T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 23. HUKUK DAİRESİ
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
23. H U K U K D A İ R E S İ
(İ S T İ N A F B A Ş V U R U S U N U N
E S A S T A N R E D D İ)
(D Ü Z E L T E R E K Y E N İ D E N
E S A S H A K K I N D A K A R A R)
ESAS NO : 2020/758
KARAR NO : 2025/260
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 05/12/2019
ESAS-KARAR NUMARASI : 2018/548 Esas-2019/885 Karar
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
Taraf vekillerince, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :
İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davacı vekili; müvekkilinin davalı kooperatif üyesi iken 25.02.2014 tarihli noter ihtarı ile üyelikten istifa edip maddi haklarının ödenmesini talep ettiğini, davalı kooperatifin 04.07.2014 tarihli cevabi ihtarı ile istifayı kabul ettiğini, taraflar arasında müvekkilinin çıkma payı alacağının ödenmesi hususunda görüşmeler yapıldığını, davalının müvekkiline 63.903,43 TL ödeme yapacağını bildirmesine rağmen görüşmeler sonucunda bir anlaşmaya varılamadığını, bunun üzerine müvekkilinin alacağının tahsili için takibe geçildiğini, ancak davalının itirazı sonucu takibin durduğunu ileri sürerek itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; davacının zamanaşımına uğramış taleplerini kabul etmediklerini, davacının Kooperatifler Kanunu'na aykırı olarak takibe geçtiğini, müvekkilinin kooperatif genel kurulunda Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesine uygun olarak üyelikten çıkan veya çıkarılan ortağa ödeme yapılmasının (3) yıl süre ile ertelendiğini, müvekkili kooperatifin sıkıntılı günler yaşadığını, aksi durumda kooperatifin mevcudiyetinin tehlikeye düşeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ :
İlk derece Mahkemesi'nce "Dava, kooperatif üyeliğinden kaynaklanan alacağın tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.
Dosyamız re'sen seçilen kooperatif konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek alınan bilirkişi raporunda özetle; davalı kooperatifin kayıt ve belgeleri üzerinde yapılan incelemeye göre davacının kooperatif defter ve kayıtlarına göre ayrıldığı tarih itibariyle davalıya ödediği toplam aidat miktarının 73.625,00-TL olduğu, davacının dosyada mevcut 25/02/2014 tarihli istifaname ile ortaklıktan istifa ettiğini davalı kooperatife bildirdiğini, istifanamenin davalı kooperatife ulaştığı, davalı kooperatif yönetim kurulunun istifayı 30/06/2014 tarih ve 2014/03 sayılı kararı ile kabul ettiği, bu durumda istifanın kesinleştiği tarihin 30/06/2014 olduğu, davalı kooperatif tarafından 25/01/2015 tarihli genel kurulda alınan ortaklara yapılacak ödemenin 3 yıl ertelenmesine ilişkin kararın 1163 sayılı Kanunun 17/2.maddesindeki şartları taşımadığından uygulanamayacağı, davacının ortaklıktan ayrılmasından sonra yerine yeni ortak alınmadığı belirtilerek ve davacının hissesine isabet eden gider payı olan 740,903-TL mahsup edildikten sonra davacının davalıdan takip tarihi itibariyle 72.884,96-TL asıl alacak ile 19.912,57-TL işlemiş faiz alacağını talep edebileceği mütalaa edilmiştir.
Bilindiği üzere; kooperatif üyeliğinden ayrılan ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil; 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. maddesi ve anasözleşmenin 15/1. maddesi gereğince, ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haizdir. İstifa eden ortağın ayrıldığı yıla ait yıl sonu bilançosunun genel kurul tarafından kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ayın sonunda bu alacak temerrüt ihtarına gerek kalmaksızın muaccel olur ve talep edilebilir. Yatırılan aidatlardan genel gider payının düşülmesi yasa hükmü gereği olup, bundan vazgeçilmesi ancak genel kurul tarafından aksinin karar altına alınması ya da kooperatifin ortaklığı sona erenler için aksi yönde bir uygulamasının daha önce oluşmuş olması şartına bağlıdır. (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 24.06.2015 tarih ve 2872E., 4837 K., 01.12.2014 tarih ve 3445 E., 7728 K., 14.03.2014 tarih ve 2013/6753 E., 2014/1952 K.)
