T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/87 - 2025/556
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : 2023/87 (ESASTAN RET )
KARAR NO : 2025/556
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 09/11/2022
ESAS-KARAR NO : 2021/782 E - 2022/724 K
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali
KARAR TARİHİ : 09/05/2025
YAZILDIĞI TARİH : 22/05/2025
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 13/02/2020 tarihinde müvekkilinin sahibi olduğu ... Oto Ekspertiz çözümler markasına ilişkin franchise bayilik sözleşmesi imzaladığını, sözleşmenin 8. maddesinde tarafların sözleşmenin bitimi tarihinden 1 ay önce karşı tarafa bildirimde bulunarak sözleşmeyi fesh edebilir şekilde düzenleme bulunduğunu, ancak davalının süresinden sonra 02/02/2021 tarihli noter ihtarı ile sözleşmenin uzatılmayacağı ve 13/02/2021 tarihi itibariyle sona ereceği yönünde bildirimde bulunduğunu, davalının fesih bildiriminin hukuken geçerli olmadığını, müvekkili tarafından davalıya gönderilen 17/02/2021 tarihli noter ihtarı ile süresinde yapılmayan bildirimin kabul edilmediği ve ayrıca yapılan incelemede davalının çok önceden başka bir marka ile anlaşma yaptığının tespit edildiği ve böylelikle sözleşmenin 3.11. maddesinin ihlal edildiği belirtilerek davalının müvekkili şirket ile iletişime geçmesi yönünde ihtarname gönderildiğini, davalının sözleşmeye aykırı eylemine devam ettiğini, müvekkiline ait tabelayı indirerek dava dışı firmanın tabelasını işletmesine koyarak hizmet vermeye başladığını, davalının işyerinin dış cephesine ait fotoğrafların dosyaya sunulduğunu, bunun üzerine müvekkili tarafından 13/04/2021 tarihli ihtarname ile sözleşmenin haklı nedenle tek taraflı olarak fesh edildiğini, sözleşmede yer alan fesih ile birlikte 250.000,00 TL cezai şart talep edilebileceğine yönelik hüküm gereğince alacağın tahsili için davalı aleyhine icra takibi başlatıldığını, davalının haksız yere takibe ve borca itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davacıya gönderilen noter ihtarında pandemi süreci ve ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar nedeniyle sözleşmenin devam ettirilmesinin taraflarınca mümkün gözükmediğinden sözleşmenin bir sonraki yıla yenilenmeyeceği, 13/02/2021 tarihi itibariyle sona ereceğinin bildirildiğini, sözleşmenin yenilenmemesi nedeniyle sona ermesine rağmen davacının uzun süre sözleşmeden bağımsız olarak müvekkilinin davacıdan satın aldığı bazı makine ve bilgisayarların yazılımlarının kullanımını serbest bırakmadığını, bu nedenle uzun süre mağduriyet yaşadığını, davacı tarafın haksız menfaat içinde olduğunu, herkesin dilediği kimse ile dilediği sözleşme yapabileceği gibi yapmış olduğu sözleşmeyi de dilediği zamanda bazı istisnalar haricinde feshedebileceğini, sözleşmenin süresinden önce haksız olarak fesh edilmesi veya sözleşmenin yenilenmeyeceğine dair bildirim süresine uyulmaması halinde cezai şart talep edilebileceğine dair sözleşmede hüküm bulunmadığını savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ
Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davalı tarafın bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmediği, bu kapsamda fesih bildiriminin hukuken geçerli olmadığı, buna ilişkin 17/02/2021 tarihli noter ihtarının davacı tarafından davalıya gönderildiği, davalının başka bir marka ile anlaşma yaptığının davacı tarafından tespit edildiği, Franchise Bayilik sözleşmesi 3.11. maddesini davalının ihlal ettiği, davalının belirtilen eylemi kapsamında 13/04/2021 tarihli ihtarı ile davacının sözleşmeyi haklı nedenle tek taraflı olarak fesh ettiği, davalının Franchise Bayilik sözleşmesindeki 3/11'deki yükümlülüğü ihlal ettiğinden davacının sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedileceği ve fesih ile birlikte davalının 250.000,00 TL cezai şart ödemesi gerektiği, bilirkişilerce sunulan kök ve ek raporların denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne ve davacı lehine cezai şart alacağı sözleşmede likit olduğundan icra inkar tazminatına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sözleşmenin pandemi süreci ve ekonomik koşullar nedeniyle yenilenmeyeceğinin davacıya bildirildiğini, sözleşme sona ermesine rağmen davacıdan sözleşmeden bağımsız alınan mallar nedeniyle mağduriyet yaşandığını, geçerli sözleşme varmış gibi davacının talepte bulunduğunu, yetersiz