T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1259 - 2024/54
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
23. H U K U K D A İ R E S İ (D Ü Z E L T E R E K Y E N İ D E N
E S A S H A K K I N D A K A R A R)
ESAS NO: 2023/1259
KARAR NO: 2024/54
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ: Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 12/04/2023
ESAS-KARAR NUMARASI: 2022/222E., 2023/258K.
DAVACI:
VEKİLİ
DAVALI :
Taraf vekillerince, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Davacı vekili, davacının yatırım faaliyetleri kapsamında Rüzgâr enerji santrali Bağlantı Hakkı İhalesine katıldığını, 4.78 kı/kWh teklifi ile ihaleyi kazandığını, ihaleyi kazandıktan sonra taraflar arasında 18.01.2012 tarihinde Res Katkı Payı Anlaşması imzalandığını, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan Kavaklı RES projesi için 09.02.2012 tarih ve EÜ3683-5/2237 sayılı lisans alındığını, bu lisans kapsamında davaya konu RES Katkı Payı tutarı davalı tarafından hesap edilerek müvekkiline gönderildiğini, davalının yaptığı hesaplamanın hukuka uygun olmadığını, sözleşmeye konu Kavaklı RES projesinin 21.08.2014 tarihinde işletmeye alındığını, sözleşmenin 3. Maddesi gereği ... tarafından düzenlenen 21.01.2022 tarihli TEE2022015800339 fatura numaralı 39.614.250,65 TL bedelli fatura düzenlenerek müvekkili şirkete gönderildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 3. Maddesinde; ”... Tesisi yıllık net elektrik enerjisi üretimi üzerinden bir önceki yıla ait yıllık toplam RES katkı payı karı, her yılın 15 Ocak günü saat 17:00'ye kadar ... (...) tarafından şirkete faturalanacaktır...” şeklinde düzenlendiğini, davalının sözleşmeye aykırı davrandığını ve sürelere uymadığını, hesaplamaya esas alındığı söylenen teklif mektubunun sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğuna dair ne sözleşmede ne de teklif mektubunda hiçbir şekilde atıf olmadığını, ayrıca teklif mektubunun düzenlendiği yönetmelikte de teklif mektubunun sonradan imzalanacak sözleşme halinde de geçerliliğini koruyacağına dair herhangi bir ibare bulunmadığını ileri sürerek, 39,614.250,65 TL bedelli fatura kapsamında fazla ödenen 25.343.724,50 TL'nin ödeme tarihi olan 04.02.2022 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, taraflar arasındaki RES katkı payı anlaşması gereğince, yönetmelik ve ekleri olan taahhütname, teklif mektubu formu ile anlaşma hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda RES katkı payı faturaları hesaplandığını, davaya konu edilen faturanın düzenlendiği tesis olan ve "Balıkesir-2 TM' nin 154 kV barasından” bağlantı hakkı kazanan Kavaklı RES projesi için gerçekleştirilen yarışmada, davacı tarafından sunulan teklif mektubunda, "İdarenizce 06/09/2011 tarihinde, Kavaklı RES Projesi için, ürüsen kilowatsaat (kKWh) başına RES Katkı Payı teklifi verilmesiyle ilgili bütün belgeler ve mevzuat tarafımızdan tamamen okunmuş ve incelenmiş olup, bütün şartlarıyla kabul edilmiştir. Kavaklı RES projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 4,78 kuruş teklifimiz ile ... (...) tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak Toplam RES Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz." taahhüdü yer aldığını, sunulan teklif mektubu içeriğinden de anlaşılacağı üzere davacı şirket tarafından toplam RES katkı payı tutarının teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirilerek (kümülatif) müvekkili teşekküle ödenecegini, çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt edildiğini, davacı şirket tarafından taahhütname, teklif mektubu formu ve anlaşma içerikleri önceden bilindiğini, bu şartlarda yarışmaya katılım sağlanarak teklif verildiğini, anlaşma metni gibi içeriği önceden Yönetmelik ekinde yayımlanan ve davacı tarafından çekincesiz şekilde imzalanarak tüm şartları ile kabul ve taahhüt edilen teklif mektubu formunda, “teklif fiyatının teklif yılından itibaren TÜFE oranında güncellenerek hesaplanacağı” açıkça ifade edildiğini, yapılan tüm işlemlerin hukuka uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; "...Davalı tarafından Rüzgar Enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılan lisans başvurularına ilişkin yarışma yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yapılan yarışma sonucunda, üretim tesisi kurmaya hak kazanan davacı şirkete Kavaklı Rüzgar Enerji Santrali tesisi için 06/09/2011 tarihinde davacı tarafından davalıya teklif mektubu formunun sunulduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu teklif mektubu formunda, '' Kavaklı RES Projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için Kilowattsaat (kWh) başına 4,78 (dört virgül yetmiş sekiz) (rakam / yazı ile) kuruş teklifimiz ile Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (...) tarafından yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılması ile bulunacak toplam RES Katkı Payı tutarını teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi oranında güncelleştirilerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz'' şeklinde taahhüt yer almaktadır.
