T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1337 - 2026/790
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/1337
KARAR NO : 2026/790
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 15.05.2024
NUMARASI : 2023/214 Esas 2024/267 Karar
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 30.04.2026
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ : 21.05.2026
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı asıl davada davalı ... vekili , davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Sigorta Şirketi vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Asıl davada davacı vekili, 14.05.2022 tarihinde, davalılardan ... adına kayıtlı, ... Sigorta Anonim Şirketine zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile, ... Sigorta Anonim Şirketine de ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın oto yıkama servisine bırakılması sonrasında oto yıkama elemanı ... tarafından izinsiz olarak trafiğe çıkarıldığını ve davacının sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası neticesinde davacının aracında oluşan hasar nedeniyle 19.600,00TL hasar ödemek zorunda kaldığını, onarımın 15 gün sürdüğünü ve bu süre zarfında davacının aracından mahrum kaldığı gibi, aracında değer kaybının da meydana geldiğini, düzenlenen kaza tespit tutanağına göre, kazanın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunmadığını belirterek HMK'nın 107.maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak 10.000,00 TL hasar bedeli, 100,00 TL değer kaybı ve 100,00 TL araç mahrumiyet bedeli tazminatı olmak üzere toplam 10.200,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsilini istemiş, yargılama sırasında hasar bedeli talebini 19.600,00 TL, değer kaybı talebini 10.000,00 TL, araç mahrumiyet bedeli talebini 3.500,00 TL olarak artırmıştır.
Davalı ... vekili, ... adına kayıtlı ... plakalı aracın oto yıkama servisine bırakılması sonrasında oto yıkama elemanı ... tarafından trafiğe çıkarıldığından ve aracın çalındığından haberdar olur olmaz saat 13:00 civarında 112'yi arayarak ve karakola giderek şikâyetçi olduğunu, dava konusu kazanın ise 18:58'de meydana geldiğinden davalı ...'in işleten sıfatıyla sorumluluğunun bulunmadığını, adı geçen hakkında şikâyetçi olmaları üzerine Ankara 58. Asliye Ceza Mahkemesinin 2022/564E.sayılı dosyası ile hırsızlık suçundan dava açıldığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Sigorta Şirketi vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 104.maddesine göre, araç malikinin işletenlik sıfatı kalkmış olduğundan, buna bağlı olarak işletenin sorumluluğunu üstlenmiş olan davalı zorunlu mali sorumluluk sigortacısı ... Sigorta Anonim Şirketinin de sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi, davanın zamanaşımına uğradığını, davadan önce davacı tarafından araç mahrumiyet bedeline ilişkin olarak arabuluculuğa başvuruda bulunulmadığını, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin limitinin aşılması hâlinde söz konusu olacağını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Birleşen 2024/180E.sayılı davada davacı vekili, 14.05.2022 tarihinde, ... adına kayıtlı ... plakalı aracın davalının işlettiği oto yıkama servisine bırakılması sonrasında oto yıkama elemanı ... tarafından izinsiz olarak trafiğe çıkarıldığını ve davacının sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası neticesinde davacının aracında oluşan hasar nedeniyle 19.600,00TL hasar ödemek zorunda kaldığını, onarımın 15 gün sürdüğünü ve bu süre zarfında davacının aracından mahrum kaldığı gibi, aracında değer kaybının da meydana geldiğini, düzenlenen kaza tespit tutanağına göre, kazanın meydana gelmesinde davacının kusurunun bulunmadığını belirterek HMK'nın 107.maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak 10.000,00 TL hasar bedeli, 100,00 TL değer kaybı ve 100,00 TL araç mahrumiyet bedeli olmak üzere toplam 10.200,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan tahsilini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece yapılan yargılama sonunda; kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağına ve alınan bilirkişi raporuna göre, ... plakalı araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğunun, araç hasar bedelinin 19.600,00 TL, değer kaybının 10.000,00 TL, aracın 10 gün tamirde kalması nedeniyle 10 günlük 3.500,00 TL araç mahrumiyet zararının oluştuğunun tespit edildiği, ... plakalı aracın davalı ... Sigorta Anonim Şirketi ve ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından sigorta ile teminat altına alındığı, zarar ile haksız fiil arasında uygun illiyet bağının bulunduğu, 2918 sayılı KTK'nın 85.maddesi gereğince sürücü, işleten ve sigortanın müteselsil sorumlu olduğu, ...'