T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/325 - 2025/236
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/325
KARAR NO : 2025/236
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 13.09.2022
NUMARASI : 2021/743 Esas 2022/430 Karar
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali
KARAR TARİHİ : 27.02.2025
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ : 24.03.2025
İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacı vekili, 28.08.2019 tarihinde davacı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı ve davalıya ait ... plakalı aracın ani manevra yapması, ... plakalı araç sürücüsünün de kaçarken ... plakalı araca çarpması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, olaya ilişkin tutanakta sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiğinin belirlendiğini, kaza nedeniyle zarar gören ... plakalı araçta meydana gelen hasar için 17.09.2020 tarihinde 9.044,75 TL, değer kaybı için 7.120,38 TL'nin 20.03.2020 tarihinde davacı sigorta şirketi tarafından ödendiğini, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi sebebiyle Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları'nın B.4-f maddesi gereğince rücu şartlarının oluştuğunu, davalı hakkında Ankara 15. İcra Müdürlüğünün 2020/10718 Esas sayılı icra takibi ile 16.165,13 TL asıl alacak ve 616,73 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 16.781,86 TL'nin tahsili için takip başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, arabuluculuk aşamasından sonuç alınamadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla Ankara 15. İcra Müdürlüğünün 2020/10718 Esas sayılı dosyasında davalının itirazının iptaline, takibin devamına, davalı aleyhine %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.
Davalı, aracın ticari taksi olup kendi üzerine kayıtlı olduğunu, olay günü aracı şoförün kullandığını, davayı kabul etmediğini, talep edilen hasar bedeline itiraz ettiğini, kusur durumunu ve bilirkişi raporunu kabul etmediğini, kazada teması olmadığı için olay yerinden ayrıldığını, rücu talebinin haksız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın davacı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı aracın karıştığı maddi hasarlı trafik kazası sonucunda hasar gören araç nedeniyle ödenen tazminatın rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, rücu nedeni olarak gösterilen kaza yerinin terk edilmesi halinin salt bu nedenle sigortacıya rücu hakkı vermeyeceğini, ayrıca Genel Şartlar'ın B.4 maddesinde sayılan hallerin gerçekleştiğinin ispat edilmesi gerektiğini, davada sürücünün ehliyetsiz olması veya alkollü olması gibi herhangi bir nedene dayanılmadığı, sigortalı araç sürücüsünün kast veya ağır kusurunun söz konusu olmadığı, kaza yerinin terk edilmesi nedeniyle zararın artmasına neden olunduğuna dair delil ve rücu koşullarının bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf dilekçesinde, mahkemece olay yeri terk iddiasının ispatlanamadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de kararın dosya kapsamına aykırı olduğunu ve kaza sonrasında aracın durmayarak olay yerini terk ettiğini, kaza tespit tutanağında bu hususun belirtildiğini, kaza tespit tutanağının aksi ispat edilene kadar geçerli delil niteliğinde olduğunu, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda rücu hakkının bulunduğunun belirtildiğini, kararın dosya kapsamına ve bilirkişi raporuna aykırı olduğunu, Genel Şartlar uyarınca olay yerini terkin rücu sebebi olarak yeterli sayıldığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca resen gözetilmesi gereken hususlar ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;
Davacı vekili, davalı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı aracın karıştığı maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle davacı sigorta şirketi tarafından hasar gören araç sahibine hasar bedeli ve değer kaybı nedeniyle ödeme yapıldığını, sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle Genel Şartlar'ın B.4-f maddesi uyarınca rücu koşullarının oluştuğunu ve bu nedenle başlatılan takibe davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiş, mahkemece rücu koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Dosya içeriğinden 28.08.2019 tarihinde kaza tespit tutanağına göre sürücü ...'nun idaresindeki ... plakalı aracı ile seyir halinde iken sağından ... plakalı aracın birden kontrolsüz şekilde şeridine manevra yapması sonucunda ticari araca çarpmamak için sola manevra yaptığı, bu esnada en sol şeritten seyreden sürücü ... idaresindeki ... plakalı araca çarpması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, ... plakalı aracın hızla kaza mahallinden uzaklaştığı, kazada ... plakalı araç sürücüsünün kural ihlali bulunduğu, diğer sürücülerin kural ihlalinin bulunmadığının belirtildiği, davacı sigorta şirketi tarafından kazada hasar gören ... plakalı araç için hasar bedeli ve değer kaybı ödemesi yapıldığı, davalı sigortalı ... aleyhine Ankara 15. İcra Müdürlüğünün 2020/10718 Esas sayılı dosyası ile toplam 16.781,86 TL asıl alacak ve işlemiş faiz için olay yerini terk sebebi ile icra takibi başlatıldığı, takibin itiraz üzerine 03.03.2021 tarihinde durmasına karar verildiği, davanın sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiği, Genel Şartlar'ın B.4-f maddesi uyarınca rücu koşullarının gerçekleştiği ileri sürülerek itirazın iptali talebiyle açıldığı anlaşılmıştır.
2918 sayılı KTK'nın 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmüş olduğundan, sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren davalı, sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.
Sigorta sözleşmesine dayalı rücu davalarında, tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olması nedeniyle, poliçe ve poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan sigorta genel şartları nazara alınır.
Somut olayda, davacı ile davalı şirket arasında tanzim edilen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası 25.01.2019-2020 arası döneme ilişkindir. Bu nedenle rücu şartlarının belirlenmesinde 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının nazara alınması gereklidir.
Sigorta Genel Şartlarından Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c)Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d)Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e)Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.
01.06.2015 tarihinden önceki sigorta Genel Şartları'nda olay yerini terk, kaza tutanağı ve alkol vb. belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması rücu şartı olarak öngörülmemişken, ilgili maddenin (f) bendinde, belirli durumların haricinde olay yerinin terk edilmiş olması, kaza tutanağı ve alkol vb. belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranılması da, rücu şartı olarak düzenlemiştir. Genel Şartlar B.4-f bendi kapsamında sigortanın, sigortalısına rücu edebilmesi için ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi yeterli olup, sigortacının, sigortalısına rücu için sürücünün ehliyeti bulunmadığı, alkollü olduğunu yahut kasti eyleminin varlığını kanıtlaması istenemez.
Sigorta Genel Şartları B.4-f bendin kapsamında sigortalının, kaza ister maddi zarara ister bedensel zarara neden olsun sürücünün olay yerine terk etmiş olması halinde üçüncü kişilere yapmış olduğu ödeme nedeniyle sigortalısına rücu edebileceği düzenlenmiş, ilgili madde de, istisnai durumlar "hariç" denilerek gösterilmiştir. Buna göre sigortalı ancak; bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitmesi, bedeni hasara neden olsun veya olmasın olay yerinin terk edilmesi halinde sigorta şirketinin yukarıda belirtilen istisnalar haricinde sigortalısına rücu edebileceği kabul edilmiştir.
Bu nedenlerle somut olayda uygulanması gereken ve 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4-f bendinin maddi hasarlı trafik kazalarında da uygulanması gerektiğinin, olay yerini terkin tek başına rücu sebebi olduğunun kabulü ile toplanan deliller yukarıda açıklanan ilkelere göre değerlendirilerek varılacak sonuç çerçevesinde karar verilmesi gerekirken dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna uygun olmayan gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yeniden görülmek üzere kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Yeniden yargılama yapılması için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, kaldırma sebeplerine göre sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
2-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilgilisine iadesine,
3-İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yeniden yapılacak yargılamada dikkate alınmasına,
4-Karar tebliği, harç ve gider avansı iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 27.02.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.