T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/891 - 2025/72
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/891
KARAR NO: 2025/72
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03.04.2024
NUMARASI: 2023/866 Esas 2024/253 Karar
DAVACI:
VEKİLİ:
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 23.01.2025
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ: 20.02.2025
İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacı vekili, 22.04.2016 tarihinde davalı ...'in işleteni olduğu, davacı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı olay yerini terk eden firari sürücünün idaresindeki ... plakalı aracın ... plakalı araca çarpması, bu aracın da savrularak ... plakalı araca ve daha sonra orta refüje çarpması sonucu çok taraflı ölümlü, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, olay yeri terk/firari sürücünün trafik kazasında %100 oranında kusurlu olduğunu, davalının ... plakalı aracın sahibi ve işleteni olduğunu, kaza sonucu vefat eden ...'un hak sahiplerine destekten yoksun kalma tazminatı olarak 09.03.2017 tarihinde 109.907,00 TL tazminat ödendiğini, KTK ve ZMMS Poliçe Genel Şartnamesi gereği davacının sigortalısına rücu hakkı doğduğunu, yapılan ödemenin tahsili için davalı aleyhine Ankara 5. İcra Dairesi'nin 2018/5253 Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, zamanaşımı itirazı bulunduğunu, davanın hukuka aykırı ve haksız talep içerdiğinden reddi gerektiğini, uyuşmazlık konusu ... plakalı aracın uzun süreli kiralama yoluyla ... ... Araç Kiralama San. ve Tic. Ltd. Şti'ne kiralanmış olduğunu, davalının işleten sıfatı bulunmadığından davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davalının ... plakalı aracının Ankara 38. Noterliği 2016/08727 yevmiye numaralı kira sözleşmesi ile 11.03.2016 tarihinde 1 yıllığına kiraya verildiğini, davalının noter huzurunda aracını kiralama sözleşmesi yaptığını, adi bir kira sözleşmesi ile aracın kiraya verilmediğini, dolayısıyla davalının sonradan bu sözleşmeyi imzalama veya düzenlemesi ihtimali bulunmadığını, kazadaki tarafların kusur oranının tespiti gerektiğini, rücu şartlarının gerçekleşmediğini, sadece olay yerini terkin hasarın teminat kapsamı dışında bırakılması için yeterli olmadığını, aracın kiralandığı ... ... Araç Kiralama şirketinden aracın olay tarihinde kimin kullanımında olduğunun tespiti gerektiğini, davacının rücu şartlarının oluştuğunu ispatlaması talepleri bulunduğunu, davalıya ihbar yapılmaksızın yapılan ödeme nedeniyle sorumluluğu bulunmadığını, ödeme yapılan 3. Kişinin maluliyetinin araştırılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini, %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, ... plakalı hususi aracın davalı adına kayıtlı iken, davalı ile dava dışı kiracı ... ... Araç Kiralama Şirketi arasında Ankara 38. Noterliğinin 11.03.2016 tarih, 08727 yevmiye sayılı kira sözleşmesi ile dava dışı şirkete kiraya verildiği, kira süresinin 1 yıl olduğu, davacıya 10.03.2016-2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ZMMS poliçesi ile sigortalı olan davalıya ait olan ... (...) plakalı aracın 11.03.2016 başlangıç tarihli sözleşme ile 1 yıl süre ile ... ... Araç Kiralama Ltd. Şti.'ye kiralanarak adı geçenin fiili hakimiyetine bırakılmış olduğunun dosya içerisindeki belgeler, Ankara İl Emniyet Müdürlüğü'nden celp edilen KABİS kayıtları ve ceza dosyası kapsamında alınan ifadelerden anlaşıldığı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesindeki yasal düzenleme dikkate alındığında sigortalı aracın araç maliki tarafından bir başka kimseye uzun süreli kiralama ile bırakılması halinde artık araç üzerinde fiili hakimiyeti kalmayacağından ilgili aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin, uzun süreli kiralayanın, işleten sıfatıyla, davacı tarafından yapılan ödeme kapsamında meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerektiği, bu nedenle davalının sigortalı araç maliki olarak sorumluluğunun bulunmayacağı belirtilerek davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf kanun yolu başvurusu yapılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
1-Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, maddi meselenin takdirinde hata yapılarak eksik incelemeye dayalı hüküm kurulduğunu, şirket nezdinde 4101600545692 nolu Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı davalı/borçlu ...'in maliki olduğu, dava dışı olay yeri terk/firari sürücünün sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın 22.04.2016 tarihinde, çok araçlı, yaralanmalı, maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmesine sebebiyet verdiğini, işletene yönelik yapılan tespitlerin dava konusu olmadığını, poliçe gereği şirketin sigortalısı olan davalıya rücu edebileceğini, davanın konusunun haksız fiilden kaynaklanan rücu değil, sözleşmeden (poliçe) kaynaklanan rücu davası olduğunu, sigorta sözleşmesinin tarafı olan davalı/borçludan aracın ehliyetsiz kullanılması ve sürücünün kaza sonrası olay yerinden firar etmesi nedeni ile tazminat talep edildiğini, kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigortalı adına kayıtlı olduğunu, davalı ile şirket arasındaki sigorta sözleşmesinin devam ettiğini, uzun dönem araç kiralama anlaşması incelendiğinde de kazaya karışan aracın kira konusu olduğuna dair herhangi bir bilgiye ulaşılamadığını, davalının işleten sıfatıyla sorumluluğunun devam ettiğini, davaya konu trafik kazasına neden olan aracın kira sözleşmesinin geçerli olduğu kabul edilse dahi Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da sigorta şirketinin poliçe gereğince ancak kendi sigortalısına rücu edebileceğinin açıkça belirtildiğini, Karayolları Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik Sigortası) Genel Şartlarının B.4.d maddesi ve KTK'nın 48. Maddesi ile sigortacıya kendi âkidine rücu hakkı tanındığını, sigortacının davayı ancak kendisiyle sözleşme yapan kişiye karşı açabileceğini, davalı ve ihbar olunanlar arasında işletenin kim olduğunun yalnızca iç ilişkilerini ilgilendirdiğini, meydana gelen kaza sonucunda dava dışı ...'un ölümü nedeniyle 109.907,00- TL tazminat ödemesinin 30.01.2017 tarihinde sigorta poliçesi kapsamında ilgilisine yapıldığını belirterek mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
