T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 23. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
23. H U K U K D A İ R E S İ
K A R A R
ESAS NO: 2024/1872
KARAR NO: 2025/68
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE: Doç.Dr. ......
KATİP: ... ...
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ: ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/01/2024
ESAS-KARAR NUMARASI : 2021/93 E.-2024/37 K.
DAVACI:
VEKİLİ
DAVALI
Dairemizin 20.03.2024 tarih ve 2024/502 E., 2024/97 K. sayılı kararının Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 10.10.2024 tarih ve 2024/1403 E., 2024/3337 K. sayılı kararıyla bozulmasına karar verilmesi üzerine, HMK'nın 373/(3). maddesi uyarınca duruşma açılmasına karar verildi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Davacı vekili; müvekkili kooperatifin I. ve II. Etap olarak adlandırdığı ... parsel üzerinde yaptığı inşaattan kooperatife özgülenen 206 konutu, tahsis ettiği ortaklara ferdileşme işlemlerini de yaparak tapularını verdiğini, konutlarının tapusunu alan bu ortaklardan bazılarının parasal yükümlülükleri yerine getirmemek için birer birer kooperatiften istifa ettiklerini, müvekkili kooperatifin konutunu edinememiş yaklaşık 80 ortağı bulunduğunu, 16.04.2019 tarihli genel kurulda tasfiye kararı alınmış olsa da Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/237 E. sayılı davası ile tasfiyeye ilişkin genel kurul kararının iptal edildiğini, davalıya da ...Parsel B Blok 4. Kat 19 No'lu bağımsız bölümün tapu kaydının devredildiğini, davalının Ankara 55. Noterliğinin 06.08.2015 tarih ve 10877 Yevmiye no'lu istifanamesi ile kooperatif üyeliğinden istifa ettiğini, istifa eden üyenin istifasının hüküm ve sonuç doğurabilmesi için kooperatiften edinmiş olduğu hakkı, yani konutunu kooperatife iade etmekle yükümlü olduğunu ileri sürerek, dava konusu taşınmazın davalı adına kayıtlı tapu kaydının iptaline ve davacı Kooperatif adına tesciline, bunun mümkün olmaması halinde fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere 10.000,00 TL daire bedelinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine
karar verilmesini talep ve dava etmiş;
07.12.2021 tarihinde dava konusu taşınmazın keşifte belirlenen değeri üzerinden eksik peşin harcı tamamlamış, 11.02.2022 tarihli dilekçesi ile 520.000,00 TL daire bedelinin müvekkiline ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili; kooperatif üyeliğinden ayrılan müvekkilinin kooperatife karşı herhangi bir üyelikten kaynaklanan borcunun bulunmadığını, bunun karşılığında kendisine ferdi mülkiyet tapusunun verildiğini, kaldı ki müvekkilinin üyelikten ayrılırken 05.07.2015 tarihli olağan genel kurulda alınan karar gereği kooperatiften çıkma tazminatı olarak 6.000,00 TL'yi 30.07.2015 tarihinde peşin olarak ödediğini, bu nedenle davacı kooperatife karşı herhangi bir yükümlülüğü kalmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ:
Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 8.01.2024 2021/93 E., 2024/37 K. sayılı kararıyla; "1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81. maddesine göre konut yapı kooperatifleri, ana sözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ortaklar adına tescil edilmesi ile amacına ulaşmış sayılır ve dağıtılır. Amacına ulaşarak dağılma sürecine giren kooperatiflerden çıkan veya çıkarılan ortağın konutu çıkma veya çıkarılma sebebiyle geri alınamaz; ancak eski ortaklar daha sonra oluşabilecek tasfiye masraflarına katılırlar. Davacı kooperatifin 05/07/2015 tarihli genel kurulun 5. maddesinde konut sahibi ortakların alacaklı durumda olan konut sahibi olmayan ortaklara ödeme yapmaları gerektiği belirtilerek buna ilişkin ödeme miktarı ve sürecinin belirlendiği, karar doğrultusunda davalı 30/07/2015 tarihinde aylık olarak belirlenen aidatları peşin 6.000,00 TL olarak ödediği, akabinde 