T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/538 - 2025/627
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/538
KARAR NO : 2025/627
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 01.02.2023
NUMARASI : 2021/758 Esas 2023/68 Karar
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali (Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 08.05.2025
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ : 02.06.2025
Mahalli mahkemesince verilen karara karşı asıl ve birleştirilen davada davalı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Asıl davada davacı vekili, 29.05.2020 tarihinde davacının zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, davalının sigortalısı olduğu ... plakalı aracın olay yerini terk eden sürücüsünün duran trafikte ön ilerisindeki ... plakalı araca arkadan çarpması ile ... plakalı aracın çarpmanın etkisi ile ön kısımlarını önünde duran ... plakalı aracın arka kısımlarına çarptığını, ... plakalı aracın da bu çarpmanın etkisi ile ön kısımlarını önünde yaya geçidinde duran ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu meydana gelen zincirleme trafik kazasında hasar gören ... plakalı araç sahibi ... tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu'nun 13.3.2021 tarih, 2020/111089 E., 2021/29443 K. Sayılı kararına istinaden başlatılan Ankara 2. İcra Müdürlüğü’nün 2021/3724 E. Sayılı dosyasına 17.06.2021 tarihinde 57.567,47 TL ödendiğini, ... plakalı araçta oluşan 18.200,00 TL hasar bedelinin 25.09.2020 tarihinde aracın kasko sigortası poliçesini düzenleyen ... sigorta AŞ ye ödendiğini, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle davacı şirketin davalıya rücu koşullarının oluştuğunu belirterek rücuen tazminat alacağının tahsili için Ankara 27. İcra Müdürlüğü’nün 2021/8591Esas sayılı dosyası ile davalı hakkında başlatılan takibe itirazın iptali ile icra takibinin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl davada davalı vekili, zamanaşımı itirazları bulunduğunu, kazaya sebebiyet veren ...'ın davalının sürücüsü veya eylemlerinden sorumlu kişi olmadığını, davacının tazminatın azaltılması veya kaldırılmasını sağlayabileceği oranda davalıya rücu edebileceği halde davacının bu yönde bir delile dayanmadığını, davacının dava konusu takip dışında Ankara 27. İcra Müdürlüğü’nün 2021/18974 Esas sayılı başlatmış olduğu takip de bulunduğunu, davacının poliçe teminat limiti üzerinde tazminat talep ettiğini, talep edilen tutarların hasarlarla ve rayiç bedellerle uyumlu olup olmadığının araştırılması gerektiğini, davanın kaza sırasında araç sürücüsü olan ...’a ihbar edilmesini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleştirilen davada davacı vekili, 29.05.2020 tarihinde davacının zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, davalının sigortalısı olduğu ... plakalı aracın olay yerini terk eden sürücüsünün duran trafikte ön ilerisindeki ... plakalı araca arkadan çarpması ile ... plakalı aracın çarpmanın etkisi ile ön kısımlarını önünde duran ... plakalı aracın arka kısımlarına çarptığını, ... plakalı aracın da bu çarpmanın etkisi ile ön kısımlarını önünde yaya geçidinde duran ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu meydana gelen trafik kazasında ... plakalı aracın hasar gördüğünün, aracın kasko sigortası poliçesini düzenleyen ... Sigorta AŞ’ye 24.800,00 TL hasar bedeli ödendiğini, sigortalı araç sürücüsü olay yerini terk ettiğinden davalının tazminattan sorumlu olduğunu belirterek Ankara 27. İcra Müdürlüğü’nün 2021/18974 Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleştirilen davada davalı vekili, rücu şartlarının gerçekleştiğine dair somut delil bulunmadığını, dava konusu maddi zarar nedeniyle davacının rücu hakkı bulunmadığını, davacı tarafın tazminatın kaldırılması ve azaltılması yönünde davacı tarafça delile dayanılmadığını, davacının sigorta teminat limitini aşar şekilde rücu talebini kabul etmediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
Mahkemece toplanan delillere göre; asıl ve birleşen davadaki talebin davalı şirkete ait olup davacı tarafından trafik sigorta poliçesi düzenlenen aracın karıştığı kaza sonucu hasarlanan araç sahibine davacı tarafından yapılan ödemenin davalı sigortalının araç sürücüsünün genel şartlara aykırı şekilde kaza yerini terk ettiği gerekçesi ile davalıdan tahsili amacı ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, davalı şirket adına kayıtlı ... plaka sayılı kamyon niteliği ile trafikte kayıtlı araç için davacı sigorta şirketi tarafından 20.11.2019 - 20.11.2020 tarihleri aralığında koruma sağlayan zorunlu trafik sigorta poliçesi düzenlendiği, davacı tarafından ... plaka sayılı araç için 17.06.2021 tarihinde 57.567,47 TL, ... plaka sayılı araç için 25.09.2020 tarihinde 18.200,00 TL, ... plaka sayılı araç için 31.08.2021 tarihinde 24.800,00 TL ödeme yapıldığı, Ankara 27. İcra Müdürlüğü' nün 2021/8591 E. sayılı icra takibi ile toplam 78.599,10 TL'nin tahsilini, Ankara 27. İcra Müdürlüğü' nün 2021/18974E. sayılı icra takibi