T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2022/2052 - 2024/1304
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2022/2052
KARAR NO : 2024/1304
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 17/06/2022
NUMARASI : 2021/1 Esas 2022/506 Karar
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALILAR
DAVANIN KONUSU : İtirazın İptali
KARAR TARİHİ : 25/10/2024
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ : 20/11/2024
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili ile davalılar vekilleri tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacı vekili, 05.10.2018 tarihinde ... AŞ’ne ait, davacıya finansal kiralama sözleşmesi ile devri yapılan dava dışı ...’in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın kontrolsüz U dönüşü yapmak isteyen davalılardan ... Turizm Tic San AŞ’ne ait, ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetli AŞ’nin işleteni olduğu dava dışı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla çarpışması sonucu ... plakalı aracın ağır hasara uğradığını, araçtaki hasarın KDV dahil 116.005,89 TL olup 36.000 TL’si davalılara ait aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacı ... Sigorta AŞ tarafından karşılanması nedeniyle bakiye zararın 87.004,39 TL, değer kaybının 40.100 TL, araç mahrumiyetinin 4.125 TL olarak tespit edildiğini, ... plakalı aracın davalı ... Turizm Tic AŞ tarafından diğer davalıya uzun dönem kiraya verildiğini, davacıya ait araç sürücünün %25, davalılara ait araç sürücüsünün %75 asli kusurlu olmaları nedeniyle davalılar aleyhine Ankara 29 İcra Müdürlüğünün 2020/7674 Sayılı dosyası üzerinden 1.003 TL bakiye hasar bedeli 30.075 TL değer kaybı 3.090 TL araç mahrumiyeti, 240 TL eksper ücreti ve 5.986,99 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 40.394,99 TL üzerinden yaptıkları icra takibine davalıların itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek davalıların itirazın iptaline ve takibin devamına, %20 den az olmamak üzere her bir davalı aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesi talep etmiştir.
Davalı ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetli AŞ vekili, Büyükçekmece mahkemelerinin yetkili olduğunu, finansal kiralama sözleşmesi gereğince davacının aktif husumet ehliyeti ... plakalı aracı 10.02.2016 tarihinde kiralamış olmalarına rağmen diğer davalı ... Turizm Tic AŞ’ne ait olduğundan davalı ... Enerji AŞ’nin malik ve işleten sıfatı bulunmadığını, istenen tazminat kalemleri fahiş olduğundan kusur ve hasar yönünden bilirkişi raporu alınması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Turizm Tic ve San AŞ vekili, dava konusu aracın mülkiyet hakkı dava dışı ... Şirketine ait olduğundan davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, maliki oldukları ... plakalı aracın 10.02.2016 tarihli uzun süreli kira sözleşmesi ile 36 aylığına diğer davalı şirkete kiralandığından davalı şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, davalı araç sürücüsünün kusurlu olmadığını, davacı tarafın talep ettiği hasar bedelinin trafik sigortasınca karşılandığını belirtilerek davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, davanın maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile davacının uzun dönemli olarak kiraladığı araçta meydana gelen ve ZMMS sigortacısı tarafından karşılanmayan bakiye hasar bedeli, değer azalması tazminatının ve araç tamir süresinde araçtan mahrum kalınması nedeniyle oluşan kazanç kaybı zararının diğer aracın maliki ve işleteni olan davalılardan tahsili istemine ilişkin olduğu, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2020/7674 Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalılar aleyhine 11.09.2020 tarihinde başlatılan ilamsız icra takibinde 34.408,00 TL asıl alacak, 5.986,99 TL faiz olmak üzere toplam 40.394,99 TL istendiği, takibin dayanağının 1.003,00 TL hasar bedeli tazminatı, 30.075,00 TL değer kaybı tazminatı, 3.090,00 TL kazanç kaybı tazminatı, 240,00 TL ekspertiz ücreti olarak gösterildiği, ödeme emrinin davalı ... Turizm şirketine 30.09.2020 tarihinde, davalı ... Enerji şirketine 30.