Kavaklı RES Tesisi'nin kurulması ve işletilmesi için taraflar arasında 18/01/2012 tarihli RES Katkı Payı anlaşması imzalanmıştır.
Sözleşmenin 3. Maddesinde, üretilecek enerji nedeniyle katkı payı birim fiyatının 5,08 Kr / kWh olarak tespit edilmiş olup, katkı payının ne şekilde hesaplanacağı maddede açıklanmıştır.
Davacı tarafından katkı payı sözleşmesi kapsamında, davaya konu fatura bedeli olan toplam 39.614.250,65-TL'nin ihtirazı kayıtla davalıya ödendiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar katkı payı ödemesine esas birim fiyatın teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık üretici fiyat endeksi oranında güncelleştirilerek hesaplanması gerektiği iddia edilmiş ise de taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde birim fiyatın 4,78 olarak tespit edilmiş olması ve sözleşmenin 10. Maddesi gereğince ödeme yükümlülüğünün üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı, tarihten itibaren başlayacağına ilişkin hüküm dikkate alınarak ödeme yükümlülüğünün başladığı yıldan itibaren katkı payının sözleşmede kararlaştırılan birim fiyata görü hesaplanması gerektiği kabul edilmiştir.
Taraflar arasında ayrıca RES Katkı Payı tutarının hesaplanmasındaki birim fiyatın bir önceki yıl TÜFE oranında güncellenen miktardan mı, yoksa her yıl sözleşmede belirlenen miktardan mı esas alınacağı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
RES Katkı Payı Anlaşması'nın 3. Maddesinde, RES Katkı Payı tutarının şirket tarafından ...'a kilovat saat başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş, bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi üretimi ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi'nin çarpılması sonucu bulunacağına ilişkin formül yer almaktadır.
Sözleşmenin 3. Maddesindeki RES Katkı Payı tutarının hesaplanmasında TÜFE oranının çarpan olarak esas alınması, sözleşmeyle belirlenen birim fiyatın ve katkı payı tutarının enflasyona karşı korunmasının amaçlandığı maddenin amaçsal yorumundan anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, sadece her yıl için sözleşmede belirlenen birim fiyata bir önceki yıl TÜFE oranının uygulanması halinde birim fiyatın ve katkı payı tutarının enflasyon karşısında giderek azalacağı, bu durumun ise TÜFE' nin çarpan olarak taraflarca sözleşmede kabul edilmesine ilişkin iradelerine aykırı olacağı kanaatine varılmakla, RES Katkı Payı tutarının hesaplanmasında esas alınacak birim fiyatın, önceki yıllarda TÜFE oranında arttırılması suretiyle bulunacak miktar olması gerektiği mahkememizce kabul edilmiştir.
