T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 25. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/593 - 2025/1111
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
25. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/593 Esas
KARAR NO: 2025/1111
KARAR TARİHİ: 28/05/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/12/2024
NUMARASI: 2024/752 Esas, 2024/817 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak
Taraflar arasındaki tespit ve tazminat davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece davanın .... ve ....Ltd. Şti. yönünden kısmen kabulüne, diğer davalılar yönünden reddine dair verilen karara karşı .... ve ....Ltd. Şti. ile davacı vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şahısların ... Yapı A.Ş.'nin ortak ve yetkilileri olduğunu, ...'dan asfalt yapım işi ihalesini aldıklarını, işin başlaması için davalı ... Şubesinden alınan teminat mektubu sunduklarını, bu teminat mektubunu alabilmek için bankaya ... parselde bulunan 2,6, 10,11 ve 14 nolu daireleri ipotek verdiklerini, müvekkilinin ipotekli olarak 2,10 ve 14 numaralı daireleri satın aldığını, ... yetkililerine 2 dairenin rüşvet olarak verildiğine dair ceza yargılaması olduğunu, 6 numaralı dairenin ... genel müdürüne verildiğini, bu daire üzerinde devam eden işin teminat mektubu sebebiyle ipotek bulunduğu halde teminat mektubunun nakde çevrildiğini, iş bitmeden nakde çevrilen teminat mektubunun davalı banka tarafından nakde çevrilirken müvekkiline haber verilmediğini, teminat mektubu nakde çevrildikten sonra ... tarafından şirkete ödeme yapıldığını, nakde çevrilmenin ... tarafından müvekkiline haber verilmediğini, teminat mektubu paraya çevrildikten sonra ... tarafından ödeme yapılmasının şirketin ... borcu olmadığının göstergesi olduğunu, sonrasında teminat mektubunun nakde çevrilmesinden kaynaklı müvekkilinin üzerine kayıtlı 2, 10 ve 14 nolu dairelerin ... A.Ş.'ye devredilerek icra dairesinden satıldığını, 6 numaralı dairenin satışı yapılmasına rağmen borçtan düşülmediğini, 3 adet taşınmaz borcu karşılamadığı halde kalan ipotekli 11 numaralı taşınmazın ipoteğinin paraya çevrilmediğini ileri sürerek öncelikle teminat mektubunun usulsüz şekilde nakde çevrildiğinin TESPİTİNE, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere müvekkilinin uğramış olduğu zararın tazmini amacıyla 1.000 TL'nin davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın ... şirketinden olan alacağını ... şirketine temlik ettiğini, davanın bu şirkete yöneltilmesi gerektiğini, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, alacağın zamanaşımına uğradığını, 6 numaralı dairenin icra yolu ile satılıp borçtan mahsup edildiğini, 11 numaralı daire yönünden ipoteğin paraya çevrilmesi için takip başlatıldığını, müvekkilince alacağının temlik edilmesinin eldeki davada uğranılan zarar ile illiyet bağının olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ....Ltd.Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; teminat mektubunun 17/03/2004 tarihinde nakde çevrildiğini, davacının taşınmazlarındaki ipoteğin paraya çevrilmesinin 2009 yılında yapıldığını, bu sebebple talebin zamanaşımına uğradığını, davacının taşınmazları ipotekli olduğunu bilerek satın aldığını, ... şirketi ile müvekkilinin ticari ilişki içerisine girdiğini, teminat mektubu aldığını ... teminat mektubu verirken bu şirketten ipotek aldığını, müvekkilince teminat mektubunun paraya çevrildiğini, bundan sonraki aşamada müvekkilin bir dahili olmadığını, müvekkilinin aktif ya da pasif dava ehliyeti bulunmadığını, ayrıca söz konusu ihale sürecine ilişkin ceza yargılamasının devam ettiğini, davalı banka tarafından müvekkili şirkete teminat mektubunun usulsüz paraya çevrilmesi ile ilgili tespit ve tazminat talepli davasının olduğunu, bu davaların sonuçlarının beklenmesi gerektiğini, müvekkilinin haklı nednelerle teminat mektubunu paraya çevirdiğini, ... şirketinin iflas sürecine girdiğini, müvekkiline zarar verdiğini, SGK borçları ile işçi alacaklarını ödemediğini, müvekkilinden haksız ödeme aldığını müvekkili yönünden iş bitmese bile riskin gerçekleştiğini, bu sebeple teminatın nakde çevrildiğini, müvekkili şirketin ... şirketinden 10 milyona yakın alacağı olduğunu, yapılan işlemlerde müvekkiline