T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN :
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 14/02/2023
ESAS-KARAR NO ....
DAVANIN KONUSU : Alacak
KARAR TARİHİ : 28/02/2025
YAZILDIĞI TARİH : 13/03/2025
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben düzenlendiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı tarafından açılan Morkaraman ırkı koyun ve koç alımı ihalesini kazandığını ve taraflar arasında KDV hariç 2.054.000,00 TL bedelli sözleşmenin 03/04/2015 tarihinde imzalandığını, müvekkilinin bu kapsamda 2206 adet hayvan teslim ettiğini, ancak davalı tarafından ödemeler yapılırken gecikme cezası adı altında 121.201,80 TL kesinti yapıldığını, sözleşme gereği son teslim tarihi 31/05/2015 iken idarenin 30 gün ek süre tanıdığını, yaz aylarında hayvanların yaylalarda olması sebebiyle köylerde hayvan bulunamadığını, yaylalarda seçim yapılması talep edilmiş ise de, seçim heyetinin güvenlik endişeleri sebebiyle yaylalara çıkmak istemediğini, bu sebeple kaybedilen sürenin ek süre olarak ilave edilmesi isteminin davalı tarafından reddedildiğini, 11/07/2015 tarihinden itibaren ceza işletileceğinin idarece müvekkiline bildirildiğini, 18/08/2015 tarihinde 2106, 03/09/2015 tarihinde ise 316 hayvan teslimi yapılarak faturalarının idareye gönderildiğini, davalı tarafından hakediş ödemeleri yapılırken ceza bedeli adı altında haksız olarak kesinti yapıldığını, gecikmenin davalının görevlilerinin yaylalara gitmek istememesinden kaynaklandığı ve bu nedenle ceza bedeli kesintisi yapılamayacağını, öte yandan terör olaylarının mücbir sebep sayılması gerekeceğini belirterek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin hak edişinden gecikme cezası adı altında kesilen 121.000,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talebi üzerine 30 günlük cezasız ek süre verildiğini, bu sürenin dolması üzerine 10 günlük bir cezasız süre daha tanındığını, ancak davacı tarafindan ilk teslimatın yaklaşık 1 ay sonra 12/08/2015 tarihinde son teslimatın 20/08/2015 tarihinde yapıldığını, bu durumda, sözleşme gereği son teslim tarihi ile teslimatın yapıldığı tarihler arasında gecikme cezası işletildiğini, ceza tahakkuk ettirilirken, Ramazan Bayramında seçim yapılamamış olması hususunun da göz önüne alındığını, sözleşme gereği, hayvanların yüklenici tarafindan belirlenecek bir adreste hazır edilmesi gerekeceğini, seçim heyetinin tek tek hayvanların bulunduğu yere gitme zorunluluğu olmayacağını, buna rağmen seçim heyetinin, işin bir an evvel bitmesi için köy ve yaylaları gezdiğini, seçim heyetinin terör nedeniyle gitmek istemediği yaylaların ... Dağı yaylaları olduğunu, diğer yaylalara gidilerek seçim yapıldığını, davacının hayvan seçimi yapılacak adresleri bildirmediğini, seçim heyetinin hayvanları bulundukları mahalde gördüğünü, teslimde yaşanılan gecikmenin davacının kusurundan kaynaklanması nedeniyle ceza tahakkukunun yerinde olduğunu, davanın öncelikle esasa girilmeden görev yönünden reddi ile devamında esastan reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Ankara 16. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/03/2019 Tarih, 2016/412 Esas, 2019/95 Karar sayılı davanın reddine dair kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 07/07/2022 Tarih, 2019/1971 Esas, 2022/1055 Karar sayılı ilamı ile Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle kararın görev yönünden kaldırıldığı, kaldırma kararı sonrasında verilen görevsizlik kararı üzerine dosyanın gönderildiği mahkemece yapılan yargılama sonucunda, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında akdedilen 03/04/2015 tarihli anlaşmaya ilişkin idari şartnamenin 49/1, 42/2-d, 39 maddeleri gereğince ihaleye konu koyun ve koçların en geç 31/05/2015 tarihine kadar teslim edileceğinin hüküm altına alındığı, davalının yazılarından, davacı firma tarafından koyun ve koçların seçimi için bildirilen adreslerin net olmadığı, hayvan seçimi için fiziki şartların (çitle çevrili