yapılarak uygunluğun teyit edildiği halde, sözleşmenin haksız olarak fesih edildiğini belirtilerek; davalının sözleşme fesih bildiriminin geçersizliğinin tespitine, davalıya 759.843,50 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Karşı davada davalı vekili savunmasında; cihazların sözleşmeye uygun teslim ettiklerinin kesinleştiğini, herhangi bir delile dayanmayan muğlak ifadelerle bazı malların teknik şartnameye aykırılığı nedeniyle sözleşmenin feshedilmesinin anlaşılamadığını, davalının yaptığı tespitteki tutanaklar incelendiğinde; çalınma, kırılma, kablo kesilmesi ve istasyonun yakılması sonucu cihazların çalışmadığının da tutanak altına alındığını, garanti süresinin bitiminden itibaren 2 yıl geçtiğini, davalının feshinin geçerli bir nedene dayanmadığını, davalı / karşı davacı müvekkilinin kurulumunu yaptığını limnigrafların çok sayıda olması nedeniyle muayenenin geciktiğini, açıkça kabul ve beyan ettiğini ileri sürerek, karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Asıl davada davalı- karşı davacı vekili; asıl davanın reddine karar verilmesi gerektiğini davacının sözleşmeye konu edimini yerine getirmediğini ileri sürerek karşı davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin DSİ ihtiyacını karşılamak için davacı karşı davalı ... firması ile 06/11/2014 tarih ve EA59PYS/2014-1033 sayılı mal alım ve kurulum edimini içeren karma yapılı a tipik bir sözleşme imzalandığını, 1.150.000,00 TL sözleşme bedelinin %50'sinin kabul muayenesi sonucunda uygunluk raporuna müteakip, bakiye %50'si ise kurulum sonrası kabul muayenesi sonucu düzenlenecek uygunluk raporu sonrası yüklenici tarafından verilmesi öngörülen eğitim tamamlandıktan sonra düzenlenecek eğitim tutanağını müteakip ödeneceğinin kararlaştırıldığını, teknik şartnameye göre sözleşme konusu cihazların tamamının 04/02/2015 tarihinde teslimi konusunda anlaşıldığını ancak davacı karşı davalı tarafından 6 kalem Hidrometrik ekipmandan (monitör hariç her birinden 164 adet olmak üzere) yalnızca 163 adet güneş paneli ve 164 adet akü 05/02/2015 tarihinde DSİ Ankara İkmal Müdürlüğü adresine teslim edildiğini, daha sonra davacı karşı davalı yüklenicinin malzemelerden 2 adet Monitör, GPRS Modem ve gerekli ara yüz donanımı(164 takım), 1 adet Güneş paneli, şarj ünitesi (164adet) basınç sensörü ve kablosu(164 takım) ve veri kaydedici üniteyi(164 adet) 26/02/2015 tarihi itibari ile 3 parti halinde teslim ettiğini, ancak malzeme listesinde yer alan 164 adet Limnigraf Çelik Kafes, teknik şartnamenin 4.6 maddesinde tarif edilen monitörlere ilişkin duvar montaj aparatı ile HDMI kablo, teknik şartnamenin 5.1.2 maddesinde belirtilen Türkçe-İngilizce Kurlum, kullanma-bakım katalogları, yazılım CD'leri-disketleri ile gerekli tüm bağlantı elemanları ve ara yüz donanımları- yazılımları, teknik şartnamenin 6.1.2 maddesinde tarif edilen orijinal kullanım-kurulum kılavuzlarının teslim edilmediğinin, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından 31/03/2015 tarihli yazıyla müvekkiline bildirildiğini, bilahare davacı karşı davalı tarafından muhtelif tarihlerde kalan malzemeleri belirlenen teslimat yerine teslim ettiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 5. maddesi hükmü uyarınca KDV dahil sözleşme bedelinin %50'si olan 642.670,00TL'nin davacı karşı davalıya 14/08/2015 tarihinde ödendiğini, bilahere DSİ Bölge Müdürlüklerince kurulum sonrası kabul muayenelerine başlandığı, DSİ Genel Müdürlüğünden alınan 15/12/2017 tarih ve 876045 sayılı yazıda; 11/12/2017 tarihi itibarı ile 164 adet limnigrafın 64 adedinin DSİ Genel Müdürlük sunucularına veri aktaramadığı 38 adedinde ise hatalı okuma mevcut olduğunun bildirildiğinin, Şartname hükümleri uyarınca sensörlerin hatalı okuma yaptığı ifade edilerek 01 Ocak 2018 tarihine kadar davalıya süre tanınarak ilave tüm masrafların yükleniciye ait olmak üzere işin faydaya dönüşmesinin sağlanmasının talep edildiği, bilahare DSİ Genel Müdürlüğünden alınan 06/04/2018 tarih ve 246973 sayılı yazıda; gelinen noktada davacı ve DSİ Genel Müdürlüğü ile sözleşme konusu işe ilişkin sorunların çözümü için müteaddit defa yazışma yapılmasına rağmen ihtiyaç sahibi DSİ Genel Müdürlüğünden alınan yazılarda işin tamamlanamadığı, yüklenici tarafından kurulumu yapılan ancak kabulü yapılmayan limnigraflardan teknik şartnameye uygun şekilde veri aktarımı sağlanamadığını, sözleşme konusu işin bu şartlarda sürdürülmesinin imkânsız olduğunun, bildirilmesi üzerine davacı karşı davalı arasında münakit sözleşmenin feshi, Yönetim Kurulunun 14/02/2020 tarih ve 4/30sayılı kararı ile uygun görüldüğü ve sözleşmenin feshnin davacıya 18/02/2020 tarih ve 11605 sayılı yazısı ile bildirildiğini, Teknik Şartnamenin 6.2.4 üncü maddesi uyarınca ‘Malzemelerin kurulum sonrası kabul muayenesi esnasında “teknik şartnameye uygun olmayan bir tek husus dahi olsa malzemenin tamamı ret edilecektir.” hükmü gereğince sözleşme konusu malzemenin tamamen reddedildiği ve sözleşmenin, eki Ticari Şartnamenin 24. maddesinin 1-(c) bendi uyarınca haklı nedenle feshedildiğin, yine ticari Şartnamenin 24. madde hükmü gereğince, davacının sözleşme kapsamında tevdi ettiği 51.900,00TL bedelindeki teminatının irat kaydedildiğini, sözleşme bedeli olan 1.150,000,00-TL‘nin %10una tekabül eden 115.000,00-TL cezai şart ve sözleşme bedelinin, %0.189 una tekabül eden 2.173,50-TL fesih damga vergisi ile yükleniciye ödenen 642.670,00- TL‘nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesinin ihtar edildiğini, fakat davalının ödeme yapmadığını belirtilerek ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 115.000,00 -TL cezai şart, 2.173,50 –TL fesih damga vergisi ve yükleniciye ödenen 642.670,00 TL olmak üzere toplam 759.843,50-TL’nin, her bir kaleme ayrı ayrı temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN ANKARA 4.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NİN 2020/423 ESAS SAYILI DAVADA
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili; davalı ile müvekkil şirket arasındaki ihale sözleşmesine aykırı ek ve ağır maliyetler yüklendiğini, tüm taleplerin karşılanmasına rağmen muayene işlemlerinin davalı taraf ve dava dışı kuruluş tarafından yerine getirilmediğini, müvekkili şirketin üstlendiği tüm edimleri yerine getirdikten sonra davalı taraf ve lehine sözleşme akdedilen dava dışı kuruluşun kusurlu ve kasti tutumları ile muayene işlemlerini gerçekleştirmemesi nedeniyle davalı tarafın sözleşmeyi feshettiğini müvekkiline bildirdiğini, sözleşmenin feshi ile birlikte müvekkili şirkete yapılması gereken bakiye sözleşme bedelinin ödenmediğini, teminat mektubunun nakde çevrildiğini, müvekkilinin davalının ihalelerine iştiraki 1 yıl süre ile yasaklandığını, sözleşmenin feshi nedeniyle alacaklarını alamadığı gibi ticari itibar kaybı nedeniyle manevi zarara uğradığını belirterek 06/11/2014 tarih sözleşmeden kaynaklanan bakiye 678.500,00 TL alacağın ve 376.758,04 TL dava tarihi öncesi işlemiş ticari faizinin , 69.000,00 TL teminat mektubu bedelinin ve 36.180,57 TL'nin dava tarihi öncesi işlemiş faizinin davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine, ayrıca müvekkili şirketin ticari itibarının zedelenmesi nedeniyle 50.