2-Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, görevli olan Ankara 13.Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yapılan yargılama sonucunda davalı taraf lehine görevsiz mahkemede yapılan yargılamaya ilişkin vekalet ücretine dair hüküm kurulmadığını, emsal Yargıtay kararlarıyla da sabit olduğu üzere görevsizlik nedeniyle Ticaret Mahkemesine gelen dosyada görevsizlik kararı için ayrıca vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2014/17303 E. ve 2014/13943 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere görevsizlik kararı sebebiyle görevli mahkemede yargılama gideri ve vekalete ücretine hükmedileceğini, görevsizlik kararını veren mahkemede kendini vekille temsil eden davalı tarafa vekalet ücretinin hükmedilmesi gerektiğini, davalı taraf lehine eksik vekalet ücretine hükmedilmiş olduğunu ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca resen gözetilmesi gereken hususlar ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;
Davacı vekili, 22.04.2016 tarihinde davacı şirkete zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı, davalı adına kayıtlı aracın karıştığı trafik kazası sonucu vefat eden ... yakınlarına davacı şirket tarafından destekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle ödenen bedelin sigortalıdan rücu hakkının bulunduğunu, ödemenin tahsili için başlatılan icra takibine davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiş, Ankara 14. Tüketici Mahkemesi'nin 26.10.2023 tarih, 2022/371 E. 2023/525 K. sayılı kararı ile görevsizlik kararı verilerek dosyanın tevzi edildiği mahkemece davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
2918 sayılı KTK'nın 95. maddesi gereğince sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir.
Dava konusu kaza 22.04.2016 tarihinde meydana gelmiş, sigorta şirketi ile davalı ... arasındaki zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi 10.03.2016 - 10.03.2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlenmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık sigorta sözleşmesine aykırılık nedeniyle açılan rücuen tazminat davası olduğundan rücu şartlarının oluşup oluşmadığının sözleşmenin düzenlendiği tarihte yürürlükte olan poliçe genel şartlarına göre belirlenmesi gerekir. Bu nedenle rücu şartlarının belirlenmesinde 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının nazara alınması gereklidir.
Poliçe tanzim tarihinde yürürlükte bulunan Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c)Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d)Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e)Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.
Davacı sigorta şirketi ile davalı arasındaki ilişki sigorta sözleşmesinden kaynaklanan bir ilişki olup sözleşme ayakta durduğu sürece hüküm ifade eder. Taraflar arasında düzenlenen sigorta sözleşmesi gereğince zarar gören üçüncü kişinin zararının ödeyen sigorta şirketi sözleşmenin tarafı olan sigortalıya karşı sözleşme hükümlerine aykırılık nedeniyle poliçenin eki niteliğindeki Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 maddesinde belirtilen şartların varlığı halinde rücu edebilir.
Buna göre; sözleşme ilişkisinden kaynaklanan rücu hakkının sigortacı tarafından sigorta sözleşmesinin tarafı yani akidi olan sigortalıya karşı ileri sürebileceğinden davacı sigorta şirketi, söz konusu davayı ancak kendisi ile sözleşme yapan kişiye karşı açabilir. Taraflar arasında düzenlenen zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinde davalı ... sigortalı olarak sözleşmenin tarafı olduğu, dava konusu kaza tarihi itibarı ile davacı ile davalı arasındaki sözleşme ilişkisinin halen devam etmekte olduğu gözetildiğinde mahkemece sigorta poliçesinin tarafı olan davalı sigortalıya karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş olması isabetli görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin tarafı sigortalıya karşı akde aykırılık nedeniyle açıldığı gözetilerek davanın esasına girilip davacı sigorta şirketinin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre sigortalısına rücu şartlarının oluşup oluşmadığı değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davanın hukuki nitelendirmesinde hata yapılarak işletenin sorumluluğuna ilişkin KTK'nın 85 ve 3. Maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmadığından davacının istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.nın 353/1.a.6. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden inceleme yapılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebeplerine göre davalı vekilinin istinaf sebeplerinin incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, kaldırma sebeplerine göre davalı vekilinin tüm istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
2-Taraflarca yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilgilisine iadesine,
3-İstinaf yoluna başvuran taraflarca yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yeniden yapılacak yargılamada dikkate alınmasına,
4-Karar tebliği, harç ve gider avansı iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 23.01.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.