T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/310 - 2024/1297
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
22. H U K U K D A İ R E S İ
ESAS NO : 2022/310 (ESASTAN RET )
KARAR NO : 2024/1297
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 25/11/2021
ESAS-KARAR NO : 2019/570 E - 2021/763 K
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : 25/10/2024
YAZILDIĞI TARİH : 25/11/2024
Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
İDDİANIN ÖZETİ
Davacı vekili,
Müvekkili firma ile ... İnş. Taah. A.Ş arasında 1 adet 2017 model ... marka araç almak üzere 15/02/2018 tarihinde sözleşme yapıldığını, ...'a ait
20/08/2018 tarih 0096400 seri numaralı ve 59,000.00-TL meblağlı çek ile yine aynı bankaya
ait 18/07/2018 tarih 0096399 seri nolu 55,000,00-TL değerinde 2 adet olmak üzere çek verildiğini, verilen bu çeklere ekte sunulan sözleşme ile ciro yasağı getirildiğini, ancak ... İnş. Taah.A.Ş’nin taahhüdünü yerine getirmeyerek hem aracı vermediği hem de
müvekkili firmaya ait çekleri iade etmediğini, ... İnş. Taah.A.Ş yetkilisi ... tarafından 10/06/2018 tarihli belge tanzim
edilerek, müvekkili şirket ile imzalanan 15/02/2018 tarihli sözleşme uyarınca ... İnş. Taah. A.Ş tarafından üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirememiş olduğundan aracın devrinin yapılmaması nedeniyle bu sözleşme ve çeklerden ötürü külliyen gayrı kabili rücu
olmak üzere ibra ettiğine dair belge tanzim edilerek verildiğini, bunun üzerine müvekkili firmanın Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2018/527 Esas,
2019/564 K sayılı dosyası ile ... İnş. Taah.A.Ş firması aleyhine menfi tespit davası
açtığı ve de bu dava kabul edilerek söz konusu çeklerle ilgili ... İnş. Taah. A.Ş
firmasına borçlu olmadığına dair 29/05/2019 tarihinde lehlerine karar verildiği ve bu kararın
18/07/2019 tarihinde kesinleştiğini, bu çekleri sözleşme gereğince iade etmeleri gerekirken iade etmeyerek ... İnş.
taah.A.Ş tarafından şirketin ortağı ve yetkilisi ... tarafından, kendisinin eşinin
annesi olan ...’ün sigortalı elemanı ... isimli şahsa ciro etmek suretiyle devrederek bu şahsı iyiniyetli üçüncü kişi durumunda gösterip söz konusu çekleri
tahsil etmek amacıyla Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2018/10315. ve Ankara 19. İcra
Müdürlüğünün 2018/10316 Esas sayılı dosyaları ile icra takibi başlattıklarını, çeklerin haksız ve kötüniyetli olarak işleme konulduğunu, nitekim takibe konu çeklerden dolayı müvekkili şirketle karşı yan arasında ibra imzalanmış olup bu anlaşmaya
riayet edilmediğini, bu takip neticesinde Ankara 19. İcra Müdürlüğünün 2018/10315, 2018/10316 dosyaları
nezdinde müvekkili firma adına kayıtlı 144 araca haciz koydurulduğunu, Müvekkili firma her ne kadar Ankara 9. İcra Hukuk Mahkemesinde 2018/791 ve 2019/794 Esas sayısı ile Borca
İtiraz davası açmış ise de davanın 10/07/2019 tarihinde şeklen incelenerek reddedildiğini, bu hukuka aykırı durum nedeniyle müvekkili şirket yetkilisi ...’ın Ankara Cumhuriyet
Savcılığının 2019/14554 Hazırlık numarası ile ilgililer hakkında şikayette bulunduğu ve söz
konusu işleme ilişkin soruşturmanın halen devam ettiğini,
uyuşmazlık konusu çekleri müvekkili firmaya iade etmeyen firma (... İnş. Taah.A.Ş) ile davalı arasındaki gayri ticari ve beşeri münasebet olduğu, ortada gerçek anlamda herhangi bir ticari alış verişin olmadığı, Davalı ...'in konuya dahil edilerek ...