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği, davalıların 05.10.2020 tarihinde borca, faize ve tüm fer'ilerine itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğu, davacının yasal süresi içerisinde itirazın iptali davasını açtığı, dava konusu ... plakalı aracın dava dışı ... şirketi adına kayıtlı iken davacı ... Oto Kiralama şirketine kaza tarihini de kapsar şekilde 07.06.2018 tarihinde uzun dönem kiraya verildiği, yine kazaya karışan diğer ... plakalı aracın ise davalı ... Turizm şirketine ait iken kaza tarihini kapsayacak şekilde 10.02.2016 tarihinde 36 aylığına kiraya verildiği, davalıların maliki ve işleteni olduğu araç sürücüsünün %75 kusurlu olarak davacının aracına çarpmak sureti ile maddi hasara sebebiyet verdiği, davacıya ait araç sürücüsünün ise %25 oranında kusurlu olduğu, davacı aracında oluşan değer kaybının denetime elverişli bilirkişi raporu marifetiyle 40.014,00 TL, kar mahrumiyeti bedelinin 5.730,38 TL toplam hasar bedelinin 115.828,89 TL olarak belirlendiği, fakat eldeki dava itirazın iptali davası olup sıkı sıkıya icra tabindeki miktarlarla mahkemenin bağlı olduğu gözetildiğinde ayrıca değer kaybı tazminatını açma hakkının ise dava dışı ... plaka sayılı araç malikine ait olduğu kabul edilerek değer kaybı tazminatı talebinin reddine, davacının davalılardan istemiş olduğu hasar bedeli ve araçtan mahrum kalınması nedeniyle zarar talebine gelindiğinde ise, davaya konu trafik kazasına karışan davalı ... Turizm şirketine ait ... plakalı aracın kaza tarihini de kapsayacak şekilde 10.02.2016 tarihli sözleşme ile 36 ay süreyle diğer davalı ... Enerji şirketine kiralanmış olduğunun dosyaya sunulan ''Otomobil Kiralama Sözleşmesi''nden anlaşıldığı, sözleşme ile araç üzerindeki fiili hakimiyet ve iktisadi yararlanma hakkının davalı ... Enerji şirketine devredildiği, işleten sıfatının tanımının yapıldığı 2918 sayılı KTK'nın 3. Maddesine göre uzun süreli kira sözleşmesi nedeniyle kaza tarihinde işletenin ... Enerji şirketi olduğu anlaşıldığından taleple bağlı kalınarak 1.003,00 TL hasar bedeli, 3.090,00 TL kazanç kaybı ve 240,00 TL ekspertiz ücreti yönünden davanın kabulüne, alacak likit olmadığından ve yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatı ve işlemiş faiz taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiğinden davacının davasının kısmen kabul, kısmen reddine, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2020/7674 esas sayılı dosyasında davalıların yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin; 1.003,00 TL hasar bedeli, 3.090,00 TL kazanç kaybı ve 240,00 TL ekspertiz ücreti olmak üzere toplam 4.333,00 TL üzerinden devamına, davacının değer kaybı tazminatına, icra inkar tazminatına ve işlemiş faize ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ile davalılar vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, yerel mahkeme kararında değer kaybı tazminatı talep etme hakkının dava dışı ... plakalı araç malikine ait olduğu kabul edilerek değer kaybı talebinin reddine karar verilmiş ise de kararın yasaya aykırı olduğunu, ... plakalı aracın ruhsat sahibi dava dışı ... AŞ olup söz konusu aracın davacıya 07.06.2018 tarihli leasing/finansal kiralama sözleşmesi ile kiralandığını, ayrıca ... AŞ tarafından 08.04.2020 tarihli muvafakat evrakı düzenlendiğini, ilgili evrakta davacı şirketin ... plakalı araca ilişkin olarak adli yargıda kendi adına her türlü dava, talep ve başvurulara muvafakat edildiğinin ifade edildiğini, davacı sözleşmenin tarafı olarak araç işleten sıfatını haiz olduğundan leasing sözleşmesi ve araç işleten sıfatına haiz olmasına binaen araçta meydana gelen her türlü zararı talep etme hakkına sahip olduğunu, Yargıtay HGK 31.01.2001, 10-1789, 2001/6, YDK Temmuz 2001, sh. 976 kararında finansal kiralama sözleşmesinde “kiracının normal kira akdindeki yükümlülükler dışında adeta bir malikin