ile toplam 26.154,32 TL'nin tahsilini talep ettiği, sürücüsü olay yerini terk eden ... Plakalı aracın 13 metre fren izi ile duramayarak aracın ön kısımlarını önünde duran ... plakalı araca arkadan çarpması ile ... plakalı aracın bu çarpmanın etkisi ile ön kısımlarını önünde duran ... plakalı aracın arka kısmına çarptığını, ... plakalı aracın da bu çarpmanın etkisi ile ön kısımlarını önünde yaya geçidinde duran ... plakalı arka kısımlarına çarpması sonucu trafik kazasının meydana geldiği, uzman makine mühendisi bilirkişi raporunda kazanın oluşumunda davacıya sigortalı ... plakalı araç sürücüsünün %100 oranında asli kusurlu olduğu, dava dışı ..., ..., ... plakalı araç sürücülerinin kusursuz olduğu, sigortalı araç sürücünün belirtilen gereklilikleri yerine getirmeyerek dosya muhtevasına göre zorunluluk gerektiren bir durum da olmadan olay yerine resmi görevliler çağrılmadan olay yerinde tutanak tutulmadan olay yerini terk ettiği, davacı tarafından ödeme belgeleri dosyaya sunulan 57.567,47 TL, 18.200,00 TL ve 24.800,00 TL'yi davalıdan talep edebileceğinin tespit edildiği belirtilerek asıl davanın kabulü ile davalının Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2021/8591 Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin 57.567,47 TL asıl alacak ve 581,19 TL işlemiş faiz, 18.200,00 TL asıl alacak ve 2.250,44 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 78.599,10 üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi uygulanmak sureti ile takibin devamına, Birleşen Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/173 Esas sayılı dosyasında davanın kabulü ile davalının Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2021/18974 Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin 24.800,00 TL asıl alacak ve 1.354,32 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 26.154,32 üzerinden devamına, asıl alacağına takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi uygulanmak sureti ile takibin devamına karar verilmiş karara karşı asıl ve birleştirilen dosyada davalı vekili tarafından istinaf kanun yolu başvurusu yapılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Asıl ve birleştirilen dosyada davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, olay yerini terk etmenin bedeni zararlarda rücu imkanı sağladığını, dava konusu zararın maddi zarara ilişkin olduğunu, ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın davalı şirket çalışanı veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişi olmadığını, davacı tarafın davalıya rücu hakkının bulunmadığı, olay yerini terk etmesinin tek başına rücu sebebi olmadığını, davalı sürücüsü ağır kusurlu olmamasına rağmen davacı aleyhine karar verildiğini, sigorta poliçesine göre kaza başına maddi tazminat sigorta limiti 78.000,00 TL olduğu halde kazaya karışan araç sahiplerine ödediği toplam tutarın 100.567,47 TL olduğunu, teminat limitlerini aşan tutardaki ödemelerden davalının sorumluluğu bulunmadığını ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;
Asıl ve birleştirilen dava, Karayolları Zorunlu Sorumluluk Sigortası kapsamında sigortalı aracın üçüncü kişiye verdiği zarar nedeniyle yapılan ödemenin Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre sigortalıdan rücuen tahsili istemi ile yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili, 29.05.2020 tarihinde davacı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı araç ile meydana gelen zincirleme trafik kazası sonucu zarar gören araçlar için davacı tarafından ödeme yapıldığını, sigortalı araç sürücüsünün kazadan sonra olay yerini terk ettiğinden davalı sigortalıya rücu şartlarının oluştuğunu belirterek asıl davada ... ve ... plakalı araçlar için yapılan ödemelerin rücuen tahsili için Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2021/8591 Esas sayılı, birleştirilen dava dosyasında ... plakalı araç için yapılan ödemenin rücuen tahsili için Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2021/18974 Esas sayılı dosyası ile davalı hakkında başlatılan takibe itiraz edildiğini belirterek itirazın iptali ile icra takibinin devamına karar verilmesini talep etmiş, mahkemece asıl ve birleştirilen davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sigorta sözleşmesine dayalı rücu davalarında, tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olması nedeniyle, poliçe ve poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte olan ve sigorta poliçesinin eki niteliğinde bulunan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın dikkate alınması gerekir.
Dava konusu olayın 29.05.2020 tarihinde meydana geldiği, davacı sigorta şirketi tarafından zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin 20.11.2019 - 2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlendiği ve sigortalının davalı ... Turizm Otomotiv Nak. Taah. Tic. Ltd.Şti. olduğu yargılama aşamasında ünvan değişikliği ile şirketin ... Ulaşım Hizmetleri ve Filo Kiralama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ünvanını aldığı anlaşılmıştır.
