T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2020/1926 - 2025/190
T.C.
A N K A R A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ
23. H U K U K D A İ R E S İ
(İ S T İ N A F B A Ş V U R U S U N U N
E S A S T A N R E D D İ)
ESAS NO : 2020/1926
KARAR NO : 2025/190
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN:
MAHKEMESİ : Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ : 19/02/2020
ESAS-KARAR NUMARASI : 2009/744 E., 2020/161 K.
Asıl ve birleşen davada davacı vekili ile Müflis ... Tesisler San. ve Tic. AŞ İflas İdaresi vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352'nci maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ :
Davacı vekili asıl davada müvekkili tarafından ihaleye çıkartılan Adana - İskenderun - Osmaniye Dağıtım Bağlantı Hattı Projesi, Tarsus - Mersin Dağıtım Bağlantı Hattı Projesi, Kahramanmaraş - Malatya - Gaziantep Dağıtım Bağlantı Hattı Projesi, Karacabey - Mustafa Kemal Paşa Dağıtım Bağlantı Hattı Projesi yapımı konusunda davalı ile 08/03/2004 tarihinde sözleşmeler akdedildiğini,
Davalının gerekli proje yönetimini gösterememesi ve iş programına uymaması nedeniyle 03/01/2005 günü sözleşmenin feshedildiğini ve teminat mektuplarının irat kaydedildiğini, durumun da 05/01/2005 günlü yazı ile davalıya bildirildiğini,
Yönetim Kurulunun 12/01/2005 tarihinde Harita ve Kamulaştırma, Basınç Düşürme Ölçüm İstasyonları siparişe bağlanmış çelik hat boruları, tüm vanalarla ilgili kalan işlerin sözleşmesinin feshedilerek davalının anlaştığı alt taşeronlara tamamlatılmasına karar verildiğini,
Karacabey - Mustafakemalpaşa hattı kamulaştırma işlerinin (jeolojik etütler hariç) müvekkili kuruluş tarafından 71.674,33 USD, Malatya - Kahramanmaraş hattı kamulaştırma işlerinin (jeolojik etütler hariç) müvekkili kuruluş tarafından 70.887,75 USD, Adana - İskenderun - Osmaniye hattı işlerinin (jeolojik etütler hariç) müvekkili kuruluş tarafından 130.275,48 USD bedele daha önce anlaşma yapılan firmalara yaptırılacağını,
... - ... - ... konsorsiyumu ve ...'dan alınacak 46.975 Metre yüksek basınç ve 5.000 metre düşük basınç borularının ... End. Tes. San. ve Tic. A.Ş ile yapılan anlaşmalar çerçevesine alınacağını,
Basınç düşürme ölçüm istasyonlarının zemin etütlerinin davalı ile yapılan sözleşme çerçevesinde ... 2000 Zemin Araştırma Lab. Hiz. Ltd. Şti.'ne 33.250,-TL'ye yaptırılacağını,
Karacabey - Mustafakemalpaşa projelerinin kapsamında kalan on dokuz A tipi RMS ile 2 adet B tipi BRMS'nin ... Mak. San. A.Ş.'ye %15 avans verilerek 7.345.000,-USD bedelle yaptırılacağını,
Feshedilmiş bulunan işler kapsamında davalı şirket tarafından siparişe bağlanmış bulunan borular için ... Boru ile 922.261,12 USD, ... Boru ile 880.518,50 USD, ... Boru ile 1.062.003,12 USD ve ... Boru ile 368.349,-USD bedel üzerinden sözleşmeler imzalandığı,
Bunlar dışındaki diğer imalatlar için de Adana - İskenderun - Osmaniye Dağıtım Bağlantı hattı projesinin 3.223.715,65 USD bedelle 11/05/2005 günü Fernas İnş. Ltd. Şti, Tarsus - Mersin Dağıtım Bağlantı hattı projesinin 2.288.935,50 USD bedelle 10/05/2005 günü ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Kahramanmaraş - Malatya - Gaziantep Dağıtım bağlantı hattı projesinin 3.196.299,30 USD bedele 04/05/2005 günü ... İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Karacabey - Mustafakemal Paşa Dağıtım Bağlantı Projesinin 2.871.679,00 USD bedelle 10/05/2005 günü ... İnş.Tic. ve San. A.Ş ile sözleşmeler akdedildiğini,
Bu nedenlerle işin yapımının ve geçici kabul işlerinin gecikmeli olarak yerine getirilerek gaz arzının sağlanabildiğini,