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili; kurulumun 18.08.2016 tarihinde tamamlandığını, ancak şartname gereği DSİ tarafından yükleniciye teslimi öngörülen GSM kartlarının 08.09.2015 tarihinde davacıya teslim edildiğinin bu nedenle kurulumda gecikmeye düştüklerini ifade ettiklerini, ancak sözleşme eki teknik şartnamenin 4.3.4. maddesi uyarınca SİM kartların teslimat sırasında davacı yükleniciye verileceğinin kararlaştırıldığını, DSİ teslim sırasında SİM kartları vermez ise her geçen günün teslim müddetine ekleneceği hüküm altına alındığını, ancak taraflar arasındaki sözleşmenin feshine sebep davacının GSM kartlarının kendilerine geç verilmesinden kaynaklı gecikme olmadığını, kurulumu gerçekleşen limnigrafların tamamını öngörülen sürede tam sağlam ve çalışır şekilde teslim edememesinden kaynaklandığını, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri uyarınca muayene işlemleri DSİ tarafından teknik şartname hükümleri doğrultusunda gerçekleştirileceğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARAR ÖZETİ
Mahkemece: Tüm dosya kapsamı, davalar, cevaplar, mal alım sözleşmesi, malzeme teslim kabul tutanağı, satıcının kurulum ve montenin tamamlandığı kabul muayene işlemlerinin başlamasına ilişkin bildirimi ile DSİ teknik personeline eğitim verildiğine ilişkin bilgi ve belge, DSİ bölge müdürlükleri yazıları, ödeme belgesi ile oluşturulan bilirkişi heyetlerinden alınan raporlar birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında yapılan ihale neticesinde imzalanan 06.11.2014 tarihli malzeme alım sözleşmesiyle 164 adet Limnigrafın teknik şartnamede belirtilen şekilde menfaat sağlayan DSİ Genel Müdürlüğüne tesliminin öngörülen ve 6 kalem Hidrometrik ekipmanın 04.02.2015 tarihine kadar DSİ Ankara İkmal Merkez Ambarları Mühendisliği Etlik/ANKARA adresine teslimin öngörüldüğü, ancak 30.04.2015 tarihinde teslimiyle malzeme kabul muayenesinin tamamlandığı ve KDV dâhil 1.238.920,00-TL sözleşme bedelinin %50’sine denk gelen 642.670,00-TL’nin (gecikme cezası kesintisi yapılarak)davacıya 14.08.2015 tarihinde ödendiği, mal teslimi sonrası 360 günlük süre içinde satıcının kurulumu yapıp 18.08.1016 tarihli yazısıyla, kurulum sonrası kabul işlemlerine başlanmasını bildirdiği ve teknik ekibinde 16-17 Ekim 2016 tarihinde Hidrometrik Ekipman Eğitimini verildiği, alıcı tarafında Türkiye’nin tüm bölgelerine dağılmış ve toplam 164 adet ürünün yerleştirildiği yerlerde kabul muayenelerine başlanmış ise de her bir limnigraf yönünde kabul muayenesine başlangıç tarihi ile kabul edilme yada edilememeye ilişkin taraf teknik personelinin imzalarını ve tarihi içerin ayrı ayrı tutanakların dosyaya ibraz edilemediği, taraflar arasında kabul muayene aşamasındaki yazışmaların bulunduğu ve bilahare DMO ca sözleşmenin fesih edildiği yani sözleşmeden dönüldüğü belirtildiği ancak ürünlerin iade edilmediği ve ödenen bedelin iadesi ile diğer zararların ödenmesine ilişkin olarak ihtar gönderildiği görülmüştür. Mahkememizce kabul sürecinin uzaması ve de ürünleri ayıplı olup olmadığı, alıcının sözleşmenin feshinde haklı olup olmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bu kapsamda alınan iki heyet raporunun teknik değerlendirme bölümündeki tespit ve görüşlerde bir çelişki bulunmadığı, her iki heyetinde; sözleşme kapsamındaki malın teslimi ve kabul muayenesinin yapıldığı, yüklenicini montaj/kurulum yükümlülüğün yerine getirdiği ve teknik personeline eğitimi süresinde verdiği, ancak kurulum sonrası DSİ ‘nin kabul muayenelerinin yapılmasında gecikme olduğu ve de alınan 164 adet barajlara kurulan elektronik limnigrafların bir kısmında, DSİ Genel Müdürlüğünde bulunan sunucuya doğru ve eksiksiz veri aktarımının bulunmadığı belirlenmiş, ilk heyet bu belirleme gereğince bir kısım bölgelerdeki limnigrafların veri aktarımı yapmadığını nazara