T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/1654 - 2025/186
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : 2022/1654 ( KABUL KALDIRMA)
KARAR NO : 2025/186
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/04/2022
ESAS-KARAR NO : 2021/176 E 2022/287 K
DAVACI :
VEKİLLERİ
DAVALI
DAVANIN KONUSU : Alacak
KARAR TARİHİ : 25/02/2025
YAZILDIĞI TARİH : 06/03/2025
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili, ...) İşletme Müdürlüğü memur site lojmanlarının 2015-2016 dönemi kalorifer yakıtının karşılanması için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulüyle 10.07.2015 tarihinde yapılan 2015/70062 ihale kayıt numaralı 1.500 ton Kal-Yak(fuel-oil 4) alım ihalesi ile 25.08.2015 tarihinde ihaleyi alan BAY/939/82-31482 Lisans numaralı dağıtıcı müvekkili ile sözleşme imzalandığını, bu sözleşme kapsamında müvekkili tarafından üzerine düşen tüm yükümlülüklerin yerine getirildiğini, ancak davalı yanca haksız olarak ihalelerden yasaklanma kararı aldırılarak müvekkilinin zarara uğradığını, bu kapsamda davalıdan ... Şubesi’nin 18/08/2015 tarih 72-82-33087 seri numaralı 132.000,00 TL ve 08/02/2016 tarih 72- B2-33162 seri numaralı 26.300,00 TL bedelli 2 adet terminat mektubu paraya çevrilmesinden kaynaklı oluşun tüm zarar ve ziyan ile 02/05/2016 tarihli 38,186,06TL, 02/05/2016 tarihli 36.679,50 TL, 19/04/2016 tarihli 33.302,65 TL lik ödenmeyen fatura alacakları ile tüm ihale sürecinde davalı şirkete tahakkuk ettirilen faturalardan kaynaklı bakiye kalan diğer fatura alacakların davalı idareden tahsilini talep etme gereği zorunluluğu doğduğunu belirterek şimdilik 1.000,00 TL alacağın hakkın doğum tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili, gerçekleştirdiği 55 tane teslimatında, teslim edilen ürünlerin şartname gereği Rafineriden temin edilen ürünler olmadığını, ... Petrol Nak. Med. Tem. Tur. Tic. Ltd. Şti. sözleşme hükümlerine aykırı işlemlerinin bulunduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından fiziken ürün teslimi yapılmadan faturalandırma yapıldığı, haksız kazanç elde edildiği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf eden- davacı vekili tarafından;
Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içermediği gibi alınan raporun Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2017/5 E. sayılı dosyasında alınan rapor ile çelişkiler içerdiği, Elbistan C. Başsavcılığı’nın 2016/5290 soruşturma sayılı dosyasında takipsizlik kararı verildiği, yine EPDK tarafından verilen cezanın kesinleşen idare mahkemesi kararları ile iptal edildiği hususlarının gözden kaçırıldığı bildirilerek başvurulmuştur.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Uyuşmazlık taraflar arasındaki 2015/70062 ihale kayıt numaralı alım ihalesine istinaden düzenlenen 25/08/2015 tarihli sözleşme kapsamında davacının alacaklı olup olmadığı, zarar taleplerinin yerinde olup olmadığı ve var ise alacak ile zarar kalemlerinin kapsamı noktasında toplanmaktadır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğranılan zararın ve bakiye fatura alacağının tahsiline yönelik açılan alacak davasıdır.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
25.08.2015 tarihli ... linyitleri İşletme Müdürlüğü'nün Elbistan memur site lojmanları ısıtmasında kullanılacak 1500 ton kal- yak( fueloil) mal alımına ait sözleşmenin incelenmesinde ihale kayıt numarası 2015/70062; sözleşmenin tarafları ... A.Ş Genel Müdürlüğü Ticaret Dairesi Başkanlığı Nakliye ve Sigorta Müdürlüğü ile ... petrol Nakliyat Limited Şirketi arasında düzenlendiği;
Sözleşmenin 5. maddesinde sözleşmenin konusu işin/ alımın tanımı başlıklı 5.1. maddesinde sözleşmenin konusu idarenin ihtiyacı olan ve aşağıda miktarı belirtilen ve teknik özellikleri teknik şartnamede düzenlenen 1500.000 kilo(1500Ton ) 4 nolu Fuel Oil( kalorifer yakıtı), ihale dokümanı ile bu sözleşmede belirlenen şartlar dahilinde yüklenici tarafından temini ve idareye teslimi işidir.
5.1.1.2. maddesinde bu sözleşme ile temin edilecek mallar sözleşme ve eklerinde yer alan düzenlemelere uygun teslim edilecektir.
