T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : 2022/1305 (KABUL DÜZELTEREK YENİDEN
KARAR NO : 2025/264 ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİ)
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 27/04/2022
ESAS NO : 2018/69 E 2022/324 K
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali
KARAR TARİHİ : 07/03/2025
YAZILDIĞI TARİH : 04/04/2025
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan 13/11/2012 tarihli protokol ile davalı ile dava dışı ... Elektrik Üretim Ltd.Şti arasında 04/10/2013 tarihinde imzalanan Bulgurkaya HES Orta Gerilim Otomasyon, Malzeme Temini Ve Montaj İşleri sözleşmesinin kurulmasına bağlı olarak davalı tarafından müvekkiline ödenecek komisyon bedelinin kararlaştırıldığını, kurulmasına aracılık edilen sözleşmeye müvekkiline ödenecek komisyondan dolayı 100.000 USD ilave edildiğini, protokolde ilk ödemenin dava dışı ...'in davalı ile imzaladığı sözleşmenin 5.3. maddesine göre %40 ödemenin yapılması ve davalının dava dışı ...'e vermiş olduğu avans teminat mektubunun davalıya iade edilmesini takiben 1 hafta, yine ikinci ödemenin dava dışı ...'İN, davalıya sözleşmenin 5.4. maddesine göre %15 ödeme yapmasını takiben 1 hafta içinde ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu şekilde ödeme şartlarının belirlendiğini, anılan protokolden doğan KDV hariç 100.000 USD için ödeme şartlarının gerçekleşmesi ve alacağın doğması sebebiyle iki ayrı fatura düzenlendiğini, davalı ve dava dışı ... şirketi arasındaki sözleşmenin geçerli olduğunu, tarafların sözleşmedeki edimlerini ifa ettiklerini, ancak davalının sözleşmede kararlaştırılan komisyon bedelini ödemediğini, alacağın tahsili için başlatılan icra takibine haksız yere itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; takip talebinde ve ödeme emrinde, takibin dayanağı, borcun sebebi olarak herhangi bir protokol, fatura, bilgi ve belge belirtmediği ve eklemediğini, davacının borcun muacceliyet koşulu olan fatura düzenleme yükümünü yerine getirmediğini, protokol hükümlerine göre davacı alacağının şarta bağlandığını, bu şartların dava dışı ... tarafından 04/10/2013 tarihli sözleşmede belirtilen ödemeleri yapması, teminat mektubunun iadesi ve davacının bu aşamalar geçtikten 1 hafta sonra davalıya fatura düzenlemesi olduğunu, bu şartlar gerçekleştiğinde borcun muaccel olacağını, davacının faturaları takip tarihinden sonra 02/01/2018 tarihinde düzenlediğini, faturaların müvekkiline ibraz/tebliğ ya da teslim edilmediğini, muhteviyatı itibariyle gerçeği yansıtmayan ve davalıya teslim edilmeyen faturaların alacağın varlığını kanıtlayıcı belge olmadığını, faturanın tanzim ve tebliğ edilmesinin protokol gereği muacceliyet koşulu olduğunu, protokolün atıfta bulunduğu 04/10/2013 tarihli davalı ile dava dışı ... arasında akdedilen sözleşmenin feshedildiğini savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ
Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında simsarlık sözleşmesinin 13/11/2012 tarihinde imzalandığı, davacının bu sözleşme gereğince aracılık ettiği sözleşmenin 04/10/2013 tarihinde davalı ile dava dışı ... arasında imzalanmakla davacının edimini yerine getirdiği, ancak protokol ile bu edim karşılığı kararlaştırılan 100.000,00 USD ücretin ödemesinin şarta bağlandığı, ücretin 50.000 USD lik kısmının davalı ile dava dışı ... arasındaki sözleşme eki madde 5 uyarınca dava dışı ...'in davalıya %40 ödeme yapması ve davalıya avans teminat mektubunu iade edilmesi akabinde bir hafta içinde fatura düzenlenmesi halinde, yine ikinci 50.000,00 USD lik ödemenin sözleşme eki madde 5.4 uyarınca % 15 ödemenin dava dışı ... tarafından davalıya yapılmasını takiben bir hafta içinde fatura karşılığı davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığı, takip tarihi itibariyle davalıya dava dışı ... tarafında üçüncü ödeme olan %40 lık bedelin ödendiği, ancak teminat mektubu iade edilmese de bedelsiz kaldığından iade şartlarının gerçekleştiğinin kabul edilebileceği yine ödemenin diğer şartı olan davacının 1 hafta içinde fatura düzenlemesi şartının yerine getirilmediği, bu kısım ödemenin takip tarihi itibariyle şart yerine getirilmediğinden muaccel olmadığı, ikinci kısım ödeme 50.000.00 USD için belirlenen dava dışı ... tarafından yapılması gereken ödeme kısmının yerine getirilmediği gibi borcun muacceliyet koşulu olan fatura düzenleme yükümlülüğünün de takip tarihinden önce yerine getirilmediği, faturaların takip tarihinden sonra düzenlendiği gerekçesiyle davanın reddine, davacının kötü niyeti ispat edilemediğinden koşulları oluşmayan tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece dar yorum yapıldığını, davalı ile dava dışı ... arasında 04/10/2013 tarihli sözleşme kurulmakla müvekkilinin ücretin tamamına hak kazandığını, protokoldeki ödeme şartları kısmındaki düzenlemelerin ücretin hangi zamanda müvekkiline ödeneceğine ilişkin olduğunu, ödeme yapılmasının aracı olunan sözleşmenin ifasına bağlanmasının mümkün olmadığını, dava dışı ...'in davalıya ödeme yapmasının müvekkilinin insiyatif ve sorumluluğunda olmadığını, fatura düzenlenmemesinin alacağı talep etme hakkını ortadan kaldırmayacağını, kaldı ki müvekkili tarafından fatura düzenlendiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla en azından dava dışı ... tarafından 550.000,00 USD sözleşme bedelinden davalıya 420.680,00 USD ödendiğinin bilirkişi raporu ile tespit edilmekle sözleşme bedelinin %80 ine yakını ödendiği dikkate alınarak komisyon bedeli olan 100.000,00 USD'nin %80'nin ödenmesi gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kötüniyet tazminatı talebinin reddi kararının doğru olmadığını, 2012 tarihli protokol tarihinden 5 yıl sonra protokole konu sözleşmenin feshedildiği, uygulanmadığı ve muacceliyet şartı olarak fatura düzenleme şartının yerine getirilmediği açıkça bilinmesine rağmen haksız olarak takip başlatıldığını, davacı şirketin tek yetkilisi ...'in dava dışı ... şirketinin %50 ortağı ve münferiden yetkilisi tek müdürü olduğunu, mahkemenin davanın reddi kararı yerinde olmakla birlikte gerekçenin düzeltilmesini talep ettiklerini, gerekçede dava dışı ... şirketi tarafından müvekkiline 3.ödeme olan %40'lık bedelin ödendiği, teminat mektubunun iade şartlarının gerçekleşmiş kabul edilebileceği yönündeki kısmın dosyaya ve hukuka aykırı olduğunu, öncelikle hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davacı şirketin protokol tarihinde henüz kurulmadığını, protokol tarihinde davacı şirketin fiil ehliyetinin olmadığını, tüzel kişilik kazanmamış şirketin sözleşme imzalamasının yok hükmünde olup davacının yok hükmünde protokole dayalı alacak talep edemeyeceğini, davanın bu gerekçe ile reddinin gerektiğini, bu talebin kabul edilmemesi halinde davacıya birinci ve ikinci dilim ödeme şartlarının tümünün takip tarihi itibariyle yerine gelmediğini, dava dışı ... şirketinin müvekkiline yaptığı tek ödemenin 110.000,00 USD avans ödemesi olduğunu, 04/10/2013 tarihli sözleşmenin feshedildiğini, sadece 5.1 maddesinin ifa edildiğini, 5.2-6maddelerinin hiç uygulanmadığını, birinci taksit ödeme koşulunun yerine getirildiği şeklindeki kabulün yanlış olduğunu, fesihten sonra düzenlenen toplamı KDV hariç 307.680,00 USD bedelli 3 adet faturanın feshedilen sözleşme uyarınca düzenlendiğine dair delil bulunmadığını, toplam bedelin de hatalı olduğunu, 30/12/2016 tarihli 81.400 USD bedelli faturanın raporda 84.400 USD olarak belirtildiğini, bu nedenle faturaların toplamının 310.680,00 USD değil 307.680,00 USD olduğunu, dava dışı ... şirketi tarafından müvekkiline yapılan ödemelerin ticari defterlerde 188.240 USD olup bu ödemelerden sadece 110.000 USD nin 04/10/2013 tarihli sözleşmeye istinaden yapıldığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık, simsarlık sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, davacı simsarın komisyona hak kazanıp kazanmadığı, komisyonun muaccel olup olmadığı, kötüniyet tazminatı talebinin yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Ankara 5.İcra Müdürlüğünün 2017/18179 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 28/09/2017 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 100.000 USD asıl alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı davalı borçlunun süresinde takibe ve borca itiraz ettiği, itirazın iptali davasının İİK 67.maddesi uyarınca süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 13/11/2012 tarihli protokolün içeriğinde 04/10/2013 tarihinde dava dışı ... şirketi ile davalı arasında imzalanan 550.000 USD bedelli ''Bulgurkaya HES'' orta gerilim, otomasyon, malzeme temini ve montaj işleri" sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmeye komisyon işlerinden dolayı davacıya KDV hariç 100.000 USD ilave edildiği, davalının 100.000,00 USD'yi TC kanunlarına göre usulüne uygun fatura karşılığında protokolde belirtilen hüküm ve şartlarda davacıya ödeyeceği, ödeme şartları olarak; davalı ile dava dışı ... şirketi tarafından imzalanmış olan sözleşme eki "Ek1" dosyasında açıklanan ''Madde 5.: Ödeme şekli ve teminat'' başlığı içerisinde bulunan alt madde 5.3. ile madde 5.4 hüküm ve şartlarının uygulanacağı, ilk ödemenin; dava dışı ...'in davalıya sözleşme eki Ek-1 madde 5.3. e göre %40 ödeme yapmasını ve davalının dava dışı ...'e vermiş olduğu avans teminat mektubunun davalıya iade edilmesini takiben 1 hafta içerisinde fatura karşılığında 50.000 USD'nin davacıya ödeneceği, yine ikinci ödemenin; dava dışı ...'in davalıya sözleşme eki Ek-1 ''madde 5.4.'e göre %15 ödeme yapmasını takiben 1 hafta içerisinde fatura karşılığında 50.000 USD'nin davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Davacı tarafından davalı adına 02/01/2018 tarihinde, ''13/11/2012 tarihindeki sözleşmeye istinaden hizmet bedeli" açıklaması ile 50.000 USD ve %18 KDV'si ile 59.000 USD olarak, yine 03/01/2018 tarihli aynı açıklamayla düzenlenen faturada 50.000 USD + %18 KDV'si 9.000 USD olmak üzere toplam 59.000 USD'lik faturanın düzenlendiği görülmüştür.
Davalı ile dava dışı ... şirketi arasındaki 04/10/2013 tarihli sözleşmenin taraflarca karşılıklı olarak 25/11/2016 tarihinde feshedildiği yönünde fesihname başlıklı belgede tarafların imzalarının bulunduğu görülmüştür.
Protokolde atıf yapılan ve dava dışı ... Elek.Ltd.Şti. ile Yolparsan şirketi arasında akdedilen 04/10/2013 tarihli sözleşmenin ''Ödeme şekli ve teminat'' başlıklı 5. Maddesinde; KDV hariç olmak üzere teklif tutarı üzerinden; 5.1. Birinci ödemenin; %20 sözleşmenin imza edilmesi ile birlikte nakit avans; teminat karşılığında sözleşme bedelinin %20'si nakit avans olarak ödeneceği, 5.2. Ödemenin; %15 malzeme üretim ve tedarik adımının başlaması ile nakit avans; avans teminat mektubu karşılığında sözleşme bedelinin %15'i nakit avans olarak ödeneceği, 5.3. üçüncü ödemenin; %40 malzemelerin tesliminde; teklif kapsamında bulunan tüm malzemelerin sahaya getirileceği, karşılıklı imzalanan bir tutanak ile malzemelerin tamamı teslim alınacak, bu tutanak ile birlikte sözleşme bedelinin %40'ı tutarında üçüncü bir ödemenin yapılacağı, bu etapta verilen avans teminat mektuplarının iade alınacağı, 5.4. Dördüncü ödemenini; %15 saha montajının tamamlanmasını takiben; iş programı ve işin bitirilme seyri iş verence takip edilerek onaylanmasını takiben yüksüz testlerinin tamamlanması, santralin elektrik üretimi için hazır hale alınması sonrasında, sözleşme bedelinin %15'i dördüncü dilim ödeneceği 5.5. Beşinci ödeme; %5 yüklü testlerinin yapılmasını takiben; iş programı ve iş bitilme seyri iş verence takip edilerek onaylanmasını takiben yüklü testlerinin tamamlanması, santralin elektrik üretimi için devreye alınması sonrasında sözleşme bedelinin %5'i beşinci dilim ödeneceği ve 5.6. Altıncı ödemenin; %5 geçici kabulü takiben; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca yapılacak ''geçici kabul'' sonrası 30 gün içerisinde bakiye tutarın tamamının ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle davacı şirketin Ticaret Sicil Gazetesine göre 07/08/2013 tarihinde tescil edilerek kurulmasına rağmen davacı şirket yetkilisi tarafından imzalanan dava konusu protokolün 13/11/2012 tarihli olsa da tarafların davadan önce ve yargılama başlangıcında hiçbir şekilde davacı şirketin protokol tarihi itibarile kurulmadığı yönünde itirazlarının bulunmamasına, bilirkişinin davacı şirketin protokol tarihinde tescil edilmediğine yönelik tespiti üzerine bilirkişi raporundan sonra davalının protokol tarihinde davacı şirketin kurulmaması nedeniyle protokolün yok hükmünde olduğu yönünde beyanda bulunmasına, protokol içeriği dikkate alındığında protokol tarihinde maddi hata olduğunun kabul edilmesinin gerekmesine, takibin haksız olmasının kötüniyetli olduğunu göstermeyecek olmasına göre davalının tüm, davacının aşağıdaki bent dışında kalan istinaf itirazlarının reddine karar verilmiştir.