Sadece ... şirketinin üstlendiği işlerin yüklenicinin nam ve hesabına tamamlanması amacıyla 74.474.00 USD + KDV bedelle ... End. Tes. İnş. ve Tic. Ltd. Şti ile 05/07/2007 günü sözleşme yapıldığını,
Sonuç itibariyle davalının toplam sözleşme bedeli 27.721.962,50 USD iken fesih tarihine kadar bu meblağın toplam 798.520,18 USD kısmının harcanabildiğini, kalan 26.923.441,60 USD'lik kısmın toplam 33.250,00 TL + 33.808.727,40 USD bedelle davalının nam ve hesabına yaptırıldığını, bu durumda davalının idarede bulunan 3.555,41 USD nakdi teminatı düşürüldüğünde müvekkili idarenin 33.250,-TL ve 6.881.730.39 USD + KDV zararının oluştuğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 33.250,-TL ve 6.881.730,39 USD + KDV'nin ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek ticari faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen (Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/971 E.) davada müvekkili şirket ile ... End. Tes. San. ve Tic. A.Ş arasında imzalanan dört adet sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle zarara uğradığını,
Davalının Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03.07.2013 gün ve 2012/4 E., 2013/343 K sayılı kararı ile iflasının açılması üzerine bu tutarın masaya kaydının istendiğini ancak iflas idaresince Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava konusu olan 21.959.713,41 TL'nin ihtilaflı alacak olarak kaydedildiğini, 13.979.196,98 TL'nin ise reddedildiğini ileri sürerek toplam 35.938.910,39 TL'nin davalı şirketin iflas masasına imtiyazlı alacak olarak sıra cetvelinin üçüncü sırasında kaydedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili asıl davaya cevabında sözleşmenin ana maddesi olan çelik boruların fiyatının 2004 yılında öngörülemeyecek derecede arttığını, talep edilen fiyat farkının davacı tarafından kabul edilmediğini, müvekkilinin zor duruma düşmesi sonucu sözleşmenin feshi aşamasına gelindiğini, ancak ikmal işini yapan firmalara daha yüksek bedel ödendiğini, tazminat ödenmesine karar verilmesi durumunda hakkaniyete uygun bedel hesaplanması gerektiğini, davacının kayıtlarına göre yapılacak bir zarar hesaplamasının kabul edilemeyeceğini, eksik işlerin birim fiyatlarında diğer işlere ait fiyatlarla karşılaştırılması gerektiğini, ayrıca kamulaştırmanın sözleşme feshedilmemiş olsa dahi aynı bedel ile yapılacağını, dolayısıyla davacının bu hususta zararının oluşmayacağını, davacının tüm işçilik alacağı, icra takibine konu alacaklarını ve teminat mektuplarının tahsil edildiğini, tarafların mahsuplaştıklarını belirterek açılan davanın reddini savunmuştur.
Davalı vekili birleşen davaya cevabında davacının alacağın iflas masasına kaydı için başvurduğunu, iflas idaresinin alacağı kısmen ve ihtilaflı olarak dördüncü sıraya kaydettiğini, iflas idaresinin bu kararının hukuka uygun olduğunu ve açılan davanın usul ve esas yönünden reddinin gerektiğini bildirmiştir.
İlk derece mahkemesince "...davacı ... ile davalı şirket arasında tanzim edilen eser sözleşmesi uyarınca davacı kuruma ait 4 ayrı yerdeki doğalgaz dağıtım/bağlantı hatlarının yapım işinin davalı tarafından üstlenildiği, sözleşmenin kurulmasından kısa bir süre sonra malzeme fiyatlarının yükseldiği gerekçesi ile davalı yüklenici tarafından ek fiyat talebiyle davalar açıldığı, açılan davaların reddedilerek kesinleştiği, davalının finansal imkansızlıklar nedeniyle sözleşmedeki edimlerini yerine getirmemesi üzerine sözleşmenin feshedilerek yeniden ihaleye çıkartıldığı ve üçüncü şahıslarla sözleşme yapılarak sözleşme kapsamındaki işlerin yaptırıldığı, bundan dolayı davacı kurumun uğradığı müspet ve menfi zararların tazmini talebiyle derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yargılama aşamasında davalı şirketin iflasına karar verilmiş olup kararın kesinleşmesi üzerine oluşturulan iflas masasına davacı ...'