statü ve yetkilileri ile donatılması amaçlanmıştır” denildiğini, dosyaya sunulan sözleşmenin 18. Maddesinde kiracının satın alma hakkının düzenlendiğini, mahkemenin görüşünün aksine aracın sözleşme sonunda kiracıya devredileceği ve araçtan her türlü ekonomik faydayı sağlama hakkı kiracıda olduğu için değer kaybı zararı da kiracının mal varlığında doğduğunu, davacının sözleşme gereği kendine düşen tüm borç ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve sözleşme sonunda aracı satın aldığını, satış sözleşmesinde görüleceği üzere de aracın satışını dava dışı Ali Kayıkçı isimli bir şahsa yaptığını, dolayısı ile davacının değer kaybı tazminatı talep etme hakkı olup yerel mahkeme kararının hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunun kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetli AŞ vekili istinaf dilekçesinde, davada görevli mahkemenin ortak yetkili mahkeme olan Büyükçekmece mahkemeleri olduğunu, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmamakta olup husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmesini, davacının, dava konusu zarar gören aracın finansal kira sözleşmesi ile elinde bulundurduğunu iddia ettiğini, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 23. maddesi gereğince finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana ait olup dava dilekçesinin içeriğinden de açıkça anlaşılacağı üzere kazaya uğradığı iddia olunan araç ... plakalı araç davacıya değil de dava dışı ... AŞ'ye ait olup huzurdaki davada davacının talep hakkı bulunmadığını, davacı talep hak ve yetkisinin bulunduğunu kanıtlamak adına dava dışı araç sahibi ... AŞ ile imzaladıkları muvafakatnameye dayandırmakta ise de söz konusu belgenin dikkate alınarak dava konusu taleplerin davacı tarafından talep konusu edilebileceğine hükmedilmesinin mümkün olmadığını, anılan belgenin içeriği dikkate alındığında Sigorta Tahkim Komisyonunda ve Adli Yargıda kendi adına yapacağı her türlü dava, talep ve başvurulara muvafakat edileceği belirtilmiş ise de dava konusu taleplerin araç sahibi tarafından dava konusu edilebilecek talepler olduğunu, mevzuat hükümleri kapsamında davacı malik konumunda olmayıp davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın husumet yokluğundan reddi gerekirken hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, dava konusu edilen taleplerin muhatabı davalı şirket olmayıp dava konusu taleplerden diğer davalı ... Turizm Ticaret ve San AŞ’nin sorumlu olduğunu, dava konusu edilen trafik kazasının ... AŞ'ye ait ... plakalı araç ile davalı şirketin 10.02.2016 tarihli sözleşme ile ... Turizm Ticaret ve San. AŞ'den kiraladığı ... plakalı araç arasında gerçekleştiğini, davalı ... AŞ’nin malik veya işleten sıfatını haiz olmamakla bu alacak talebinden sorumlu olmadığını, malik olan diğer davalı ... Turizm Tic ve San AŞ ’nin sorumlu olduğunu, kayıt malikinin aracı “kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği” açık olmakla işleten olduğunun açık olduğunu, bu bağlamda, bir aracın kimin hesabına ve tehlikesine işletildiğinin belirlenmesi, başka bir ifade ile gerçek araç işletenini belirleme açısından, aracın kasko ve ZMS sigortasını kimin yaptığı, periyodik ve arızî bakım ve onarımının kim tarafından yapıldığı, her türlü vergi vb. belge ücretlerinin kimin tarafından ödendiği, muayene ücretlerinin kimin tarafından karşılandığı işletenin belirlenmesi bakımından nazara alınması gereken hususlardan olduğu halde kabul kararı verilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, 10.02.2016 tarihli Araç Kiralama Hizmeti Sözleşmesi'nin Eki mahiyetindeki Kiralık Binek Tipi Araç Temini Şartnamesi'nin; 5'inci maddesi, "Kiralanacak araçlara ait kasko sigortası ve karayolları zorunlu mali trafik sigortası kiralama süresi boyunca kiraya veren firmaya aittir." Şeklinde, 8'inci maddesi, "Kiralayan tarafından temin edilecek araçlarda yapılan İMM ve Kasko teminatları üçüncü şahıslar ile karşı tarafa verilen hasarlarda, sigorta teminatı araç