06/08/2015 tarihli noterden tanzim edilen istifaname ile kooperatiften istifa ettiği, istifa öncesinde ferdileşme suretiyle malik olduğu 19 nolu bağımsız bölümü 23/02/2012 tarihinde satış suretiyle dava dışı ...'e devrettiği, davalı aleyhine ortaklıktan kaynaklı yükümlülüğünü doğuracak herhangi bir karar veya talepte de bulunulduğuna dair bir bilgi ve belgenin dosyaya kazandırılmadığı, ferdi mülkiyete geçilip ortaklar adına taşınmazın tescilinin yapılması ile kooperatifin amacına ulaştığının kabulü gerektiği, Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/237 E sayılı dosyasında genel kurulda kooperatifin tasfiyesine ilişkin alınan kararın iptaline karar verilip yargılama aşamasında kesinleşmiş ise de davalının iptal edilen tasfiye kararı öncesi ferdi mülkiyete geçilerek taşınmaza malik olup kooperatif üyeliğinden de sorumluluğunu yerine getirmek suretiyle istifa ettiği, bu haliyle kooperatiften istifa eden davalıya karşı tapu iptal ve tescil davası/taşınmazın değerinin tahsili istemli talepte bulunulamayacağı" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 20.03.2024 tarih ve 2024/502 E., 2024/97 K. sayılı kararıyla; davacı vekilinin diğer istinaf sebeplerinin reddi ile, "1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 98. maddesi yollamasıyla uygulanması gereken TTK'nın 450. maddesi, "(1) Genel kurul kararının iptaline veya butlanına ilişkin mahkeme kararı, kesinleştikten sonra bütün pay sahipleri hakkında hüküm ifade eder. Yönetim kurulu bu kararın bir suretini derhâl ticaret siciline tescil ettirmek ve internet sitesine koymak zorundadır." hükmünü içermektedir.
Dosya ve UYAP kayıtları kapsamından; davacı kooperatifin 14.04.2019 tarihli genel kurulunun 7/a maddesinde kooperatifin tasfiyesine karar verildiği, bazı kooperatif ortaklarınca Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesine anılan genel kurulun iptali istemiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda mahkemenin 09.10.2020 tarih ve 2019/237 E., 2020/504 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, tasfiyeye ilişkin gündemin 7/a maddesindeki kararın nitelikli çoğunlukla alınmadığı gerekçesiyle baştan itibaren geçersiz olduğunun tespitine karar verildiği, taraf vekillerince hükmün istinafı üzerine Dairemizin 16.03.2021 tarih ve 2020/2064 E., 2021/438 K. sayılı kararıyla, HMK'nın 353/(1)-b.1. maddesi uyarınca taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği, karara karşı davacılar vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 14.10.2021 tarih ve 2021/3431 E., 2021/869 K. sayılı kararıyla Dairemiz kararının onanmasına karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Dairemizin 16.03.2021 tarih ve 2020/2064 E., 2021/438 K. sayılı kararı davalı kooperatif vekiline 10.04.2021 tarihinde tebliğ edilmiş olup, kooperatif vekilince temyiz yoluna başvurulmaması nedeniyle Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin kooperatifin tasfiyesine ilişkin 7/a maddesindeki kararın baştan itibaren geçersiz olduğuna ilişkin kararı, temyiz süresinin dolmasıyla davalı kooperatif yönünden 26.04.2021 tarihinde kesinleşmiştir. İş bu dava ise, genel kurulun tasfiyeye ilişkin 7/a maddesindeki kararı ile ilgili Mahkeme kararının kesinleşmesinden önce 10.02.2021 tarihinde açılmıştır.
Davacı kooperatif, tasfiyesine ilişkin genel kurul kararının baştan itibaren geçersizliğinin tespitine ilişkin Mahkeme kararının yargılama aşamasında kesinleşmiş olması nedeniyle artık tasfiye halinde olmadığından, çıkan veya çıkarılan ortağın kooperatif ortaklığı nedeniyle edindiği hakların kooperatife iadesinin gerektiği ilkesi uyarınca, davalı aleyhine açacağı bir dava ile davalıya ortaklığına bağlı olarak tahsis edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescilini, taşınmazın tapu kaydının devredilmiş olması halinde rayiç bedelini talep edebilecektir.