Aynı Kanun'un 17/2. maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşüreceği gerekçesiyle ödemelerin 3 yılı geçmemek üzere belli bir süre ile geciktirilmesine ilişkin alınan genel kurul kararının yargılama sırasında da bilirkişi raporu ile saptanması halinde, erteleme kararındaki süre geçmeden önce açılan dava, ödemeleri geciktirme süresinden önce (erken) açılmış sayılır.
Ancak somut olayda, davalı Kooperatifin 25/01/2015 tarihli Genel Kurul toplantısında alınan (5) no'lu kararda kooperatiften ayrılan ortakların çıkma payının ayrıldıkları yılı takip eden 3.yılın sonunda ödenmesinin kararlaştırıldığı ve davacının istifasının davalı kooperatife en geç ulaştığı ve kesinleştiği kabul edilen 30.06.2014 tarihinden itibaren 3 yıl geçtikten sonra, 08.03.2018 tarihinde yapılan takip erken açılmış bir takip olarak değerlendirilemez.
Konu ile ilgili olarak Yargıtay 23. HD.nin 16.06.2015 gün ve 2015/3377 E. 2015/4619 K. sayılı emsal içtihadına göre, "Dava çıkma payı alacağının tahsili talebiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu`nun 17/1. ve anasözleşmenin 15. maddeleri hükümlerine göre; kooperatiften ayrılan bir ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, ayrıldığı yıl bilançosunda yer alan genel giderlerden davacıya isabet eden masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haiz olup, ayrıldığı yılın bilançosunun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ayın sonunda ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer. Genel kurul tarafından üyeliği sona erenlere yapılacak ödemelerin ertelenmesi yönünde alınmış bir kararın varlığı halinde dahi bu karar, sadece ödemenin yapılacağı tarihi geciktirici etkiye sahip olup, erteleme süresi içinde faiz işlemesini engellemez."
Yargılama konusu somut uyuşmazlıkta, öncelikle çözümlenmesi gereken sorun; davalı kooperatifin iade yükümlülüğünün ne zaman doğduğu (ne zaman temerrüte düştüğü) ve iade edilmesi gereken aidatların ne kadar olduğu sorunudur.
Dosyada örneği mevcut davalı kooperatifin tip ana sözleşmesinin 15/2. maddesinde, ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde, eski ortağın 21. madde uyarınca ödediği gider taksitlerinin derhal geri verileceği kayıtlı olmasına rağmen, davacının istifa ettiği dönemde üyeliğini başka bir üyeye devretmemiş ve yerine başka bir üye alınmadığının bilirkişi raporunda tespit edilmiş olması nedeniyle davacının bu hükümden yararlanamayacağı belirlenmiştir.
Bu bağlamda, yapılan yargılama ve toplanan deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında; davacının davalı kooperatiften istifaen ayrıldığını noter ihtarnamesi ile bildirmesine rağmen davalı kooperatifin kendisine birikmiş aidatlarını geri ödediğini kanıtlayamadığı, her ne kadar davalı kooperatif tarafından üyelikten ayrılan ortağa yapılacak dava konusu aidat ödemelerinin davalı kooperatif genel kurulunun 25/01/2015 tarihli ve (5) no'lu kararı ile 3 yıl süre ile ertelendiği belirtilmiş ise de; sözkonusu kararın Kooperatifler Kanununun 17.m. gereğince somut uyuşmazlıkta uygulanamayacağının bilirkişi raporunda açıkça tespit edildiği, bu bağlamda dosyamıza sunulan ve Mahkememiz'ce de benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu aidat ödemesinin 25/02/2015 tarihinde muaccel olduğu ve bu tarihten itibaren takip tarihine kadar davacının faiz talep edebileceği gözetilerek HMK 26.m. gereğince talep ile bağlı kalınarak denetime elverişli görülen bilirkişi raporu doğrultusunda davalının 63.903,43-TL asıl alacak ve 19.727,78-TL işlemiş faiz alacağı olmak üzere toplam 83.631,21-TL alacak yönünden dava konusu takibe vâki davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın varlığının ve tespitinin yargılamayı gerektirmesi nedeni ile davacının icra-inkar ve takipte davacının kötüniyeti ispat edilememekle davalının kötüniyet tazminatı taleplerinin ayrı ayrı reddine" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
İstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Mahkemenin %20 icra inkar tazminatı taleplerini reddetmesinin doğru olmadığını, kararın bu nedenle kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İstinaf yasa yoluna başvuran davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kooperatif üyeliğinden ayrılan ortaklara ödeme yapılmasının kooperatifi zor duruma sokacağını, kooperatif genel kurulunda erteleme kararı alındığını, bu kararın Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesine uygun olduğunu, davacıya parasını alması için müvekkili tarafından teklif yapıldığını, davacının bundan imtina ettiğini, daha sonra da takibe geçtiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