değer ile sınırlı olmayacak olup tüm hasarı tazmin edebilecek şekilde olmalıdır. Kiraya veren tarafından bu tip durumlarda fark yansıtılması yapılmayacaktır." Şeklinde, 9’uncu maddesinde araçların vergileri ile belge ücretlerinin kiraya veren ... Tur. Tic.San AŞ’ye ait olacağı belirtildiği gibi, 19’uncu ve 29’uncu maddeleri gereği periyodik ve arizî bakım ve onarımlar ile parça değişimlerinin yine adı geçen şirket tarafından karşılanacağı düzenlendiğinden bu kapsamda huzurdaki dava konusu taleplerin muhatabının ... AŞ olmadığını, davalı şirkete atfedilen hiç bir kusuru kabul etmediklerini, kusurun tespiti yargılama neticesinde hakim tarafından tespit edilebilecek bir husus olup kaza tespit tutanağı ve davalının hiç bir şekilde dahili sağlanmaksızın yapılan eksper incelemesine istinaden kusur tespitinin mümkün olmadığını, mahallinde keşif, mobese görüntüleri, tanık beyanları da dahil olmak üzere kusur tespiti yapılması gerektiğini, davacının iddia ettiği zararını ispatlayamadığını, davacının iddialarından ziyade gerçek zararının tespit edilmesi gerektiğini, 15 günlük iş durma iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, aracın tamirat süresinin çok daha kısa olduğu/olması gerektiğini, ayrıca iş durması süresi içerisinde ikame araç bedelinin neye göre belirlendiği belli olmadığı gibi aracın günlük kiralama bedelinin fahiş şekilde hesaba dahil edildiğini, diğer yandan davacının tek taraflı yaptırdığı eksper incelemesi için yaptığı giderleri talep edemeyeceğini, belirterek istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Turizm Tic San AŞ vekili istinaf dilekçesinde; davalı ... Turizm Tic San AŞ yönünden pasif husumet yokluğundan reddi gerektiğini, davalı şirketin “...” markası altında uzun süreli araç filo kiralama faaliyeti ile iştigal ettiğini, davada hukuken işleten olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığını, davalı şirkete ait aracın kaza tarihinde uzun süreli oto kiralama sözleşmesi ile diğer davalı ... Enerji Dağıtım Ve Perakende Satış Hizmetleri AŞ'ne kiralanmış olduğunun davacının da kabulünde olduğundan, davanın davalı ... Turizm AŞ yönünden husumet yokluğundan reddi gerektiğini, kazaya karışan ... plaka sayılı aracın diğer davalı ... Enerji Dağıtım Ve Perakende Satış Hizmetleri AŞ'ye 10.02.2016 tarihli uzun süreli oto kiralama sözleşmesi ile kiralandığını; 25.03.2016-13.11.2018 tarihleri arasında da fiilen kiracıda bulunan işbu aracın fiili hakimiyeti ... Enerji Dağıtım Ve Perakende Satış Hizmetleri AŞ'de bulunmakta olup akit süresince de aracın malik şirket tarafından kullanılması mümkün olmadığından kaza tarihi olan 05.10.2018 tarihinde, davalı ... AŞ’nin işleten olarak kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, motorlu aracın uzun süreli kiraya verilmesi halinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca kiracı işleten sayılacağından, meydana gelen zarardan davalı şirket değil ve fakat işleten-kiracı olan diğer davalının sorumlu olduğunu, gerekçeli kararında "uzun süreli kira sözleşmesi nedeniyle kaza tarihinde işletenin ... Enerji şirketi olduğu anlaşıldığından.... " şeklinde belirtilmiş olmasına rağmen gerekçesi ile çelişir şekilde davalı şirket aleyhine hüküm tesis edildiğini, dava konusu ve davacının kullandığı kazaya karışan aracın maliki ... AŞ olduğundan ve davacıya verilmiş bir muvafakatname tebliğ edilmediği gibi UYAP sistemi üzerinden de görülmediğinden davacının dava açma hakkının olmadığı yönündeki cevap dilekçesi ile ayrıntılı olarak açıkladıkları itirazları tekrarla, davanın aktif husumet eksikliği sebebiyle reddi gerektiğini, hükme esas alınan kusur oranlarının ve hatalı kusur oranlarına dayanılarak yapılan tazminat hesaplamalarının da yasaya aykırı olduğunu, ek raporda da itirazlarının dikkate alınmadığını, davacı hakimiyetindeki aracın hasar derinliği görüldüğünde, bu konuda uzman olmayan birinin dahi, kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, hatalı u dönüşü ve manevra yapan bir araçla çarpışmanın bu denli bir hasara sebebiyet veremeyeceğini kolayca tespit edebileceğini, u dönüşü ve manevra yapan birinin ulaşabileceği en yüksek hızda dahi bu hasarın meydana gelmesinin mümkün olmadığını, tazminat tutarlarına ilişkin itirazlarının değerlendirilmediğini, davacı tarafça yaptırılan ekspertiz incelemesinin neden kaza tarihinden çok sonra yaptırıldığının anlaşılamadığı hususları açıkça belirtildiği halde; aynı raporda, aracın hasarlı fotoğrafları ile sair somut delillerle hazırlanması gerekirken, salt bilirkişilerce temkinli yaklaşılması gereken işbu ekspertiz raporuna dayalı hasar bedeli, kazanç kaybı, ekspertiz ücreti, işlemiş faiz hesabı yapılması açıkça çelişkili olup itibar edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, raporda, dosyaya davacı tarafından sunulan ekspertiz bedeline ilişkin fatura muhatabının, dava dışı ... AŞ olduğu, bu ekspertiz bedelinin ödenip ödenmediği, yapıldı ise fiilen hangi tarihte yapıldığı, Finansal Kiralama Sözleşmesi'nde yer almasına rağmen trafik sicil kayıtlarında aracın devrinin davacıya yapıldığına dair bir kayda rastlanmadığı, bu durumda ekspertiz bedelinden kaynaklı alacağın kime ait olduğu, yine diğer alacak kalemlerini malik olmayan davacının hangi sıfatla talep ettiği hususlarının açıklığa kavuşturulmadığına yer verildiğini, buna rağmen, alacak iddialarına ilişkin, kaza tarihinden çok sonra alınmış ekspertiz raporuyla aynı hesaplamaların yapılması ve fahiş miktardaki kira kaybı ve hasar bedeline ilişkin hukuki ve teknik dayanağı olmaksızın ''rayice uygun'' tespitine (dosyada mübrez fotoğraflarla tespit yapılamayacağı kök raporda açıkça belirtildiği halde) yer verilmesinin, açıkça hukuka aykırı ve çelişkili olduğunu,belirterek istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
HMK’nun 355 maddesi gereğince davacı vekili ile davalılar vekillerinin istinaf sebepleri ile sınırlı olarak, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;
Dava; trafik kazasından kaynaklanan, bakiye hasar bedeli ile değer kaybı, araç mahrumiyeti ve ekspertiz ücreti nedeniyle yapılan icra takibine davalıların itiraz etmesi nedeniyle itirazın iptali takibin devamı ve icra inkar tazminatının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili, 05.10.2018 tarihinde ... AŞ’ne ait, davacıya finansal kiralama sözleşmesi ile devri yapılan dava dışı ...’in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın kontrolsüz U dönüşü yapmak isteyen davalılardan ... Turizm Tic San AŞ’ne ait ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetli AŞ’nin işleteni olduğu dava dışı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla çarpışması sonucu ... plakalı aracın ağır hasar aldığını, araçtaki hasarın KDV dahil 116.005,89 TL olup 36.000 TL’si davalılara ait aracın Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortacı ... Sigorta AŞ tarafından karşılanması nedeniyle bakiye zararın 87.004,39 TL, değer kaybının 40.100 TL, araç mahrumiyetinin 4.125 TL olarak tespit edildiğini, ... plakalı aracın davalı ... Turizm Tic AŞ tarafından diğer davalıya uzun dönem kiraya verildiğini, davacıya ait araç sürücünün %25, davalılara ait araç sürücüsünün %75 asli kusurlu olmaları nedeniyle davalılar aleyhine Ankara 29 İcra Müdürlüğünün 2020/7674 Sayılı dosyası üzerinden 1.003 TL bakiye hasar bedeli 30.075 TL değer kaybı 3.090 TL araç mahrumiyeti, 240 TL eksper ücreti ve 5.986,99 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 40.394,99 TL üzerinden yaptıkları icra takibine davalıların itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek davalıların itirazın iptaline ve takibin devamına, %20 den az olmamak üzeri her bir davalı aleyhine icra inkar tazminatına karar verilmesi talep etmiş, mahkemece davacıya ait araç sürüsünün %25, davalılara ait araç sürücüsünün %75 kusurlu olduğu, davacının kiralayan olarak değer kaybı talep edemeyeceği gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak davacının davasının kısmen kabul, kısmen reddine, Ankara 29. İcra Müdürlüğünün 2020/7674 esas sayılı dosyasında davalıların yaptığı itirazın kısmen iptali ile takibin; 1.003,00 TL hasar bedeli, 3.090,00 TL kazanç kaybı ve 240,00 TL ekspertiz ücreti olmak üzere toplam 4.333,00 TL üzerinden devamına, davacının değer kaybı tazminatına, icra inkar tazminatına ve işlemiş faize ilişkin taleplerinin reddine dair verilen karara karşı davacı vekili, değer kaybına, davalı ... Turizm San ve Tic AŞ vekili aktif ve pasif husumete, kusur ve zarar miktarına, davalı ... Enerji Dağıtım ve Perakende Satış Hizmetli AŞ vekili yetki, aktif ve pasif husumet, kusur ve zarar miktarına yönelik istinaf sebepleri ileri sürmüştür.
1-Davacı vekili değer kaybı yönünden talebin reddine itiraz etmiştir.
Finansal Kiralama Sözleşmesine konu ... plakalı aracın ... AŞ tarafından 12.12.2018 tarihinde sözleşme şartlarının yerine getirilmiş olması nedeniyle davacıya devredildiği dava tarihi itibarıyla davacının aracın maliki olduğu, kaldı ki kiracının kiraladığı şeyi aynen iade yükümlüğü bulunduğundan değer kaybı yönünden aktif dava ehliyeti bulunduğu kabul edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken malik olmadığı gerekçesiyle değer kaybı isteminin reddi doğru görülmemiştir.
2-Davalılar vekilleri pasif husumet ehliyetine itiraz etmiştir.
İşleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde; “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.” şeklinde yapılmıştır. 2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup, önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.
2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise; “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir. Ancak bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şartı aranmakta ise de sözleşmenin noter aracılığıyla yapılması şartı aranmamaktadır.
Somut olayda, kazaya karışan ... plakalı araç ile ilgili davalılar arasındaki 10.02.2016 tarihli Araç Kiralama Hizmet Sözleşmesinin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, sözleşmenin taraflar arasında yenilenip yenilenmediği, kaza sırasında kazaya karışan araç yönünden kira sözleşmesinin devam edip etmediği, kira sözleşmesi ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira sözleşmesi ile araç ile ilgili tüm hak ve yükümlülüklerin devredilip devredilmediği, kira sözleşmesi ve kira bedelinin ve vergilerin kim tarafından ödendiği, kazaya neden olan bu araç için hangi tarihten itibaren kira bedelinin ödendiği, kiraya veren ile kiracının/kiracıların tacir olduğu gözetilerek ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, aracın kaza tarihini kapsar şekilde kimin yedinde olduğu, hangi tarihte teslim edildiği, kaza tarihinde ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu araştırılarak, kaza tarihinde araç işleteni sıfatının kime ait olduğunun belirlenmesiyle tüm deliller değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm tesisi isabetli görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı vekili ile davalılar vekilinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı kabulüne, HMK'nın 353/1-a-6.maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre davalılar vekillerinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yerolmadığına karar verilmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekili ile davalılar vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı KABULÜ ile; ilk derece mahkemesi kararının, HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
Dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, kaldırma sebebine göre davalılar vekillerinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yerolmadığına
2-İstinaf başvurma harcı dışında istinaf peşin harcı olarak alınan karar harcının istek halinde yatırdıkları oranda davacı ve davalılara iadesine,
3-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesinde değerlendirilmesine,
4-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 25.10.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.