inş. Taah.A.Ş tarafından paravan olarak kullanıldığı, davalı ...'in ...' dan aldığını iddia ettiği çeklerin aslında ... İnş. Taah.A.Ş'den aldığının ispatı
ile dosyanın aydınlığa kavuşacağını belirterek, ...'e herhangi bir borcu olmadığının tespiti ile takibe konu ettiği 20.08.2018 tarih 0096 400 seri nolu 59.000,00 TL bedelli çek ile 18.07.2018 tarih 96 399 seri no'lu 55.000,00 TL değerinde 2 adet çekin tarafına iadesini Ankara 19. İcra Dairesinin 2018/10315 ve 2018/10316 sayılı icra takibinin tedbiren durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
SAVUNMANIN ÖZETİ
Davalı vekili,
takibe konulmuş olan senetlerde müvekkilinin 3. iyiniyetli şahıs konumunda olduğunu, müvekkilinin, davacı ile senede ilişkin hiçbir hukuki ilişkisi bulunmadığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkili ile ... arasında gerçekleşen araç satım
ilişkisine istinaden yapılan bir kısım nakdi ödemenin yanında geri kalan kısım için ... adına ... Ticaret cirolu 55.000 TL ve 59.000 TL değerindeki iki çeki aldığını, araç
satımına ilişkin iki sözleşmenin de müvekkili ile ... arasında gerçekleşmiş olmasına
rağmen söz konusu araçların satış sözleşmelerinde ...'un göstermiş olduğu,
kendisinin hemşehrisi olan şahıslarla yapıldığı, araçların Noter kanalı ile yapılan satışlarında
...’un kendisinin de bizzat bulunduğunu, müvekkilinin araç satışı nedeniyle ticari ilişkiye girdiği tek şahsın ...' olduğunu, geçerli bir ciro zincirine binaen almış olduğu çeklerden ilkini vadesi geldiğinde bankaya ibraz
etmiş olan müvekkiline imzaların birbirini tutmadığı gerekçesiyle ödeme yapılamadığını, ikinci
çek için de ödeme sağlanamayınca müvekkili tarafından icra yoluyla çek bedellerinin tahsili
amacıyla takip başlatıldığını, çek üzerindeki imzalar ile çek keşidecisinin bankadaki imzalarının
birbirini tutmadığına dair düşülen şerhe ilişkin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/145172 soruşturma numaralı dosyasında nitelikli dolandırıcılık, bankacılık kanununa
muhalefet ve görevi kötüye kullanma suçlarından şikayetleri bulunduğunu, düzenli ve hukuka uygun ciro zincirine istinaden almış olduğu senedi icraya koymanın
müvekkilinin en tabi hakkı olduğunu, davacı yan ile ... İnş. Taah. A.Ş. arasında geçmiş
olan hukuki ihtilaf ve ciro yasağının müvekkilinin sahip olduğu tahsil kabiliyeti ile bir bağı
olmadığını, davacı yan tarafından ortaya atılmış olan iddiaların hukuki dayanaktan yoksun,
çek bedelini ödememeye yönelik kötüniyetli iddialar olduğunu, çekin teşhis fonksiyonu gereğince düzgün bir ciro zinciri ile çeki devralan kişinin, şeklen meşru
hamil sıfatını kazanacağını, ciro zincirinin düzgün ve müvekkilinin iyiniyetli
olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, davacı yan ile ... İnş. Taah. A.Ş. arasında bulunan hukuki ilişkinin ve davanın müvekkili
ile bir bağının olması ve buna istinaden senedin tedavül kabiliyetinin etkilenmesinin yasaya
aykırılık oluşturduğunu bildirerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ
Mahkemece, tüm dosya kapsamı ve deliller, kesinleşen mahkeme dosyaları, tarafların iddia ve savunmaları kapsamı, Ankara CBS soruşturma dosyası kapsamı, hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirket ile dava dışı ... Şirketi arasında 15/02/2018 tarihinde 1 adet 2017 model ... marka araç satışı ile ilgili sözleşme imzalandığı, bu araca ilişkin davacı tarafından davalı firmaya ...Şubesi'ne ait 20/08/2018 tarihli 0096400 nolu, 59.000,00 TL bedelli çek ile ... Şubesi'ne ait 18/07/2018 tarihli 0096399 nolu 55.000,00 TL bedelli çeklerin teslim edildiği, ancak sonrasında sözleşmeye göre dava dışı ... Şirketi'nin edimini yerine getirmediği, çekleri de iade etmediği, dava dışı ... Şirketi'nin 10/06/2018 tarihli belgeyi davacı şirkete teslim ederek sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğini kabul ederek araç satışı için verilen 18/07/2018 tarihli 55.000,00 TL bedelli, 20/08/2018 tarihli 59.000,00 TL Bedelli çekler nedeniyle davacı ... Şirketi'nin ... Şirketi'ne herhangi bir borcu bulunmadığını açıkça belirttiği, bu doğrultuda davacı şirketin dava dışı ... Şirketi'ne yönelik Ankara 5 ATM'nin 2018/527 esas sırasında görülen menfi tespit davasında yapılan yargılama sonucunda davacı şirketin söz konusu çekler nedeniyle ... Şirketi'ne borçlu olmadığının tespitine yönelik karar verildiği, bu kararın kesinleştiği, bu karar ile çeklerin bedelsiz kaldığının açık olduğu, davalı ... tarafından iyi niyetli 3.kişi olduğu yönünde getirilen savunmanın Ankara CBS'nin 2019/14554 soruşturma sayılı dosyası kapsamında sübuta ermediği, burada alınan kapsamlı ifadelere göre; çeklerin verildiği ... Şirketi'nin yetkilisinin ..., yönetim kurulu başkanının ise kız kardeşi ... olduğu, ... isimli kişinin ise bu şirket çalışanı olup, söz konusu çekleri davacı şirketten teslim aldığı gün şirket yetkilisi ...'in talimatı ile ...'in kız kardeşi olan ...'e teslim ettiği, ...'in yetkilisi ve annesi ...'ün sahibi olduğu bir diğer şirket olan ... Şirketi'nin çalışanının da davalı ... olduğu, sonrasında bu çeklerin ... isimli kişiye cirolandığı, bu durumda şirketler ve kişiler arasındaki ilişkiler nazara alındığında, davalının iyi niyetli 3.kişi olduğunun kabul edilemeyeceği, davacı şirket ile dava dışı ... Şirketi arasında araç satışına ilişkin yapılan sözleşmede söz konusu takibe ve davaya dayanak çeklerin ciro edilmeyeceğinin kararlaştırılmasına karşın araç satışı yapılmadığı gibi ... Şirketi yetkilisinin dava konusu çekleri kız kardeşi ...'e iletilmek üzere teslim alıp, akabinde bu çeklerin ...'in annesinin sahibi olduğu bir diğer şirkette şoför olarak çalıştığı bizzat ... tarafından beyan edilen davalı ...'e ciro edilmiş olduğu açıkça anlaşıldığından iyi niyet savunmalarına itibar edilmeyeceği belirtilerek; davanın KABULÜNE, davacının Ankara 19. İcra Müdürlüğü'nün 2018/10316 esas sayılı takip dosyasında takibe konu "... Şubesi'ne ait 18/07/2018 tarihli 0096399 nolu 55.000,00 TL bedelli çek" nedeniyle ve Ankara 19. İCra Müdürlüğü'nün 2018/10315 esas sayılı takip dosyasına takibe konu "... Şubesi'ne ait, 20/08/2018 tarihli, 00963400 nolu 59.000,00 TL bedelli çek" nedeniyle, davalı takip alacaklısı ...'e borçlu olmadığının tespitine, davalının yasal şartları bulunmayan icra inkar tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili tarafından; Eksik araştırma ile karar verildiği, geçerli ciro zinciri ile çeki aldığı, davanın reddi gerektiği bildirilmiştir.
UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR
Davaya konu çeklerden davacının sorumluluğunun değerlendirilmesi uyuşmazlık konusudur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.
Ankara 19. İcra Dairesinin 2018/ 10315 esaslı dosyasının incelenmesinde; ... tarafından ... Enerji İnşaat Limited Şirketi ve ... İnşaat Anonim Şirket aleyhine 20.08.2018 keşide tarihli 59.000,00TL tutarlı çeke dayalı 08.09.2018 tarihinde kambiyo takibi yapıldığı; çekin incelenmesinde ... Enerji İnşaat Madencilik Limited Şirketi tarafından keşide edildiği, lehtarın ... İnşaat Anonim Şirketi olduğu, arkasında herhangi bir ciro imzasının bulunmadığı takibin derdest olduğu görülmüştür.
Ankara 19. İcra Dairesinin 2018/10316 esaslı dosyasının incelenmesinde de; dava konusu tarafları aynı olan diğer 96399 seri no'lu 18.07.2018 keşide tarihli çekle ilgili 08.09.2018 tarihinde kambiyo takibi yapıldığı,takibin derdest olduğu anlaşılmıştır.
Ankara 5. ATM'nin 2018/527 esas, 2019/564 K sayılı dosyasında; davacı ... Şirketi tarafından davalı ... Şirketi'ne karşı yargılama konusu olan çekler yönünden 17/07/2018 tarihinde menfi tespit davası açıldığı, 29.05.2019 tarihinde verilen karar ile; "Taraflar arasında imzalanan 15.02.2018 tarihli araç satış sözleşmesinin satıcı davalı şirket tarafından bir adet ... 2017 model aracın toplam 114.000 bedelle Davacı alıcıya satıldığı aracın bedelinin 96 399 seri no'lu 18.07.2018 keşide tarihli ve 96 400 seri no'lu 20. 08.2018 keşide tarihli çeklerle ödeneceği aracın Noter satış işlemlerinin 30/05.2018 tarihine kadar yapılacağı bu tarihte yapılmaz ise satış işlemi sözleşmenin geçersiz olacağı çeklerin Üçüncü kişiye ciro edilemeyeceği aracın noterde satış işlemi yapıldığı anda alıcıya teslim edileceği hususlarının kararlaştırıldığı; 10.06.2018 tarihli belgedir başlıklı belgede ise davalı şirketin isim ve imzasının olduğu, ... enerji limited şirketi ile öz bozuk Anonim Şirketi arasında imzalanan 15.02.2018 tarihli sözleşme uyarınca ... şirketi üzerinde düşen yükümlülükleri yerine getirmemiş ve sözleşme konusu aracın ... Enerji İnşaat Limited şirketine devir ve teslimi yapılamamıştır. Bu nedenle sözleşmede belirtilen ve araç teslimi ve Devri karşılığında verilen 18.07.2018 keşide tarihli 96 399 seri no.lu 55000 TL tutarlı çek ile 20.08.2018 keşide tarihli 0 96 400 seri no'lu 59.000 TL bedelli çekler nedeniyle ... şirketine herhangi bir borcu bulunmamaktadır anılan çeklere dayanak borcun doğmaması nedeniyle keşideci ... enerji şirketinin bu çeklerden ve sözleşmeden dolayı küllen gayri kabile rücü olmak üzere İbrahim ederim” yazılı olduğu belirtilerek; çeklerde davacının keşideci, davalının lehdar olduğu, taraflar arasında araç satışına ilişkin sözleşme imzalandığı, sözleşmede araç satışı nedeniyle satım bedelinin çeklerle ödeneceğinin kararlaştırıldığı, araç satışının gerçekleşmediği, sözleşmeye göre çeklerin araç satımı için avans olarak verildiğinin açık olduğu, ayrıca davalı tarafından imzalanan belgeye göre de satımın gerçekleşmemesi nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığının kabul edildiği" gerekçesiyle davanın kabulüne, söz konusu çekler yönünden davacı şirketin, davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine yönelik karar verilmiş olduğu,istinaf edilmediğinden 18.07.2019 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