Sözleşmenin 16. maddesinde yüklenicinin yükümlülükleri yer almaktadır.
Yüklenici işlere gereken özel ve ihtimamı göstermeyi sözleşme konusu malı sözleşme ve ihale dökümanlarına göre belirlenen süre miktar ve bedel dahilinde gerçekleştirmeyi ve oluşabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermeyi kabul ve taahhüt eder yüklenici üstlenmiş olduğu iş ve bu işe ilişkin programa uygun olarak malın süresinde teslim ve montajı için gerekli her türlü makine araç ve yardımcı tesisleri hazırlamak her türlü malzemeyi ve personeli sağlamak zorundadır. İdarenin uyarı ve talimatlarına uymaması veya sözleşmede belirtilen yükümlülüklerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin ve veya üçüncü şahısların bir zarara uğraması halinde her türlü zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir.
16.1.2. Yüklenici işin yapımı sırasında 4735 sayılı Kanun ile yürürlükteki diğer kanun, tüzük, yönetmelik ve benzeri mevzuat hükümlerine de uymakla yükümlüdür. Yüklenicinin bu yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle ortaya çıkan zararlar ile üçüncü kişilere çevreye veya idare personeline verilen zarar ve ziyandan yüklenici sorumludur….
Madde 30.'da, denetim muayene ve kabul işlemleri düzenlendiği buna göre satın alınan mal yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz mal testini muayene ve kabul işlemleri yürürlükteki mal alımları denetim muayene ve kabul işlemlerine dair yönetmelik ve teknik şartname hükümleri uyarınca yapılacaktır. Bu sözleşme ve eklerinde muayene ve kabul işlemlerine ilişkin düzenlenmeyen hususlarda amu İhale Kurumu tarafından yayınlanan mal alımları denetim muayene ve kabul işlemlerine dair yönetmelikte hüküm bulunması halinde bu düzenlemeler esas alınacaktır.
31. maddesinde, yüklenicinin teslim edeceği malın götürü olarak partiler veya bölümler halinde, ya da tek bir seferde teslim alınacaksa yüklenici veya vekilinin hazır bulunması ile komisyon tarafından her teslimatta sözleşme başlangıcından itibaren teslim edilen malların miktarı malların ya da yapılan işin sözleşme ve ekinde yer alan teknik şartnameye uygunluk bir kabul tutanağı ile tespit edileceği, tutanak sonucunda komisyon malların kalitesini teknik şartnamede belirtilen özelliklere uygunluğu ile varsa hatalı ve kusurlu olanları belirteceği, komisyonun rapor düzenleyip idareye sunacağı belirtilmiştir.
Sözleşmenin 40. maddesinde, kabulden sonra kusur ve ayıplarda sorumluluk düzenlenmiş, İdarenin teslim edilen malda hileli malzeme kullanılması veya malın teknik gereklerine uygun olarak imal edilmemiş olması veya malda gizli ayıpların olması halinde malın teknik şartnameye uygun başka bir mal ile değiştirilmesi veya işin teknik şartnameye uygun hale getirilmesini yükleniciden talep edeceği, malın idare tarafından kabul edilmesi veya işin üretim aşamasında ya da teslim öncesi imalat aşamasında denetlenmiş olması veya işin kabul edilmiş olması yüklenicinin sözleşme hükümlerine uygun mal teslimi ve iş yapma konusundaki sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.
İhale dosyasındaki teknik şartnamede, temin edilecek akaryakıtın kalorifer yakıtı fueloil-4 ve 1.500.000 kilogram olduğu, teslim edilecek kalorifer yakıtının özelliklerinin EPDK tarafından tebliğler ile belirlenen ve Türk Standartları Enstitüsü'nün hazırlamış olduğu spesifikasyon değerlerine ve ayrıca İşletme Müdürlüğü'nün istediği spesifikasyonları uygun olacağı, akaryakıtın teknik şartnameye uygunluk kalitesi tankerlerden alınacak numuneler yardımı ile kontrol edileceği, numune alma ve akaryakıtı boşaltma işlemlerinin yüklenici ve ... Anonim Şirketi elemanları tarafından birlikte yapılacağı ve bu işlemin tutanak altına alınacağı, bu işlemler esnasında yüklenicinin yetkili eleman bulundurmadığı takdirde sonuca itiraz edilemeyeceği, dolu tankerler işletmeye geldiğinde ilgili standartlara göre numunelerin alınacağı, İşletme Müdürlüğünün laboratuvar analizlerinin alınan bu numuneler üzerinde yapacağı, laboratuvar analizleri sonucu ürünün şartnameye uygun olmadığının belirlenmesi halinde bu durumun yükleniciye yazılı olarak bildirileceği, yüklenicinin kendisine yapılacak bu bildirim tarihinden itibaren 2 takvim günü içerisinde laboratuvar sonuçlarına itiraz edebileceği belirtilmiştir.
2015-2016 sezonunda tüketilen yakıt miktarının 1811 ton olduğu, davalı yanca fazla yakıt tüketimi yapıldığı gerekçesiyle açılan davada Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 16.01.2020 tarih 2017/5 E., 2020/16 K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, kararın Dairemizin istinaf incelemesinden geçtiği, 12.05.2023 tarih 2020/1068 Esas, 2023/704 Karar sayılı kararı ile verilen esastan ret kararının Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 30.09.2024 tarih 2023/4836 E. 2024/6893 K. sayılı kararı ile onandığı ve kesinleştiği anlaşılmıştır.
Ankara 6. İdare Mahkemesi'nin 04.02.2019 tarihli 2016/ 5326 esas 2019 /265 karar sayılı kararında, davacı ... Petrol Limited Şirketi tarafından davalı ... aleyhine açıldığı, davacı şirket tarafından 4735 sayılı kanun uyarınca 2 yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 02.11.2016 tarihli işlemin iptalinin istenildiği, Mahkemece davaya konusu sözleşme ve ihaleden bahsedilerek inceleme raporunda belirtilen 0.08.2016 tarihli müzekkerede anılan ihale ile ilgili olarak davacı şirket tarafından ...) değişik tarihlerde yapılan yakıt teslimatlarının büyük çoğunluğunun teknik şartnamede belirlenen şartlara uygun şekilde yapılmadığı yüklenicinin dağıtıcı firması olan ... Petrol Ürünleri A.Ş'nin ... A.Ş (...'tan) teslim aldığı yakıtı yüklenici davacı şirkete sattığına dair belgelerde ve ... İşletme Müdürlüğü adına kesilen sevk irsaliyesi ve faturalarda eksiklik olduğu yakıt taşıyan araçlara ...'ta yapılan dolum sonrasında dağıtıcılar tarafından takılan mühürlerin değiştirildiği ve işletmeye teslimatı gerçekleştiren araçların mühür numarasının dağıtıcıların araca takmış olduğu mühür numarasından farklı olduğu yüklenici davacı şirket tarafından teslimatı gerçekleştiren araçların plakasının değiştirilmiş olduğu ... ürün teslim belgesindeki kalorifer yakıtını teslim alan aracın değil, başka bir araç tarafından ... İşletme Müdürlüğü'ne ürün teslimatı yapıldığının anlaşıldığı ve bu durumun değişik tarihlerde yapılan teslimatlarda da mevcut olduğu Yüklenici davacı şirketin ... İşletme Müdürlüğü'ne gerçekleştirdiği 71 adet yakıt teslimatından 55 tane teslimatın ...'tan teslim alınan ürünlerden olmadığının tespit edilmesi ve ...'tan temin edilmediği tespit edilen bu ürünlerin kullanılmış olması nedeniyle 2015-2016 sezonunda memur site binalarının ısıtılmasında kullanılan kalorifer yakıtına ilişkin sarfiyatın önceki yıllara nazaran artış göstermesine neden olduğunu belirlenmesi üzerine yüklenici davacı şirketin söz konusu fiillerini 4735 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 25. maddesinin c, d ve f bentleri kapsamına girmekte olduğundan bahisle aynı kanunun 26. maddesi hükmü uyarınca 2 yıl süreyle kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilen ihalelerden yasaklanması hususunda gerekli işlemlerin yapılmasının istenildiği ve 2 yıl süreyle men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği davacı şirkete isnat edilen fiilin sübuta erdiği sonucuna varıldığında bu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığına kanun yolu açık olmak üzere karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin 8. İdari Dava Daireleri’nin 2019/4 esas ve 2019/46 karar sayılı kararı ile istinaf itirazlarının reddine karar verilmiştir.
Mahkemece yukarıdaki açıklamalar taraflar arasındaki sözleşme kapsamında kesinleşen yönler dikkate alınarak HMK’nın 31. maddesi kapsamında hakimin davayı aydınlatma ödevi olduğu da gözetilerek davacının taleplerinin kuruşlandırılması yapılarak tüm deliller toplanarak kuruşlandırılan talepler yönünden alacağının bulunup bulunmadığı ve var ise kapsamının belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yapılarak varılacak uygun sonuç dairesinde karar verilmesi gerektiği halde kesinleşen yönler gözetilmeksizin davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.
Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile;
Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/176 Esas, 2022/287 Karar ve 20/04/2022 tarihli kararının KALDIRILMASINA,
2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 25/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."