alan ve yeterli sayıda çoban) sağlanması gerektiği, aynı şekilde teknik şartnamenin 3, 5, 6 ve 8-c maddelerinde belirtilen şartları taşımayan hayvanların satın alınmayacağı, belirtilen şartlarda hayvanların hazır edilmesi halinde 06/07/2015 tarihinde seçim heyetinin görevlendirileceğinin belirtildiği, dosyada yer alan tutanaklarda gezilen köylerde istenilen özelliklere haiz koyun ve koç görülmediğinin, ... Dağında ise can güvenliğinin bulunmadığının belirtildiği, 13/12/2018 günlü bilirkişi raporunda, sözleşme ve şartnameler gereğince seçim heyeti görevlendirilmeden önce hayvanları hazır hale getirmesi gereken yüklenicinin gösterdiği hayvanların, sözleşmenin tüm şartlarına uygun olması gerektiği, aksi halde yaşanan gecikmelerden idarenin sorumlu olamayacağı belirtilerek gecikme cezasının 121.201,80 TL olduğu yönünde görüş belirtildiği, davacıya 31/05/2016 tarihinden itibaren cezasız 30 günlük ek sürenin verilmesinden sonra 30/06/2015 tarihinde son kez ihtarda bulunularak cezasız 10 günlük ek sürenin de verilmesinden sonra davacının sürenin sonu olan 10/07/2016 tarihinden bir ay sonra 12/08/2015, 13/08/2015, 14/08/2015, 15/08/2015, 18/08/2015 ve 20/08/2015 tarihlerinde teslimatlarını yerine getirdiği, her teslimatın gecikmeli yapıldığı, idari şartnamenin 42. maddesine istinaden 12/08/2015 tarihinden itibaren geciken teslimatın parasal tutarları üzerinden ceza tahakkuk ettirildiği, ilgili madde gereğince verilen ek sürelerin mücbir sebebe dayanması halinde cezasız, diğer hallerde cezalı olacağının kararlaştırıldığı eldeki davada; ... Dağı dışında seçim yapılabilecek hayvan varlığının bulunmasına rağmen davacının ihale vasfına uygun hayvan temin edememesi, teslim edilen hayvanların da bunların arasından seçilmiş olması, sözleşmede terör olaylarının mücbir sebep olarak sayılmaması, sözleşme öncesinde de terör tehdidinin bulunmasına rağmen bu durumun davacı tarafça gözetilmemesi, ... Dağına her iki tarafın da gidememesi, şartnamenin hükümlerini ve yörenin şartlarını bilerek ve kabul ederek ihaleye giren davacının, sözleşme ile kendisine yüklenilen edimleri tam olarak ve zamanında ifa etmek mecburiyeti bulunmasının ihaleye giren diğer firmalar aleyhine haksız rekabet oluşturmaması açısından gerekli olması, davacının teknik ve idari şartname ile sözleşmeye uygun şekilde seçime uygun ortamı hazırlayamaması yanı sıra somut bir adres gösterememesi, başka bir anlatımla hayvanları seçime hazır hale getirip bunları gösterme yükümlülüğü bulunan davacının ihale konusu işi bitirememesi nedeni ile kesilen cezanın sözleşmenin gereği olması, ayrıca bayram sebebiyle firmaya ceza işletilmemesi ile bilirkişi kurulu tarafından da idare tarafından kesilen gecikme cezasına uygun şekilde hesaplama yapılması gerekçesiyle bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; gecikmelerin müvekkilinden kaynaklanmadığını, bölgedeki terör olayları ve idarenin seçim heyetinin can güvenliğini öne sürerek hayvanların bulundukları yere gitmek istemediğini, müvekkilinin hayvanların bulunduğu yaylaları davalıya bildirdiğini, terör olaylarının mücbir sebep olarak kabul edilmemesinin hatalı olduğunu, kayıt sistemindeki tutarsızlar ve ve hatalar nedeniyle hayvan seçiminde gecikme yaşandığından idareden ek süre talep edildiğini, talebin kabul edilmediğini, kaldı ki sözleşme ve şartnamelerde müvekkilinin kayıt sisteminde kayıtlı hayvanların listesini vereceği yönünde yükümlülüğünün bulunmadığını, müvekkiline verilen 30 günlük ek sürenin şartnameye uygun hayvanların yeni doğum yapmış olması nedeniyle verildiğini, ifaya eklenen cezai şartta teslim alanının teslim anında ihtirazi kayıt ileri sürmemesinin cezai şartı talep hakkının ortadan kaldıracağını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri uyarınca davalının gecikme cezası işletmesinin doğru olup olmadığı ve buradan varılacak sonuca göre davacının davalıdan alacağının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Taraflar arasında 