atfedilebilecek kusur bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; 2,10 ve 14 numaralı daireleri ipotekli olarak davacıya sattıklarını, satıştan 5 gün sonra teminat mektubunun nakde çevrildiğini, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin susulsüz olduğunu, mektup nakde çevrildikten 3 gün sonra şirkete ... tarafından ödeme yappıldığını, mektup nakde çevrildikten sonraki süreçte şirkete yaklaşık 5.343.936.823.195 ETL ödeme yapıldığını, borcu olan şirkete ödemelerin neden yapıldığının açıklanması gerektiğini, bu şekilde davacının diğer davalılarca dolandırıldığını belirtmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece yapılan yargılama sonunda ..."Davacının, davasının;"teminat mektuplarının haksız olarak nakde çevrilmesi sonrasında müvekkilinin ipotekle yükümlü satın aldığı üç adet taşınmazın, bankanın ödediği teminat mektubu bedellerinin tahsili amacıyla takibe konu edilmesi vede satışı nedeniyle uğradığı zararın tazmini" istemine ilişkin olup, iş bu davanın, haksız fiilden kaynaklanan zarar tazmini istemine dair tek bir dava konusu vede talebi içerdiği anlaşılmaktadır. Dava dilekçesinde, teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin hukuka aykırı olduğunun tespitiyle uğranılan zararın tazmini içerikli tek bir talebin yani taşınmaz satışından kaynaklanan zararın tazmini dava konusu edilmektedir. Mahkememizce sehven yargılama sırasında, iş bu davada teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin haksız olduğunun da tespiti yönünde ayrı bir talep/dava konusu varmış gibi, bu mektup bedelleri üzerinde harç tamamlattırılarak, dava değeri 865.000,00 YTL +1.000,00YTL olarak kabul edilmiştir. Davacı vekilince ara kararı gereğince dava değeri bu şekilde harç tamamlanarak yükseltilmiştir.
Davacı, taşınmazlarının satışı işleminde, teminat mektupların haksız nakde çevrilmesi ilk eylem olarak belirtilmiş ve bu nakde çevrilme işlemine haksız fiil eyleminin unsuru olarak yer verilmiştir. Ayrı bir talep ve dava konusu yapılmamış, ki yapılmasında da hukuki yararı da yoktur. Yapılan yargılama neticesinde davacının oluşan zarar kaleminin harcı yatırılan dava konusunun altında kaldığı gözetilerek, ıslah aranmaksızın, davanın harç yatırılan değeri nazara alınarak, kısmen kabul ve kısmen reddi yönünde hüküm tesis edilmekle talebi aşar şekilde karar verilmemiştir.
Açıklanan tüm bu gerekçelerle davacının haksız fiile dayalı tazminat davasının, ilk kararımızda ayrıntılı olarak belirtilen nedenlerle; davalı Belkonun sözleşme devam ettiği halde teminat mektuplarının nakde çevirme işleminin hukuka aykırı olduğu, yine bankanın bu çevirme işleminin gerçekleştirirken gereken özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, akabinde iş bu teminat mektubu bedellerinin de içinde yer aldığı hesap katı ihbarı ile banka, müşterisi ... Mesken aleyhinde kredi hesabını katı ve neticesinde ipotekli takibin yapılması vede ipotekli taşınmazların satışıda banka takibin, tümden yersiz olmadığı , ancak bu teminat mektubu bedellerine ilişkin kısım yönündeki takibin ve buna isabet eden satış bedeli tahsilinin haksız olduğu anlaşılmıştır. Davacının taşınmazlarının takipte satılması nedeniyle uğradığı gerçek zararın bu teminat mektubu bedellerine oranı ile tespit edilen zarar miktarının, bu zararın doğumunda müştereken kusurlu bulunan davalı ... ve davalı banka aleyhinde zarının tazmini yönünde karar vermek gerekmiştir. Ancak diğer davalılar ..., ...'un bu zarar eylemine iştirakleri yönünde ispat yükü yerine getirilmediğinden aleyhlerindeki davanın reddine"... şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; talebin açıkça teminat mektuplarının usulsüz nakde çevrildiğinin tespiti ve zararın tahsili davası olduğunu, bu kapsamda tespit talebi yönünden harcın tamamlandığını, burada davanın ıslah edilmediğini, zira gerçek zararın henüz tespit edilemediğini, davanın belirsiz alacak ve tespit davası olduğunu, teminat mektuplarının nakde çevrilmesi ile ipoteğin paraya çevrilmesi arasında illiyet bağı bulunduğundan oluşan zarardan davalıların sorumlu olduğunu, taşınmazların 04/05/2010 tarihinde ihale ile satıldığını, bu tarih itibariyle müvekkilinin taşınmazlar üzerindeki tasarruf hakkının ortadan kalktığını, davanın HMK' nın yürürlük tarihinden sonra açıldığını, davanın HMK 107 gereği belirsiz alacak davası olduğunu, gerçek zararın mahkemece hesaplanmadığını, SSK borçlarının mahsup edilemeyeceğini, ret sebebi tek olduğundan davalılar yönünden ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini, taşınmazların gerçek değeri üzerinden zararın hesaplanması gerekirken satış değeri üzerinden hesaplanmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