araştırma ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini, müvekkilinin fesih beyanının geçerli olduğunu, feshinin haksız olduğu kabul edilse dahi haksız fesihte cezai şart talep edilebileceğine dair sözleşmede hüküm bulunmadığını, mahkemenin tarafların sözleşmenin devamı yönünde irade gösterip göstermediklerini değerlendirmediğini, davacının sözleşmenin devamı yönünde irade göstermediğini, sözleşmenin devam ettiğinin kabulü halinde dahi sözleşmenin hangi maddesinin ihlal edildiğine dair kesin ve şüpheden uzak tespit ve değerlendirme yapılmadığını, sözleşmenin 3.11 maddesine aykırılık yönünde somut delil bulunmadığını, icra inkar tazminatının likid olmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık, davacının cezai şart talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Ankara 32. İcra Müdürlüğünün 2021/5911 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 05/05/2021 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine sözleşmeye dayalı 250.000,00 TL asıl alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı davalı borçlunun süresinde takibe ve borca itiraz ettiği, itirazın iptali davasının İİK 67.maddesi uyarınca süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında 13/02/2020 tarihli "... Oto Ekspertiz Çözümleri Franchise Bayilik Sözleşmesi" başlıklı sözleşme imzalandığı, sözleşmenin 8.maddesinde sözleşmenin herhangi bir nedenle sona erdirilmediği takdirde sözleşmenin imza tarihinden itibaren 1 yıl için daha geçerli olacağı, franchise alanın gerekçesiz, franchise verenin ise makul gerekçe göstermek suretiyle sözleşmenin bitim tarihinden 1 ay önce karşı tarafa bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebileceği, sözleşme feshedilmediğinde aynı şartlarla ertesi yıl da geçerli olacağı, sözleşmenin 3/11 maddesinde, Franchise alanın franchise sistemi içerisinde markaları, sadece franchise verenin izin verdiği yerlerde ve tarzda teşhir edeceği, mevcut işyerinin herhangi bir yerinde, Fanchise alanın kendi nam ve hesabına olanlar dışında, franchise verenin ön yazılı izni olmadan başka ek işaretler, dağıtımcı ve ürün satan şirketlerin reklamları, tanıtım araçları vb. veya posterler konulmayacağı, Franchise alanın franchise verenin artık kullanılmadığını bildirdiği marka, slogan ve işaretleri kullanmaya son vereceği ve bunları derhal kaldıracağı, bu maddenin ihlal edilmesi halinde franchise veren tarafından sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedileceği, fesih ile birlikte 250.000,00 TL'nin franchise alan tarafından ödeneceği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
Davalının davacıya hitaben düzenlediği 02/02/2021 tarihli noter ihtarında, pandemi süreci ve ekonomik koşullar nedeniyle sözleşmenin devam ettirilmesinin mümkün olmadığı, süreli sözleşmenin bitim tarihinden itibaren uzatılmayacağı, sözleşmenin 13/02/2021 tarihinde sona ereceği hususlarının ihtar edildiği görülmüştür.
Davacının davalıya hitaben düzenlediği 17/02/2021 tarihli cevabi noter ihtarında, süresinde yapılmayan bildirimin geçerliliğinin bulunmadığı, yapılan incelemede başka bir firma ile anlaşma yaparak tabelasını işyerinde kullanıldığının tespit edildiğinden sözleşmenin 3/11 maddesinin ihlal edildiğini, yerine getirilmeyen edimler bakımından irtibata geçilmesi, sözleşmede yer alan yükümlülüklerinin 5 gün içinde yerine getirilmesi, aksi halde yasal yollara başvurulacağı hususlarının ihtar edildiği görülmüştür.
Davacı tarafından dosyaya davalının işyerine farklı firmanın tabelasının asıldığına dair fotoların sunulduğu görülmüştür.
Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle sözleşmenin 8.maddesi gereğince davalının sözleşmenin süre bitiminde devam etmeyeceğine dair bildirimin sözleşmede öngörülen 1 aylık süreden sonra yapılması nedeniyle geçersiz olmasına, davalının başka firmaya ait tabelayı işletmesine asmakla sözleşmenin 3.11 maddesini ihlal etmesi nedeniyle davacının cezai şart talebinin yerinde olmasına, sözleşmede miktarı belirtilen cezai şartın likid olmasına göre davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 17.077,50 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 14.059,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.018,50 TL harcın istinaf eden davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere 09/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."