ın da araç sürücüsü olduğu belirtilerek asıl dava yönünden davanın kabulü ile, 19.600,00 TL hasar bedeli tazminatının, 10.000,00 TL değer kaybı tazminatının, 3.500,00 TL mahrum kalınan araç bedeli tazminatının 14.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden davanın kabulü ile, 19.600,00 TL hasar bedeli tazminatının, 10.000,00 TL değer kaybı tazminatının, 3.500,00 TL mahrum kalınan araç bedeli tazminatının 14.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hükme karşıasıl davada davalı ... vekili , davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Sigorta Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Asıl davada davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; mahkeme tarafından, trafik sigortacısının poliçe kapsamındaki teminat limiti, hükmedilen tazminat bedellerinin bu limiti aşıp aşmadığı, faiz başlangıç tarihleri gibi hususlar araştırılmaksızın, asıl ve birleşen davada hem mükerrer tazminat kalemlerine hükmedilmesi, hem de tüm davalılar yönünden müştereken ve müteselsilen hüküm kurulmasının usûl ve yasaya aykırı olduğunu, sıralı sorumluluk ilkesi göz ardı edilerek müşterek ve müteselsilen hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, davalı ...'in aracı kaçırılarak kazaya sebebiyet verildiğini, bu durumda meydana gelen kazadan mesleki faaliyet gereği aracın teslim edildiği işletmenin işleteni ... ve aracı kaçıran ...'ın sorumluluğun söz konusu olduğunu, asıl ve birleşen dava için aynı tazminat kalemleri ayrı ayrı 2 kez mükerrer şekilde hükmedildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Asıl davada davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davalı ... Sigorta Anonim Şirketinin sorumluluğunun ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçe teminatı ile sıralı sorumluluk ilkesi gereği, zorunlu mali sorumluluk sigortacısından sonraki sırada yer aldığını, hükmedilen hasar bedeli ve değer kaybı tazminat miktarlarının trafik sigortasının limiti içinde kaldığından ve limit aşımı söz konusu olmadığından davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmadığını, asıl ve birleşen davada aynı tazminat kalemlerinin 2 kez mükerrer şekilde hükmedildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davalı sigorta şirketinin sadece araç mahrumiyet bedelinden sorumluluğunun söz konusu olabileceğini, bilirkişi tarafından belirlenen araç mahrumiyet bedelinin de fahiş şekilde belirlendiğini, kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesinin de hatalı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Asıl davada davalı ... Sigorta Şirketi vekili istinaf başvuru dilekçesinde; mahkeme tarafından Karayolları Trafik Kanununun 104.maddesi göz ardı edilerek karar verildiğini, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmadığı gibi, araç mahrumiyet bedelinden de sorumluluğunun bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun da hüküm kurmaya elverişli olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE
6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;
Dava, trafik kazasından kaynaklanan hasar, değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli tazminatı istemine ilişkindir.
Asıl davada davacı vekili, davalılardan ... adına kayıtlı, ... Sigorta Anonim Şirketine zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile, ... Sigorta Anonim Şirketine de ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesi ile sigortalı aracın oto yıkama servisine bırakılması sonrasında oto yıkama elemanı ... tarafından izinsiz olarak trafiğe çıkarıldığını ve davacının sevk ve idaresindeki araca çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası neticesinde davacının aracında hasar, değer kaybı ve araç mahrumiyet zararı oluştuğunu belirterek maddi tazminat isteminde bulunmuş, mahkemece kazadan sonra düzenlenen kaza tespit tutanağına ve alınan bilirkişi raporuna göre davacı sürücünün kusursuz, ...'ın ise %100 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği belirtilerek asıl dava yönünden davanın kabulü ile, 19.600,00 TL hasar bedeli tazminatının, 10.000,00 TL değer kaybı tazminatının, 3.500,00 TL mahrum kalınan araç bedeli tazminatının 14.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hükme karşı asıl davada davalı ... vekili ve ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve ... Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.
1-Dosya içerisinde mevcut Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/107907Soruşturma sayılı dosya içeriğinden, ifade tutanaklarından davalı araç işleteni ...'in aracının yıkanıp temizlenmesi amacıyla ... isimli iş yerine bıraktığı, temizleme işleminin 2 saat süreceğinin söylenmesi üzerine yıkama servisinden ayrıldığı ve işletme sahibi ...'in kendisini arayıp, işletmede yeni çalışmaya başlayan işçinin aracı alıp kaçtığını söylemesi üzerine 112'yi arayarak şikâyetçi olduğunu ve aracı kaçıran ... hakkında hırsızlık suçunu işlediğinden bahisle dava açıldığı anlaşılmıştır. Davalı ... kazaya neden olan aracın maliki olup aracının yıkanması için ... tarafından işletilen işyerine bıraktığına göre davalıların sorumluluğunun belirlenmesi için 2918 sayılı KTK'nın 104. Maddesinin değerlendirilmesi gerekir. 2918 sayılı KTK'nın 104. Maddesinde "Motorlu araçlarla ilgili mesleki faaliyette bulunan teşebbüslerin sahibi, gözetim, onarım, bakım, alım – satım, araçta değişiklik yapılması amacı ile veya benzeri bir amaçla kendisine bırakılan bir motorlu aracın sebep olduğu zararlardan dolayı; işleten gibi sorumlu tutulur. Aracın işleteni ve araç için zorunlu mali sorumluluk sigortası yapan sigortacısı bu zararlardan sorumlu değildir. Yukarıda yazılı teşebbüs sahipleri kendilerine bırakılan motorlu araçların tümünü kapsamak üzere esasları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilecek bir zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmaya ve denetimlerde bu sigortanın yapıldığını belgelemeye mecburdurlar. İşletenin sorumluluk sigortasına ilişkin hükümler, burada da uygulanır. Motorlu araçları mesleki veya ticari amaçlar için elinde bulunduran teşebbüs sahipleri bu araçların yönetmelikte gösterilecek biçimde bir defterini tutmakla yükümlüdürler" düzenlemesi yapılmıştır. Bu hale göre mahkemece dava konusu kazaya ilişkin ceza mahkemesi dosyası getirtilerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 104.maddesi gereğince davalı araç işleteni ...'in ve aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğunun tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde sonuca gidilmesi isabetsiz bulunmuştur.
2-Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesine göre ise, sigortacı, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitinin dışında (üstünde) kalan miktardan başlayıp, ihtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitine kadar sorumludur.
Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu trafik sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Kaza yapan aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası yapılsın yada yapılmasın, kaza tarihindeki zorunlu mali sorumluluk sigortası limitlerinin üstünde kalan miktardan ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında sorumluluğu kabul edildiğinden kaza yapan araçla verilen zararlardan, aracın ZMMS ve İMMS kapsamında sorumluluğunu üstlenen sigorta şirketlerinin müteselsilen sorumluluğuna karar verilemez.
Davalı ... Sigorta Anonim Şirketi, dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı olup davacı tarafça ihtiyari mali sorumluluk sigorta poliçesine dayalı olarak da talepte bulunulmuştur. İhtiyari mali sorumluluk sigortası zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortası limitini aşan zararından sorumludur. Diğer davalı ... Sigorta Şirketinin de, bahse konu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olup, olay tarihinde maddi teminat limitinin 50.000,00TL olduğu görülmüştür. Buna göre kaza tarihindeki zorunlu mali sorumluluk sigortası limitlerinin üstünde kalan miktardan ihtiyari mali sorumluluk sigortası kapsamında sorumluluğu kabul edildiğinden kaza yapan araçla verilen zararlardan, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası ve ihtiyari mali sorumluluk sigortası sorumluluğunu üstlenen sigorta şirketlerinin müteselsilen sorumluluğuna karar verilemeyeceğinden davalı sigorta şirketlerinin sorumluluklarının İMMS ve ZMMS hükümlerine göre düzenlenen poliçeler kapsamında ayrı ayrı belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hatalı olarak hüküm kurulması isabetsiz bulunmuştur.
3-KTK'nın 91.maddesi ile davalı Trafik Sigortacısının sorumluluğu açısından "İşletenlerin, bu Kanunun 85'inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." hükmü getirilmiştir. Aracın ZMM Sigortası bulunması hâlinde, sigorta şirketi de, zarar görenin zararlarından, zarara neden olan sürücü, işleten ve diğer zarar sorumluları ile birlikte (kanun ile sıralı sorumluğu kabul edilen sorumlular hariç) müştereken ve müteselsilen, sigorta limiti ile sınırlı olarak sorumludur.
Asıl davada, davanın araç işleteni ZMM Sigortacısı, İMM Sigortacısı ve araç sürücüsüne karşı açılmış iken, birleşen davada da oto yıkama işletme sahibi ...'e karşı açıldığı, her iki davada da davalılar arasında müşterek ve müteselsil sorumluluk bulunması nedeniyle hükmedilen aynı alacak kalemleri yönünden hüküm kurulurken tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla ibaresinin kullanılması gerekirken mahkemece mükerrerlik ve infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm kurulması da isabetsiz bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle, HMK’nın 355.maddesi gereğince, istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlar yönünden yapılan inceleme sonunda; asıl davada davalı ... vekili , davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Sigorta Şirketi vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülüp sonucuna göre karar verilmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırılma sebebine göre sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davada davalı ... vekili , davalı ... Sigorta Anonim Şirketi vekili ve davalı ... Sigorta Şirketi vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,
Davanın yeniden görülüp sonucuna göre bir karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,
2-Kararın kaldırılma sebebine göre sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
3-İstinafa başvuranlar tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının talebi halinde ilgilisine iadesine,
4-İstinafa başvuranlar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda gözetilmesine,
5-Karar tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 30.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır. n