T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
23. H U K U K D A İ R E S İ (E S A S I İ N C E L E M E D E N
K A R A R I N K A L D I R I L M A S I)
ESAS NO : 2023/1085
KARAR NO : 2025/764
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ : Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ : 27/03/2023
ESAS-KARAR NUMARASI : 2022/361E., 2023/209K.
Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili, davacının kardeşinin sahibi olduğu arsadaki payın davalıya devri karşılığı davacının kooperatif üyesi olduğunu, üyeliğinin diğer koşulu olan 250.000,00 TL nin ödenme süresinin henüz gelmediğini, peşin ödeme ile ortak olduğu için arsa bedelinin kendisinden talep edilemeyeceğini, ihraç işlemine dayanak gerçek bir borç olmadığını ileri sürerek, ihraç kararının iptaline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, davacının üyeliğe kabulünün dayanağı olan ve kooperatife devri yapılan arsa payı üzerindeki tedbirin kaldırılması için gerekli olan teminatın kendileri tarafından yapıldığını, oysa ki arsa payının bedelsiz olarak kooperatife devri gerektiği gibi, davacının bedelsiz devredeceği taşınmazın üzerindeki tedbirin kaldırılması amacı ile ödedikleri bedeli kendilerine ödemediği için mali yükümlülükleri ihlal ettiğini, ihtarname tebliğine rağmen ödeme yapılmadığı için, ihraç kararının doğru olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ :
İlk derece mahkemesince; "...Davacının kardeşi ...' ait ... Parsel sayılı ana taşınmazdaki 165,25 m2 arsanın davalı kooperatife bedelsiz olarak devir edilmesi ve 250.000,00 TL de ödeme yapılması kaydı ile davacının davalı kooperatif üyesi olmasının konu alan 17/12/2021 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Devir edilecek arsa payı üzerinde mahkemenini koyduğu tedbir kararı mevcut olup, ... ile ilgili ceza yargılamanın yapıldığı Antalya 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/217 Esas ve 15/12/2021 tarihli kararı ile ...'a ait pay üzerindeki tedbirin teminat karşılığı kaldırılmasına karar verilmiş, mahkeme kararında belirtilen 740.022,39 TL davalı tarafından 15/12/2021 tarihinde yatırılmış, tedbir kararı kaldırılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşme ve diğer arsa sahipleri ile davalı kooperatif arasında imzalanan " arsa payı karşılığı üyelik kaydına dair sözleşmeler " hep birlikte değerlendirildiğinde, ana taşınmazda pay sahibi olanların öncelikle arsa paylarının davalı kooperatife bedelsiz olarak devrinin yapılacağı, daha sonrada sözleşmede belirtilen sabit miktarın ödenmesi ile üyelik sıfatının kazanılıp, devam edeceği kararlaştırıldığı kabul edilmiştir.
Dosyadaki delillerden de anlaşıldığı gibi, davacının kardeşine ait 165,25 m2 arsanın davalıya bedelsiz devri gerekmekte olup, bu tek başına üyelik sıfatının kazanılması için yeterli olmayıp, ayrıca davacının sözleşmede yer alan ve ihtarların düzenlendiği tarihte henüz muaccel olmayan 250.000,00 TL daha ödeme yapması gerekmektedir.
Arsa payı üzerindeki tedbirin kaldırılması karşılığı mahkemenin belirlediği 740.022,39 TL nin davalı tarafından ödendiği tartışmasızdır. Davacının kardeşine ait olup, davacının üyeliğe kabulünün dayanağı ve ilk şartı olan arsa payının bedelsiz olarak kooperatife devri koşulu bu hali ile gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle davacının arsa payını bedelsiz olarak devri gerektiği için davacının mali yükümlülüğünü yerine getirmediği kabul edilmiştir.
Sözleşme uyarınca davacının kooperatife ödemesi gereken 740.022,39 TL nin ödenmesi amacı ile 10 gün ödeme süresi verilen 1.ihtarnamenin tebliğine rağmen davacı ödeme yapmadığı için, bu kez aynı borcun ödenmesi amacı ile 1 ay ödeme süresi verilen 2. İhtarname davacıya tebliğ edilmiş, davacı yine ödeme yapmamıştır. Bunun üzerine genel kurula ait olup, yönetim kuruluna devri mümkün olan ihraç kararı verme yetkisini kullanan yönetim kurulu 08/04/2022 tarih ve 2022/11 sayılı karar ile davacının üyelikten çıkarılmasına karar verilmiş, bu kararın tebliği üzerine bir aylık yasal süre henüz dolmadan 24/05/2022 tarihinde ve süresinde eldeki dava açılmıştır.