Davalı .... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın 1.000 TL tazmin talepli açıldığını, teminat mektuplarının usulsüz olarak nakde çevrildiğinin tespiti için teminat mektuplarının miktarı olan 865.000 TL üzerinden harç tamamlandığını, mahkemece tazmin talebi yönünden talep aşılarak hüküm verildiğini, zamanaşımı def'inin değerlendirilmediğini, husumetin müvekkiline yöneltilemeyeceğini, davacı ile aralarında hiç bir hukuki ilişki olmadığını, mahkemece zarar miktarı yönünden mevcut raporların dışında hesap yapıldığını, hesabın hatalı olduğunu, ayrıca SSK ödemelerinin mahsup edilmemesinin hatalı olduğunu, teminat mektuplarının nakde çevrilmesinde müvekkili bankaya yüklenebilecek bir kusur olmadığını, kabule göre de müvekkilinin % 50 kusurlu olmasına rağmen tüm borçtan sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür.
Davalı ....A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının ıslah talebi olmadığı gözetilmeksizin talebi aşar şekilde karar verildiğini, zamanaşımı itirazlarının değerlendirilmediğini, davacının davayı açmada hukuki yararı bulunmadığını, zira dava tarihi itibariyle taşınmazların davacı üzerine kayıtlı olduğunu, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, ... firmasının acze düştüğünün sabit olduğunu, raporlar arasında çelişki giderilmediği gibi mahkemece tamamen farklı bir hesaplama yapıldığını, mahkemece davacı ve davalı şirket arasında ki muvazaa iddiasının yeterince araştırılmadığını ileri sürmüştür.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, teminat mektuplarının hukuka aykırı olarak nakde çevrildiğinin tespiti ve oluşan zararın tazmini istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, davanın .... ve ....Ltd. Şti.(Yargılama sırasında ismi ....A.Ş. olarak değiştirilmiştir) yönünden kısmen kabulüne, diğer davalılar yönünden reddine karar verilmiş, hükme karşı .... ve ...A.Ş. ile davacı vekilleri tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.
Davacı tarafça dava dilekçesinde teminat mektuplarının usulsüz şekilde nakde çevrildiğinin tespiti ve oluşan zarar nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 1.000,00 TL maddi tazminat talep edilmiştir. Mahkemece davada iki farklı talep olduğu kabul edildikten sonra 19/09/2019 tarihli celsede tespit talebi yönünden harcın yatırılmadığı belirtilerek bu talep yönünden eksik harcın tamamlanması için davacıya mehil verilmiş, davacı vekilince tamamlama harcı adı altında harç yatırılmıştır. Söz konusu harcın tespit talebi yönünden yatırıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Mahkemece davacının bu talebinin haksız fiilin unsuru olarak yer verildiği esasen bu yönde bir talebinin bulunmadığı kabulü ile karar verilmiştir. İlk derece mahkemesinin gerekçesinde belirtildiği gibi teminat mektuplarının nakde çevrilmesi haksız fiilin temelini oluşturduğu iddia edilerek tazminat talepli dava açılmış ise de, davacı vekilince, dava dilekçesinde tespit talebinde bulunulduğu gibi ilk derece mahkemesinin tespit talebi yönünden harcın tamamlanması gerektiği yönündeki ara kararına karşı da bir itiraz ileri sürülmeksizin harç tamamlanmıştır. Şu halde davacının tespit talebinin ayrı bir dava olarak bulunup bulunmadığı noktasında belirsizlik oluşmuştur. 6100 sayılı "Hakimin davayı aydınlatma ödevi" kenar başlığını taşıyan 31.maddesinde "Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir." hükmü yer almaktadır.
Bu durumda mahkemece, öncelikle, davacının talepleri açıklatılarak, harcı tamamlanan tespit talebi yönünden müstakil bir talebinin bulunup bulunmadığı nedenleri ile birlikte açıklattırılarak, davacı tarafça bu yönde ayrı ve müstakil bir talebinin bulunduğunun belirtilmesi halinde davacının bu talepte bulunmasında hukuki yararı bulunup bulunmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.