alarak, teknik şartnamenin 6.2.4. maddesi gereğince, malzemede teknik şartnameye aykırı tek bir hususun bulunması halinde malzemenin tamamının reddedileceği, hüküm gereğince, alıcının sözleşmeyi fesih işleminin haklı olduğu yönünde görüş bildirdiği, ancak ikinci kez oluşturulan heyetin, ölçü, alet ve cihazları kalibrasyon uzmanı bilirkişinin de katılımıyla hazırladığı rapor ve ek raporda; daha detaylı inceleme yapıldığı ve bu aktarım hatasının, kurulum / monte işlemi sonrası makul süre içinde kabul muayene test vs yapılmaması nedeniyle; ihale konusu malın imalat hatasından mı? yoksa kurulum yada bakım vs hatasından mı?, yada kurulum sonrası ürünü bulunduğu şartlar nedeniyle zarar görmesi, kırılması, çalınması yada aküs vs yetersizliğinden mi? yapılması gereken bakımın yapılmaması nedeninde mi? kaynaklandığının bu aşamada tespit edilemeyeceği, bu nedenle malın ayıplı imal yada teslim edildiği hususunun kanıtlanamadığı, yönünde ayrıntılı ve gerekçeli olarak teknik yönden rapor hazırlandığı,hükme esas alınan son heyet rapor ve ek raporu kapsamında, asıl ve birleşen davalarda TBK nun menkul mal satımına ilişkin yukarıda açıklanan maddeleri hüküm gereğince ,satıcının talepleri yönünde yapılan değerlendirmede; alıcının sözleşmeyi feshinin haksız olduğu, satıcının montaj/kurulum içeren mal satımı sözleşmesi gereğince (Malzeme + montaj + eğitim hizmeti ) işinin ( % 50 malzeme + % 35 montaj + % 2 eğitim olmak üzere =) % 87’lik kısmını tamamlandığı, ancak geriye kalan (100-87) % 13’lük genel montaj kontrolü ve ayar hizmetinin eksik kaldığı tespit edilmekle, bakiye alacağının 212.750,00 TL oluğu, bu nedenle alıcının ihtarı ile bildirdiği ve karşı davada talep konusu ettiği ödenen geri verilmesi, cezai şart vs yönlerinde satıcının bir borcu olmadığından asıl davanın kabulüne, Alıcının karşı davasının reddine, birleşen dosyada, satıcının bakiye iş bedeli alacağına ilişkin davasının kısmen kabulüne, haksız olarak nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin ise nakde çevrildiği tarihten dava tarihine kadar hesap edilen işlemiş avans faiziyle tahsiline, bakiye iş bedeli yönünde dava tarihinden önce temerrüt doğurucu içerikte ihtarı vs. bulunmadığı dava tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte tahsiline karar vermek gerektiği, ancak satıcının manevi tazminat istemi kişilik haklarına ne şekilde ağır bir saldırı olduğu ve ihlal edildiği hususunda yeterli delil bulunmadığı bu yöndeki satıcı isteminin ise reddine karar verilmiş, hükme karşı taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ
I-)Asıl ve birleşen davada davacı - karşı davalı vekili: Karşı dava değeri 759.843,50-TL olduğunu, mahkemece davanın reddine karar verildiğini, karşı davanın reddi nedeniyle müvekkil lehine 49.640,50-TL vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, dava değerine göre vekalet ücretinin 112.378,09.-TL olmasına rağmen 49.640,50-TL vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, karşı davaya ilişkin hükmün vekalet ücreti miktarı yönünden ortadan kaldırılması gerektiğini, birleşen davaya ilişkin hükmün İşin %13’lük kısmının tamamlanmadığı görüşü varsayımdan ibaret olup bu konuda müvekkil şirketin yükümlülüklerini yerine getirmediğine ilişkin delil ve belgenin bulunmadığını, bilirkişi heyetinin tahminine dayalı bu değerlendirmenin hükme esas alınması usul ve yasaya aykırı olduğunu ortadan kaldırılmasını, maddi hesap hatalarının ve faiz başlangıç tarihinin istinaf mahkemesince düzeltilmesini ve davanın alacak ve manevi tazminat talebi ile birlikte taleplerinin tümüyle kabulünü, aksi halde dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesini istemiştir.
II-)Asıl dava ve birleşen davada davalı – karşı davacı vekili: Taraflar arasındaki ihtilaf ürünlerin montajının yapıldıktan sonraki kurulum aşamasında yaşandığını, davacı/karşı davalı yüklenici firmanın kurulumu yaptığını ancak ürünlerin teknik şartnamaye uygun olarak öalışır vaziyette teslim edemediğini, dosya kapsamında sunulan onlarca yazışma, tutanak ve belgeden bu durumun sabit olduğunu, davacı/karşı davalının edimini eksik ifa ettiği ilk derece Mahkemesinin gerekçeli kararından da görüleceği üzere ortaya konulduğunu, taraflar arasındaki sözlşemeye konu işin kısmi ifaya elverişli olmadığını, asıl davada dava şartı arabuluculuk yoluna gidilmediği halde müvekkil İdare aleyhine arabuluculuk ücretine hükmedilemeyeceği, yargılama harç ve giderlerinin hatalı hesaplandığını bildirerek ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık; asıl, karşı ve birleşen davada 06.11.2014 tarihli sahada montajı içeren limnigraf üretimi eksiksiz, sağlam ve çalışır vaziyette tüm kurulumları yapılmış şekilde teslim edilip edilmediği, kabul muayenesinin olağan sürede gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, Limnigrafın teknik şartnamesinde belirtilen şekildi kurulumu, DSİ Genel Müdürlüğünde bulunan sunucuya doğru ve eksiksiz veri aktarımının yapılıp yapılamadığı, bu durumun malzemenin ayıplı olmasından mı yoksa kabulün geç yapılması nedeniyle diğer etkenlerden mi kaynaklandığı ve davacının montaj, imalat eğitim hizmetini eksik bırakıp bırakmadığı bu kapsamda alıcının sözleşmeyi feshinin haklı olup olmadığı hususlarında toplandığı, anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, asıl dosyada, yüklenici davacının, montaj içeren menkul malları usulüne uygun üretip kurulumunu, montaj kontrolü hidrometrik eğitimini sözleşme gereği yerine getirip getirmediği, işveren/ davalı tarafından feshin haksız olduğu ve fesih ihtarnamesiyle talep edilen bedel kadar borçlu olunmadığının tespiti, birleşen dosyada, bakiye iş bedeli ile nakde dönüşen teminat bedelinin iadesi ve manevi tazminat, karşı davada ise; işveren tarafından cezai şart, feshi damga pulu ve yükleniciye kısmi ödenen bedelin iadesi istemlerine ilişkindir.