UYUŞMAZLIK :
Uyuşmazlık; davalı kooperatif üyesi olan davacının kooperatiften istifa etmesi sonucu çıkma payı alacağının tahsili için girişilen takibe davalının itirazının yerinde olup olmadığı ve ayrıca davalı kooperatifin genel kurulunda alınan ödemelerin ertelenmesine ilişkin kararın Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesine uygun olup olmadığı, ayrıca davacının İİK'nun 67. maddesi uyarınca %20 icra inkar tazminatı talebinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplanmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava, kooperatif üyeliğinden kaynaklanan alacağın tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
I-Davalı vekilinin istinaf başvurusu yönünden; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1,b,1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
II-Davacı vekilinin istinaf başvurusu yönünden; 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67. maddesinin 2. fıkrası; "Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine ikitarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir."hükmüne,
4. fıkrası ise " Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır " hükmünü haizdir.
Hal böyle olunca mahkemece itirazın iptaline karar verilen miktar üzerinden davacı yararına anılan madde hükümleri doğrultusunda icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken, aksi görüşle yazılı şekilde davacının icra inkar tazminatı isteminin yasal şartları oluşmadığından reddi yerinde görülmemiştir.
Bu durumda Dairemizce, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle, HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararını düzelterek icra inkar tazminatı verilmesi yönünden yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
I-Yukarıda (I) nolu bentte anlatılan nedenlerle; Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/548E., 2019/885K. sayılı dava dosyasında verdiği 05/12/2019 tarihli kararına yönelik davalı vekilinin İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,
II-Yukarıda (II) nolu bentte anlatılan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile:
HMK m. 353/1,b,2 gereğince, Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/548E., 2019/885K. sayılı dava dosyasında verdiği 05/12/2019 tarihli KARARINI DÜZELTEREK YENİDEN ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE,
Buna göre:
" 1-) Davanın talep ile bağlı kalınarak KABULÜ İLE; davalının dava konusu Ankara 14.İcra Müdürlüğü’nün 2018/3907E. sayılı takip dosyasına vâki haksız itirazının İPTALİNE, takibin 63.903,43-TL asıl alacak ile 19.727,78-TL takip tarihine kadar işlemiş faiz olmak üzere toplam 83.631,21-TL üzerinden ve asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek yıllık %9,75 oranındaki avans faizi ile birlikte DEVAMINA,
2-)Hükmedilen 83.631,21 TL üzerinden %20 oranında hesaplanan 16.726,24 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-) Davalının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
4-) Alınması gerekli karar ve ilam harcı nisbi 5.712,84-TL olup davacı tarafından peşin yatırılan 1.010,06-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.702,78-TL harcın davalıdan alınarak Maliye Hazinesine gelir kaydına,
5-) Davacı tarafından peşin yatırılan 1.010,06-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-) Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki AAÜT 13/1.m. gereğince nisbi 9.440,48-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-) Bu dava kapsamında davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 722,80-TL, 33,00 TL tebligat gideri, 40,00 TL posta gideri, 54,40 TL istinaf harcı toplamı 850,20 TL yargılama giderinin HMK 326/2.m. gereğince davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-) HMK 333.m. gereğince artan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE, "
III-Davalıdan alınması gereken 5.712,84 TL harçtan peşin alınan (54,40+1.373,81=)1.428,21 TL harcın mahsubu ile bakiye 4.284,63 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
IV-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde gideri içerisinden karşılanarak iadesine,
V-HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
12/03/2025 tarihinde, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK m. 362/1,a gereğince miktar veya değeri beş yüz kırk dört bin dört yüz yetmiş (544.470,00) Türk Lirası'nı geçmeyen davalara ilişkin kararlar hakkında temyiz yoluna başvurulamayacağından miktar itibari ile KESİN olmak üzere, OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 12/03/2025
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza