T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/402 - 2025/679
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/402
KARAR NO : 2025/679
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 27.12.2022
NUMARASI : 2018/418 Esas 2022/939 Karar
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
KARAR TARİHİ : 16.05.2025
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ : 22.05.2025
İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili, davalı ... Sigorta Şirketi vekili, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Makina İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacılar vekili, 07.03.2018 tarihinde davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti’ye ait olup davalı ... idaresindeki, davalı ... Sigorta AŞ’ye zorunlu mali sorumluluk sigortası ile davalı ... Sigorta Şirketine ihtiyari mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ... plakalı otobüsün yola aniden çıkan köpeğe çarpmamak için manevra yaptıktan sonra aynı istikamette seyreden dava dışı sürücü idaresindeki çekici ve yarı römorka çarpması sonucunda meydana gelen kazada davacı ...’nun eşi, ... ve ...’nun babası, ... ve ...’nun oğlu, diğer davacıların kardeşi olan ...’nun vefat ettiğini, kazanın meydana gelmesinde davalıların %100 oranında kusurlu olduğunu, müteveffanın kaza tarihinde davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti’de aylık net 3.500,00 TL maaşla çalıştığını, ...’nun vefatı ile eşinin destekten yoksun kaldığını, ayrıca davacıların manevi olarak zarar gördüğünü belirterek, davacılar için toplam 270.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılar ... ve ... Turizm İşletmeleri Ltd. Şti. den tahsiline, davacı ... için fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının olay tarihinden itibaren faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş, yargılama sırasında maddi tazminat talebini 257.133,42 TL olarak ıslah etmiştir.
Davalı ... Sigorta AŞ vekili, davanın zamanaşımı süreleri geçtikten sonra açıldığını ve zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti, poliçede yazılı özel şartlar ve Genel Şartlar kapsamı ile sınırlı olduğunu, zarar görenlerin kaza nedeniyle uğradığı gerçek maddi zararın tespiti ve sigortalının kusuru oranında gerçek zararın tazmininin esas olduğunu, söz konusu kaza nedeniyle davalı şirket tarafından dava öncesi davacı ... adına 180.734,03-TL ödeme yapıldığını, kusur oranlarının tespiti için kusur raporu alınması gerektiğini, yapılan ödeme ile sorumluluğun sona erdiğini bildirerek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... vekili, meydana gelen kazada davalının kusuru bulunmadığını, kaza tutanağı ve şahit beyanlarında da belirtildiği gibi davalının önüne çıkan köpeğe çarpmamak için manevra yapması sonucu kazanın meydana geldiğini, davacıların istemiş olduğu manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, kaza sonucu vefat eden kişinin yedek şoför olmasına rağmen otobüsün muavin koltuğunda emniyet kemeri takılı olmadan oturduğunu, kendi kusurunun da mevcut olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Turz. Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti vekili, davalı şirketin kazada kusurunun mevcut olmadığını, dava konusu kazanın, davalı şirkete ait otobüsün önüne aniden köpek fırlaması sonucunda meydana geldiğini, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün de kazada kusurunun mevcut olduğunu, ayrıca söz konusu kazada başıboş köpeği toplamayan Bakanlıkların da kusurunun bulunduğunu, kusur incelemesi sırasında bu hususun da gözden kaçırılmaması gerektiğini, davacıların dava dilekçesinde müteveffanın asgari ücret üzerinde bir ücretle çalıştığını iddia ettiklerini, maaş bordrosunu ekte sunduklarını, iddianının yerinde olmadığını, söz konusu kaza sebebiyle davacılara SGK tarafından bir gelir bağlanmışsa bunun araştırılarak hesaplanacak tutardan mahsup edilmesi gerektiğini, davacılar tarafından talep edilen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddinisavunmuştur.
Davalı ... Sigorta Şirketi vekili, ibraname ve sulh anlaşması ile davacı taraf ile sulh olduğunu, sulh anlaşması nedeniyle davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, davacılar vekili tarafından 02.12.2022 tarihli dilekçesi ile manevi tazminat taleplerinden feragat edildiği, maddi tazminat talebi yönünden aktüer bilirkişi tarafından ibraz edilen 09.09.2022 tarihli bilirkişi raporundaki tespit ve hesaplamalar esas alınarak davacıların manevi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle ayrı ayrı reddine, davacı ...'nun maddi tazminat talebinin kabulü ile 257.133,42 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılar ... Turizm Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti ve ... yönünden kaza tarihi olan 07.03.2018 tarihinden itibaren, diğer davalılar ... Sigorta A.Ş ve ... Sigorta A.Ş yönünden kısmi ödeme tarihi olan 24.05.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (Davalı ... Sigorta A.Ş'nin sorumluluğu ödemeler ile birlikte poliçe limiti olan 330.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hükme karşı davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı ... Sigorta AŞ vekili istinaf dilekçesinde, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacıya SGK tarafından yapılan ödemenin peşin sermaya değerinin teminat limitinden tenzili gerekirken toplam zarar hesabından tenzil edilmesinin yerinde olmadığını, davalı sigorta şirketinin bakiye poliçe limitinin 81.469,31 TL olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda % 0 teknik faiz kullanılanak hesaplama yapıldığını, müteveffanın gelirinin asgari ücretin 2,41 katı olarak belirlendiğini, asğari ücretin üzerinde gelirin kabulünün mümkün olmadığını, davadan önce yapılan ödeme nedeniyle tüm zararın karşılandığını, ödeme tarihindeki verilere göre hesaplama yapılması gerektiğini, davalı sigorta şirketinin temerrüde düşürülmediğini belirterek istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Davalı ... Sigorta Şirketi vekili istinaf dilekçesinde, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun zorunlu mali sorumluluk sigortası teminat limitinin üzerinde kalan zararlar bakımından sorumlu olduğunu, davacı tarafa yapılan ödeme ile zararın karşılandığını, davalı sigorta şirketinin sorumluluğu bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğunu, asgari ücret esas alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, destek ilişkisinin tespit edilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde, kazanın meydana gelmesinde davalının kusuru bulunmadığını, aksine davalının elinden gelen tüm çabayı gösterdiğini, önüne çıkan köpeğe çarpmamak için manevra yapması sonucunda kazanın meydana geldiğini, tazminat talebinin fahiş olduğunu, müteveffanın yedek sürücü olmasına rağmen otobüsün muavin koltuğunda emniyet kemeri takılı olmadan oturduğunu ve kendi kusuru mevcut olduğunu, davanın reddedilen kısmı yönünden lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Davalı ... Turzm Otobüs Ltd.Şti vekili istinaf dilekçesinde, davacılar ile dava dışı sigorta şirketi arasanda arabuluculuk anlaşmasına varıldığını ve anlaşma gereği davacılara 175.000,00 TL maddi tazminat ödendiğini, davacının arabuluculuk anlaşma tutanağı ile tüm haklarını aldığını kabul ettiğini ve haklarından feragat ettiğini, kazada vefat eden desteğin müterafik kusuru ile dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü ve İçişleri Bakanlığının da kusurunun incelenmesi için rapor alınması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda tazminat hesabında maddi hataya düşüldüğünü belirterek istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca resen gözetilmesi gereken hususlar ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;
Davacılar vekili, 07.03.2018 tarihinde davalıların sürücüsü, işleteni, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olduğu ... plakalı otobüsün dava dışı sürücü idaresindeki çekici ve römorka çarpması sonucunda otobüste bulunan davacıların desteği ...'nun vefat ettiğini, müteveffa ...'nun kaza tarihinde davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Ltd. Şti'de çalıştığını belirterek destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat taleplerinde bulunmuş, mahkemece manevi tazminat taleplerinin feragat nedeniyle reddine, davacı ...'nun maddi tazminat talebinin kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Dosya içeriğinden 07.03.2018 tarihinde meydana gelen kazaya karışan ... plakalı otobüsün davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti adına kayıtlı olduğu, davalı şirket vekili tarafından 04.09.2019 tarihli dilekçe ekinde kazada vefat eden ...'ya ait 2018 yılı Mart ayı maaş bordrosunun ibraz edildiği ve müteveffanın davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti'de çalıştığı, SGK Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 01.10.2018 tarihli yazısı ile müteveffanın 07.03.2018 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda hak sahiplerine bağlanan gelirlerin bildirildiği anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK’nın “Dava Şartları” başlıklı 114/1-c bendinde “Mahkemenin görevli olması” dava şartları arasında sayılmış, aynı Kanun’un “Dava şartlarının incelenmesi” başlıklı 115/1. maddesinde “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” düzenlemelerine yer verilmiş ve devamında dava şartı noksanlığının tespiti halinde uygulanacak hükümler düzenlenmiştir.
Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi için gerekli olan şartlar olup varlığı ya da yokluğu hâkim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden gözetilebileceği gibi taraflarca da noksanlığı davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Dava şartları mahkemeye, taraflara ve dava konusuna ilişkin olmak üzere üç ayrı ana bölümde incelenmelidir. Dava şartlarının hangi sıraya göre incelenmesi gerektiği konusunda açıklık olmamakla birlikte 6100 sayılı HMK’nın 143/2. maddesi uyarınca öncelikli olarak mahkemeye ilişkin dava şartlarının incelenmesi gerekir.
6100 sayılı HMK'nın 1. maddesinde "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." hükmüne yer verilmiş olup görev hususu mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 1. maddesinde Kanun'un kapsamı belirtilerek, “Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu kanun, 4 üncü maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.” düzenlemesi yer almış, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesinde ise 4857 sayılı İş Kanununa veya 11.01.2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarında görevli mahkemenin, iş mahkemeleri olduğu belirtilmiştir.
Somut olay yukarıda açıklanan Kanun hükümleri ve ilkeler doğrultusunda değerlendirildiğinde, davanın 07.03.2018 tarihinde davalı ... Otobüs İşletmeleri Ltd.Şti'nin işleteni olduğu ... plakalı otobüste bulunan ...'nun vefatı nedeniyle açılan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemlerine ilişkin olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 01.10.2018 tarihli yazısı ile müteveffanın 07.03.2018 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucunda hak sahiplerine bağlanan gelirlerin bildirildiği belirtildiği, davalı şirket vekili tarafından 04.09.2019 tarihli dilekçe ekinde kazada vefat eden ...'ya ait 2018 yılı Mart ayı maaş bordrosunun ibraz edildiği, müteveffa ...'nun kaza tarihinde davalı ... Otobüs İşletmeleri Ltd. Şti'de çalıştığı, davalı şirket ile müteveffa arasında işçi-işveren ilişkisi bulunduğu, olayın trafik iş kazası niteliğinde olduğu, trafik iş kazasından kaynaklanan tazminat taleplerinde iş mahkemelerinin görevli olduğu hususları nazara alındığında mahkemenin görevinin değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
Bu durumda öncelikle yukarıda açıklanan Kanun hükümleri ve ilkelere uygun olarak trafik iş kazasından kaynaklanan tazminat taleplerinde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 1. ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi hükümleri uyarınca iş mahkemelerinin görevli olduğu nazara alınmak suretiyle görev hususunun değerlendirilmesi gerekirken anılan hususun göz ardı edilmiş olması isabetli görülmediğinden davalı ... vekili, davalı ... Sigorta Şirketi vekili, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Makina İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.a.3 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak görev hususunda karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... vekili, davalı ... Sigorta Şirketi vekili, davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Turizm Otobüs İşletmeleri Makina İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, kaldırma sebeplerine göre sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
2-İstinaf kanun yoluna başvuran taraflarca tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilgilisine iadesine,
3-İstinaf kanun yoluna başvuran taraflarca yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yeniden yapılacak yargılamada dikkate alınmasına,
4-Karar tebliği, harç ve gider avansı iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
5-Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün 2023/4109 esasına ... Sigorta Şirketi tarafından yatırılan 500.000,00 TL teminat mektubunun yatıran tarafa iadesine,
6-Kayseri Genel İcra Müdürlüğünün 2023/4109 esasına ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından yatırılan 477.285,97 TL teminat mektubunun yatıran tarafa iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 16.05.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.