Bu durumda İlk derece Mahkemesince, davacı kooperatifin dava tarihi itibariyle tasfiye halinde olması nedeniyle 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 81/2. maddesi uyarınca dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptalini ve terditli rayiç değerinin tahsilini isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kooperatiflerin amaçlarına ve işleyişine uygun olmayacak yanılgılı gerekçeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır." gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararını gerekçesi yönünden düzelterek davanın reddine dair yeniden esas hakkında karar verilmiştir.
Dairemiz kararına karşı davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 10.10.2024 tarih ve 2024/1403 E., 2024/3337 K. sayılı kararıyla; "Davacı konut yapı kooperatifince, normal üye olan davalı, kendisine tahsis edilen B Blok 19 no.lu bağımsız bölümü ferdileştirme sonucu adına tescil ettirdikten sonra; 06.08.2015 tarihinde kooperatiften istifa etmiş ve bu tarihteki yönetim kurulu "tüm aidatlarını ödediği" belirtilerek istifası kabul edilmiştir.
Davacı kooperatif genel kurulunun 24.11.2000 tarihinde aldığı "tasfiyeye girme" kararının mahkemece iptal edildiği belirtilerek davalıya ferdileşme sonucu verilen konutun tapu iptal ve tesciline olmadığı takdirde daire bedelinin şimdilik 10.000,00 TL'lik kısmının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkeme davanın reddine karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kaldırılarak yeniden hüküm kurmak suretiyle davanın reddine karar vermiştir.
Çıkma (istifa) halinde üyenin kooperatiften talep edebileceği tazminat ve koşulları Kooperatifler Kanunun’nun 17. maddesinde düzenlenmiştir. Öte yandan aynı Kanunun 81/2. fıkrası "Yapı kooperatifleri, anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ve/veya işyerlerinin ortaklar adına tescil edilmesiyle amacına ulaşmış sayılır ve dağılır…. Amacına ulaşılarak dağılma sürecine girmiş olan kooperatiflerden çıkan veya çıkarılan ortağın konutu veya işyeri çıkma veya çıkarılma sebebiyle geri alınamaz; ancak, bu eski ortaklar daha sonra oluşabilecek tasfiye masraflarına katılırlar..." hükmünü içermektedir.
Yukarıda anılan KK. m.17 ve 81/2. fıkranın dava ile ilgili kısımları birlikte değerlendirildiğinde kural olarak konut kooperatiflerinden çıkan veya çıkarılan üyelerin tazminat talep edebilecekleri, istisnaen kooperatif "amacına ulaşmış ve tasfiyeye girmişse" istifa eden ortağa tahsis edilen konutun geri istenemeyeceği sadece tasfiye masraflarının kendisinden talep edilebileceği hükme bağlanmıştır. Kooperatifin amacına ulaşması ise "kooperatifin anasözleşmede gösterilen işlerin tamamlanması ve ferdi mülkiyete geçilip konutların ve/veya işyerlerinin ortaklar adına tescil edilmesi" şeklinde ifade edilmiştir.
Somut olaya döndüğümüzde, kooperatif tüm üyelerine birer konut yapıp teslim etmediğine göre kooperatif amacına ulaşmış sayılmayacağı gibi, genel kurulun "tasfiyeye girme" kararı Ankara 6.Ticaret Mahkemesince iptal edildiği ve bu kararın 26.4.2021 tarihinde kesinleştiğinden ve Genel Kurul Kararları'nın mahkemece iptal edilmesi halinde, bozucu yenilik doğuran kararlar olduğu için genel kurul kararı, geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Dolayısıyla davacı kooperatifin "tasfiye hali de" hiç gerçekleşmemiştir. Kaldı ki, KK.m.81/2. fıkrasında "taşınmazın geri istenememesi" için iki şartın bir arada bulunması gerekir. Bu şartlardan birincisi kooperatifin amacına ulaşması, diğeri tasfiyeye girmesidir. Davacı kooperatif açısından iki şart da gerçekleşmediğinden KK. m. 81/2. fıkrasının somut olayda uygulanması da mümkün değildir. Bölge Adliye Mahkemenin bu hususları dikkate alarak KK. m. 23. çerçevesinde davacının yargılama aşamasında taleplerinin tazminat olduğu beyanına göre bir karar vermesi gerekirken yasa hükmü yanlış yorumlanarak ve kooperatifin fiili durumu gözetilmeden davanın reddi kararı usul ve yasaya aykırı görülmüştür." gerekçesiyle, Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, kooperatif ortaklığından istifa nedeniyle ortaklığa bağlı olarak tapu kaydı devredilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile kooperatif adına tescili, mümkün olmaması halinde bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Dairemizce usul ve yasaya uygun olan Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyulmasına karar verilmiştir.
Dosya kapsamından; davalının 06.08.2015 tarihli "İstifaname" başlıklı belge ile davacı kooperatif ortaklığından istifa ettiği, istifa öncesinde ferdileşme suretiyle malik olduğu dava konusu 19 nolu bağımsız bölümü 23.02./2012 tarihinde dava dışı ...'e satarak devrettiği, davacı kooperatifin 14.04.2019 tarihli genel kurulunun 7/a maddesinde kooperatifin tasfiyesine karar verildiği, bazı kooperatif ortaklarınca Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesine anılan genel kurulun iptali istemiyle dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda mahkemenin 09.10.2020 tarih ve 2019/237 E., 2020/504 K. sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne, tasfiyeye ilişkin gündemin 7/a maddesindeki kararın nitelikli çoğunlukla alınmadığı gerekçesiyle baştan itibaren geçersiz olduğunun tespitine karar verildiği, kararın istinaf ve temyiz aşamalarından geçerek 26.04.2021 tarihinde kesinleştiği, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin uyulmasına karar verilen bozma kararında da belirtildiği üzere genel kurul kararlarının mahkemece iptal edilmesi halinde, bozucu yenilik doğuran kararlar olduğu için genel kurul kararının, geçmişe etkili olarak ortadan kalkacağı, dolayısıyla davacı kooperatifin "tasfiye hali"nin hiç gerçekleşmediği, somut olayda Kooperatifler Kanununun 81/2. maddesindeki istisnanın söz konusu olmadığı, dava konusu taşınmazın dava tarihinden önce üçüncü kişiye devredilmiş olması nedeniyle tapu iptalinin mümkün olmadığı, davacı kooperatifçe terditli talebi olan taşınmazın dava tarihindeki rayiç değerinin talep edilebileceği anlaşılmış, davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜNE, 520.000,00 TL.'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 35.521,20 TL. karar ve ilam harcından, davacı tarafça yatırılan (170,78+8.709,52=) 8.880,30 TL.'nin mahsubuyla kalan 26.640,90 TL.'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan 238,58 TL. ilk masraf, 164,00 TL. tebligat gideri, 2.000,00 TL. bilirkişi ücreti, 411,25 TL. posta gideri, 8.709,53 TL. tamamlama harcı, 1.169,40 TL. istinaf yoluna başvurma harcı, 2.107,80 TL. temyiz yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 14.800,56 TL. yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 2/(3) maddesi uyarınca, 82.000,00 TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 sayılı Kanunun 18/A-14. maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 TL. arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
6-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın gideri içinden alınarak yatırana iadesine,
28.01.2025 tarihinde, Davacı vekili Av. ..., Davalı vekili Av. ...'un yüzüne karşı, HMK'nın 361/(1) ve 7531 sayılı Kanunun 22. maddesi ile değişik HMK'nın Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, Dairemize veya temyiz edenin bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine yahut İlk derece Mahkemesine verilebilecek dilekçe ile Yargıtay nezdinde temyizi kabil olmak üzere, oybirliği ile karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 28/01/2025
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip...
e-imza