Poliçe tanzim tarihinde geçerli olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarından sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c)Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d)Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e)Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.
Somut olayda, kazadan sonra düzenlenen 29.05.2020 tarihli kaza tespit tutanağında sürücüsü firar eden ... plakalı aracın Hacı Bayram Veli Üniversitesi önüne geldiğinde her ne kadar fren tedbiri alsa da yerlerin de ıslak olması nedeni ile 13 m fren iziyle duramayarak aracının ön kısımlarını önünde duran ... plakalı araca arkadan çarpması ile bu aracın çarpmanın etkisiyle ön kısımlarını önünde duran ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması, bu aracın da çarpmanın etkisiyle yaya geçidinde duran ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu maddi hasarlı yaralamalı trafik kazasının meydana geldiği, kazanın oluşumunda sürücüsü firar eden ... plakalı aracın KTK'nın 52/1-c maddesini ihlal ettiği, diğer araçların kural ihlali bulunmadığının belirtildiği, aralarında makine mühendisi bilirkişinin bulunduğu bilirkişi heyetinden alınan 12.12.2022 tarihli raporda kazanın meydana gelmesinde arkadan çarpma kuralını ihlal eden sigortalı araç sürücüsünün % 100 oranında kusurlu olduğu, diğer araç ve sürücülerinin kusursuz olduğu tespit edilmiştir.
Dosya kapsamında, kazada zarar gören ... plakalı ... marka, ... okul otobüsünün maliki ... tarafından Sigorta Tahkim Komisyonu'na davacı ... Sigorta AŞ aleyhine yaptığı 04.12.2020 tarih 2020.E.111089 sayılı başvuru sonucu 13.03.2021 tarih, K-2021/29443 sayılı karar ile 126.078,79 TL oluştuğu tespit edilen araç hasarından başvuran tarafından ıslah edilen 39.000,00 TL'nin aleyhine başvurulandan tahsiline karar verilmiş, davacı sigorta şirketinin 29.03.2021 tarih, 2021.İ.10826 sayılı başvurusu üzerine 13.04.2021 tarih, 2021/İHK-10418 sayılı İtiraz Hakem Heyeti Kararı ile hakem heyeti kararına karşı yapılan itirazın vekalet ücreti yönünden kabulü, hasar bedeli yönünden reddine kesin olarak karar verilmiştir. Kazada zarar gören ... plakalı ... marka 2012 model aracın kaza tarihi ikinci el rayiç değeri olarak hesaplanan 75.000,00TL'den sovtaj bedeli olan 56.800,00TL'nin mahsubu ile 18.200,00TL'nin araç sahibi ile aracın kasko sigorta şirketi olan ... Sigorta arasındaki mutabakat ile pert işlemine tabi tutularak ... Sigorta AŞ tarafından 18.200,00 TL hasar tazminatı ödendiği, ... plakalı ... marka 2013 model aracın ise ikinci el rayiç değeri olan 170.000TL'den hasarlı haldeki sovtaj değeri 95.200 TL olduğu, araç sahibi ile aracın kasko sigorta şirketi olan ... Sigorta AŞ arasındaki mutabakat ile pert işlemine tabi tutularak ... Sigorta AŞ tarafından 74.800.00 TL hasar tazminatı ödendiği, bilirkişi raporuyla ... ve ... plakalı araçlar için davacı tarafından ödenen hasar tazminat miktarının uygun olduğunun bildirildiği, ... plakalı araç için STK kararı ile hasar bedelinin kesinleştiği, kaza tarihi Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk sigortasının Otobüs (sürücü dahil 31 ve üstü koltuk) araçlar için poliçe teminat limiti araç başı 41.000,00 TL, kaza başı 82.000,00 TL olduğu, davacı tarafından asıl ve birleştirilen dava dosyasında asıl alacak olarak rücuen tahsili talep edilen hasar bedelleri (39.000,00 TL+18.200,00 TL+ 24.800,00 TL) toplamının trafik sigortası teminat limiti dahilinde kaldığı anlaşılmakla davanın kabulüne karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, kazadan sonra dava dışı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiği, ZMMS Genel Şartları B.4.f. maddesi gereğince davacının, sigortalısına rücu hakkı bulunduğu, rücu edilecek gerçek zararın konusunda uzman bilirkişiler tarafından hesaplanmış olduğu, dosya içeriğine kararın dayandığı delillerle gerektirici nedenlere delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1.b.1maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Asıl ve birleştirilen dosyada davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince asıl ve birleştirilen dosya davalısından alınması gereken 7.155,71 TL istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 1.788,92 TL'nin mahsubu ile kalan 5.366,79 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir olarak kaydedilmesine,
3-Başvuran taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Taraflarca yatırılan delil ve gider avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-Karar tebliği, harç mahsup, iade ve tahsil işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK.nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 08.05.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.