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 33. maddesi hükmü ile 04.06.1958 gün ve 15/6 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, maddi olayları açıklamak taraflara, ileri sürülen olayları hukuken nitelemek ve uygulanacak yasa hükümlerini tespit etmek ve uygulamak hakime ait bir görevdir. Davada, davacı tarafça yukarıda belirtilen ve davalı tarafça inkar edilmeyen teklifin taraflarca kabulü ile kurulan eser sözleşmesi ilişkisi olduğu nitelendirilerek; yüklenici yüklendiği edimini ifa ettiği davalının sözleşmeden dönme ve verilen iş bedelinin iadesini talep edemeyeceğinden bahisle asıl davada menfi tespit birleşen davada; bakiye iş bedeli, nakde tahvil edilen bedelin iadesi ile manevi zararın tahsili istenmiştir. Karşı davada ise ; işveren ceza-i şart, damga pulu, yükleniciye ödenen bedelin iadesi talep edilmiştir. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19'uncu maddesi hükmü gereğince, sözleşmenin “amaca göre” yorumlanması gerekmektedir. Yorumda genel kural, tarafların gerçek ve ortak amaçlarının tespit edilmesidir. Sözleşmenin her maddesi ve kısmı, sözleşmenin tümü göz önüne alınarak yorumlanmalıdır. Davaya dayanak alınan sözleşmenin kapsamı, amaca göre yorum kuralına ve yukarıda açıklanan yasal yönteme göre yorumlandığında; eser sözleşmesi niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, TBK'nın 470 vd maddeleri gereğince taraflar arasındaki ilişkinin eser sözleşmesi ilişkisi olduğu kabul edilerek esasının incelenmesi gerekirken, taraflar arasındaki sözleşmenin nitelendirilmesinde hataya düşülerek satım sözleşmesi olarak kabul edilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
Taraflar arasındaki 06/11/2014 tarihli sözleşme TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin konusu; DSİ tarafından işletilen su depolama tesisleri rezervuarında zamana bağlı olarak su seviyesindeki değişiklikleri ölçmek, elektronik ortamda kaydetmek ve kaydedilen verileri merkeze aktarmak üzere detayları teknik şartnamede açıklanan hidrometrik ekipmanları ve yazılımlarının yüklenici tarafından arazide gerekli kaide betonu ile koruma kafesinin tesis edilmesi hidrometrik montajı ve kurulumu yapılarak çalışır vaziyette teslimi ekipmanın montajı ve montajdan sonra saha eğitimi dahil iş bedeli 1.150.000,00TL olarak kararlaştırılmış olup, davalı tarafından iş bedelinin tamamının ödenmediği ve davacı yüklenicinin ise eksik malzeme ile montaj ve montajdan sonraki saha eğitimlerin yapılamadığı bilirkişi heyeti tarafından tespit edilmiştir.
Limnigraf üretimi ve montajı işi hukuki niteliği gereği bir eser sözleşmesi olup, işin merkezinde hazır bir malın satışı değil, belirli bir projenin cihazın imali ve yerine monte edilerek işler halde teslimi yer almaktadır. Satım sözleşmesinde standart seri üretimi yapılmış bir malın mülkiyetinin devri amaçlanır. Eser sözleşmesinde ise yüklenici iş sahibinin ihtiyaçlarına ve teknik şartnameye uygun özel bir üretim borcu altına girmektedir. TBK 470- 486 Maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi hükümlerine tabidir.
Davacı vekili, davalı iş sahibiyle yapılan sözleşmenin haksız feshedilmesi nedeniyle borçlu olmadığının tespitini teminat mektuplarının haksız nakde tahvil edildiği iddiasıyla davayı açmış davalı davacının edimlerini yerine getirmediğini savunarak peşin ödenen bedelin iadesini karşı dava yoluyla talep etmiştir.
Yargıtay uygulamalarında, eser sözleşmelerinde gerçekleştirilen imalâta göre yüklenicinin hak ettiği iş bedeli; ödenmeyen iş bedeli ya da iş sahibinin fazla ödemesi olup olmadığı ve miktarının, gerçekleştirilen imalâtın işin tamamına göre fiziki oranın tespiti ve bu oranın götürü bedele uygulanmak suretiyle hak edilen iş bedelinin hesaplanarak, kanıtlanan ödemeler düşülmek suretiyle belirleneceği kabul edilmektedir. Bilirkişi heyetinden taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında yapılan işin tamamının kabul edilemeyecek derecede ayıplı olup olmadığı ve tamamı kabul edilemeyecek surette ayıplı değilse, ayıplı kısmın giderim bedelinin tespiti ile alınacak rapora göre bir karar verilmesi gerekir.
Mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklanan hususlar gözetilerek; taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu kabul edilerek, tarafların yasal delillerinin toplanması ve eser sözleşmesi hükümleri ile birlikte değerlendirilmesi ve uyuşmazlığın esasının çözümlenmesinden ibaret olmalıdır.
Açıklanan nedenlerle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesinin kararının anılan gerekçelerle kaldırılmasına, kaldırma nedenine göre tarafların diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2020/402Esas, 2023/774Karar ve 12/12/2023 tarihli kararının asıl ve birleşen davalar yönünden KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde yatıranlara İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 03/07/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."