15.02.2018 tarihli araç satış sözleşmesi başlıklı belgenin incelenmesinde; " satıcı ... İnşaat tarafından 1 adet ... 2017 model araç toplam 114.000,00TL bedelle alıcı ... Enerji Limited şirketine satılmıştır. Bu araçların bedelleri ... Bankası'na ait 96 399 seri no'lu 18 07 2018 keşide tarihli çek ve 96 400 Seri Nolu 20.08.2018 keşide tarihli çekler ile ödenecektir. aracın noterden satış işlemleri 30.05.2018 tarihine kadar yapılacaktır Bu tarihe kadar satış işlemleri yapılmaz ise sözleşme geçersiz olacak ve ... şirketine iade edilecektir. kekler 3 kişilere ciro edilmeyecektir çek fotokopileri ektedir araçların devir satış işlemleri noterde yapıldığı anda alıcıya da teslimi aynı anda yapılacaktır. Not: Bu sözleşmeye uyulmadığı takdirde sözleşme tarihinden itibaren geçerli olmak üzere satıcı aylık 5000 TL ceza bedeli ödeyecektir. Ayrıca 3. kişilere çeklerin kullandırılması halinde ... Enerjiye gelecek her türlü zarar satıcı tarafından karşılanacaktır." denilerek, sözleşme alıcı ... Enerji Limited Şirketi ile Satıcı ... İnşaat Anonim Şirketi arasında düzenlenmiş ve imzalanmıştır.
"Belgedir" başlıklı yazıda da ... Enerji Şirketi İle ... arasında imzalanan 15.02.2018 tarihli sözleşme uyarınca ... Şirketi üzerine düşen edim ve yükümlülüğü yerine getirmediği ve anlaşma konusu aracı ... şirketine devir ve teslim yapılamadığı, bu nedenle sözleşmede belirtilen ve araç teslimi ve devir karşılığında verilen 18.07.2018 keşide tarihli 96 399 Seri Nolu 55 bin TL bedelli çekle 20.08.2018 keşide tarihli 96 460 Seri Nolu 59 bin TL bedelli çekler nedeniyle ... Enerji Şirketinin, ... Şirketine herhangi bir borcu bulunmamaktadır. Çekler ve sözleşme nedeniyle ... Şirketini külliyen gayri kabili rücu ibra ederim" diyerek ... Şirketi tarafından ... yetkilisi olarak imzalamıştır.
Buna göre mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına ve özellikle bedelsiz olduğu mahkeme kararı ile de belirlenen ve çeklerin ciro edilemeyeceğini bilen ve bilmesi gereken kişi olan davalının iyiniyetli kabul edilememesine göre ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık olmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1.b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1.maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu Genel Tebliği eki (1) sayılı tarifenin A-III-1-e uyarınca işin esası ile ilgili olduğundan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 7.787,34 TL istinaf karar ve ilam harcından, peşin alınan 1.866,14TL harcın mahsubu ile bakiye 5.921,20 TL harcın istinaf eden davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf eden tarafından yapılan istinaf posta giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-HMK'nin 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere 25/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
¸e-imza
Üye
¸e-imza
Üye
¸e-imza
Katip
¸e-imza
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR.
"5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."