Yukarıda da ayrıntılı olarak belirlendiği gibi, davacının üye olarak kabulü için mali yükümlülüğünün arsa payının bedelsiz olarak ödeme yerine kooperatife devri yanında ayrıca 250.000,00 TL daha ödeme yapmasından oluştuğu kabul edilmiştir. Davacıya tahsis edilen bağımsız bölümün inşası için arsa payının bedelsiz olarak devri gerektiği halde, arsa payı üzerindeki tedbirin kaldırılması amacı ile 740.022,39 TL nin ödemesinin davalı tarafından yapılması nedeni ile bu bedelin davacı üyeden talep edilmesinin yerinde olduğu, davacının yasal koşulları taşıyan 1 ve 2. İhtarnamelerin tebliğine rağmen belirtilen süreler içerisinde mali yükümlülüğünü yerine getirmediği, ihtarnamelerde aynı alacağın talep edildiği ve ödeme yapılmaması halinde ihraç işlemlerine başlanacağının bildirilmiş olması nedeni ile ihtarların usulüne uygun olduğu, ihraç kararının genel kurul tarafından yetkili kılınan yönetim kurulu tarafından yerine getirildiği, ihraç kararının yasaya, ana sözleşme hükümleri ile taraflar arasında imzalanan üyelik sözleşmesi hükümlerine de uygun olduğu, iptal koşullarının oluşmadığı kabul edilip, davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: 20.01.2022 tarihli genel kurulun yok hükmünde olduğunu, genel kurul toplantısına tüm ortakların katılım yaptığının belirtildiğini ancak müvekkilinin çağrılmadığını ve en az 344 kişinin de çağrılması gerektiğini, alınan kararların Kooperatifler Kanununa, iyiniyete ve kamu düzenine aykırı olduğunu, bir kişi yararına genel kurul kararı alındığını, muhtemel yüklenici yararına işyerlerinin bırakılması yönünde karar alındığını, davalı kooperatif aleyhine açılan genel kurul kararlarının iptaline ilişkin dava sonuçlarının beklenmesi gerektiğini bildirerek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali istemine ilişkindir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı kooperatif anasözleşmesinin 14/2. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesi hükmü uyarınca, ortaklar hak ve yükümlülüklerde eşit konumdadırlar. Yönetim kurulu bu ilkenin dışına çıkmak istediği takdirde, bu hususu, genel kurul gündemine alarak, genel kurulun tartışmasına açıkça sunması gerekmekte veya genel kurulun yapılan uygulamayı açıkca ya da zımnen benimsemesi icap etmektedir. Bu nedenle, sabit ve peşin aidat ödemek suretiyle ortaklığa alınmadaki bu usule uyulmamışsa, böyle bir ortağın (devam eden inşaatların finansmanına katılımı için) üyelik aidat yükümlülüğü devam eder. Açıklanan usule uyulmuşsa, ortaklığa alınmadaki bu farklılık, ortaklığa alındıktan sonra üyelik aidatı istenmesini mümkün kılmaz ise de kooperatif amacına ulaşıncaya kadar yapılan genel yönetim ve altyapı giderlerinden ortağın sorumluluğu devam eder. Genel kurulca açık yetki verilmedikçe ya da benimsemedikçe 1163 sayılı Yasa'nın 23. maddesine aykırı şekilde yönetim kurulunun diğer ortaklardan farklı statüde ortaklığa kabul kararı vermesine veya akçalı konularda bir ortağı farklı statüde konumlandırmasına geçerli hukuki sonuç bağlanamaz.
Davacının iddiası, davalı kooperatife peşin bedel ödemek suretiyle üye olduğu ve ödemesi gereken bir bedel bulunmadığı yönündedir.
Mahkemece; davacının üye olarak kabulü için arsa payının bedelsiz olarak kooperatife devri yanında ayrıca 250.000,00 TL daha ödeme yapması gerektiği değerlendirilmiştir. Ancak yukarıda açıklandığı üzere; peşin bedel ödemek suretiyle üyelik tesisi için genel kurul kararı gerektiği, bu kararın 25.11.2021 tarihli genel kurul toplantısında 3 nolu gündem maddesi ile karar alındığı açıktır.