Diğer taraftan, 6100 sayılı HMK'da talep sonucunun arttırılması usulleri belirsiz alacak davalarında ve kısmi davalarda ayrı ayrı düzenlenmiştir. Islahın düzenlendiği 176 ve devamı maddelerinde ıslahın ne şekilde yapılacağı, zamanı, şekli, etkisi, davanın tamamen ve kısmen ıslahı oldukça anlaşılır ve net bir şekilde düzenlenmiştir. Anılan bu düzenlemeler gereği kısmi olarak açılan davalarda talep sonucu usulüne uygun bir ıslah yapılmaksızın arttırılamaz.
Somut uyuşmazlıkta, davacı vekilince maddi tazminat talebi fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 1.000,00 TL olarak belirlenmiştir. Yargılama sırasında ıslah suretiyle talep sonucunun arttırılmadığı sabittir. Davacı vekilince de gerek ilk derece mahkemesi yargılama aşamalarında, gerekse istinaf başvuru dilekçelerinde davada talep sonucunun arttırılmadığı ısrarla belirtilmiştir. Buna rağmen ilk derece mahkemesince davacı vekiline tespit talebi yönünden harcın tamamlanması için verilen süre sonrası, davacı vekilinin nakde çevrilmesinin hukuka aykırılığın tespiti istenen teminat mektuplarının bedeli üzerinden tamamlama harcı yatırılmasını davanın değerini arttırım olarak kabul ederek ve Hukuk Muhakemeleri mevzuatına aykırı olarak davacının oluşan zararının harcı yatırılan dava konusunun altında kaldığı, bu sebeple ıslah aranmaksızın harç yatırılan değeri nazara alınarak şeklinde tamamen hukuka aykırı bir gerekçe ile taleple bağlılık kuralının aşılarak karar verilmesi oldukça hatalıdır. Zira dava kısmi dava olarak açılmıştır. Harç tespit talebi yönünden tamamlanmıştır. Tazminat talebi yönünden dava değeri 1.000,00 TL'dir ve harç bu miktar üzerinden yatırılmıştır. Talep sonucunu arttıran bir usulü işlem yapılmamıştır.
Son olarak, dava konusu haksız fiil sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre tazminat borcunun doğabilmesi için failin kusurlu ve hukuka aykırı bir fiili neticesinde zarar doğmalı ve zarar ile fiil arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır.
Somut uyuşmazlıkta, davacı tarafça ipotekli olarak satın alınan taşınmazlar üzerinde ipotekler sadece dava konusu edilen teminat mektupları değil, başka borçlar yönünden de tesis edilmiştir. Ayrıca teminat mektupları iş sona ermeden önce nakde çevrilmiş ise de, işin sona erdiği 31.05.2004 tarihinde teminat mektuplarını veren yüklenici firmanın yapılan işten kaynaklı SGK borçlarının bulunduğu, bu sebeple borç miktarı kadar teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin gerekeceği, ayrıca sözleşme sona erdiği gibi teminat mektuplarının iade edilmeyeceği, sözleşmeden kaynaklanan tüm edimlerin tamamlanmasından sonra borcun kalmaması halinde iadenin gerçekleşeceği anlaşılmaktadır. Öte yandan teminat mektuplarının nakde çevrilmesi doğrudan ipotekli taşınmazın paraya çevrilmesi sebebi değildir. Teminat mektupları nakde çevrildiğinde adına teminat mektubu düzenlenen yüklenicinin bu miktarda bankaya borcu oluşmaktadır. Borcun banka ve borçlu arasında yapılan anlaşma şartlarında ödenmesi halinde ipoteğin paraya çevrilmesi söz konusu olmayacaktır. Mahkemece tüm bu hususlar birlikte değerlendirilerek salt teminat mektuplarının nakde çevrilmesi ile zarar arasında uygun illiyet bağının bulunup bulunmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin belli bir oranda etkisinin olduğu kabul edilerek hüküm kurulması isabetsiz olmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, tarafların yukarıda belirtilenler dışında kalan istinaf başvuru sebepleri incelenmeksizin kabulü ile 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6 ve 355. maddeleri gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, yukarıda açıklanan ilkeler çerçevesinde yeniden değerlendirme yapılması için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1)Tarafların istinaf başvurusunun duruşma yapılmadan KABULÜ ile Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin 27/12/2024 gün ve 2024/752 Esas, 2024/817 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355 ve 353. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin 6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2)Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3)Kaldırma nedenine göre tarafların istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4) Taraflarca yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde ilgilisine iadesine,
5)Temyizi kabil olmayan bu kararın, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/3.maddesi gereğince; ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkarılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kesin olmak üzere 28/05/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 28/05/2025
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza