T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 25. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/2606 - 2025/649
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
25. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2606 Esas
KARAR NO : 2025/649
KARAR TARİHİ : 19/03/2025
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 07/12/2022
NUMARASI : 2017/301 Esas, 2022/957 Karar
DAVANIN KONUSU : Tazminat
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece davanın davalılar ... ve ... ile davalı şirket yönünden kısmen kabulüne diğer davalılar yönünden reddine dair verilen karara karşı davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 14.06.2016 tarih ve 1 sayılı Soruşturma Raporunda yer verilen tespitler gereği, ... Başkanlığınca ... Ltd. Şti. firmasından yapılan toplam 85 adet flycam kiralaması için KDV dâhil 10.030 TL bedel karşdığı toplam 36 adet flycam (drone) kiralamasının yapıldığını; Bu kiralamalardan 31 adedi için çeşitli firmalardan fiyat teklifi temin edildiğini, haber amaçlı 5 adet kiralamanın ise teklif alınmadan ... Ltd Şti. adlı firmadan gerçekleştirildiğini, Ekim-Aralık 2015 döneminde ise ... Spor Kanal Koordinatörlüğünce yapımı gerçekleştirilen "..." adlı program kapsamında, ... 1. Lig maçlarında kullanılmak üzere 1-49. bölümler için Evlül-Aralık 2015 döneminde 49 kez flycam kiralamasının yine ... Ltd Şti.’den KDV dâhil 10.030-TL bedel üzerinden herhangi bir piyasa fiyat araştırması yapılmadan ve Televizyon Yapımlarına İlişkin Usul ve Esaslara istinaden firmalardan fiyat teklifi de alınmadan, komisyon kararı olmaksızın gerçekleştirildiğini, buna karşılık soruşturma sürecinde (Nisan 2016) Kurum tarafından yapılan piyasa araştırması ve firmalardan alman teklifler sonucunda, ... 1. Lig maçlarında kullanılmak amacıyla haftada 5 maç olmak üzere yaklaşık 40 maç için flycam kiralamasına dair hizmetin KDV dâhil 2.360 TL'ye yapılabileceğinin anlaşıldığını, Temmuz-Eylül 2015 döneminde yapılan 36 kiralamadan (haber amaçlı 5 adedinin dışında) 31 adet kiralama ile ilgili olarak SPOR-15-DT-56545 no.lu doğrudan temin kapsamında; Şampiyonlar Ligi tanıtım toplantısı için flycam kiralanması için ... Ltd. Şti, ... Ltd Şti. ve ... Ajans (...) firmalarından fiyat teklifi alındığı, kiralamanın ... Ltd Şti. firmasından yapılmak suretiyle kiralama başına KDV Dâhil 10.030 TL olmak üzere 2 adet çekime ilişkin (tanıtım toplantısı ve prova çekimi) fatura düzenlendiğini. SPOR-15-DT-57234 no.lu doğrudan temin kapsamında; ... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti. ve... Bilgisayar Ltd. Şirketi, SPOR-15-DT-57450 numaralı doğrudan temin kapsamında; ... Ltd. Şti, ... Ltd Şti. ve ... Ajans (...), SPOR-15-DT-58087 numaralı doğrudan temin kapsamında, ... Ltd. Şti, ... Ltd Şti. ve ... Ajans (...), SPOR-15-DT-58486 no.lu doğrudan temin kapsamında ... Ltd Şti., ... Ltd. Şti., ... (...) ve ... Bilişim Ltd. Şirketi, ...-15-DT-57878 no.lu doğrudan temin kapsamında; ... Ltd. Şti, ... Ltd Şti., ... Ajans (...) ve ... Ltd. Şti, ... Bilişim Ltd ve ... Dijital kopyalama (...), firmalarından fiyat tekliflerinin temin edildiğini, SPOR-15-DT-58486 ve ...-15-DT-57878 doğrudan temin numaralı alımlar kapsamında dosyada teklifleri mevcut firmalardan; ... Dijital Kopyalama Ltd. Şti. firmasına ait gözüken tekliflerin, firma sahibi tarafından düzenlenmediğini, tekliflerdeki imzaların da firma sahibine ait olmadığını, firma tarafından ... Genel Müdürlüğüne herhangi bir teklif verilmediğini, bahse konu tekliflerin sahte olarak düzenlendiğini, ayrıca "... Dijital Kopyalama" başlıklı ... adına düzenlenmiş olan firma teklifindeki imzanın firma sahibine veya yetkilisine ait olmadığını, firma sahibinin Kuruma herhangi bir teklif getirmediğini, geçersiz olan bu teklifin sahte olarak düzenlendiğini, yine ... Ltd. Şti.’ne ait teklif mektubundaki imzanın da firma sahibine veya yetkilisine ait olmadığı, dolayısıyla bu teklifin de geçersiz olduğunu, ...-15-DT-57878 no.lu alım kapsamındaki ... Parti Kongresi flycam çekimi için ... Ltd. Şti.’ ne ait 8.500 TL + KDV tutarında bir teklif olmasına karşılık, ... başlıklı ... San. Tic. Şti olarak, ... Ltd. Şti teklifindeki aynı kaşe bilgilerini taşıyan 8.500 TL + KDV tutarında bir fiyat teklifinin daha bulunduğunu, esasen bu firmaların aynı firma olmasına karşın teklifler üzerindeki imzaların farklı olduğunu, ... Ltd. Şirketine ait dosyalarda mevcut fiyat teklifi ekindeki imzaların firma sahibine veya yetkilisine ait olmadığını, dolayısıyla bu tekliflerin de gerçeğe aykırı düzenlendiğini, SPOR-15-DT-56545,57450 58087 ve ...-15-DT-57878 no.lu alım dosyalarında ... Ajans, ... ve ... Ajans-... adlı firmalardan ayrı ayrı teklif mektubu alınmasına rağmen, ... Ajans (...) adlı tacirden Kurumun satın aldığı diğer hizmetlerin fiilen ... Ajans Ltd. Şti. tarafından yerine getirildiğini, ... adlı tacirin vekili ...'in Kuruma verilen fiyat tekliflerinde imzasının bulunduğunu, ...'in aynı zamanda ... Ajans Ltd. Şti. çalışanı olduğunu, bu hususların dikkate alındığında her üç firmamn/tacirin esasen iç içe geçmiş karşılıklı birbirlerinin işlerini yürüten firmalar olduğunu, bu itibarla bahse konu firma tekliflerinin de gerçek piyasa şartlarını yansıtmadığını, yukarıda doğrudan temin numaraları belirtilen (Temmuz-Eylül 2015 dönemine ait alımlar) alım dosyalarında bulunan teklif mektuplarının ... Başkan Yardımcısı ... aracılığıyla temin edilerek ... Spor Kanal Koordinatörlüğüne intikal ettirildiğini, ... 1. Lig maçları ve programlarda flycam kamera kullanılması kararının Başkan Vekili ...'e ait olduğunu, firmalardan teklif temini ve dolayısıyla işi yapacak firmanın tayini ve hizmet bedelinin tespiti konusunda Başkan Vekili ...'ün bilgisinin bulunduğunun anlaşıldığını, flycam çekim hizmeti alınmadığı halde fatura düzenlenmesi suretiyle firmaya karşılıksız yapılan ödemeler nedeni ile müvekkili kurumun davalı kamu görevlilerinin görevlerinin gereklerine ve mevzuata aykırı nitelikteki ve kurum soruşturma raporunda tespit edilen haksız eylemleri neticesinde dava dilekçesinde ayrıntılı olarak açıkladığı miktarlarda zarara uğratıldığını beyanla herbir davalı kamu görevlisinin farklı miktarlarda sorumlu olmak kaydıyla toplam 673.190,00-TL kurum zararının zararın doğduğu tarihten itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan sorumluluk oranlarına göre müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA:Davalı ... ve ... vekili ayrı ayrı verdiği cevap dilekçelerinde özetle; müvekkillerinin flycam kiralama sürecinde görevinin gereklerine aykırı davranmak ve böylece görevini kötüye kullanmak suretiyle bahse konu hizmetin bölüm başına KDV dâhil 2.360,00 TL rayiç bedel üzerinden alınma imkanı varken yaklaşık dört kat fazla ücret ödenmesine sebep olduğu ve hizmet alınmadığı halde ödeme yapıldığı, kurumun toplamda 673.190,00 TL zarara uğratddığı gerekçesiyle sorumlu olması gerektiği yönünde Soruşturma Raporu düzenlendiğini, bu rapora istinaden işbu davanın açıldığını ve 673.190 TL'nin müvekkillerinden ve diğer davalılardan sorumlulukları oranında müştereken ve müteselsilen tahsilinin istendiğini. davaya esas alınan soruşturma raporunda belirtilen doğrudan temin numaralı hizmet alımlarının usul ve yasaya uygun gerçekleştirildiğini, yapılan kiralamaların her birinin 15.000,00 TL'nin altında olduğundan, herhangi bir teklif alınması zorunluluğu dahi bulunmamakta iken, piyasa araştırması yapılarak ve pazarlık suretiyle yapıldığını, hatta o tarihteki piyasa değerlerinin altında kiralama yapılarak herhangi bir kamu zararına neden olunmadığını, gerçekleşen ve soruşturmaya konu alımların tamamının doğrudan yayın ve program yapım hizmetlerine ilişkin alanlar olduğunu, ... Kurumunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca istisna kapsamında yapacağı mal ve hizmet alanlarında uygulanacak usul ve esasların, ... Kurumunun 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3üncü Maddesinin (G) Bendi Kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Alanlarında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te düzenlendiğini, ...'nin program ve programlarla ilgili mal veya hizmet alanlarının anılan Yönetmelik kapsamında gerçekleştirildiğini, Yönetmeliğin "Alım Usulleri" başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasında; "Bu Yönetmelik kapsamındaki mal ve hizmet atımları, ihale usulüyle veya doğrudan temine olmak üzere iki şekilde yapılabileceği" denildiğini, doğrudan temin yönteminin, Yönetmeliğin 19'uncu maddesinde düzenlenmiş olup; "...idarenin ihtiyaçlarının ilan yapılmaksızın, istek veya isteklilerle idari ve teknik şartlar ile fiyat üzerinde görüşme yapılarak temin edilebildiği usul" olarak tanımlandığını, anılan maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde "Doğrudan yayın ve program yapım hizmetlerine ilişkin her türlü mal ve hizmet alımlarının doğrudan temin ile sağlanacağı hüküm altına alınmış olup ikinci fıkrada, (ç) bendinde belirtilen mal ve hizmet alımları ile ilgili usul ve esaslar Yönetim Kurulu tarafından tespit edilir." düzenlemesi yer aldığını, ... Kurumunun televizyon yapım ve yayın süreçleri ile bu kapsamda ... Kurumunun 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (g) bendi kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Almalarında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi ile ikinci fıkrası uyarınca yapılacak almalara ilişkin esasların Türkiye Radyo-Televizvon Kurumu Televizyon Yapım ve Yayınlarına İlişkin Usul ve Esaslarda düzenlendiğini, Usul ve Esasların "Tanımlar" başlıklı 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde "yapım", "program yapımı" olarak ifade edildikten sonra (i) bendinde "program", "Televizyon ve/veya Yeni Medya yayınları için hazırlanan ya da başka ortamlarda yayınlanmak üzere hazırlanıp televizyon ve/veya Yeni Medya yayınlarında kullanılabilen; drama, eğitim, kültür, müzik, eğlence, tanıtım, belgesel, spor, haber programı, sinema filmi gibi yerli ve yabancı yapımlar" olarak tanımlandığını, Dava konusu alımların tamamı canlı spor ve haber programlarında kullanılan flycam kiralamalarına ilişkin olduğunu, bu alımların doğrudan canlı spor ve haber programına ilişkin olduğunu, bu alımların bir kısmının onay belgesinde alım usulü "4734 sayılı Kamu îhale Kanununun 22. maddesinin (d) bendi kapsamında doğrudan temin yöntemi" olduğu belirtilmesine karşın, bu alımların tamamı Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (g) Bendi Kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Almalarında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamındaki alımlar olduğunu, alımların, istem yazılarında ve dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu Kararı'nda da açık olarak ifade edildiği üzere hepsi "Doğrudan Yayın ve Program Yapım Hizmetlerine İlişkin Her Türlü Mal ve Hizmet Alımı" niteliğinde yapılmış alımlar olduğunu, esas ve Usullerin "Alım yöntemleri, komisyonlar, tekliflerin değerlendirilmesi başlıklı 17 nci maddesine uygun olarak gerçekleştirildiğini, dava konusu alımların tamamının 15.000-TL altında olup piyasa araştırması yapıldıktan sonra ve yazılı teklifler alınarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi üzerine bırakıldığını, Davacının da belirttiği üzere 14.06.2016- 1 sayılı soruşturma raporu gereğince yapılan 2016/172582 Esaslı Savcılık Soruşturması neticelenmediğini, özellikle, maddi hakikate ilişkin olarak yapılacak olan ceza soruşturma ve/veya yargılaması sonucunda verilen bir karar Hukuk Mahkemesi'ni bağlayacağını, yani müvekkillerinin yapmış bulunduğu alımların, usulüne uygun ve hukuka aykırı olmadığının Ceza soruşturması sonucunda ortaya çıkması halinde, işbu dava da dayanılan haksız fiil gerekçesi de hukuken ortadan kalkacağını, bu sebeple ceza soruşturmalarının sonucunun beklenilmesi gerektiği gibi konu ile ilgili olarak davacı kurumun 07.12.2016 tarih ve 2016/11 sayılı Yüksek Disiplin Kurulu Kararının iptali istemi ile açtıkları Ankara 5. İdare Mahkemesi Başkanlığı'nın 2017/456 Esasındaki derdest davanın da beklenmesi gerektiğini, soruşturmacılar tarafından yapılan piyasa araştırmasının teknik konudan uzak kişilerce yapıldığını, teknik verilerin dikkate alınmadığını soruşturmanın usulüne uygun yapılmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Davalı şirket dışındaki diğer davalılar/vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; olayda herhangi bir kusurlu davranışlarının, görev ve yetkileri dışında işlemlerinin, görevlerinin gereklerinde ihmallerinin bulunmadığını, ihtisas sahibi olmayan kişilerden oluşturulan bir komisyon tarafından yapılan ve pek çok aksaklık içeren tekliflerden ve ne şekilde tespit edildiği açıklanmayan bir bedelden hareketle davacının fazla ödeme yapıldığına dair iddiasının dayanaktan yoksun olduğunu, satın alma konusunda yetkilerinin bulunmadığını, davaya konu haksız fiil sorumluluğu için gerekli olan zarar koşulunun gerçekleşmediğini beyanla davanın reddini talep etmişlerdir.
Davalı şirket usulüne uygun davetiyeye rağmen cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece yapılan yargılama sonunda; ..."davalı kamu görevlileri kamu görevlerine ait yetkilerini kullanırken görevlerinin gereklerine aykırı hareket etmeleri durumunda kusurlu eylem ve davranışları sonucunda oluşan kamu zararını tazminle yükümlüdür.
Dosyamızda davacı kurumun teftiş raporunda da saptandığı ve dosyamızda toplanan delller ve bilirkişi raporları ile de ortaya konulduğu üzere; dava konusu kamu zararı doğrudan temin yöntemi ile satın alınan hizmetlerin bedelinin piyasa rayici üzerinde ödenmesi ve birkısım alımayan hizmetlerin bedelinin ödenmesi nedeni ile oluşmuştur. Davalılardan ... dosyaya celp edilen görev belgeleri dikkate alındığında; dava konusu kamu zararının oluştuğu tarihi itibariyle dava konusu doğrudan temin yöntemi ile yapılan hizmet alımlarının yapıldığı tarihi itibariyle fazla ve yersiz ödeme iddialarına konu flycam hizmet alımlarının yapıldığı ... başkanı , davalı ... ise; başkan yardımcısı olarak görev yaptığı tartışmasızdır. Anılan davalıların hukuki konumu itibariyle harcama yetkilisi olmaları ile birlikte dava konusu kamu zararı oluşturan yersiz ödeme belgelerinde olur ve imzaları mevcuttur. Davalılardan ... Şirketinden piyasa rayicinin oldukça üzerinde bir fiyatla alım yapılmasına ve kamu zararının doğmasına gereği gibi piyasa araştırması yaptırmayarak ve bu konudaki denetim görevlerinin de gereğini yerine getirmeyerek neden oldukları sabit olan davalıların sebebiyet verdikleri toplanan deliller ile sabittir. Davacı yan, işbu davada toplam 673.190,00-TL'lik kamu zararının tazminin talep etmiş ise de; sözkonusu zararın 97.500,00-TL'lik kısmının dava tarihinden önce davalı Şirket tarafından tazminen davacıya iade edildiği dosyaya mevcut banka dekontu ile sabittir. Hal böyle iken, davacı tarafından dava konusu kamu zararının kapsamına iade edilen miktarın da dahil edilerek dava açılmasında davacının iade konusu miktar ile sınırlı olarak HMK 114/1-h.m. gereğince dava şartı niteliğindeki hukuki yararının bulunmadığı tartışmasızdır.
Bu nedenlerle, Mahkememiz'ce davalı kamu görevlileri ... ve ... ile yersiz şekilde piyasa rayici üzerinde tespit edilen yüksek fiyat üzerinden fazla ödeme yapılmakla sebepsiz zenginleşen davalı Şirket yönünden benimsenen 4. Bilirkişi heyeti ek raporundaki tespitler ışığında dava konusu 673.190,00-TL kamu zararı talebinden sebepsiz zenginleşmeye neden olunmaması için 97.500,00-TL'nin mahsubundan bakiye 575.690,00-TL'lik kamu zararını anılan davalıların Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4.5 ve 6.m. gereğince herbir faturanın ödeme tarihlerinden itibaren davalı ... ve ... işleyecek yasal faizi, diğer davalı Şirket yönünden ise; avans faizi ile birlikte tazminle yükümlü olduğu kanaatine varılmıştır.
Diğer taraftan, dosyamıza sunulan 4. bilirkişi heyeti asıl ve ek raporu ile diğer bilirkişi raporlarında her ne kadar ... ile ... haricindeki diğer davalıların da hukuken sorumlu oldukları tespitine yer verilmiş ise de; sözkonusu davalıların Haber ve Spor Dairesi Başkan vekili ile başkan yardımcısı konumundaki davalılar ... ve ...'nın verdiği görev talimatlarını yerine getirdikleri, görev ünvanları ve davacı kurumundaki hukuki konumları itibariyle harcama yetkilisinden iletilen hiyerarşik emir ve talimatların gereğini yerine getirdikleri, doğrudan temin sürecinde kontrol ve denetim yetkilerini kötüye kullanarak davacı kurumu zararına görevlerinin gereklerine aykırı eylemlerde bulunarak sebebiyet verdikleri yönünde somut belge ve delil mevcut olmadığı anlaşılmakla; davalılar ... ve ... ile diğer davalı Şirket haricindeki davalılar aleyhine açılan davanın ise; haklılığı kanıtlanamadığından reddi gerekmiştir."... şeklindeki gerekçe ile davanın , davalı şirket, davalı ... ve ... yönünden kısmen kabulüne diğer davalılar yönünden reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu olay hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma sonucu kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiğini, söz konusu kararda müvekkillerinin mevzuattan kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirdikleri ve kurum zararının bulunmadığının belirtildiğini, tespit edilen bu maddi olgunun hukuk hakimini bağladığını, bu sebeple davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkillerinin işlemlerinde bir usulsüzlük olmadığını, kamu zararına neden olmadıklarını, aksi halde dahi zarardan tüm davalıların sorumlu olduğunu, zararın davalılar arasında kusurları oranında paylaştırılması gerektiğini, mahkemece miktar yönünden hükme esas alınan bilirkişi raporunda sorumluluğa ilişkin kısmının dikkate alınmadığını, dava konusu alımların tamamının canlı spor ve haber programlarında kullanılan flycam kiralamalarına ilişkin olduğunu, kiralama bedellerinin 15.000 TL'nin altında olması sebebiyle doğrudan temin yöntemiyle alındığını, bu yöntemin uygulanmasında piyasa araştırması yapılmasının yeterli olduğunu, teklif alınmasına dahi gerek olmadığını, buna rağmen alınan tekliflerin usulüne uygun olmadığının ileri sürüldüğünü, bütün alımların usulüne uygun olarak yapıldığını, soruşturmacılar tarafından yapılan piyasa araştırmasına göre piyasa fiyastının 4 kat üzerinde fiyat gerçekleştiği iddiasının yersiz olduğunu, piyasa araştırmasının gerçekçi olabilmesi için cihazın teknik özellikleri, cihazı kullanacak kişilerin nitelikleri ile il dışı çekimlerde personelin giderlerinin dikkate alınması gerektiğini, ancak soruşturmacılarca bu yönde yapılan araştırmanın yetersiz olduğunu, öncelikle soruştumada fiyat araştırmasını makyöz olarak çalışan bir kişinin yaptığını, ayrıca aradan geçen süre, teknolojik gelişmeler sebebiyle fiyat düşmelerinin dikkate alınması gerektiğini, il dışı çekimlerin değerlendirilmesi gerektiğini, dolayısı ile yapılan piyasa araştırmasının dikkate alınarak zarar oluştuğunun kabulünün yerinde olmadığını, çekim olmadığı iddiasının yersiz olduğunu, sözleşmelerin imzalandığını, çekim alanına ekip ile gidildiğini ancak çekime izin verilmemesi veya hava muhalefeti sebebiyle çekim yapılamadığında yinede ücretin ödendiğini, müvekkillerinin bu çekimlerin yapılmadığını bilmesinin de mümkün olmadığını, gelmeyen görevlilerin gelmiş gibi gösterilmesine ilişkin müvekkilerinin talimatı olmadığını, alınan kurum içi soruşturma raporunun kendi içerisinde çelişkili olduğunu, mahkemece alınan bilirkişi raporlarının da bu raporu tekrardan ibaret olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve talepleri gibi davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, kurum zararının ödetilmesi istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, davanın davalı şirket ile davalılar ... ve ... yönünden kısmen kabulüne diğer davalılar yönünden reddine karar verilmiş, hükme karşı davalılar ... ve ... tarafından yukarıda yazılı sebeplerle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Dairemizce, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, istinaf kanun yoluna başvuran tarafın sıfatı ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen gözetilerek inceleme yapılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu Zararı" başlıklı 71. maddesi'nde kamu zararı "kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır." şeklinde tanımlandıktan sonra d bendinde "İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması" nın kamu zararına neden olacağı belirtilmiştir. Kamu Zararının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6 maddesinin ç bendinde "İlgili mevzuatı gereğince görevlendirilen komisyon veya kişilerce rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması" nın kamu zararına neden olacağı belirtilmiştir.
Kamu görevlerinin sorumluluğu esasen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 49 ve devamı maddelerinde düzenlenen haksız fiil sorumluluğudur. Zira 5018 sayılı Yasada açıkça kasıt, kusur ve ihmalden kaynaklanan eylemler sonucu oluşan zararlardan bahsedilmiştir. Haksız fiil sorumluluğununda tazminat borcunun doğabilmesi için failin kusurlu ve hukuka aykırı bir fiili neticesinde zarar doğmalı ve zarar ile fiil arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır. Türk Borçlar Kanunu'nun 50/1. maddesi gereği de zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22. maddesi, kamunun mal veya hizmet alımlarının doğrudan temin usulü ile yapılmasını düzenlemiş olup, anılan düzenleme gereği doğrudan temin usulü ile yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10. maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilmektedir.
Taraflar arasında davacı kurum tarafından kiralaması yapılan flycamlerin (drone) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 22. maddesinde düzenlenen doğrudan temin usulü ile yapıldığı, kiralamaların doğrudan temin usulü ile yapılmasının hukuka aykırı bir yönü bulunmadığı hususunda uyuşmazlık bulunmadığı gibi, davacıların eylemlerinin kasıtlı olduğu veya bu eylemler sonucunda menfaat temin ettikleri iddia ve ispat edilememiştir.
Taraflar arasında ki uyuşmazlık, yapılan alımlarda davalıların daha az bedelle alım yapabilecek durumdayken özel şirketten daha yüksek bedelle alım gerçekleştirdikleri ve gerekli piyasa fiyat araştırmasını yapmadıkları yönünde tespitte bulunulan soruşturma raporu doğrultusunda davalıların oluşan zararı tazmin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve kurumun zarar miktarı hususundadır.
Şu halde davalıların kusuru, doğrudan temin edilen hizmet alımında yeterli piyasa araştırması yapmamak, denetim görevi olanların bu görevi yeterince yerine getirmemek, zarar ise, kamunun piyasa fiyatının üzerinde alım yapması sebebiyle piyasa fiyatı ile alım yapılan fiyat arasındaki farktır. Bu iki hususun ispat külfeti davacı kurum üzerindedir.
Davacı kurum tarafından yapılan soruşturma raporunda, soruşturma sırasında piyasa araştırması yapıldığı, bu hususta farklı firmalardan teklifler alındığı ve en düşük teklifin KDV dahil 2.360,00 TL olduğu belirtilmiş ve bu fiyatın piyasa fiyatı olduğu kabul edilerek tazmin raporu hazırlanmıştır. Mahkemece alınan tüm bilirkişi raporlarında da bu miktarın piyasa fiyatı olduğu kabulü ile piyasa fiyatının çok üzerinde fiyat ile hizmet alımının yapıldığı belirtilerek kurum zararı hesaplanmış, mahkemece de bu raporlar dikkate alınarak tazminata hükmedilmiştir.
Oysa doğrudan temin usulüyle sağlanan fiyatlar arasında; talep edilen hizmetin kapsamı, süresi ve yükleniciler açışından sağlayacağı avantaj ve külfetlerin gözetilmesi, salt fiyat açısından kıyaslama yaparak ortaya çıkan farka göre kamu zararı oluştuğunun kabulü hukuken geçerli olarak karşılanabilecek bir bilgi ve belgeye dayalı olmadan mümkün değildir. Davacının soruşturma raporu da bu doğrultuda bir bilgi ve belge olarak kabul edilemez. Zira davacının soruşturmacıları tarafından yapılan piyasa araştırmasının ne şekilde yapıldığı, alım yapılan iş ile teknik anlamda aynı özelliklere sahip olup olmadığı, hizmetin sağlanmasında kullanılacak personel sayısı, hizmetin alınacağı yere ulaşım, flaycami kullanacak personelin nitelikleri gibi hususların yeterince detaylandırılmadığı, bu sebeple alımı yapılan hizmet ile aynı olup olmadığı, bir başka anlatımla fiyat teklifi veren firmaların malzeme ve hizmetlerinin uyuşmazlık konusu ihalelere ait teknik şartnamelerde tespit olunan vasıflara uygun olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bu durumda davalıların piyasa araştırmasını yeterince yapmadığı, ayrıca piyasa fiyatının çok üzerinde fiyat ile hizmet alımı yaptığının, buna bağlı olarak kusur ve zararın ispat edildiğinin kabulü hatalıdır.
O halde mahkemece yapılacak iş; soruşturma raporuna esas alınan fiyat araştırmaları ile alım yapılan fiyat araştırmalarına ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile fiyat teklifleri, ayrıca aynı dönem veya yakın dönemde davacının başka birimleri tarafından yapılan flycam kiralamaları varsa bunların ihale evrakları getirtildikten sonra, kiralama yapılan döneme ilişkin Ticaret Odalarından veya varsa ilgili meslek kuruluşlarından temin edilecek piyasa rayiç bedeller de dosyaya kazandırılarak, tüm tekliflerin (alım yapılan ve soruşturma raporunda alınan tekliflerle varsa başka birimlerce yapılan sözleşmelerin) teknik özellikleri, flycam kullanacak kişilerin sayısı ve nitelikleri, ulaşım, konaklama gibi giderlerin olup olmadığı, fiyat teklifi veren firmaların malzemelerinin uyuşmazlık konusu ihalelere ait teknik şartnamelerde tespit olunan vasıflara uygun olup olmadığı hususları denetime elverecek şekilde karşılaştırılıp detaylandırılarak ve piyasa rayiçleri de dikkate alınarak zarar kapsamının alanında uzman bilirkişi heyetinden alınacak rapor ile belirlenmesi, en ucuz fiyatın piyasa değeri olduğunun kabul edilemeyeceği de gözetilerek alım yapılan fiyat ile piyasa fiyatı arasında fahiş fiyat farkının olup olmadığı, bu bağlamda zararın oluşup oluşmadığı ve davalıların piyasa araştırmasını yeterince yapıp yapmadıkları, piyasa araştırması yapma görevi bulunmayan davalıların denetim görevini tam olarak yapıp yapmadıkları değerlendirilerek sonucuna göre taraflar lehine oluşan usulü kazanılmış haklarda gözetilmek suretiyle bir karar vermekten ibarettir.
22/07/2020 tarihli ve 7251 sayılı Yasa ile değişik HMK'nın 353/1-a-6. maddesinde; "Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması" halinde bu bent uyarınca bölge adliye mahkemesinin, esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine duruşma yapmadan kesin olarak karar vereceği yönünde düzenleme getirilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalıların istinaf başvurularının kabulü ile 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına, yukarıda ilkeler çerçevesinde araştırma ve değerlendirme yapılması için dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kaldırma nedenine göre tarafların diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına dair aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1)Davalılar ... ve ...'nın istinaf başvurularının duruşma yapılmadan KABULÜ ile Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/12/2022 gün ve 2017/301 Esas, 2022/957 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinin 1. fıkrası (a) bendinin 6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2)Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine,
3) Davalı tarafça yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilgilisine iadesine,
4)Temyizi kabil olmayan bu kararın, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/3.maddesi gereğince; ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkarılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kesin olmak üzere 19/03/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 19/03/2025
Başkan
e-imza
Üye
e-imza
Üye
e-imza
Katip
e-imza