Taraflar arasındaki protokolde ilk ödemenin ... şirketinin davalı şirkete %40 ödeme yapması, davalının ... şirketine verdiği teminat mektubunun iade edilmesini takip eden 1 hafta içinde fatura karşılığında davacıya 50.000 USD ödeme yapılacağı, ikinci ödemenin ... şirketinin davalı şirkete %15 ödeme yapmasını takip eden 1 hafta içinde fatura karşılığında davacıya 50.000 USD ödeme yapılacağı kararlaştırılmıştır. Sözleşmede fatura düzenlenmediği taktirde alacağın alacağın tahsil edilmeyeceğine yönelik hüküm bulunmadığından mevcut borç için fatura düzenlenmemesi nedeniyle alacağın muaccel olmadığının kabul edilmesi yerinde değildir. Bu kapsamda dava dışı ... şirketinin incelenen defter kayıtlarına göre ilk ödemenin yapıldığı, teminat mektubunun süresi geçtiğinden iadesi şartları oluşmakla ilk taksit olan 50.000 USD için davacının alacaklı olduğu, ikinci ödeme için ... şirketi tarafından ödeme yapılmadığından ikinci ödeme için davacının talep hakkının bulunmadığı anlaşılmakla davacının istinaf itirazlarının kabulüne, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum olmadığından 50.000 USD yönünden davanın kısmen kabulüne ve sözleşmeye dayalı alacağın likid olması nedeniyle takip tarihindeki kur üzerinden kabul edilen miktarın %20 si oranında icra inkar tazminatının davacıya verilmesine, takip sonrası işleyecek faiz yönünden davacı alacaklının alacağını yabancı para üzerinden talep etmiş olduğundan yabancı para üzerinden takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının bir yıl vadeli USD mevduatına uyguladığı en yüksek faiz oranları uygulanmak suretiyle faiz uygulanmasına, red edilen miktar yönünden davalının kötüniyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından reddine dair HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ ile;
3-Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/04/2022 tarih ve 2018/69 esas, 2022/324 karar sayılı kararının HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince DÜZELTİLEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE,
3-a)Davanın KISMEN KABULÜ ile;
Davalının Ankara 5. İcra Müdürlüğü'nün 2017/18179 Esas sayılı dosyasında 50.000 USD asıl alacağa yönelik itirazının iptali ile icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının bir yıl vadeli USD mevduatına uyguladığı en yüksek faiz oranları uygulanmak suretiyle ile takibin devamına,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
b)İİK'nun 67/2.maddesi gereğince kabul edilen alacağın %20'si oranında 35.657,00TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
c)Reddedilen kısım yönünden koşulları oluşmadığından davalının tazminat talebinin reddine,
ç)Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 12.927,66 TL harçtan peşin alınan 6.004,80TL harcın mahsubu ile bakiye 6.922,86TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
d)Davacı taraf yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
e)Davalı taraf yargılamada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 30.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
f)Davacı tarafından yapılan 35,90 TL başvurma, 6.004,80 TL peşin harç, 5,20TL vekalet harcı olmak üzere toplam 6.045,90TL harç giderinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
g)Davacı tarafından yapılan bilirkişi, tebligat, müzekkere ve posta giderinden oluşan 7.651,20 TL yargılama giderinden davanın kabul ve reddi oranında hesap edilen 4.118,05TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
ğ)HMK'nun 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
İstinaf aşamasında yapılan harç ve masraflar yönünden ;
4-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
5-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli harç davalıdan peşin alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
7-HMK'nun 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
8-Karar tebliğinin İlk Derece Mahkemesince yapılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nin 362/1.a.maddesi gereğince kesin olmak üzere 07/03/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."