27/03/2015 tarihinde toplam 2.600 adet 2.054.000,00 TL bedelli morkaraman ırkı koyun ve koç satımına ilişkin sözleşme imzalandığı, sözleşmeye ait idari şartnamenin 39.maddesine göre en geç 31/05/2015 tarihine kadar hayvanların teslim edileceği, süre uzatım verilecek hallerin düzenlendiği 40.maddede mücbir sebep hallerinin düzenlendiği, sayılan sebepler içinde terör olaylarının bulunmadığı, gecikme cezasının 42.maddede düzenlendiği ve hayvanların süresinde teslim edilememesi halinde davacıya 10 günlük cezasız süre verileceği, bu süreden sonra gecikilen her gün için gecikilen partinin parasal tutarının %02 oranında gecikme cezasının kesileceği, teslimin düzenlendiği 49.maddede sözleşmenin imzalanmasından sonra sözleşmeye konu hayvanların davacının bildireceği adres/adreslerde en geç 15 gün içinde seçime hazır hale getirileceği, seçim işlemlerinin davalı yetkili heyeti tarafından 15 gün içinde yapılacağı (bu sürenin davacının talebi halinde en fazla 7 takvim günü daha uzatılabileceği), teknik şartnamenin 1.maddesine göre Bakanlık meri mevzuatına göre tanımlanmış ve koyun keçi kayıt sistemine kayıtlı halk elinde ıslah projesi yürütülen işletmelerden ve/veya halk elinde mevcut damızlıklardan 2500 adet koyun ve 100 adet koçun satın alınacağı, 2.maddeye göre hayvanların Doğu Anadolu Bölgesindeki (Ağrı, Bingöl, Elazığ, Erzurum) temin edileceği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
Mahkemece SMMM, Veteriner ve Sayıştay Denetçisinden oluşan heyetten alınan 13/12/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; seçim heyetinin ... Dağı haricinde davacı tarafından gösterilen bölgelere giderek seçimleri yaptığı, ... Dağına çıkılamasa da davacının gösterdiği başka bölgelerde sözleşmeye konu hayvanların temin edilebildiği, gecikmenin ... Dağına çıkmamaktan değil gidilen diğer bölgelerde uygun hayvan olmaması, seçilen hayvanların kayıt sisteminde başka illerde görünmesi yada davacı ile mal sahibinin anlaşamamasından kaynaklandığı, sözleşme ve şartname gereğince seçim heyeti görevlendirilmeden önce davacının hayvanları seçime hazır hale getirmesi gerektiği, davacının gösterdiği hayvanların sözleşmeye uygun olması gerektiği, aksi halde yaşanan gecikmelerden davalı idarenin sorumlu olmayacağı, seçim heyetine morkaraman ırkı olmayan ya da sözleşme ile belirlenen illerin dışındaki illerde kayıtlı olan hayvanları gösteren seçim faaliyeti öncesinde mal sahibi ile anlaşma sağlamadığı için seçilen hayvanları satın alamayan davacının yaşanan gecikmelerden kaynaklı neticelere katlanması gerekeceği, davalının 30+10 gün cezasız ek süre verdiği, mücbir sebep bulunmadığı, sözleşmede terör olaylarının mücbir sebep olarak kabul edilmediği, ... Dağı dışında seçim yapılabilecek hayvan varlığının bulunması, teslim edilen hayvanların da bunlar arasından seçilmiş olması gibi hususlar değerlendirildiğinde davacının talebinin yerinde olmadığı, seçim heyetine seçime hazır hayvanları göstermeyen davacının işi süresinde bitirememesi nedeniyle ceza ödemesinin sözleşmeye uygun olduğu, 121.201,08 TL geç teslim nedeniyle gecikme cezasının bulunduğu yönünde görüş belirtilmiştir.
Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle gecikmenin davacıdan kaynaklanmasına, davalı tarafından geç teslim nedeniyle davacıya yapılan ödemeden kesilen gecikme cezasının sözleşmeye uygun olmasına, davalının verdiği toplam 40 günlük ek süreye göre davacının 10/07/2015 tarihine kadar hayvanları teslim etmesi gerekirken 12/08/2015-20/08/2015 tarihlerinde teslimleri yapmasına, ilk teslimden önce davalının 13/07/2015 tarihli yazısı ile geç teslimden kaynaklı ihtirazi kayıt beyan ederek ceza uygulanacağı yönünde beyanda bulunmasına göre davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın istinaf eden davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere 28/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
e-imzalıdır
e-imzalıdır
e-imzalıdır
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."