Bu esaslara göre (birim fiyatın 4,78 Kr / kWh olarak esas alınması ve takip eden yıllarda birim fiyatın TÜFE oranında arttırılması) bilirkişi tarafından raporda yapılan hesaplamaya göre; dava konusu fatura yönünden 8.157.016,13TL katkı payının fazladan davalıya ödendiği, sözleşme kapsamında yapılan bu ödemeyi istirdadını talep etmekte davacının haklı olduğu kanaatine varılmış olmakla davanın kısmen kabulüne..." karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: dava dilekçesindeki iddialarını tekrar ederek, mahkemenin kararına esas olan hesaplamanın taraf iddiaları dışında üçüncü bir hesaplama yöntemi olduğunu, ne yönetmelikte ne de teklif mektubunda böyle bir hesap yöntemi olmadığını belirterek, İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: RES katkı payı faturalarının yönetmeliğin 9.maddesi ile yönetmelik eki anlaşma ve teklif mektubu hükümleri birlikte dikkate alınarak hesaplandığını, davacı şirket tarafından taahhütname, teklif mektubu formu ve anlaşma içerikleri önceden bilinmekte olup bu şartlarda yarışmaya katılma sağlanarak teklif verildiğini, teklif maktu formunda "teklif fiyatının teklif yılından itibaren TÜFE oranında güncellenerek hesaplanacağının" açıkça ifade edildiğini, daha sonra bu teklifte yer alan hesaplama şekli ile bağlı olmadığının öne sürülmesinin dürüstlük kuralına uygun olmadığı gibi, yarışma koşullarının da değiştirilmesi anlamına geldiğini, bu durumun teklifte değişiklik yapılamayacağı (bağlayıcı olduğu) yönündeki yönetmelik hükmüne açıkça aykırı olduğunu, RES katkı payı anlaşması hükümlerinin hesap şekli bakımından çeliştiğine yönelik iddianın RES kapasite tahsis yarışmalarına ilişkin tüm sürecin düzenlendiği yasal dayanak olan yarışma yönetmeliğini yok sayar nitelikte olduğunu, davacı şirketin gelinen aşamada dava konusu edilen faturayı kabul etmeyerek dava açmasının iyiniyetli olmadığını, basiretli tacir ilkesiyle bağdaşmadığını, müvekkilince yapılan tüm işlemlerin hukuka uygun olduğunu bildirerek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki RES katkı payı anlaşması kapsamında düzenlenen fatura kapsamında ödenen fazla tutarın istirdatı istemine ilişkindir.
1-Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1,b,1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
2-Davacı tarafça davalıya verilen Teklif Mektubu, ".. Kavaklı RES Projesi için, ürüsen kilowatsaat (kKWh) başına RES Katkı Payı teklifi verilmesiyle ilgili bütün belgeler ve mevzuat tarafımızdan tamamen okunmuş ve incelenmiş olup, bütün şartlarıyla kabul edilmiştir. Kavaklı RES projesinde yıllık üretilecek net elektrik enerjisi için kilowatsaat (kWh) başına 4,78 kuruş teklifimiz ile ... (...) tarafından, yıllık net elektrik enerjisi üretimimizin çarpılmasıyla bulunacak Toplam RES Katkı Payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranında güncelleştirerek takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ederiz.." şeklindedir.
Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara İlişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9. maddesi ise, "Toplam RES Katkı Payı tutarının heplanması için aşağıdaki formül uygulanır:
Toplam RES Katkı Payı Tutarı= kr* E*TÜFE
Kr = Şirket tarafından ...’a kilovatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş/kWh cinsinden RES katkı payı,
E=Bir önceki yılda gerçekleşen Yıllık net elektrik enerjisi üretimi (kWh)
TÜFE=Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık tüketici fiyat endeksi" düzenlemesini içermektedir.
Taraflar arasındaki RES Katkı Payı Anlaşmasının 3. maddesi de "Şirketin bağlantı hakkı kazandığı RES projesinde üretilecek her bir kWh elektrik enerjisi üzerinden 5,08 kr/kWh olarak belirlenen yarışma sonucuna esas RES Katkı Payı tutarı aşağıdaki yöntem ile ... tarafından hesaplanacaktır.
Toplam Res Katkı Payı Tutarı=kr* E* TÜFE
Kr=Şirket tarafından ...’a kilowatsaat (kWh) başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş,
E=Bir önceki yılda gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi Üretimi (kWh)
TÜFE=Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi." şeklinde düzenlenmiştir.
Dosya kapsamından, taraflar arasında RES Katkı Payı Anlaşması imzalandığı, davalı tarafça düzenlenen RES Katkı Payına ilişkin, davacı tarafa fatura gönderildiği, davacı tarafça faturanın ihtirazi kayıtla ödendiği, faturanın teklif mektubuna uygun olarak (yani şirket tarafından kilowatsaat başına ödenmesi taahhüt edilen kuruş x bir önceki yıl gerçekleşen yıllık net elektrik enerjisi tüketimi x santralin hizmete alındığı yıldan itibaren, faturanın düzenlendiği yıla kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan TÜFE değerlerinin çarpımı suretiyle) bulunduğu, davaya konu ihtilafın bu nedenle doğduğu anlaşılmıştır.
Sözleşmede RES katkı payının hesabı, teklif mektubundaki hesaplamadan farklı olarak düzenlenmiştir. Taraflarca imzalanan sözleşmede RES katkı payının hesap şekli ile ilgili formül, Rüzgar Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Başvurulara ilişkin Yarışma Yönetmeliğinin 9. maddesine uygun şekilde kaleme alınmıştır. Davalı tarafça RES katkı payının hesabı ile ilgili teklif mektubundaki ibarelerin aynen sözleşmeye geçirilmesi mümkün iken farklı bir hesap şeklini içeren sözleşme imzalanmıştır. Her ikisi de tacir olan tarafların, serbest iradeleriyle imzalamış oldukları anlaşma hükümleri ile bağlı oldukları açıktır. Taraflar arasındaki anlaşmada, davacının sunduğu teklif mektubuna sadece 3. maddede, toplam RES Katkı Payı tutarının hesaplanması ile ilgili kr* E* TÜFE formülünde, kr değerinin açıklanması sırasında yer verilmiştir. Taraflar arasındaki sözleşme hükmü açık olup, herhangi bir şekilde yoruma ihtiyaç gerektirmemektedir.
Buna göre ilk derece mahkemesince, hükme esas alınan bilirkişi ek raporunun sonuç ve kanaat bölümünün 5.bendinde yazılı olduğu üzere, sadece o yılın TÜFE endeksine göre güncelleme yapılması yönündeki görüşü benimsenmek suretiyle alacak talepleri yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken farklı bir hesap metodunun benimsenmesi suretiyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamış, Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle, HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararını düzelterek yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-HMK m. 353/1-b.1 düzenlemesi gereğince; Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/222E., 2023/258K. sayılı dava dosyasında verdiği 12/04/2023 tarihli kararına yönelik davalı vekilinin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE.
2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:
HMK m. 353/1,b,2 gereğince, Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/222E., 2023/258K. sayılı dava dosyasında verdiği 12/04/2023 tarihli KARARINI DÜZELTEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE.
Buna göre:
"1-Davanın KABULÜ ile, 25.343.724,50 TL alacağın ödeme tarihi olan 04/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
2-Alınması gerekli 1.731.229,83 TL harçtan peşin alınan 432.807,46 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.298.422,38 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yatırılan 432.807,46 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 557.437,25 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafça yapılan toplam 4.313,50 TL yargılama gideri ile 492,00 TL istinaf yoluna başvuru harcının davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde İADESİNE,
7-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.560,00 TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, bu amaçla karar kesinleştiğinde işbu karar eklenmek suretiyle ilgili vergi dairesine YAZI YAZILMASINA, "
II-Harçlar Kanunu gereğince davalıdan alınması gereken 557.205,77 TL harçtan peşin olarak yatırılan 9.515,68 TL nin düşümü ile kalan 547.690,10 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Davacıdan alınan istinaf karar harcının iadesine,
III-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde gideri içerisinden karşılanarak iadesine.
IV-HMK m. 359/4 gereğince kararın taraflara resen tebliğine; tebliğ, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına.
17/01/2024 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda,
HMK m. 361 gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine yahut temyiz edenin bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilebilecek bir dilekçe ile Yargıtay nezdinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 17/01/2024
Başkan Üye Üye Katip