ın başvurarak alacağının masaya kaydını talep ettiği, iflas masası tarafından dosyamızda dava konusu olan alacak miktarı yönünden ihtilaflı alacak olarak kayıt yapıldığı ve fazlaya yönelik talebin reddedildiği, davacının 15 günlük yasal sürüde ek dava açarak ihtilaflı alacak olarak kabul edilen miktarın üçüncü sırada imtiyazlı alacak olarak, reddedilen 13.979.196,98 TL'nin de yine üçüncü sırada imtiyazlı alacak olarak davalı müflis şirketin iflas masasına kayıt-kabulüne karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
İhale evrakları, taraflar arasında yapılan sözleşmeler, davacı tarafından açılan uyarlama talepli mahkeme kararları, iflas kararı, iflas masasına yapılan başvuru ve kısmi kayıt ve red kararı, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre davacı kurumun açmış olduğu ihalede en uygun teklifi veren davalı ile sözleşme yapıldığı, akabinde davalının projede kullanılacak çelik boru fiyatlarının aşırı yükselmesi sebebiyle fiyat farkı ve uyarlama talebiyle dava açtığı, mahkemenin talebi reddettiği ve Yargıtay'ca onanarak kesinleştiği, davalının mali aciz içinde olması nedeniyle işe devam etmediği ve iş programını gerçekleştiremediği, bu nedenle davacı ...'ın haklı sebeplerle sözleşmeyi feshettiği, sözleşmeden dolayı müspet ve menfi zarara uğradığı iddiasıyla derdest davanın açıldığı, bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere sözleşmenin haklı fesih nedeniyle gerek 4735 sayılı yasanın 20.maddesi, gerek sözleşmenin 26.maddesi ile eki yapım işleri genel şartnamesinin 48.maddesi ve gerekse sözleşme ve dava tarihinde yürürlükte bulunan BK.'nın 108.maddesi uyarınca davacı kurumun haklı fesih nedeniyle uğradığı menfi zararı talep edebileceği, buna göre kaçırılan fırsatın menfi zararlar arasında bulunduğu, yasa ve YİGŞ göre menfi zararın davalı ile akdedilen sözleşmeye esas ihaleye davalıdan sonra en uygun teklif verenin teklifindeki bedel kaçırılan fırsat kabul edilerek ilk ihaledeki kaçırılan fırsata göre ödemesi gereken bedel ile ikinci ihalede ödenecek bedel arasındaki farkın davacının menfi zararı olarak hesaplanması gerektiği, buna göre aradaki farkın 4.285.516,12 USD ve ayrıca davacının zemin etüdü yapımı için dava dışı firmaya ödediği 33.250,00 TL olduğu, sözleşme feshedildiğinden davacının müspet zarar talep etme hakkının bulunmadığı, davalı yargılama aşamasında iflas ettiğinden davanın kayıt-kabul davası olarak devam ettiği, bu belirlenen meblağa temerrüt tarihinden iflas tarihine kadar hesaplanan faizin eklenmesi gerektiği, bunun 690.682,34 USD olduğu anlaşıldığından iflas tarihi itibariyle hesaplanan menfi zarar ve işlemiş faiz tutarı toplamı olan 9.307.239,41 TL'nin davalı müflis şirketin iflas masasına kayıt-kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine, birleşen dosya yönünden subut bulmayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Her ne kadar asıl dava alacak davası olarak açılmış ise de yargılama aşamasında davalı şirket hakkında iflas kararı verilip karar kesinleştiğinden alacak davası kayıt-kabul davasına dönüşmüştür. Davacı iflas masasına alacağın kaydı için başvurmuş olup masa tarafından alacağın bir kısmı ihtilaflı olarak dördüncü sırada kaydedilmiş, geri kalanın reddedildiği, davacı sıranın yanlış olduğu, üçüncü sırada kaydının gerektiği ve reddedilenin de aynı sırada kabul edilerek kaydının gerektiği iddia edilmiştir. Bu nedenle her iki dosyadaki alacak da ihtilaflı ve dava konusu olduğu buna göre kısmi kabul ve red şeklinde hüküm kurulması gerekmiştir.
Ayrıca davacı ... alacağının imtiyazlı olarak üçüncü sırada kaydının gerektiğini iddia etmiştir. İddia 4646 sayılı yasanın 12/g maddesine dayandırılmış olup buna göre "...'ın doğal gazla ilgili alacakları hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." ancak dava konusu alacak doğalgaz satışı ile ilgili olmayıp eser sözleşmesinden kaynaklanmış olduğundan bu kapsamda imtiyazlı alacaklar statüsünde olmadığından dördüncü sırada kaydı gerekir. Bu nedenle davacının üçüncü sırada imtiyazlı alacaklı olarak kayıt talebi yerinde olmadığından dördüncü sırada kaydedilmesine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçesiyle asıl davada 9.307.239,41 TL'nin davalı müflis ... End.Tes. San. ve Tic. A.Ş.'nin iflas masasının dördüncü sırasına kaydına, fazlaya ilişkin istem ile birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde:
- Bilirkişi raporlarının yeterli olmadığını, itirazları karşılamadığını; raporlarda imza eksikliklerinin bulunduğunu,
- Raporlarda belirtilen tutarla gerekçeli kararda hükmedilen tutar arasında 450.000,-TL gibi bir fark bulunduğunu, bu hesap hatasının giderilmesinin gerektiğini,
- Birleşen davanın gerekçesiz biçimde reddedildiğini oysa işin davalı tarafından bitirilmemesi nedeniyle müvekkilinin müşterilerine gaz satamadığını ve toplamda 10.505.073,-TL zarara uğradığını, bunun iflas masasına kaydının gerektiğini,
- 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 12/g maddesi uyarınca müvekkilinin doğal gaz ile ilgili tüm alacaklarına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağını ve alacağın iflas sıra cetvelinde üçüncü sırada olması gerektiğini ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
Asıl ve birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde:
- Mahkemece hükme esas alınan raporlarda bir kısım çelişkilerin bulunduğu fakat bunların giderilmediğini,
- Menfi Zarar isteminin yerinde olmadığını, bunun hesaplama yönteminin de Yargıtay uygulamasına aykırı olduğunu; kaçırılan fırsatın hesaplanmadığını, ikinci sözleşmenin koşullarının değerlendirilmediğini,
- Davacının, dava dışı ikinci yükleniciye kalan işin verildiği ikinci sözleşmenin makul süre içerisinde yapılıp yapılmadığının ve bu suretle davacı tarafın zararın artmasına neden olup olmadığı hususunun araştırılmadığını,
- İkinci en avantajlı teklifi veren işletmenini keşif özeti ile müvekkili şirketin keşif özetinin aynı olmadığı açık iken ikinci en avantajlı teklifin hesaplamada dikkate alınmasının hatalı olduğunu,
- Müvekkili şirketin tamamlamadığı imalat miktarı, birim fiyatlar ile ikmal işleri miktarının uyumsuz olduğunu; bu nedenle ilk sözleşmeye dahil olmayan bir imalatın ikinci sözleşme kapsamına dahil edilip edilmediğinin belirlenmesi, imalatların konusu ve niteliklerinin farklı olup olmadığının tespit edilmesi gerekirken bunların yapılmadığını,
- İkmal ihalesinde, ihale şartlarını etkileyecek şartlar olduğu, İkinci teklif ile ikmal ihalesindeki tekliflerin arasında önemli derece fark olduğu, bu yönüyle ikmal ihalesinin eşit ve makul şartlar da gerçekleştirilmediği veya ilk ihalede ikinci teklif verenlerin teklif birim fiyatlarının piyasa fiyatlarını yansıtmadığı hususlarının saptandığı buna rağmen doğrudan ikinci ihale rakamlarının hesaplamada dikkate alınmasının hatalı olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
HUKUKİ NEDEN VE GEREKÇE :
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359’uncu maddesinin 3 numaralı fıkrası uyarınca dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olayın saptanmasında ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine aykırılığın da tespit edilmemesine göre kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 düzenlemesi gereğince asıl ve birleşen davada davacı ... ... AŞ vekili ile davalı Müflis ... Tesisler San. ve Tic. AŞ İflas İdare Memurluğu vekilinin istinaf başvuru sebeplerinin esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :
1-HMK m. 353/1-b,1 gereğince; Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/744 E., 2020/161 K sayılı dava dosyasında verdiği 19/02/2020 tarihli kararına yönelik asıl ve birleşen davada davacı ... ... AŞ vekili ile Müflis ... Tesisler San. ve Tic. AŞ İflas İdare Memurluğu vekilinin İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİNİN ESASTAN REDDİNE
2-Asıl dava yönünden;
a)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL'den peşin olarak yatırılan 54,40 TL'nin düşümü ile kalan 561,-TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına
b)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL'den peşin olarak yatırılan 54,40 TL'nin düşümü ile kalan 561,-TL'nin Müflis ... Tesisler San. Ve Tic. AŞ İflas İdare Memurluğundan alınarak Hazine'ye gelir kaydına
Birleşen dava yönünden;
1-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL'den peşin olarak yatırılan 54,40 TL'nin düşümü ile kalan 561,-TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına
3-İstinaf yoluna başvuranlar tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına
4-Kullanılmayan avansın karar kesinleştiğinde gideri içerisinden karşılanarak iadesine
5-HMK m.359/4 gereğince kararın taraflara resen tebliğine; tebliğ, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemlerinin Dairemiz tarafından yapılmasına
26/02/2025 günü dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK m.361 gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Dairemize yahut temyiz edenin bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine veya ilk derece mahkemesine verilebilecek bir dilekçe ile Yargıtay nezdinde TEMYİZ YOLU AÇIK olmak üzere OYBİRLİĞİYLE karar verildi. (GK Yazım Tarihi: 26/02/2025)
Başkan Üye Üye Katip