Kararda; "... Alınacak arsanın hissedarlarından 165,25 metrekare hisseleri karşılığında 740.022,39 TL ye hir bir hissenin alınmasına, yine ilgili daire sahiplerinin talep etmeleri halinde söz konusu 740.022,39 TL bedel karşılığı (şerefiye bedeli ile mücbir sebepler hariç) yapılacak konut inşaatından 3+1 dairenin kendilerine verilmesine, ilgili arsa sahiplerinin talep etmeleri halinde söz konusu 740.022,39 TL ye 250.000,00 TL ilave bedel ödemeleri halinde (şerefiye bedeli ile mücbir sebepler hariç) yapılacak konut inşaatından 4+1 dairenin kendilerine verilmesine bu alım satım işlemlerinin arsa satış vaadi sözleşmesi veya kendilerine verilmesi şeklinde yapılmasına,
Kooperatife kat karşılığı arsa alınması halinde, verilecek kat oranının 9540 (yüzde kırk)'yi aşmaması koşullarıyla arsayı temin etmesi ve arsa bedelinin ödenmesi ve keza tapu devir-teslim işlemlerinde gerekli tüm vergi, resim ve harçların genel bütçeden karşılanmasına, ayrıca alınacak arsanın tapu devri veya tapuya şerh verdirilecek bir satış vaadi sözleşmesi ile alınması hususlarında tam yetki verilmesine, oy birliği ile karar verilmiştir." denilmiştir.
Davacı ile davalı arasında yapılan sözleşmede ise; ".... Parsel sayısına kayıtlı 33.049 m2 arsanın 165,25 m2 hisse sahibi ... hissesini, tapu devir masrafları S.S. ... Yapı Kooperatifi tarafından ödenmek üzere Gölbaşı Tapu Müdürlüğünde S.S. ... Yapı Kooperatifine satacaktır. Satıcının arsada 165,25 m2 hissesine karşılık 740.022,39 TL ...'a ödendiği gibi, ... (TC Kimlik No: ...) sözleşmeye konu arsa üzerine yaptırılacak konutlârdan 1 adet 4+1 en az 175 m2 daire için S.S. ... Yapı Kooperatifine peşin ödemeli 17.12.2021 tarih ve 2021/12 sayılı adı geçen Kooperatif Yönetim Kurulu Kararı ile 353nolu üye yapılmıştır. Kooperatifin 373 nolu üyesi olan ...'in sözleşmeye konu arsaya ilaveten kooperatife 250.000,00 TL ödeyecektir. 250.000,00 TL'nin tamamı 31.05.2023 tarihine kadar kooperatif hesabına yatırılacaktır. Betirtilen bedel dışında daire karşılığı yönetim ve genel giderler de dahil olmak üzere her ne ad altında olursa olsun 373 nolu Kooperatif üyesi ...'den ayriyeten hiçbir ilave bedel istenmeyecektir. Adı geçenin kooperatif üyeliğini devretmesi halinde devralan şahıstan da her ne ad altında olursa olsun ayriyeten hiçbir ilave bedel alınmayacaktır. Tüm kooperatif üyeleri için geçerli olacak şerefiye bedelleri ile mücbir sebepler hariç, 441 daire karşılığı başkaca bir bedel talep edilmeyecektir. Ekonomik sebepler mücbir sebep olarak kabul edilmeyecektir. S.S. ... Yapı Kooperatifi Yönetim Kurulu Başkanı ... ve Başkan Yardımcısı ...'nın, bahsi geçen Kooperatif'in vekili olan ben Av. ... huzurunda imzaladıkları 17.12.2021 tarih ve 2021/12 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile ... 353 nolu üye olarak kabul edilmiştir. Bahsi geçen Yönetim Kurulu kararı iş bu sözleşmenin eki olarak kabul edilecektir." denilmiştir.
Sözleşmede açıkça tapu hissesinin satılacağı, ödemenin yapıldığı belirtilmiştir. Dosya kapsamından ödemenin, tedbirin kaldırılması amacıyla ceza dosyasına yapıldığı anlaşılmakta, tapu devrinin gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilememektedir.
Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki sözleşme, peşin bedelle üyelik tesisini açıklayan genel kurul kararı kapsamında değerlendirilerek, tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, dayanak sözleşmeler ile tapu kaydı celbi ile tapu devrinin yapılıp yapılmadığı tespiti sonucu, ihraca esas olan borcun bulunup bulunmadığı belirlenerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu karar verilmesi doğru olmamıştır.
Hal böyle olunca; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/(1).a.6 maddeleri uyarınca, esası incelenmeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:HMK m. 353/1,a,6 gereğince, Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/361E., 2023/209K. sayılı dava dosyasında verdiği 27/03/2023 tarihli kararın, ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE.
2-Peşin alınan istinaf karar harcının iadesine.
3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından hükümle birlikte değerlendirilmesine.
4-HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına.
25/09/2025 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK m. 353/1,a ve 362/1,g gereğince KESİN olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 26/09/2025
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır